Şu gün hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow paýtagtymyzdaky Olimpiýa şäherçesiniň Başa-baş söweş sungaty sport toplumynda halkara sport ýaryşlarynda we ders bäsleşiklerinde baýrakly orunlara mynasyp bolan ýaşlara hem-de olaryň halypa mugallymlaryna, tälimçilerine sylaglary gowşurdy. Bu dabara dünýäde ata Watanymyzyň abraýyny belende galdyrýan raýatlarymyzyň ýokary döwlet derejesinde sarpalanýandygynyň nobatdaky aýdyň güwäsine öwrüldi.

Ajaýyp waka mynasybetli guralan dabara Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary, Aşgabat şäheriniň häkimi, Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky diplomatik wekilhanalarynyň we konsullyk edaralarynyň, halkara guramalaryň ýanyndaky hemişelik wekilhanalarynyň, daşary ýurtlaryň we halkara guramalaryň Türkmenistandaky diplomatik wekilhanalarynyň ýolbaşçylary hem-de wekilleri, deputatlar, ministrlikleriň, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, ýokary okuw mekdepleriniň rektorlary, sportuň görnüşleri boýunça milli federasiýalaryň ýolbaşçylary, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri, halkara ders bäsleşiklerinde we sport ýaryşlarynda baýrakly orunlara mynasyp bolan ýaşlar, olaryň halypa mugallymlary we tälimçileri, ata-eneleri, talyplar gatnaşdylar.

Hemmeler döwlet Baştutanymyzy garşylamaga taýýar bolup durýarlar.

Watanymyzda ähli ugurlar bilen birlikde, ylym-bilim, sport ulgamlarynyň döwrebap derejede ösdürilmegine uly ähmiýet berilýär. Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Gahryman Arkadagymyzyň saýasynda, hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň her bir güni bilim ulgamynda hem döredijilik üstünliklerine, şanly wakalara beslenýär. Ýurdumyzda milli bilim ulgamyny kämilleşdirmäge döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugry hökmünde möhüm ähmiýet berlip, täze tehnologiýalar, bilimler we innowasiýalar esasynda ylymly-bilimli, giň dünýägaraýyşly, sagdyn nesilleri terbiýeläp ýetişdirmek babatda giň mümkinçilikler döredilýär. Degişli maksatnamalara, konsepsiýalara, strategiýalara, milli we öňdebaryjy tejribelere laýyklykda, özgertmeler üstünlikli durmuşa geçirilýär.

Bilim ulgamynyň maddy-enjamlaýyn binýady yzygiderli gowulandyrylýar. «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasy», «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasy» esasynda kompýuterler, interaktiw we multimedia tehnologiýalary bilen üpjün edilen döwrebap bilim edaralarynyň gurluşyklary giň gerimde dowam etdirilýär. Ýokary we orta hünär okuw mekdepleriniň talyplarynyň hem döwrebap düşünjeli, giň dünýägaraýyşly, saýlap alan hünärlerine ökde hünärmenler bolup ýetişmekleri ugrunda uly tagallalar edilýär. Milli ykdysadyýetimizi ösdürmekde bilimiň hem-de ylmyň özara baglanyşygyny berkitmek, tejribeli professor-mugallymlaryň ýolbaşçylygynda talyplary ylma höweslendirmek boýunça işler guramaçylykly alnyp barylýar.

Ýurdumyzyň sport ulgamynda-da halkara derejeli ösüşler gazanylýar. Bu ugurda köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş hereketiniň, ýokary netijeli sportuň ösdürilmegi, sagdyn durmuş ýörelgelerini wagyz etmek boýunça çäreleriň durmuşa geçirilmegi Gahryman Arkadagymyz tarapyndan başy başlanyp, hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda amala aşyrylýan maksatnamalaýyn strategiýanyň aýrylmaz bölegidir. Sportuň Olimpiýa görnüşleri üçin niýetlenen häzirki zaman sport desgalarynyň gurulmagy, türgenleriň, tälimçileriň we beýleki sport hünärmenleriniň taýýarlanylmagy üçin döwletimiz tarapyndan ägirt uly maýa goýumlar gönükdirilýär.

Diýarymyzda sport hereketini ösdürmek babatda giň mümkinçilikler döredildi. Ähli welaýatlarda zerur enjamlar bilen üpjün edilen sport-sagaldyş, atçylyk sport toplumlary, köpugurly stadionlar, sport mekdepleri we beýleki ugurdaş desgalar guruldy. Paýtagtymyzda, welaýat merkezlerinde dünýäniň öňdebaryjy kompaniýalarynyň enjamlary bilen enjamlaşdyrylan lukmançylyk, sagaldyş hem-de anyklaýyş merkezleri gurlup ulanmaga berildi. Şeýle binýatlaýyn esasda halkara ölçeglere laýyk gelýän sport-sagaldyş ulgamyny döretmekde uly üstünlikler gazanyldy. Täzeçil çözgütler esasynda gurlan Arkadag şäherini muňa anyk mysallaryň biri hökmünde görkezmek bolar. Bu ýerde köpugurly sport toplumy, suw sport toplumy, 10 müň orunlyk stadion gurlup, şäheriň Bedenterbiýe we sport baradaky baş müdirligi döredildi. 2023-nji ýylda Arkadag şäheriniň adybir futbol toparynyň döredilmegi Watanymyzyň sport durmuşynda möhüm ähmiýetli waka boldy.

Ýurdumyzda ýokary netijeli sporty ösdürmek bilen bir hatarda, sportuň milli görnüşlerini giňden wagyz etmäge hem aýratyn ähmiýet berilýär. Sportuň bu görnüşleri halkymyzyň baý mirasynyň aýrylmaz bölegidir. Ussatlygy barha artýan türgenlerimiz iri halkara ýaryşlarda, şol sanda Aziýa we dünýä çempionatlarynda üstünlikli çykyş edip, ýokary netijeleri gazanýarlar. Olaryň üstünlikleri Garaşsyz Watanymyzyň ýaşyl tuguny al-asmanda parladyp, ýurdumyzyň Ýer ýüzündäki meşhurlygyny has-da artdyrýar. Berkarar Watanymyz bolsa şeýle ogul-gyzlaryny ýokary döwlet derejesinde sarpalap, olara uly hormat bildirýär.

...Irden hormatly Prezidentimiziň awtoulagy Olimpiýa şäherçesiniň Başa-baş söweş sungaty sport toplumynyň esasy girelgesiniň öňüne gelip durdy. Arkadagly Gahryman Serdarymyzy Mejlisiň Başlygy, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary, Aşgabat şäheriniň häkimi garşylaýarlar.

Döwlet Baştutanymyz sport toplumynyň binasynyň içine girýär we onuň foýesinde ýaýbaňlandyrylan sergini synlaýar. Bu ýerde abraýly halkara ýaryşlarda gazanylan dürli derejedäki baýraklar, şekillendiriş we amaly-haşam sungatynyň eserleri, ýurdumyzyň dokma kärhanalarynda türgenler üçin öndürilýän sport egin-eşikleri görkezildi. Watanymyzyň sportda gazanan üstünliklerini aýdyň şöhlelendirýän gymmatlyklar olary gazanan türgenleriň taýýarlyk derejesine baha bermäge mümkinçilik döredýär. Dürli derejeli baýraklar, şol sanda medallar, kuboklar, Hormat hatlary we beýlekiler milli ýygyndy toparlarymyzyň türgenleriniň halkara hem-de sebit derejesindäki ýaryşlara gatnaşyp, olarda Türkmenistana mynasyp wekilçilik edýändiklerini tassyklaýar. Bularyň ählisi Gahryman Arkadagymyzyň başyny başlan işleriniň Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň mynasyp dowam etdirmegi netijesinde uly üstünlikleriň gazanylýandygyna şaýatlyk edýär.

Bu ýerdäki monitorlarda türgenleriň halkara ýaryşlardaky çykyşlaryndan pursatlar, ýurdumyzda bedenterbiýe-sport hereketini, sagdyn durmuş ýörelgelerini ilerletmek boýunça alnyp barylýan işler görkezilýär. Umuman, bu sergi bedenterbiýe-sagaldyş hereketine, ýokary netijeli sporta döwlet tarapyndan goldaw berilmegi bilen, Watanymyzyň sport abraýyny pugtalandyrmaga mynasyp goşant goşýan zehinli ýaşlaryň täze nesliniň kemala gelýändigini äşgär edýär.

Soňra Başa-baş söweş sungaty sport toplumynda esasy dabara başlanýar. Dabara gatnaşyjylaryň ählisi hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowy dowamly el çarpyşmalar bilen garşylaýarlar. Arkadagly Gahryman Serdarymyz özi üçin ýörite niýetlenen ýere geçýär.

Türkmenistanyň Döwlet senasy ýaňlanýar. Dabara gatnaşyjylaryň agzybirlikde Döwlet senasyny ýerine ýetirmekleri bilen, Döwlet baýdagy galdyrylýar. Watanymyzda köpçülikleýin bedenterbiýe-sport hereketiniň toplumlaýyn esasda ösdürilýändigi we sagdyn durmuş ýörelgeleriniň barha ýaýbaňlandyrylýandygy, ýaşlaryň zehinini açmak ugrunda uly tagallalaryň edilýändigi üçin hormatly Prezidentimize tüýs ýürekden çykýan hoşallyk sözleri beýan edilýär.

Arkadagly Gahryman Serdarymyz medeniýet we sungat ussatlarynyň aýdym-sazly çykyşlaryna, türgenleriň sportuň görnüşleri boýunça görkezme çykyşlaryna tomaşa etdi. Artistler we döredijilik toparlary çykyşlarynda hormatly Prezidentimiziň ýaşlaryň ylymly-bilimli bolup ýetişmekleri, halkymyzyň saglygyny goramak, ýurdumyzyň sport mümkinçiliklerini durmuşa geçirmek baradaky tagallalaryny, sporty ösdürmek boýunça gazanylýan üstünlikleri wasp etdiler.

Soňra çykyş etmek üçin Arkadagly Gahryman Serdarymyza uly hormat bilen söz berildi. Hormatly Prezidentimiz Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Garaşsyz ýurdumyzda ýaşlar üçin ähli şertleriň döredilýändigini, olaryň öz zehini, ukyp-başarnyklary bilen ýurdumyzyň abraýyna abraý goşýandyklaryny, tejribeli mugallymlaryň we ussat tälimçileriň bolsa ýaş nesilleriň dürli ugurlarda üstünlikleri gazanmaklary üçin netijeli işleri alyp barýandyklaryny nygtady. Döwlet Baştutanymyz pursatdan peýdalanyp, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda bagtyýar ýaşlarymyzy dünýä derejesindäki olimpiadalarda we sport ýaryşlarynda üstünlikli çykyş edip, baýrakly orunlara mynasyp bolmaklary bilen tüýs ýürekden gutlady.

Hormatly Prezidentimiz Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy esasynda ýurdumyzda ylym-bilim ulgamynyň düýpli kämilleşdirilendigini, mekdep okuwçylarynyň, talyplaryň dürli dersler boýunça geçirilýän olimpiadalarda gowy netijeleri gazanýandyklaryny belledi. Munuň özi bilim ulgamynda durmuşa geçirýän özgertmelerimiziň aýdyň netijeleri bolup durýar. Nygtalyşy ýaly, ýurdumyzda sporty ösdürmek, ussat tälimçileri we türgenleri taýýarlamak boýunça maksatnamalaýyn işler amala aşyrylýar. Bu işleriň netijesinde türgenlerimiz dünýä derejesindäki ýaryşlarda baýrakly orunlara mynasyp bolup, uly üstünlikleri gazanýarlar. Döwlet Baştutanymyz türgenleriň geljekde-de eziz Watanymyzyň baýdagyny al-asmanda parladyp, Türkmenistanyň abraýyny belende galdyrjakdygyna berk ynam bildirdi. “Biz geljekde hem ylym-bilim, sport ulgamlaryny ösdürmek, zehinli ýaşlarymyza, ussat türgenlerimize goldaw-hemaýat bermek boýunça alyp barýan işlerimizi dowam etdireris” diýip, Arkadagly Gahryman Serdarymyz belledi we Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň bagtyýar ýaşlaryna ýüzlenip, olary halkara olimpiadalarda we sport ýaryşlarynda gazanan ajaýyp üstünlikleri bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlady.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň çykyşy dowamly el çarpyşmalar bilen garşylanyldy. Soňra Türkmenistanyň Prezidentiniň dünýä derejeli ders bäsleşiklerinde baýrakly orunlara mynasyp bolan ýaşlary we olaryň mugallymlaryny sylaglamak hakynda gol çeken Buýrugy okaldy.

Hormatly Prezidentimiz halkara ders bäsleşiklerinde baýrakly orunlara mynasyp bolan mekdep okuwçylaryna we talyplara, olaryň halypa mugallymlaryna, dünýä derejesindäki sport ýaryşlarynda baýrakly orunlara mynasyp bolan türgenlere hem-de olaryň tälimçilerine gymmat bahaly sowgatlary gowşurýar.

2025-nji ýylyň dowamynda abraýly halkara ders bäsleşiklerinde üstünlikli çykyş edip, baýrakly orunlara mynasyp bolan mekdep okuwçylaryny döwlet derejesinde sylaglamaga hödürlemegiň sanawy düzülende, olaryň gatnaşan bäsleşikleriniň hereket edýän reýtinglerdäki derejesinden we ähmiýetinden, şonuň ýaly-da, olara gatnaşan ýurtlaryň sanyndan ugur alyndy.

Meselem, Halkara matematika olimpiadasy orta mekdepleriň okuwçylary üçin matematika dersi boýunça bäsleşik bolup, ol halkara bilim olimpiadalarynyň iň irkileriniň biridir. Ol dünýäniň iň abraýly matematika bäsleşigi hökmünde bellidir. 2025-nji ýylyň iýulynda Awstraliýanyň Sanşaýn-Kost şäherinde 66-njy Halkara matematika olimpiadasy geçirildi. Oňa jemi 110 döwletden 630 okuwçy, Türkmenistandan hem zehinli okuwçylaryň 6-sy gatnaşdy. Olimpiadanyň jemleri boýunça ýurdumyzyň mekdep okuwçysy kümüş medal gazandy.

Halkara himiýa olimpiadasy orta mekdepleriň okuwçylary üçin geçirilýän iň ýokary derejeli halkara himiýa bäsleşigidir. Ol dürli ýurtlaryň zehinli okuwçylarynyň himiýa boýunça nazary we amaly bilimine baha berilýän iň abraýly bäsleşikleriň biri hasaplanýar. Şu ýylyň iýulynda Birleşen Arap Emirlikleriniň Dubaý şäherinde 57-nji Halkara himiýa olimpiadasy geçirildi. Oňa jemi 90 döwletden 354 okuwçy, ýurdumyzdan hem zehinli okuwçylaryň 4-si gatnaşdy. Bäsleşigiň netijeleri boýunça türkmenistanly okuwçylar 2 kümüş we 1 bürünç medal gazanmagy başardylar. Dünýäniň iň abraýly bilim olimpiadalarynyň biri-de Halkara fizika olimpiadasy bolup, ol orta mekdepleriň okuwçylary üçin niýetlenen halkara derejeli bäsleşikdir. 2025-nji ýylyň iýulynda Fransiýa Respublikasynyň Pariž şäherinde geçirilen 55-nji Halkara fizika olimpiadasyna 94 döwletden 415 okuwçy, ýurdumyzdan hem 5 okuwçy gatnaşdy. Zehinli ýaşlarymyz bu ýerde 2 kümüş we 1 bürünç medala mynasyp boldular.

2025-nji ýylyň dowamynda abraýly halkara ders bäsleşiklerinde üstünlikli çykyş edip, baýrakly orunlara mynasyp bolan ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň talyplaryny döwlet derejesinde sylaglamaga hödürlemegiň sanawy düzülende, olaryň hem gatnaşan bäsleşikleriniň hereket edýän reýtinglerdäki derejesinden we ähmiýetinden, şonuň ýaly-da, bäsleşiklere gatnaşan ýurtlaryň sanyndan ugur alyndy.

Mysal üçin, I dereje üçin saýlanyp alnan bäsleşik ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň arasynda geçirilen 32-nji Halkara matematika bäsleşigi boldy. Ol talyplaryň arasynda halkara derejede geçirilýän iň abraýly matematika bäsleşikleriniň biri hasaplanýar. Bu bäsleşik 2017-nji ýyldan bäri ýöredilýän Moskwanyň “Uniwersitetiň üç wezipesi” atly abraýly halkara uniwersitetler reýtinginiň sanawynda hasaba alnandyr. Şu ýylyň awgustynda Bolgariýa Respublikasynyň Blagoýewgrad şäherinde geçirilen 32-nji Halkara matematika bäsleşigine dünýäniň 52 ýurdundan talyplaryň 434-si gatnaşdy. Onda Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň, Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň, Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň, Seýitnazar Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk institutynyň we Türkmenistanyň Döwlet energetika institutynyň talyplaryndan düzülen topar (jemi 7 talyp) üstünlikli çykyş edip, talyplar 2 altyn, 2 kümüş, 3 bürünç medala mynasyp boldular.

II dereje üçin saýlanyp alnan bäsleşik maliýe howpsuzlygy boýunça halkara olimpiadadyr. Şu ýylyň 28-nji sentýabry — 3-nji oktýabry aralygynda Russiýa Federasiýasynyň Krasnoýarsk şäherinde guralan maliýe howpsuzlygy boýunça V halkara olimpiada 40 ýurtdan 600-e golaý talyp gatnaşdy. Onuň jemleýji tapgyryna ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinden saýlanyp alnan talyplaryň 10-sy gatnaşyp, şolardan ykdysadyýet ugry boýunça Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň talyby 1-nji orna we kuboga, Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynyň, Aba Annaýew adyndaky Halkara atçylyk akademiýasynyň talyplary 2-nji orna mynasyp boldular. Bäsleşikde maglumat howpsuzlygy, halkara gatnaşyklar ugurlary boýunça bolsa Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň talyplary ikinji orny eýelemegi başardylar.

III dereje üçin saýlanyp alnan bäsleşikleriň hatarynda ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň arasynda geçirilen nazary mehanika dersi boýunça halkara olimpiadany görkezmek bolar. 2025-nji ýylyň aprelinde Belarus Respublikasynyň Gomel şäherinde geçirilen ХIХ halkara olimpiada dünýä ýurtlarynyň ýokary okuw mekdepleriniň 31-sinden 110-a golaý talyp gatnaşdy. Bu ders bäsleşigine Türkmenistanyň Döwlet energetika institutynyň talyplar topary (jemi 3 talyp) gatnaşyp, şolardan institutyň 2-nji ýyl talyby üçünji orna mynasyp boldy.

Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersiteti tarapyndan geçirilýän himiýa dersi boýunça halkara olimpiada ýurdumyzda guralýan halkara olimpiadalaryň iň irileriniň biridir. Bu olimpiada ýyl-ýyldan uly abraýa eýe bolup, gerimi barha giňeýär. 2025-nji ýylyň oktýabrynda agzalan uniwersitetiň guramagynda himiýa dersi boýunça dördünji gezek geçirilen halkara olimpiada dünýäniň 12 ýurdunyň 50 sany ýokary okuw mekdebinden 250-ä golaý talyp gatnaşdy. Bu bäsleşige ýurdumyzdan gatnaşan talyplaryň 150-siniň arasynda Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetiniň talyplarynyň 2-si altyn medala mynasyp boldy.

Dabarada Arkadagly Gahryman Serdarymyz dünýä derejeli olimpiadalarda üçünji orna hem-de bürünç medala mynasyp bolan okuwçylary 40 müň manat, ikinji orna hem-de kümüş medala mynasyp bolan okuwçylaryň her birini 70 müň manat möçberde pul baýragy bilen sylaglady. Şeýle-de hormatly Prezidentimiz olimpiadalarda üçünji orna hem-de bürünç medala mynasyp bolan talyplara 40 müň, ikinji orna hem-de kümüş medala mynasyp bolan talyplara-da 70 müň manat möçberde pul baýragyny gowşurdy.

Döwlet Baştutanymyz dünýä derejeli olimpiadalarda birinji orna hem-de altyn medala mynasyp bolan talyplaryň her birini 100 müň manat möçberdäki pul baýragy bilen sylaglady. Iň ýokary sylaga mynasyp bolan talyplar gymmatly pul baýraklaryny ýüzlerine sylyp kabul etdiler. Hormatly Prezidentimiz dünýä derejeli olimpiadalarda ýokary netijeleri gazanan okuwçylary we talyplary taýýarlan mugallymlaryň her birini 100 müň manat möçberde pul baýragy bilen serpaýlady.

Bu sylaglar Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ýaşlaryň dünýä derejesindäki ders bäsleşiklerinde we olimpiadalarda Garaşsyz Watanymyza wekilçilik edip, ýurdumyzyň bilim ulgamynda ýeten ýokary sepgitlerini dünýä ýaýmakda gazanan uly üstünlikleri üçin hem-de olaryň halypa mugallymlarynyň bu ugurda bitiren hyzmatlary nazara alnyp berildi. Sylaglara mynasyp bolan zehinli mekdep okuwçylary, talyplardyr olaryň mugallymlary dabaranyň dowamynda çykyş edip, özlerini ýokary derejede sylaglandygy üçin Arkadagly Gahryman Serdarymyza we Gahryman Arkadagymyza tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler. Olar Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň her bir gününiň bilim ulgamynda hem döredijilik üstünliklerine, şanly wakalara beslenip, ýurdumyzyň täze taryhyna ajaýyp sahypalaryň ýazylýandygyny nygtadylar. Olar şeýle üstünlikleriň sakasynda duran hormatly Prezidentimize hoşallyklaryny beýan edip, geljekde-de Watanymyzyň dünýädäki abraýyny belende götermek ugrunda ähli ukyp-başarnyklaryny gaýgyrmajakdyklaryna ynandyrdylar.

Soňra Türkmenistanyň Prezidentiniň dünýä derejesindäki sport ýaryşlarynda baýrakly orunlara mynasyp bolan türgenleri hem-de olaryň tälimçilerini sylaglamak hakynda Buýrugy okaldy. Hormatly Prezidentimiz baýrakly orunlara mynasyp bolan türgenlere hem-de olaryň tälimçilerine gymmat bahaly sowgatlary gowşurýar.

Hormatly Prezidentimiz çärä gatnaşyjylaryň şowhunly el çarpyşmalary astynda abraýly halkara ýaryşlarda, dünýä çempionatlarynda çykyş edip, baýrakly üçünji orna we bürünç medala mynasyp bolan türgenleriň her birine 40 müň manat möçberde pul baýragyny gowşurdy. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz ikinji orny eýeläp, kümüş medala mynasyp bolan türgenleri 70 müň manat möçberde pul baýragy bilen sylaglady. Hormatly Prezidentimiz ýaryşlarda kümüş hem-de bürünç medallara mynasyp bolan türgenleri taýýarlan tälimçileriň her birine 70 müň manat möçberde pul baýragyny gowşurdy. Olar Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň elinden pul sylaglaryny ýüzlerine sylyp kabul etdiler.

Şu gün paýtagtymyzda Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly, Halkara Bitaraplyk güni we Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygy mynasybetli halkara forum geçirildi. Oňa dünýä döwletleriniň, halkara we sebit guramalarynyň ýokary derejeli wekiliýetleri gatnaşdylar.

Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Kararnamalary bilen üç gezek ykrar edilen hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesi Türkmenistanyň daşary syýasat doktrinasynyň esasyny düzýär. Dünýä jemgyýetçiligi tarapyndan goldanylan bu hukuk ýagdaýy parahatçylyk dörediji döwlet hökmünde ýurdumyzyň eýeleýän ornuny pugtalandyrdy. Oňyn Bitaraplyk dünýä proseslerinden çetleşmek bolman, eýsem, parahatçylyk we ynanyşmak ýörelgelerine esaslanýan işjeň strategiýadyr. Ýurdumyzyň daşary syýasaty sebitde we onuň çäkleriniň daşynda durnuklylyga, howpsuzlyga, özara düşünişmäge ýardam bermäge gönükdirilip, BMG-niň ýörelgelerine doly laýyk gelýär. Türkmenistan halkara hukugyň kadalaryna, BMG-niň Tertipnamasynyň düzgünlerine berk eýerýär. Türkmen Bitaraplygy gapma-garşylyklaryň öňüni almak üçin diplomatik, syýasy we ykdysady gurallaryň işjeň ulanylmagyny göz öňünde tutýar. Merkezi Aziýada Türkmenistanyň oňyn Bitaraplygy sebit durnuklylygynyň we hoşniýetli goňşuçylygyň möhüm şerti bolup hyzmat edýär. Ýurdumyz sebit hem-de halkara gün tertibiniň derwaýys meseleleriniň ylalaşykly çözgütlerini işläp taýýarlamak, netijeli dialog ugrunda yzygiderli çykyş edýär.

Ykdysady diplomatiýa ýurdumyzyň Bitaraplygynyň wajyp bölegi bolup durýar. Türkmenistan halkara energetika howpsuzlygyny üpjün etmek, multimodal üstaşyr ulag geçelgelerini döretmek boýunça başlangyçlary işjeň öňe sürýär. Bitaraplyk syýasatynyň çuňňur ynsanperwer mazmuny hem bar. Bitarap döwlet hökmünde Türkmenistan ynsanperwer başlangyçlary yzygiderli durmuşa geçirip, halkara guramalar bilen bu ulgamda işjeň hyzmatdaşlyk edýär hem-de ynsanperwer ýörelgelere berk ygrarlydygyny görkezýär.

Täze taryhy döwürde ýurdumyzyň Bitaraplygy “Dialog — parahatçylygyň kepili” atly täze filosofik konsepsiýada öz beýanyny tapýar. Gahryman Arkadagymyzyň bu başlangyjy dünýä jemgyýetçiligini gapma-garşylyklaryň öňüni almagyň, abadançylygy üpjün etmegiň ýeke-täk we ygtybarly guraly hökmünde ynanyşmak, özara hormat goýmak medeniýetini pugtalandyrmaga çagyrýar. Iki taryhy senä — Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyna hem-de ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna bagyşlanan şu günki halkara forum bu taglymlary ilerletmek boýunça tagallalary birleşdirmek üçin möhüm meýdança bolup, halkara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga, durnukly parahatçylygyň, ösüşiň bähbidine oňyn Bitaraplygyň mümkinçiliklerini ulanmak babatda täze mehanizmleri işläp taýýarlamaga gönükdirilendir.

...Ir bilen halkara foruma gatnaşýan ýokary derejeli wekiliýet Baştutanlary paýtagtymyzdaky Bitaraplyk binasyna gül desselerini goýdular. Her bir gül dessesi ýurdumyzyň daşary syýasy ugruna we onuň BMG-niň Baş Assambleýasynyň Kararnamalary bilen berkidilen hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesine goýulýan çuňňur hormatyň aýdyň nyşanyna öwrüldi.

Soňra wekiliýet Baştutanlary Türkmenistanyň Maslahatlar merkezine geldiler. Bu ýerde hormatly Prezidentimiziň gatnaşmagynda olaryň bilelikde resmi surata düşmek dabarasy boldy. Soňra döwlet Baştutanymyzyň gatnaşmagynda halkara forumyň açylyş dabarasy hem-de «Parahatçylyk we ynanyşmak: durnukly geljegiň bähbidine maksatlaryň bitewüligi» atly plenar mejlis geçirildi.

Hormatly Prezidentimiz mejlisi açyp, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly, Halkara Bitaraplyk güni, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygy mynasybetli geçirilýän halkara foruma gatnaşyjylary mähirli mübärekledi hem-de bu forumyň geçirilmeginiň biziň döwletimiziň parahatçylyk, hoşniýetli goňşuçylyk we özara bähbitli hyzmatdaşlyk ýörelgelerine üýtgewsiz ygrarlydygynyň aýdyň subutnamasydygyny belledi. Nygtalyşy ýaly, geçen 30 ýylyň dowamynda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy döwletimiziň daşary syýasatynyň berk binýady bolup hyzmat etmek bilen, sebit we halkara howpsuzlygy pugtalandyrmaga, ynsanperwer gatnaşyklary ösdürmäge yzygiderli goşant goşýar. Bu halkara forumyň netijeleri umumy abadançylygyň bähbidine hyzmatdaşlygy has-da giňeltmäge ýardam eder.

Döwlet Baştutanymyz hemmeleri Türkmenistanda parahatçylyk we ynanyşmak forumyna, Halkara Bitaraplyk gününe hem-de Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň ykrar edilmeginiň 30 ýyllygyna bagyşlanan baýramçylyk çärelerine gatnaşýandygy üçin Türkmenistanyň halkynyň adyndan mähirli gutlap, foruma döwlet we hökümet Baştutanlarynyň, iri we abraýly halkara guramalaryň ýolbaşçylarynyň, görnükli syýasatçylaryň, parlament agzalarynyň, diplomatlaryň, alymlaryň, jemgyýetçilik işgärleriniň gatnaşýandygyny, myhmanlary türkmen topragynda görmegiň türkmen tarapy üçin uly hormat we abraýdygyny aýtdy.

Bellenilişi ýaly, bu foruma iri, halkara ähmiýetli waka hökmünde garalýar. Oňa sebit, yklym we ählumumy işler barada oýlanmak, halkara syýasatda parahatçylyk, hyzmatdaşlyk, deňhukuklylyk, ynanyşmak, adalatlylyk, dialog medeniýeti hem-de özara düşünişmek ýagdaýlarynyň ykrar edilmegi üçin badalga nokady hökmünde seredilýär.

Türkmenistan biziň topragymyzda şu gün dünýä gurluşynyň täze, ynsanperwer we öňdengörüjilikli esaslarynyň hem-de ösüşiň hakyky, jogapkärli strategiýasynyň döredilýändigine kanuny esasda guwanyp biler diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we ýurdumyzyň bütin dünýädäki hyzmatdaşlar bilen gatnaşyklarynyň gazanylan derejesine ýokary baha berýändigini, ony aýawly saklaýandygyny aýratyn nygtady. Hormatly Prezidentimiz Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyna, Halkara Bitaraplyk gününe, Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna bagyşlanan halkara forumy açyk diýip yglan edip, bu forumyň geçirilmeginiň dünýä syýasatynda kadalary, gymmatlyklary we ölçegleri ykrar etmek hem-de berkitmek boýunça Türkmenistanyň köpýyllyk yzygiderli işiniň netijesidigini belledi.

Biziň pikirimizçe, olar halkara gatnaşyklaryň ähli häzirki zaman ulgamynyň hukuk we dünýägaraýyş babatda esasyny düzmelidir. Parahatçylygy hem-de ynanyşmagy şeýle esas hökmünde jar edip, biziň ýurdumyz ençeme möhüm ädimleri ätdi we başlangyçlary öňe sürdi. Olar dünýäde düşünmek bilen kabul edildi, hyzmatdaşlarymyz tarapyndan goldaw tapdy. Türkmenistanyň teklibi boýunça Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 2025-nji ýyly “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýip yglan etmek hakynda Kararnamasynyň kabul edilmegi bilelikdäki işiň netijesi boldy. Munuň özi biziň umumy üstünligimizdir. Birleşen Milletler Guramasynyň ähli agza döwletleriniň syýasy ýolbaşçylarynyň öňdengörüjiliginiň, jogapkärçiliginiň, pähim-paýhasynyň netijesidir diýip, hormatly Prezidentimiz sözüni dowam etdi we pursatdan peýdalanyp, bu möhüm çözgüdi goldandyklary hem-de ony kabul etmäge goşan goşantlary üçin hemmelere tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi.

Arkadagly Gahryman Serdarymyz parahatçylygyň we ynanyşmagyň konseptual kadalarynyň Türkmenistanyň milli kanunçylygynda öz beýanyny tapandygyny aýdyp, şu ýylyň sentýabrynda «Bitarap Türkmenistanyň parahatçylyk we ynanyşmak syýasatynyň hukuk esaslary hakynda» Türkmenistanyň Konstitusion kanunynyň kabul edilendigini belledi. Bu Kanunda Bitaraplyk, deňhukuklylyga, özara hormat goýmaga, hyzmatdaşlyga, hoşniýetli goňşuçylyga, güýç ulanmazlyga, gapma-garşylyklaryň öňüni almaga, islendik halkara meseleleri diňe parahatçylykly, syýasy-diplomatik serişdeler we usullar arkaly çözmäge, beýleki ýurtlaryň içerki işlerine gatyşmazlyga, halkara hukugyň umumy ykrar edilen kadalaryny ileri tutmaga, adam hukuklaryny we azatlyklaryny hormatlamaga, ençeme beýleki örän möhüm borçnamalara üýtgewsiz eýermek esasy kadalar hökmünde berkidilýär. Konstitusion kanunyň kabul edilmegi halkara gatnaşyklaryň subýekti hökmünde Türkmenistanyň işini mundan beýläk-de ösdürmekde tapgyrlaýyn waka öwrüldi. Ýurdumyzyň pugta parahatçylygy, durnuklylygy gazanmaga hem-de gorap saklamaga esaslanýan strategik ugrunyň dogrudygynyň we üýtgewsizdiginiň güwäsi boldy diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady hem-de ýönekeý bolmadyk geosyýasy ýagdaýlaryň häzirki döwründe parahatçylygyň we ynanyşmagyň aýratyn ähmiýete eýe bolýandygyna ynam bildirdi.

Bu düşünjelere barabar baha bermek we olary dünýä syýasatynyň jedelsiz kadalary hökmünde berkitmek häzirki zamanyň gurluşy barada oýlanmakda netijeli öňegidişlikdir. Howply gapma-garşylyk ýagdaýyndan howpsuzlygyň hem-de ösüşiň ählumumy gurluşynyň netijeli, hakyky, sazlaşykly esaslaryny ýola goýmaga tarap ädimdir. Türkmenistan bu netijäni diňe bilelikde, umumy syýasy, dünýägaraýyş, ynsanperwer esasda BMG-niň Tertipnamasyna, halkara hukugyň ykrar edilen kadalaryna daýanyp, döwletleriň, halkara institutlaryň tagallalaryny birleşdirmek arkaly gazanyp bolar diýen garaýyşdan ugur alýar diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.

Bellenilişi ýaly, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly örän möhüm taryhy ýubileýe — ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplygynyň halkara derejede ykrar edilmeginiň 30 ýyllygyna gabat gelýär. BMG-niň Baş Assambleýasynyň çözgütlerinde, Türkmenistanyň Konstitusiýasynda berkidilen syýasy-hukuk ýagdaýy bolan hemişelik Bitaraplyk halkara giňişlikde biziň ähli ädimlerimizi, Türkmenistanyň gazanan üstünliklerini hem-de ägirt uly netijelerini kesgitleýär.

Bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik we açyklyk netijesinde, häzirki döwürde Türkmenistan onlarça döwlet bilen ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn düzümleriň çäklerinde esasy halkara institutlar bilen ynanyşmagyň hem-de özara düşünişmegiň, hyzmatdaşlygyň görlüp-eşidilmedik derejesine ýetdi. Bitaraplyk we onuň netijesi bolan «Açyk gapylar» daşary ykdysady syýasaty içerki ösüş üçin amatly daşarky şertleri üpjün edip, Türkmenistana ykdysady, durmuş ösüşiniň ýokary depginlerini gazanmaga mümkinçilik berýär. Ilatyň durmuşynyň derejesini we hilini ýokarlandyrmaga, depginli söwda, maýa goýum hyzmatdaşlygyny alyp barmaga, iri halkara taslamalary amala aşyrmak üçin özüne çekiji, ygtybarly we geljegi uly hyzmatdaş bolmaga şert döredýär.

Bitaraplyk Türkmenistanyň şu ýyl dünýäde 80 ýyllyk ýubileýi bellenilýän Birleşen Milletler Guramasy bilen strategik dialogynyň esasy şerti hökmünde çykyş edýär diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady we örän möhüm ählumumy meseleleri çözmekde, Durnukly ösüş maksatlaryny gazanmakda, has giň ugurlar boýunça halkara hyzmatdaşlyga adalatly we sazlaşykly çemeleşmeleri tassyklamakda BMG-niň ýurdumyza jogapkärli hem-de netijeli hyzmatdaş hökmünde garaýandygyna aýratyn ünsi çekdi. Biz Birleşen Milletler Guramasy bilen hyzmatdaşlygyň ugurlaryny giňelderis, milli, sebit hem-de ählumumy maksatnamalary döretmäge we amala aşyrmaga ünsi jemlemegi, olara ýöriteleşdirilen düzümleri çekmegi gazanarys diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.

Türkmen döwletiniň Bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň halkara we sebit durnuklylygyny, howpsuzlygyny üpjün etmäge netijeli, döredijilikli täsiri aýdyň görünýär. Munuň özi Birleşen Milletler Guramasynda türkmen Bitaraplygynyň artýan goldawynda öz beýanyny tapýar. 1995-nji, 2015-nji we 2025-nji ýyllarda Baş Assambleýanyň «Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy» atly Kararnamalarynyň biragyzdan kabul edilmegi munuň aýdyň ýüze çykmasydyr. Ýurdumyzyň başlangyjy boýunça birnäçe ýyl mundan ozal BMG-niň çäginde Bitaraplygyň dostlary toparynyň döredilmegi hem munuň bir mysalydyr. Bu mysallar Bitaraplygyň, onuň binýatlyk kadalarynyň halkara gatnaşyklaryň tejribesinde barha ähmiýetli we möhüm ýagdaýa öwrülýändigine şaýatlyk edýär. Şoňa görä-de, biz Bitaraplygyň üýtgewsiz gurluş däl-de, döwür bilen aýakdaş gidýän hem-de täze üýtgeşmelerdir meýillere seslenýän janly döredijilik ýagdaýydygyny hemişe belleýäris. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan häzirki zamanyň halkara syýasatynyň möhüm bölegi hökmünde öňüni alyş diplomatiýasyny ilerledýär diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady we häzirki şertlerde onuň aýratyn zerurlykdygyna, gapma-garşylyklaryň öňüni almaga, agzalalyklary we çaprazlyklary öz wagtynda gepleşiklere ugrukdyrmaga ýardam bermäge ukyplydygyna ynam bildirdi.

Biz Bitaraplygy syýasy we iş ýüzündäki platforma hökmünde peýdalanmagy teklip edýäris, şonuň esasynda häzirki döwürde ylalaşygy, düşünişmegi, ýaraşygy gazanmagyň ýollaryny we usullaryny işläp taýýarlamak mümkindir. Şu nukdaýnazardan, Bitaraplyk bähbitleriň ýakynlaşmagynyň hem-de sazlaşygynyň, hormat goýmak we deňhukuklylyk dialogynyň, pragmatik, özara bähbitli hyzmatdaşlygyň nusgasyna, ahyrky netijede, ählumumy geosyýasy deňagramlylygy gazanmagyň şertleriniň birine öwrülip biler diýip hasap edýärin. Özara bähbitli, dostlukly halkara gatnaşyklary öz Bitaraplyk syýasaty netijesinde ösdürýän Türkmenistanyň tejribesi Bitaraplygyň uly mümkinçilikleriniň bardygyny we ony Ýer ýüzüniň dürli künjeklerinde ulanyp boljakdygyny görkezýär diýip pikir edýärin diýip, döwlet Baştutanymyz belledi. Şunuň bilen baglylykda, parahatçylygy döretmek ulgamynda öňüni alyş diplomatiýasynyň syýasy-diplomatik serişdelerini we usullaryny giňden peýdalanýan Milletler Bileleşiginiň baý tejribesine esaslanyp, şeýle hem Bitaraplygyň tejribe häsiýetini ösdürmek, ylmy-barlag, bilim işini amala aşyrmak üçin Türkmenistan BMG bilen hyzmatdaşlykda Parahatçylyk we bitaraplyk uniwersitetini döretmegi teklip edýär. Arkadagly Gahryman Serdarymyz bu başlangyjyň goldaw tapjakdygyna ynam bildirip, ýurdumyzyň dostlarymyz we hyzmatdaşlarymyz bilen şu meselä jikme-jik seretmäge taýýardygyny beýan etdi.

Hormatly Prezidentimiz türkmen Bitaraplygynyň ýene-de bir aýratynlygy barada aýdyp, biziň Bitaraplygymyzyň Türkmenistanyň hakyky özygtyýarlylygynyň we Garaşsyzlygynyň kanunalaýyk netijesidigine ünsi çekdi. Bellenilişi ýaly, özbaşdak, oýlanyşykly we yzygiderli Bitarap daşary syýasaty alyp baryp, ýurdumyz, ozaly bilen, öz döwletliliginiň berk esaslaryna, taryhy dowamatlylyga, türkmen halkynyň agzybirligine we goldawyna, ähli halklardyr döwletler bilen parahatçylykda, ylalaşyklylykda, hoşniýetli goňşuçylykda ýaşamagy wesýet eden ata-babalarymyzyň köpasyrlyk tejribesine daýanýar. “Türkmenistanyň Garaşsyzlygy” we “Bitaraplygy” diýen düşünjeler biri-biri bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr hem-de bitewüdir. Elbetde, biz maksatlarymyzy we wezipelerimizi halkara bileleşigiň, bütin dünýäde köp sanly dostlarymyzyň hem-de pikirdeşlerimiziň giňden goldaýandygyny, olara düşünýändigini aýdyň görýäris we muňa ýokary baha berýäris. Bu goldaw Türkmenistana geljegine umytly garamaga, mundan beýläkki bilelikdäki işiniň meýilnamasyny ynamly düzmäge kömek edýär. Bizi halklaryň arasynda parahatçylygy, ynanyşmagy hem-de ylalaşygy gazanmaga, olaryň ilerlemegine, abadançylygyna yzygiderli, işjeň, netijeli gatnaşmaga ruhlandyrýar diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy we hemmelere foruma gatnaşýandyklary hem-de Türkmenistan bilen dostlugy, hyzmatdaşlygy, özara düşünişmegi pugtalandyrmaga goşant goşýandyklary üçin ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirdi.

Soňra döwlet Baştutanymyz Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Wladimir Putine söz berdi.

Prezident Wladimir Putin Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyna, Halkara Bitaraplyk gününe, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna bagyşlanan halkara foruma gatnaşýandygyna şatdygyny aýdyp, mundan 30 ýyl ozal, 12-nji dekabrda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesini resmi taýdan berkiden Kararnamanyň biragyzdan kabul edilmeginiň buýsandyryjy ýagdaýdygyny belledi. Nygtalyşy ýaly, bu sene Türkmenistanda milli baýram hökmünde bellenilýär. Soňra türkmen tarapynyň başlangyjy boýunça hut şol gün BMG tarapyndan “Halkara Bitaraplyk güni” diýlip yglan edildi. Şunuň bilen baglylykda, dostlukly ýurduň Baştutany bu şanly waka bilen hormatly Prezidentimizi, türkmen halkynyň Milli Liderini hem-de ähli türkmen halkyny tüýs ýürekden gutlady.

Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti Türkmenistanyň mundan 30 ýyl ozal hemişelik Bitaraplyk ýoluny saýlap almagynyň Garaşsyz we özygtyýarly döwlet hökmünde strategik ösüş ugruny kesgitländigini aýdyp, Türkmenistanyň sebitde we dünýäde uly hormatdan, abraýdan peýdalanýan ýurtdugyny nygtady. Türkmenistan baý taryhy, medeni we ruhy mirasyna daýanmak bilen, yzygiderli ösýär, ykdysadyýetiň dürli pudaklarynda, durmuş ulgamynda belent sepgitlere ýetýär. Ýurt oňyn, oýlanyşykly daşary syýasaty alyp barýar, sebit hem-de halkara derejede howpsuzlygyň, durnuklylygyň pugtalandyrylmagyna uly goşant goşýar, dünýä proseslerinde oňyn hyzmatdaşlyk, özara ynanyşmak ýagdaýynyň kemala gelmegi üçin yzygiderli tagallalary edýär.

Dostlukly ýurduň Lideri türkmen tarapynyň taýýarlan Aşgabat Jarnamasynyň taslamasyna ýokary baha berip, onuň şu gezekki forumyň dowamynda alnyp barylýan bilelikdäki işiň möhüm netijesi boljakdygyny aýtdy hem-de Russiýanyň bu resminamany doly goldaýandygyny, onda beýan edilen, BMG-niň Tertipnamasynda berkidilen halkara gatnaşyklaryň möhüm ýörelgelerine berk ygrarlydygyny tassyklady. Bellenilişi ýaly, bu ýörelgeleriň hatarynda parahatçylyk söýüjilik, beýleki döwletleriň içerki işlerine goşulyşmazlyk; ýurtlaryň we halklaryň özboluşly ösüş nusgasyna, dünýägaraýşyna, ýörelgelerine we dini ynanjyna bolan hukuklaryna hormat goýmak ýaly taglymlar bar.

Russiýa Federasiýasynyň Prezidenti çykyşynyň ahyrynda Halkara Bitaraplyk güni, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygy bilen ýene-de bir gezek gutlady, şeýle hem Türkmenistanyň 2026-njy ýylda Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygynda başlyklyk etjekdigini belläp, bu işde uly üstünlikleri arzuw etdi.

Hormatly Prezidentimiz many-mazmunly çykyşy üçin russiýaly kärdeşine çuňňur minnetdarlyk bildirip, çykyşda häzirki döwürde parahatçylygy, ynanyşmagy we özara düşünişmegi pugtalandyrmagyň möhümdiginiň beýan edilendigini aýtdy. Bellenilişi ýaly, Türkmenistan Russiýa Federasiýasy bilen ikitaraplaýyn strategik gatnaşyklary ösdürmäge aýratyn ähmiýet berýär. Ýurdumyz özara hormat goýmak, deňhukuklylyk ruhunda ynanyşmagy berkitmäge, durnukly hyzmatdaşlygy saklamaga gönükdirilen netijeli dialogy dowam etdirmegi maksat edinýär.

Soňra hormatly Prezidentimiz Türkiýe Respublikasynyň Prezidenti Rejep Taýyp Ärdogana söz berdi.

Türkiýäniň Prezidenti hormatly Prezidentimizi, döwlet we hökümet Baştutanlaryny, foruma gatnaşyjylaryň ählisini mähirli mübärekläp, ata Watany hasaplaýan türkmen topragynda ýene-de bir gezek bolmagyň özi üçin uly hormatdygyny belledi we döwlet Baştutanymyzy hem-de Gahryman Arkadagymyzy Halkara Bitaraplyk güni bilen tüýs ýürekden gutlady. Şeýle-de ol hormatly Prezidentimize bu şanly günde halkara forumyň guralandygy üçin hoşallyk bildirdi.

Nygtalyşy ýaly, Türkiýede Türkmenistanyň her bir gazanýan üstünligine guwanylýar we begenilýär. Häzirki wagtda Türkmenistan dünýäniň ykdysadyýeti çalt depginler bilen ösýän ýurtlarynyň birine öwrüldi. Türkiýe hem-de Türkmenistan umumy taryhy bolan doganlyk ýurtlardyr. Türk we türkmen halklary bir kökden gaýdýan iki doganlyk halklardyr. Türkmenistanyň Garaşsyzlygyny ilkinji bolup ykrar eden Türkiýe onuň hemişelik Bitaraplygyny goldanlaryň hem ilkinjileriniň hataryndadyr. Türkiýe Türkmenistanyň parahatçylyk babatdaky garaýyşlaryny goldamak bilen, ähli ulgamlardaky gatnaşyklary ösdürýär, raýdaşlygy pugtalandyrýar. Biz maýa goýum, söwda, energetika we beýleki ulgamlardaky tagallalarymyzyň üstüni berk ynsanperwer gatnaşyklar bilen ýetirýäris diýip, Rejep Taýyp Ärdogan belledi we Türkiýäniň Türkmenistan bilen umumy abadançylyk ugrunda hemişe hyzmatdaşlyk etmäge taýýardygyny tassyklady. Türkiýäniň Prezidenti çykyşynda halkara gün tertibiniň birnäçe möhüm meseleleri barada-da durup geçdi.

Döwlet Baştutanymyz Türkmenistany we Türkiýe Respublikasyny taryhy kökleriň umumylygynyň, medeniýetleriniň ýakynlygynyň, köpýyllyk doganlyk gatnaşyklaryň baglanyşdyrýandygyny, iki ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlygyň ikitaraplaýyn görnüşde hem, abraýly sebitleýin we halkara guramalaryň çäklerinde hem yzygiderli ösdürilýändigini aýdyp, dostlukly ýurduň Baştutanynyň çykyşynda halkara gatnaşyklary durnuklylaşdyrmak üçin esas bolup durýan parahatçylygy we ynanyşmagy pugtalandyrmak meseleleriniň giňişleýin beýan edilendigini aýtdy hem-de döwletleriň arasynda hyzmatdaşlygy berkitmäge gönükdirilen dialogy goldaýandygy üçin Prezident Rejep Taýyp Ärdogana minnetdarlyk bildirdi.

Soňra Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidenti Masud Pezeşkiana söz berildi.

Prezident Masud Pezeşkian forumyň ýokary guramaçylyk derejesi üçin Türkmenistanyň Hökümetine we halkyna hoşallyk bildirip, bu çäräniň ýurdumyzyň Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna gabat gelmeginiň möhüm ähmiýetini belledi. Türkmenistanyň başlangyjy bilen Birleşen Milletler Guramasynda döredilen parahatçylygyň, howpsuzlygyň we ösüşiň bähbidine Bitaraplygyň dostlary topary ýurduň bu ugurdaky tagallalaryny görkezýän wajyp başlangyçdyr. Üç ýyl mundan ozal Eýran Yslam Respublikasy bu başlangyjy buýsanç bilen goldap, hyzmatdaşlyga taýýardygyny mälim edipdi. Bu gün hem biz parahatçylygy söýýän eýran halkynyň adyndan halkara we sebit derejesinde parahatçylyk ugrunda hyzmatdaşlyk tagallalaryny doly goldaýandygymyzy ýene-de bir gezek nygtaýarys diýip, Eýranyň döwlet Baştutany aýtdy. Şeýle-de ol parahatçylygyň we ösüşiň diňe deňhukukly dialog, hyzmatdaşlyk, halkara hukuga hormat goýmak arkaly mümkindigini belläp, bu forumyň umumy maksatlary ilerletmek, sebitiň ýurtlarynyň parahatçylygy, durnuklylygy, ösüşi üçin binýady döretjekdigine ynam bildirdi.

Döwlet Baştutanymyz baý mazmunly çykyşy üçin minnetdarlyk bildirip, Prezident Masud Pezeşkianyň halkara durnuklylygy pugtalandyrmaga we ýurtlaryň arasynda ynanyşmagyň derejesini ýokarlandyrmaga degişli möhüm meseleleri gozgandygyny belledi. Türkmenistan Eýran Yslam Respublikasy bilen hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny ösdürmäge aýratyn ähmiýet berýär. Biziň ýurtlarymyz köp ýyllaryň dowamynda hormatlamaga, açyklyga we özara goldawa esaslanýan ýakyn gatnaşyklary saklap gelýärler. Bu durnukly däpler giň ugurlar boýunça hyzmatdaşlygy depginli berkitmek üçin ygtybarly esasy döredýär diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy we Eýran Yslam Respublikasynyň Prezidentine ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirdi.

Döwlet Baştutanymyz Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti Kasym-Žomart Tokaýewe söz berdi. Dostlukly ýurduň Baştutany türkmen topragynda bildirilen myhmansöýerlik üçin tüýs ýürekden hoşallygyny aýdyp, şu gün Türkmenistanda taryhy senäniň — hemişelik Bitaraplygyň 30 ýyllygynyň baýram edilýändigini belledi.

Nygtalyşy ýaly, hemişelik Bitaraplyk syýasaty Türkmenistana halkara derejede abraý getirdi. Ol ýurduň uly taryhy üstünligine, onuň parahatçylyk ýörelgelerine ygrarlylygynyň aýdyň nyşanyna öwrüldi. Bu syýasat giň Ýewraziýa yklymynda durnukly ösüşe uly goşant goşdy. Şeýle wekilçilikli forumyň geçirilmegi Türkmenistanyň halkara derejede ynanyşmagy we hyzmatdaşlygy berkitmekdäki aýratyn ornuny tassyklaýar. Bu ýokary derejeli duşuşykda beýan ediljek garaýyşlardyr teklipleriň XXI asyrda bitaraplygyň möhüm ähmiýetini ýene-de bir gezek görkezjekdigine ynanýaryn diýip, Prezident Kasym-Žomart Tokaýew belledi.

Gazak Lideri bu ugurda Gahryman Arkadagymyzyň bitiren taryhy hyzmatlaryna ünsi çekip, türkmen halkynyň Milli Lideriniň başlangyçlary bilen Türkmenistanyň dünýä giňişliginde halkara ähmiýetli möhüm teklipleri öňe sürýän ýurt hökmünde ykrar edilendigini aýtdy. Ol Türkmenistanyň oňyn Bitaraplygynyň türkmen halkynyň köpasyrlyk medeni we ruhy däpleri bilen sazlaşykly utgaşýandygyna ünsi çekip, türkmen nusgawy edebiýatynyň görnükli wekili, akyldar şahyr Magtymguly Pyragynyň goşgularynda bu möhüm ýörelgäniň öz beýanyny tapýandygyny nygtady.

Bellenilişi ýaly, parahatçylyk, ynanyşmak, adamkärçilik ýaly esasy gymmatlyklar türkmen döwletiniň içeri we daşary syýasatynda aýdyň ýüze çykýar. Şoňa görä-de, Türkmenistanyň başlangyjy esasynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan 2025-nji ýylyň “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» diýlip yglan edilmegi aýratyn ähmiýete eýedir. Gazagystan bu möhüm Kararnamany goldady. Çünki parahatçylyk we ynanyşmak biziň daşary syýasat strategiýamyzyň esasy binýadydyr. Biz parahatçylykly, deňagramly diplomatiýany alyp barýarys, netijeli dialoga ymtylýarys, ählumumy we sebitleýin howpsuzlygy pugtalandyrmak ugrunda çykyş edýäris diýip, Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti aýtdy hem-de durnukly ösüş üçin parahatçylygyň, hyzmatdaşlygyň ähmiýetini belledi. Ol çykyşynyň ahyrynda ählumumy parahatçylygyň bähbidine tagallalary birleşdirmekde, möhüm başlangyçlary öňe sürmekde şu günki forumyň ähmiýetini nygtap, onuň işine üstünlikleri arzuw etdi.

Hormatly Prezidentimiz çuň mazmunly çykyşy üçin gazak Liderine minnetdarlyk bildirip, Türkmenistan bilen Gazagystany ynanyşmaga we parahatçylykly ýaşaşmak ýörelgelerine eýermek däplerine esaslanýan köpýyllyk hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklarynyň baglanyşdyrýandygyny aýtdy. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz Gazagystanyň abraýly halkara, sebit guramalarynda Türkmenistanyň başlangyçlaryny yzygiderli goldaýandygyny, munuň iki ýurduň arasynda özara düşünişmegi we raýdaşlygy berkitmegiň möhüm şerti bolup hyzmat edýändigini belledi.

Soňra Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti Sadyr Žaparowa söz berildi. Dostlukly ýurduň Lideri bildirilen myhmansöýerlik we forumyň ýokary guramaçylyk derejesi üçin hoşallygyny beýan edip, parahatçylygy, özara ynanyşmagy, durnukly ösüşi pugtalandyrmaga gönükdirilen möhüm çärä gatnaşmagyň özi üçin uly hormatdygyny aýtdy. Ol 30 ýyl mundan ozal Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň “Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy” atly Kararnamany kabul etmeginiň bu ýagdaýy halkara hukuk taýdan tassyklanan üýtgewsiz ýörelge hökmünde görkezendigini we parahatçylygy, ösüşi pugtalandyrýan döwlet hökmünde ýurduň taryhynyň täze tapgyryna ýol açandygyny aýtdy. Geçen ýyllarda Türkmenistan öz saýlap alan Bitaraplyk ýolunyň dogrudygyny we strategik ähmiýetini subut etdi. Bitaraplyk derejesi içerki syýasy durnuklylygy, jemgyýetdäki ylalaşygy üpjün etdi, ýurduň yzygiderli ösüşi üçin berk binýady goýdy. Munuň esasynda giň gerimli ykdysady özgertmeler, iri infrastruktura we durmuş maksatly taslamalaryň amala aşyrylmagyna ýol açyldy. Bitaraplyk diňe bir hukuk derejesi bolman, eýsem, döwlet ösüşiniň we milli strategiýanyň esasy bölegi bolan halkara syýasy filosofiýa hem öwrüldi diýip, Prezident Sadyr Žaparow sözüni dowam etdi.

Bellenilişi ýaly, Gyrgyz Respublikasynda Türkmenistanyň sebitleýin meseleleri çözmäge goşýan goşandyna ýokary baha berilýär. Häzirki zaman şertlerinde açyk dialog, birek-birege goldaw bermek we utgaşykly hereket etmek has zerurdyr. Türkmenistanyň bu ugurdaky öňdengörüjilikli orny Merkezi Aziýada parahatçylyk, özara düşünişmek, hyzmatdaşlyk üçin möhüm şertleri döretdi. Türkmenistanyň başlangyjy esasynda BMG-niň Baş Assambleýasynyň 2025-nji ýyly “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýip yglan etmegi munuň aýdyň mysalydyr. Gyrgyz Respublikasy bu başlangyja ýokary baha berdi we onuň işjeň tarapdary bolup çykyş etdi.

Şeýle-de Prezident Sadyr Žaparow şu ýylyň awgustynda Awazada geçirilen BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň ähmiýetini belläp, onuň deňze çykalgasy bolmadyk ýurtlara halkara goldawy güýçlendirmek, ulag-logistika mümkinçiliklerini giňeltmek, infrastruktura durnuklylygyny pugtalandyrmak ugrunda möhüm ädim bolandygyna ünsi çekdi.

Türkmenistanyň Bitaraplyk ýörelgeleri esasynda alyp barýan syýasaty durnukly ösüşiň we halkara hyzmatdaşlygyň berkarar bolmagynyň netijeli binýady bolup biljekdigini aýdyň görkezdi diýip, belent mertebeli myhman belledi hem-de Türkmenistanyň ýolbaşçylaryny we türkmen halkyny Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlady.

Döwlet Baştutanymyz baý mazmunly çykyşy üçin Prezident Sadyr Žaparowa minnetdarlyk bildirip, onuň beýan eden garaýyşlarynyň sebitde özara düşünişmegi berkitmek, hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin möhüm ähmiýete eýedigini belledi. Türkmenistan bilen Gyrgyz Respublikasynyň arasyndaky gatnaşyklar depginli ösdürilýär hem-de anyk many-mazmun bilen baýlaşdyrylýar. Biziň ýurtlarymyz BMG-niň, beýleki halkara guramalaryň çäklerinde üstünlikli hyzmatdaşlyk edip, howpsuzlygy, durnukly ösüşi berkitmäge gönükdirilen başlangyçlary goldaýarlar. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de umumy parahatçylyga, durnuklylyga, ösüşe ýardam berjekdigine ynam bildirdi.

Soňra Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmona söz berildi. Ol, ilki bilen, Türkmenistanyň Hökümetine we Birleşen Milletler Guramasyna şu günki möhüm çäräniň geçirilýändigi üçin hoşallyk bildirip, Türkmenistanyň halkyny hemişelik Bitaraplygyň 30 ýyllygy bilen tüýs ýürekden gutlady.

Bellenilişi ýaly, Aşgabatda parahatçylyk we ynanyşmak forumynyň geçirilmegi Türkmenistanyň ählumumy parahatçylygy, howpsuzlygy pugtalandyrmaga, parahatçylyk döredijilikli diplomatiýa berk ygrarlydygynyň aýdyň mysaly bolup durýar. Täjigistan Respublikasy Türkmenistanyň Bitaraplyk syýasatyna ýokary baha berýär. Geçen 30 ýylyň dowamynda Türkmenistan Bitaraplyk hukuk derejesiniň halkara gatnaşyklarda netijeli orun eýeläp biljekdigini görkezdi. Dünýäniň häzirki geosyýasy ýagdaýlarynda 2025-nji ýyly “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýip yglan etmek baradaky başlangyç aýratyn ähmiýete eýe bolýar. Parahatçylyk we ynanyşmak halkara gatnaşyklary ilerletmekde, dünýä giňişliginde hyzmatdaşlyk, durnukly ösüş üçin amatly şertleri döretmekde wajyp orun eýeleýär hem-de çylşyrymly meseleleri özara düşünişmek, umumy jogapkärçilik ýagdaýynda çözmek üçin şert döredýär. Şunuň bilen baglylykda, durnukly ösüşiň esaslaryny pugtalandyrmak we durmuş-ykdysady kynçylyklaryň öňüni almak üçin halkara jemgyýetçiligiň utgaşykly çäreleri görmegi zerurdyr. Şol bir wagtyň özünde howanyň üýtgemegi, daşky gurşawy goramak ýaly ekologik meseleler bilelikdäki tagallalary talap edýär. Biziň ýurdumyz halkara hyzmatdaşlar bilen bu işe hemişe öz goşandyny goşýar diýip, Täjigistanyň Prezidenti sözüni jemledi.

Döwlet Baştutanymyz çykyşy hem-de Türkmenistanyň we onuň halkynyň adyna aýdan hoşniýetli sözleri üçin dostlukly ýurduň Prezidentine tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň we Täjigistan Respublikasynyň arasyndaky gatnaşyklary ösdürmegiň ýurdumyzyň daşary syýasatynda aýratyn orny eýeleýändigini hem-de onuň köpýyllyk ynanyşmaga, dostluga daýanýandygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz ýurtlarymyzyň sebitde parahatçylygy, özara düşünişmegi pugtalandyrmak ugrunda edýän bilelikdäki tagallalarynyň ikitaraplaýyn derejede hem, abraýly halkara düzümleriň çäklerinde hem öz beýanyny tapýandygyny kanagatlanma bilen belledi.

Soňra hormatly Prezidentimiz çykyş etmek üçin Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewe söz berdi. Goňşy döwletiň Baştutany sözüniň başynda forumyň ýokary guramaçylygy we bildirilen myhmansöýerlik üçin hoşallygyny beýan edip, hormatly Prezidentimizi we ähli türkmen halkyny Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygy bilen tüýs ýürekden gutlady.

Bellenilişi ýaly, bu möhüm sene Türkmenistanyň dünýä döwletleri bilen parahatçylykly, dostlukly, özara bähbitli gatnaşyklary ösdürmäge ygrarlydygynyň güwäsidir. Prezident Şawkat Mirziýoýew forumyň parahatçylyk döredijilik işini ilerletmek, döwletleriň arasynda ynanyşmak we özara hormat goýmak medeniýetini berkitmek üçin möhüm syýasy platforma bolup durýandygyna ünsi çekip, Türkmenistanyň Bitaraplygynyň türkmen halkynyň milli özboluşlylygynyň aýrylmaz bölegi bolup durýandygyny, onuň gadymy däp-dessurlardan, medeni we ruhy gymmatlyklardan gözbaş alýandygyny aýtdy. Şeýle-de özbek Lideri türkmen halkynyň Milli Lideriniň Türkmenistanyň oňyn Bitaraplyk filosofiýasyny işläp düzmekde we wajyp başlangyçlary durmuşa geçirmekde eýeleýän uly ornuny belläp, bu syýasy-diplomatik ýörelgeleriň häzirki döwürde hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda durmuşa geçirilýändigini nygtady.

Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesi beýleki döwletleriň özygtyýarlylygyna we çäk bitewüligine hormat goýmak, içerki işlerine goşulmazlyk ýörelgelerini özünde jemläp, şol bir wagtyň özünde oňyn halkara gatnaşyklary üpjün etmäge gönükdirilen işjeň parahatçylyk hem-de diplomatik başlangyçlar bilen sazlaşykly utgaşýar. Şunuň bilen baglylykda, Prezident Şawkat Mirziýoýew Aşgabatdaky BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň netijeli işini we onuň sebitde durnuklylygy üpjün etmäge goşandyny mysal getirdi. Özbegistanyň we Türkmenistanyň strategik garaýyşlary, daşary syýasy çemeleşmeleri ýakyndyr. Şunuň bilen baglylykda, biz Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň howandarlygynda Parahatçylyk we bitaraplyk uniwersitetini döretmek başlangyjyny goldaýarys diýip, Özbegistanyň Prezidenti belledi.

Çykyşynyň dowamynda özbek Lideri häzirki zaman şertlerinde parahatçylygyň, özara dialogyň aýratyn möhüm ähmiýete eýe bolýandygyny aýdyp, Türkmenistanyň 2025-nji ýyly «Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» diýip yglan etmek baradaky başlangyjynyň dünýä bileleşigi tarapyndan uly goldawa eýe bolandygyny nygtady. Özbegistan bu başlangyjy doly goldady hem-de BMG-niň Baş Assambleýasynyň degişli Kararnamalarynyň awtordaşlarynyň biri boldy. Biz bu başlangyja ýurtlary birleşdirýän, gapma-garşylygy aradan aýyrýan we meseleleri gepleşikler arkaly çözmäge mümkinçilik döredýän, halklaryň jebisleşmegi, hyzmatdaşlyk etmegi üçin esasy platforma hökmünde garaýarys diýip, Şawkat Mirziýoýew aýtdy. Çykyşda Türkmenistanyň energetika we suw diplomatiýasy, durnukly ulag baglanyşygy, sebit hyzmatdaşlygy boýunça halkara başlangyçlaryň ählumumy abadançylygy üpjün etmekdäki orny bellenildi. Şunuň bilen bir hatarda, şu ýylyň awgustynda Awazada geçirilen BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň halkara ähmiýetine üns çekildi.

Prezident Şawkat Mirziýoýew çykyşynyň ahyrynda parahatçylygyň we ynanyşmagyň umumy abadançylygyň esasy bolup durýandygyny aýdyp, bu gymmatlyklary pugtalandyrmagyň halkara bileleşigiň ileri tutulýan wezipesi bolmalydygyna ünsi çekdi hem-de Özbegistanyň işe mundan beýläk-de öz mynasyp goşandyny goşmaga taýýardygyny tassyklady.

Döwlet Baştutanymyz özbek kärdeşine many-mazmunly çykyşy üçin minnetdarlyk bildirip, Türkmenistan bilen Özbegistan Respublikasynyň arasyndaky gatnaşyklaryň köp ýyllaryň dowamynda durnukly hem-de netijeli ösdürilýändigini kanagatlanma bilen belledi. Sebit durnuklylygyny pugtalandyrmaga, ulag-logistika gatnaşyklaryny, ykdysady we ynsanperwer hyzmatdaşlygy ösdürmäge gönükdirilen anyk başlangyçlar üstünlikli durmuşa geçirilýär. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Türkmenistanyň we Özbegistan Respublikasynyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň yzygiderli giňeldilip, iki halkyň durnukly ösüşine, abadançylygyna ýardam berjekdigine ynam bildirdi hem-de çykyşy üçin Prezident Şawkat Mirziýoýewe ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirdi.

Soňra Ermenistan Respublikasynyň Prezidenti Waagn Haçaturýana söz berildi. Ol Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyna, Halkara Bitaraplyk gününe we Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna bagyşlanan halkara forumda çykyş etmegiň özi üçin uly hormatdygyny belläp, bu möhüm çäräni guraýandygy hem-de Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde parahatçylygy, ynanyşmagy, bitaraplygy yzygiderli ilerledýändigi üçin hormatly Prezidentimize hem-de Türkmenistanyň Hökümetine hoşallyk bildirdi.

BMG-niň Baş Assambleýasynyň 2025-nji ýyly “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýip yglan etmek hakynda Kararnamasy gapma-garşylyklary parahatçylykly ýollar arkaly çözmek, döwletleriň arasynda hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny ilerletmek üçin möhüm binýady döredýär. Şu ýyl Türkmenistanyň hemişelik Bitarap döwlet diýlip ykrar edilmegine 30 ýyl dolýar. Şu geçen döwürde hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesi sebitde parahatçylygyň we durnuklylygyň wajyp şerti hökmünde öz ähmiýetini görkezdi. Biz Türkmenistanyň Bitaraplyk, ynanyşmak we dialog taglymlaryny ilerletmek arkaly halkara parahatçylyga, howpsuzlyga goşýan goşandyna ýokary baha berýäris. Ermenistan Respublikasy Türkmenistanyň BMG-de bu ugurdaky başlangyçlaryny hemişe goldaýar. Parahatçylyk dialogy, adalatlylygy, adam hukuklaryny we mertebesini pugtalandyrmak boýunça yzygiderli tagallalary talap edýär. Döwletlerdir halklaryň arasynda ynanyşmagyň döredilmegi parahatçylygy durnukly ýagdaýda saklaýan binýatdyr diýip, Prezident Waagn Haçaturýan nygtady.

“Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygyny, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyny bellemek bilen, dialog, özara düşünişmek, hyzmatdaşlyk arkaly parahatçylygy we ynanyşmagy ilerletmäge ygrarlydygymyzy tassyklalyň!” diýip, Ermenistanyň Prezidenti çykyşyny jemledi.

Hormatly Prezidentimiz çuň manyly çykyşy üçin Prezident Waagn Haçaturýana minnetdarlyk bildirip, Türkmenistan bilen Ermenistan Respublikasynyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklaryň özara hormat goýmak, ynanyşmak, düşünişmek ýörelgelerinde dowam etdirilýändigini belledi. Biz Ermenistan bilen hyzmatdaşlygyň netijeli häsiýetine ýokary baha berýäris. Ençeme möhüm meseleler boýunça ýurtlarymyzyň garaýyşlarynyň laýyk gelmegi parahatçylyk, durnuklylyk we hyzmatdaşlyk ideýalaryny ilerletmäge ýardam berýär diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we çykyşy üçin ermeni kärdeşine ýene-de bir gezek hoşallyk bildirdi.

Soňra döwlet Baştutanymyz Yrak Respublikasynyň Prezidenti Abdul Latif Raşide söz berdi. Ol, ilki bilen, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyna bagyşlanan bu möhüm forumyň ýokary guramaçylyk derejesi üçin türkmen tarapyna çuňňur hoşallygyny beýan edip, Yrak Respublikasynyň dialogy, özara düşünişmegi sebitde hem-de dünýäde durnuklylygy üpjün etmegiň esasy şerti hökmünde görýändigini aýtdy.

Häzirki döwrüň ykdysady, ekologiýa meseleleri raýdaşlyk, ynanyşmak we umumy jogapkärçilik ýörelgelerine esaslanýan hyzmatdaşlygy talap edýär. Mynasyp durmuş hem-de abadançylyk biziň halklarymyzyň maksadydyr diýip, Prezident Abdul Latif Raşid aýtdy we bu forumy gurandygy üçin Türkmenistanyň ýolbaşçylaryna ýene-de bir gezek hoşallygyny beýan etdi.

Arkadagly Gahryman Serdarymyz çykyşy üçin Yrak Respublikasynyň Prezidentine minnetdarlyk bildirip, onuň halkara durnuklylygy pugtalandyrmaga we dialogy ösdürmäge degişli möhüm meseleler barada durup geçendigini aýtdy. Bellenilişi ýaly, häzirki wagtda biziň ýurtlarymyzyň arasyndaky döwletara hyzmatdaşlyk deňhukuklylyk, özara hormatlamak ýörelgelerine esaslanýar. Türkmenistanyň we Yrak Respublikasynyň arasyndaky gatnaşyklar hil taýdan täze derejelere çykarylýar. Bu bolsa syýasy, ykdysady, ynsanperwer hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin uly mümkinçilikleri açýar.

Soňra döwlet Baştutanymyz San-Tome we Prinsipi Demokratik Respublikasynyň Prezidenti Karlos Manuel Wila Nowa söz berdi. Ol hormatly Prezidentimize we türkmen halkyna Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygy mynasybetli gutlaglaryny beýan etdi.

Karlos Manuel Wila Nowa çykyşynda sebitleýin durnuklylygyň, hyzmatdaşlygyň, açyk dialogyň ähmiýetini belläp, olaryň döwletiň gülläp ösmegine mümkinçilik berýän esasy sütünlerdigini aýtdy. Şunda bitaraplyk syýasatynyň parahatçylygy üpjün etmekde we dostlukly gatnaşyklary ilerletmekde ähmiýetine üns çekildi. Ol bitaraplygyň parahatçylygyň arhitekturasyny emele getirýändigini, onuň döwletara hyzmatdaşlygy giňeltmäge, ynsanperwer başlangyçlary ösdürmäge, häzirki döwrüň meselelerine deňagramly çözgütleri işläp taýýarlamak üçin tagallalary birleşdirmäge ruhlandyrýandygyny aýtdy. San-Tome we Prinsipi Demokratik Respublikasynyň Prezidenti bitaraplygyň deňhukukly ykdysady hyzmatdaşlygyň hereketlendiriji güýji bolup durýandygyna üns çekip, bu konsepsiýanyň maýa goýumlary çekmek, infrastrukturany ösdürmek, azyk hem-de energetika howpsuzlygyny üpjün etmek üçin möhümdigini nygtady.

Hormatly Prezidentimiz many-mazmunly çykyşy üçin Prezident Karlos Manuel Wila Nowa minnetdarlyk bildirdi. Bellenilişi ýaly, Türkmenistan San-Tome we Prinsipi Demokratik Respublikasynyň ählumumy giňişlikde parahatçylykly ýaşaşmak we netijeli dialog ýörelgelerine eýerýändigine ýokary baha berýär. Ýurdumyz halkara guramalaryň çäklerinde San-Tome we Prinsipi bilen hyzmatdaşlyga döwletleriň arasynda durnukly ösüşe we özara düşünişmäge umumy çalyşmagyň möhüm düzümi hökmünde garaýar. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz özara gatnaşyklaryň mundan beýläk-de pugtalandyryljakdygyna ynam bildirdi.

Soňra Pakistanyň Premýer-ministri Muhammad Şahbaz Şarife söz berildi. Ol Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesiniň ykrar edilmeginiň 30 ýyllygy mynasybetli geçirilýän bu möhüm çärä gatnaşmagyň özi üçin uly hormatdygyny aýtdy. Bellenilişi ýaly, geçen ýyllaryň dowamynda bu hukuk derejesi BMG-niň Baş Assambleýasynyň degişli Kararnamalary bilen tassyklanyldy. Bu bolsa halkara bileleşigiň Türkmenistanyň oňyn Bitaraplyk syýasatyna ýokary baha berýändigine şaýatlyk edýär.

Pakistanyň Premýer-ministri şu gün Halkara Bitaraplyk gününiň bellenilýändigini, bu senäniň ýylyň-ýylyna Aşgabatda türkmen halky bilen bilelikde halkara derejede baýram edilýändigini nygtady. Ol şu ýyl bu senäniň aýratyn ähmiýetlidigini, çünki BMG-niň Baş Assambleýasynyň Türkmenistanyň başlangyjy bilen 2025-nji ýyly “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýip yglan edendigini aýtdy hem-de ynanyşmagyň halkara durnuklylygyň we hyzmatdaşlygyň esasy binýady hasaplanýandygyny belledi.

Türkmenistanyň oňyn Bitaraplyk syýasaty dünýäniň ähli ýurtlary bilen hyzmatdaşlygy we dost-doganlygy berkitmäge gönükdirilendir. Bu ugur ýurdumyzyň taryhy taýdan kemala gelen daşary syýasy ugry bolup, ýurduň Prezidentiniň baştutanlygynda üstünlikli durmuşa geçirilýär. Çykyşynyň dowamynda belent mertebeli myhman ýurdumyzyň halkara başlangyçlaryna ünsi çekdi. Nygtalyşy ýaly, Türkmenistanyň parahatçylyk, durnukly ösüş we halkara dialog ugrunda öňe sürýän başlangyçlary dünýä derejesinde giň ykrarnama eýe bolýar. Ýurdumyz parahatçylyk dörediji we hyzmatdaşlyk merkezi hökmünde giňden tanalýar. Awgust aýynda Awazada BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň üstünlikli geçirilmegi Türkmenistanyň hyzmatdaşlyk köprülerini gurýan ýurt hökmünde çykyş edýändigini ýene bir ýola aýdyň görkezdi. Şunuň bilen baglylykda, Pakistan Yslam Respublikasynyň Premýer-ministri Halkara Bitaraplyk gününiň we Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygynyň bellenilýän gününde geçirilen bu forumyň geljek üçin parahatçylyga, hyzmatdaşlyga we durnukly ösüşe bolan ygrarlylygy tassyklamak üçin uly mümkinçilikleri döredýändigini belledi.

Hormatly Prezidentimiz çykyş üçin minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň Pakistan Yslam Respublikasy bilen özara düşünişmäge, umumy maksatlara esaslanan hyzmatdaşlyga ýokary baha berýändigini aýtdy. Hut şeýle çemeleşme iki halkyň gülläp ösmeginiň bähbidine geljegi uly taslamalar üçin berk esasy döredýär. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz ýurtlarymyzyň dürli ugurlar boýunça yzygiderli hyzmatdaşlyk edýändiklerine, munuň bolsa sebitde ösüş üçin durnuklylygy pugtalandyrmaga we mümkinçilikleri giňeltmäge ýardam berýändigine ünsi çekdi.

Soňra hormatly Prezidentimiz Gruziýanyň Premýer-ministri Irakliý Kobahidzä söz berdi. Ol halkara maslahata gatnaşyjylary mähirli mübärekläp, Türkmenistanyň başlangyjy bilen Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan yglan edilen Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň halkara jemgyýetçiligi parahatçylyk, hyzmatdaşlyk we ynanyşmak ýaly ýörelgelere çagyrýan möhüm senedigini belledi. Gruziýanyň Premýer-ministri Türkmenistanyň Hökümetine sebitleýin hem-de ählumumy derejede dialogy, hyzmatdaşlygy, oňyn gatnaşygy ösdürmekdäki yzygiderli tagallalary üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.

Häzirki wagtda adamzadyň öňünde durýan möhüm meseleleriň, şol sanda gapma-garşylyklaryň, howanyň üýtgemegi ýaly wehimleriň çözülmeginde parahatçylyk hem-de ynanyşmak möhümdir diýip, dostlukly ýurduň Premýer-ministri belledi hem-de şu babatda bu forumyň ähmiýetini nygtady.

Gruziýa halkara hyzmatdaşlar bilen bilelikde Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň ýörelgelerini durmuşa geçirmäge doly ygrarlydyr. Şunuň bilen baglylykda, Premýer-ministr Irakliý Kobahidze gruzin tarapynyň durnukly geljegiň diňe ýakyn dialoga, yzygiderli tagallalara we umumy maksatlara esaslanýandygyna ynanýandygyny belledi. Çykyşynyň ahyrynda ol ählumumy parahatçylygy ilerletmäge gönükdirilen bu forumyň wajyp başlangyçlary öňe sürmekde täze mümkinçilikleri döredýändigini aýdyp, onuň işine üstünlikleri arzuw etdi.

Premýer-ministr Irakliý Kobahidzä çykyşy üçin minnetdarlyk bildirip, hormatly Prezidentimiz onuň çykyşynda sebit durnuklylygyny pugtalandyrmaga hem-de halkara dialogyň ýörelgelerini ilerletmäge degişli möhüm garaýyşlaryň bellenilendigini aýtdy. Bu ugurlaryň uzak möhletleýin ösüşi, özara baglanyşygy üpjün etmek üçin uly ähmiýeti bardyr.

Soňra Azerbaýjan Respublikasynyň Premýer-ministri Ali Asadowa söz berildi. Ol foruma gatnaşyjylary mähirli mübärekläp, bildirilen myhmansöýerlik üçin türkmen tarapyna hoşallyk bildirdi.

Bellenilişi ýaly, Azerbaýjan Respublikasy Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk syýasatyna ýokary baha berýär. Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan Bitaraplyk hukuk derejesi resmi taýdan ykrar edilen Türkmenistan 30 ýylyň dowamynda parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi pugtalandyrmakda uly işleri durmuşa geçirdi. Azerbaýjan Türkmenistanyň BMG-de öňe süren başlangyçlaryny yzygiderli goldady we 2025-nji ýyly “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýip yglan etmek baradaky Kararnamanyň awtordaşlarynyň biri bolup çykyş etdi. Şunuň bilen baglylykda, dostlukly ýurduň Premýer-ministri Azerbaýjanyň Türkmenistanyň bu başlangyçlaryna parahatçylygyň we howpsuzlygyň ählumumy arhitekturasyna wajyp goşant hökmünde garaýandygyny, BMG-niň howandarlygynda Türkmenistanyň Parahatçylyk we bitaraplyk uniwersitetini döretmek baradaky başlangyjyna ýokary baha berýändigini aýtdy.

Azerbaýjan Respublikasy bilen Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklar taryhy köklere, ruhy we medeni gymmatlyklara, dost-doganlyga esaslanýar. Ol soňky ýyllarda depginli ösüşe eýe boldy. Şu ýylyň dowamynda iki doganlyk ýurduň arasyndaky hyzmatdaşlykda täze sahypany açan özara saparlar hem munuň aýdyň mysalydyr diýip, Premýer-ministr sözüni dowam etdi. Ol şu ýylyň iýulynda türkmen halkynyň Milli Lideriniň Azerbaýjana amala aşyran saparynyň ähmiýetine ünsi çekip, onuň iki ýurduň arasyndaky gatnaşyklary täze derejä çykarandygyny belledi. Şunuň bilen bir hatarda, sebitleýin hyzmatdaşlygy giňeltmek, köpugurly gatnaşyklary pugtalandyrmak üçin möhüm platforma öwrülen Azerbaýjan, Türkmenistan, Özbegistan üçtaraplaýyn ýokary derejeli duşuşygynyň möhüm ähmiýeti nygtaldy.

Azerbaýjan bilen Türkmenistanyň arasyndaky hyzmatdaşlyk ykdysady, ulag, energetika ýaly ugurlary öz içine alýar. Şeýle hem dostlukly ýurduň Premýer-ministri Fizuli şäheriniň ýaşaýjylarynyň Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň bu şäherde metjit gurmak baradaky başlangyjy üçin minnetdarlyk hatyny iberendiklerini buýsanç bilen ýatlady. Çykyşynyň ahyrynda Azerbaýjan Respublikasynyň Premýer-ministri türkmen halkyny Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygy mynasybetli ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlap, abadançylyk we rowaçlyk arzuw etdi.

Hormatly Prezidentimiz giňişleýin çykyşy üçin dostlukly ýurduň Premýer-ministrine minnetdarlyk bildirdi hem-de onuň sebit hyzmatdaşlygy boýunça belläp geçen ugurlarynyň parahatçylygy, durnuklylygy, özara düşünişmegi ilerletmek üçin möhüm esas bolup durýandygyny aýtdy. Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk syýasaty bilen baglylykda, Azerbaýjan Respublikasy bilen hyzmatdaşlyga aýratyn ähmiýet berýändigini aýdyp, parahatçylygyň we açyk dialog ýörelgelerine eýermegiň ikitaraplaýyn derejede hem, BMG-niň, beýleki abraýly halkara düzümleriň çäklerinde hem bilelikdäki başlangyçlary ilerletmekde amatly şertleri döredýändigine ynam bildirdi.

Soňra çykyş etmek üçin Eswatini Patyşalygynyň Premýer-ministri Rassel Dlaminä söz berildi. Ol Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly, Halkara Bitaraplyk güni we Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygy mynasybetli geçirilýän bu taryhy foruma ýokary döwlet derejesinde gatnaşmagyň Eswatini Patyşalygy üçin uly hormatdygyny belläp, foruma gatnaşmaga çakylyk hem-de bildirilen myhmansöýerlik üçin hoşallygyny beýan etdi.

Belent mertebeli myhman Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň ähli ýurtlar we halklar bilen açyk, dostlukly gatnaşyklary ösdürmekdäki ähmiýetini belläp, Türkmenistanyň bu ugry saýlap alyp, parahatçylyk medeniýetini nusgalyk häsiýete öwürýändigini aýtdy. Premýer-ministr Rassel Dlamini ýurduň hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesiniň Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan üç gezek ykrar edilendigini, munuň Türkmenistanyň belent halkara abraýyny şertlendirýändigini nygtady.

Hormatly Prezidentimiz çykyşy üçin belent mertebeli myhmana minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýyna eýerip, ähli döwletler, şol sanda Afrika yklymynyň ýurtlary bilen dostlukly gatnaşyklary ösdürmäge möhüm ähmiýet berýändigini aýtdy. Türkmenistan Eswatini Patyşalygy bilen hyzmatdaşlyga, ýurduň özara dialog ýörelgelerine eýerýändigine ýokary baha berýär. Bu çemeleşmeler Türkmenistanyň halkara giňişlikde parahatçylyga, durnuklylyga hem-de deňhukuklylyga gönükdirilen hemişelik Bitaraplyk syýasatynyň esasy ideýalaryna köp babatda laýyk gelýär.

Döwlet Baştutanymyz Mýanma Bileleşigi Respublikasynyň Premýer-ministri Nýo So söz berdi. Ol bildirilen myhmansöýerlik üçin Mýanmanyň wekiliýetiniň adyndan Türkmenistanyň Hökümetine we halkyna tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.

Bellenilişi ýaly, Türkmenistanyň bu halkara forumy guramagy dialogy, özara düşünmegi, parahatçylygy hem-de durnuklylygy berkitmäge üýtgewsiz ygrarlydygyny görkezýär. Türkmenistanyň Bitaraplyk syýasaty 30 ýylyň dowamynda parahatçylyk, özara hormat goýmak, dialog ýörelgeleriniň sebit we halkara derejede ösdürilmegine uly goşant goşup gelýär. Türkmenistanyň ählumumy parahatçylygy, ynanyşmagy pugtalandyrmak, diplomatiýany ösdürmek boýunça yzygiderli tagallalary ýokary baha mynasypdyr. Şunuň bilen baglylykda, Premýer-ministr Nýo So forumyň ähmiýetini belläp, Türkmenistanyň parahatçylyk we Bitaraplyk ýörelgeleriniň ählumumy tagallalary mundan beýläk-de ilerletmäge ýardam berjekdigine ynam bildirdi.

Döwlet Baştutanymyz Mýanmanyň Premýer-ministrine çykyşy üçin minnetdarlyk bildirip, onuň halkara hyzmatdaşlygy we ynanyşmagy berkitmegiň ugurlary babatda beýan eden garaýyşlarynyň döwletleriň arasyndaky gatnaşyklary giňeltmek üçin gymmatly bolup durýandygyny aýtdy.

Hormatly Prezidentimiz Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyna, Halkara Bitaraplyk gününe, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna bagyşlanan halkara foruma gatnaşyjylaryň ählisine ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirip, wekiliýet Baştutanlarynyň çykyşlarynyň, teklipdir garaýyşlarynyň parahatçylyk we ynanyşmak ýörelgelerini pugtalandyrmak boýunça alnyp baryljak geljekki işler üçin esas bolup hyzmat etjekdigine ynam bildirdi.

Umuman, biziň bu forumymyzyň oňa gatnaşyjylara şu maksatlar üçin bitaraplyk usullaryny peýdalanmagyň mümkinçiliklerine hemmetaraplaýyn seretmegi teklip edýändigini bellemek gerek diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy we gysga arakesmeden soňra, parahatçylyk medeniýetini ösdürmegiň hem-de ilerletmegiň bähbidine köptaraplaýyn hyzmatdaşlygyň meselelerini ara alyp maslahatlaşmak üçin forumyň işini dowam etmegi teklip etdi.

Arakesmeden soňra, plenar mejlis türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda dowam etdi. Gahryman Arkadagymyz ilki ýokary derejeli wekiliýet Baştutanlary, halkara guramalaryň ýolbaşçylary bilen bilelikde resmi surata düşdi.

Milli Liderimiz foruma gatnaşyjylara ýüzlenip, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda ýurdumyzyň dünýä bileleşigi bilen bilelikde Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň ykrar edilmeginiň 30 ýyllygyny giňden belleýändigini, bu wajyp senäniň Garaşsyz türkmen döwleti üçin ähmiýetli wakadygyny, onuň daşary syýasatyndaky tapgyrlaýyn sepgitdigini belledi. Döwletimiziň Bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan üç gezek ykrar edilmegi dünýäde ählumumy parahatçylygy we ylalaşyklylygy pugtalandyrmagyň, özara düşünişmäge, ynanyşmaga esaslanýan halkara gatnaşyklary ýola goýmagyň hem-de ösdürmegiň bähbidine dünýä bileleşiginiň tagallalaryny birleşdirmäge çalyşýan ýurt hökmünde Garaşsyz Watanymyzyň abraýyny has-da belende galdyrýar diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy we hemmeleri Halkara Bitaraplyk güni, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygy mynasybetli geçirilýän halkara forumda mübärekledi.

Türkmen halkynyň Milli Lideri foruma gatnaşyjylara parahatçylyk we ynanyşmak forumyna işjeň gatnaşýandyklary üçin çuňňur minnetdarlyk bildirdi. Forum dünýäniň köp sanly döwletleriniň, iri halkara guramalaryň ýolbaşçylaryny hem-de wekillerini, syýasatçylary, diplomatlary, jemgyýetçilik işgärlerini bir ýere jemledi. Bu möhüm syýasy çärä gatnaşyjylaryň giň wekilçilikli düzümi Türkmenistana goýulýan hormatyň hem-de ynamyň, ýurdumyzyň halkara syýasatdaky oňyn ornunyň, ählumumy parahatçylygyň, howpsuzlygyň pugtalandyrylmagyna goşýan goşandynyň ykrarnamasydyr. Forumda garaljak meseleler durnuklylygyň berkidilmegini, dünýä döwletleriniň okgunly hem-de durnukly ösüşini üpjün etmegi, durmuş, ynsanperwer häsiýetli birnäçe çärelere garamagy, häzirki wagtda öňümizde durýan ählumumy gün tertibiniň beýleki ugurlaryny öz içine alýar diýip, hormatly Arkadagymyz aýtdy.

Bellenilişi ýaly, 2025-nji ýylyň dowamynda, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň çäklerinde beýleki ýurtlardaky hyzmatdaşlar, köpugurly birleşikler hem-de edaralar bilen bilelikde Türkmenistan maksada okgunly oňyn daşary syýasat işlerini durmuşa geçirdi. Bu işler sebit we halkara formatlarda dürli derejelerde alnyp baryldy hem-de halkara gatnaşyklaryň oňyn ýagdaýda netijeli ösdürilmegi üçin şertler döretmek, dünýä syýasatynda ynamy gaýtadan dikeltmek, dialog medeniýetini berkarar etmek ýaly umumy maksat bilen birleşdirildi. Häzirki wagtda bu ýörelgelerdir maksatlar aýratyn ähmiýete eýedir.

Dünýä gurluşynyň köp ugurlary boýunça dürli çemeleşmeleriň emele gelen şertlerinde Türkmenistanyň 2025-nji ýyly “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýip yglan etmek baradaky başlangyjy kanunalaýykdyr. Şunuň bilen baglylykda, BMG-niň Baş Assambleýasynyň kabul eden Kararnamasy häzirki döwrüň möhüm wakasy bolmak bilen, BMG-niň agza döwletleriniň, tutuş dünýä bileleşiginiň, syýasy we diplomatik toparlaryň ýokary bahasyna mynasyp boldy. Halkara gatnaşyklar ulgamynda çözgütleriň kabul edilmegine dahylly adamlaryň aňynda uly ähmiýetli waka hökmünde orun aldy. Köp sanly ýurtlar bu ugurda iň wajyp meseleler ara alnyp maslahatlaşylanda, oňyn, özara hormata esaslanýan söhbetdeşlik ýagdaýyny emele getirmek üçin giň mümkinçilikleriň açylýandygyna göz ýetirdiler.

Elbetde, biziň başlangyjymyz tötänleýin däldir. Bu başlangyç Türkmenistanyň halkara gatnaşyklaryň parahatçylykly, durnukly amala aşyrylmagynyň, dürli çylşyrymly ýagdaýlary diňe syýasy-diplomatik ýollar hem-de usullar arkaly çözmek üçin oňyn şertleriň kemala gelmegine gönükdirilen parahatçylyk söýüji, Bitarap döwlet hökmündäki köpýyllyk tagallalarynyň kanunalaýyk tapgyryna öwrüldi. Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly şeýle mümkinçiligi döredýär. Şoňa görä, onuň ähmiýeti, hakykatdan-da, ählumumy derejä çykýar diýip, Halk Maslahatynyň Başlygy sözüni dowam etdi.

Nygtalyşy ýaly, häzirki wagtda dünýä dürli ýagdaýlar bilen baglanyşykly çylşyrymly döwri başdan geçirýär. Şunda ähli jogapkärli, sagdyn, parahatçylyk söýüji güýçleriň jebisleşmegi, olaryň agzybirligi hem-de çylşyrymly ýagdaýlara, howpsuzlygyň ählumumy arhitekturasynyň bozulmagyna howp salýan wehimlere garşy durmaga taýýarlygy ozalkylardan has zerurdyr. Türkmenistan häzirki wagtdaky dünýä meselelerine durmuşa ukyply, hakyky ýagdaýa görä çemeleşilmegi üçin ýeke-täk serişde hökmünde dialog esasynda parahatçylyk we ynanyşmak başlangyjyny öňe sürmek bilen, syýasatyň we diplomatiýanyň, jemgyýetçilik pikiriniň, taryhy tejribäniň, toplanan ynsanperwer, medeni mirasyň ähli mümkinçiliklerini has işjeň we netijeli peýdalanmagyň zerurdygyndan ugur alýar. Şunda dünýä bileleşiginiň, jemgyýetçilik-syýasy gurluşyna, çäk ölçegine, ilat sanyna, beýleki ýagdaýlara garamazdan, ähli döwletleriň mümkinçiliklerini oňyn derejede utgaşdyrmaklary syýasy pähim-paýhasy, erk-islegi hem-de öz garaýyşlaryna ygrarlylygy talap edýär. Häzirki wagtda biz dünýäniň geljegi üçin jogapkärdiris diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy we şunda, ozaly bilen, Birleşen Milletler Guramasyny göz öňünde tutýandygyny belledi.

Türkmen halkynyň Milli Lideriniň nygtaýşy ýaly, köptaraplaýyn kanunylyga hem-de ygtyýarlylyga eýe bolan ýeke-täk halkara gurama hökmünde BMG-niň mümkinçiliklerini peýdalanmak zerurdyr. Parahatçylyk we ynanyşmak esasynda hyzmatdaşlyk BMG-niň Tertipnamasynda berkidilen, ykrar edilen syýasy-hukuk esaslarynyň, anyk we aýdyň ýörelgeleriň bolmagyndan, deňhukuklylyk, özara hormat goýmak, özygtyýarlylyk, beýleki döwletleriň içerki işlerine goşulyşmazlyk taglymlaryndan ugur alýar. Bu ýörelgelere eýermek parahatçylygy gorap saklamagy, hereketleriň anyklygyny üpjün eder, birek-birek bilen söhbetdeşlik medeniýetiniň sütünini täzeden gurmaga mümkinçilik berer. Häzirki wagtda parahatçylyk we ynanyşmak taglymatyny ilerletmek, adaty diplomatiýadan başga-da, gepleşikleri geçirmegiň parlament ýollarynyň peýdalanylmagyny, zenanlar, ýaşlar diplomatiýasynyň netijeli ulanylmagyny talap edýär. Biziň ýurdumyz munuň üçin köp tagalla edýär. Diňe soňky ýyllaryň dowamynda Türkmenistan öz çäginde bu ugurda iri çäreleri, şol sanda wekilçilikli halkara hem-de sebit derejeli forumlary geçirdi. Şunda syýasy çözgütleriň kabul edilmegine täsir etmegiň goşmaça gurallaryna eýe bolan halk diplomatiýasynyň resmi diplomatiýa üçin möhüm goldaw bolup biljekdiginden hem-de şeýle bolmalydygyndan ugur alynýar.

Gahryman Arkadagymyz hormat goýmaga esaslanýan oňyn döwletara gatnaşyklaryň alnyp barylmagynda maglumat dialogyna wajyp ornuň degişlidigini aýdyp, ýurdumyzyň bu ugra biziň parahatçylyk we ynanyşmak taglymatynyň, Türkmenistanyň birnäçe ýyl mundan ozal öňe süren «Dialog — parahatçylygyň kepili» ählumumy başlangyjynyň möhüm düzüm bölegi hökmünde garaýandygyna ünsi çekdi. Nygtalyşy ýaly, köpçülikleýin habar beriş serişdeleri diňe döredijilikli maksatlar üçin peýdalanylmalydyr. Munuň üçin kiberjenaýatçylygyň hem-de metbugat giňişliginde göz-görtele ýalan maglumatlaryň ýaýradylmagynyň öňünde berk böwet goýulmalydyr.

Halk Maslahatynyň Başlygy parahatçylyk we ynanyşmak ýörelgeleri esasyndaky hyzmatdaşlygyň yzygiderli, üznüksiz, geljegi ugur edinýän halkara dialog hökmünde kabul edilýändigini aýdyp, onuň işleriň giň gerimini öz içine almalydygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, parahatçylyk we ynanyşmak ýörelgesiniň howanyň üýtgemegi, arassa agyz suwuna, howa, häzirki zaman lukmançylygyna, ilkinji bilime elýeterlilik, azyk howpsuzlygynyň üpjün edilmegi ýaly wajyp durmuş meselelerini çözmäge gönükdirilmeginiň gerimini giňeltmegi möhüm hasaplaýarys. Gyzyklanma bildirýän döwletlerdäki hem-de halkara guramalardaky hyzmatdaşlar bilen bilelikde parahatçylyk we ynanyşmak ýörelgesiniň howandarlygynda geljegi uly täze hyzmatdaşlygyň “Ýol kartasyny” işläp taýýarlamagy teklip edýäris. Bu başlangyjyň many-mazmunyny hem-de guramaçylyk ugurlaryny ara alyp maslahatlaşmaga taýýardyrys diýip, Milli Liderimiz sözüni dowam etdi.

Şu gün, 12-nji dekabrda Türkmenistan taryhy senäni — döwletimiziň hemişelik Bitaraplyk derejesiniň halkara bileleşik tarapyndan ykrar edilmeginiň 30 ýyllygyny belleýär. Şu döwürde türkmen Bitaraplygy durmuşa ukyplydygyny, milli maksatlara, strategik wezipelere hem-de dünýä giňişligindäki meýillere doly laýyk gelýändigini görkezdi. Türkmenistanyň Bitaraplygynyň sebit gatnaşyklarynyň, Merkezi Aziýanyň döwletleriniň hem-de onuň bilen serhetdeş ýurtlaryň we sebitleriň — biziň ozaldan gelýän hyzmatdaşlarymyzyň arasyndaky özara bähbitli dost-doganlyk gatnaşyklarynyň ösdürilmegine netijeli, durnuklylaşdyryjy täsiri şübhesizdir. Iş tejribesi türkmen Bitaraplygynyň binýatlaýyn esaslarynyň BMG-niň işiniň ileri tutulýan ugurlaryna, onuň giň gerimli maksatnamalarynyň we strategiýalarynyň durmuşa geçirilmegine doly laýyk gelýändigini subut etdi diýip, hormatly Arkadagymyz nygtady we ýurdumyzyň öz Bitaraplygynyň mümkinçiliklerini parahatçylygyň, özara düşünişmegiň, hyzmatdaşlygyň berkarar edilmegine, Durnukly ösüş maksatlarynyň ýerine ýetirilmegine gönükdirmäge hemişe taýýardygyny tassyklady.

Hemişelik Bitaraplyk Türkmenistanyň halkara giňişlikdäki maksatlaryny, şol sanda öňüni alyş diplomatiýasy, işjeň parahatçylyk dörediji, araçyllyk işleri ýaly gurallary ulanmak arkaly olara ýetilmegini kesgitleýär. Türkmenistan birnäçe başlangyçlary, şol sanda BMG-niň araçyllyk palatasyny döretmek, bitarap hem-de bileleşiklere goşulmaýan döwletlere bu guramanyň parahatçylyk dörediji tagallalarynyň çäklerinde “ileri tutulýan hyzmatdaş” derejesini bermek baradaky teklipleri öňe sürdi. Şunda biz BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň geografiýasyny giňeltmek hem-de olaryň ygtyýarlyklaryny ýokarlandyrmak zerurlygyndan ugur alýarys.

Türkmenistan üçin Bitaraplyk derejesiniň diňe bir daşary syýasatyň nusgasy däldigini nygtamak isleýärin. Bitaraplyk biziň dünýägaraýşymyzyň, döwlet hem halk hökmünde öz ornumyza, jogapkärçiligimize düşünmegiň, häzirki zaman siwilizasiýasynyň ösüşine özboluşly goşandymyzyň binýadydyr. Bitaraplyk, parahatçylyk we ynanyşmak, özara hormat goýmak hem-de düşünişmek düşünjeleri kanunçylyk derejesinde berkidilip, Türkmenistanyň daşary syýasatynyň we içerki döwlet gurluşynyň düýp mazmunyny kesgitleýär. Şoňa görä-de, biziň Bitaraplygymyz üýtgewsizdir, daşarky şertlere we ýagdaýlara, wagtlaýyn üýtgäp durýan şertlere durnuklydyr. Türkmenistan gün tertibiniň ählumumy, sebit we ikitaraplaýyn meselelere ähli çemeleşmelerini, başlangyçlaryny hem-de hereketlerini öz hemişelik Bitaraplyk derejesi bilen berk baglanyşdyrýar diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri sözüni dowam etdi.

Gahryman Arkadagymyzyň aýdyşy ýaly, şu günki forum dünýä ýurtlaryna jogapkärçiligi, öňdengörüjiligi, raýdaşlygy ýokarlandyrmaga, parahatçylygyň we ösüşiň bähbidine halkara bileleşigiň tagallalaryny birleşdirmäge anyk hem-de aýdyň çagyryşdyr. Parahatçylyk we ynanyşmak garaýyşlarynyň binýatlaýyn syýasy-filosofik taglymat hökmünde Milletler Bileleşigi tarapyndan goldaw tapjakdygyna, geljegiň häzirki zaman, berk, bitewi ählumumy arhitekturasyny döretmek üçin netijeli platforma boljakdygyna ynanýarys. Bize bilelikde halkara ýagdaýlary sagdynlaşdyrmak, ynanyşmagy, syýasy dialog medeniýetini dikeltmek üçin öňde uly wezipeler garaşýar. Şu günki forum bu ugurda möhüm ädimdir. Milli Liderimiz sözüni jemläp, foruma gatnaşyjylaryň ählisine parahatçylygyň, özara düşünişmegiň we hyzmatdaşlygyň bähbidine alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.

Soňra Gahryman Arkadagymyz çykyş etmek üçin Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretarynyň orunbasary, BMG-niň Ženewadaky edarasynyň Baş direktory Tatýana Walowaýa söz berdi. Ol çykyşynyň başynda halkara foruma gatnaşmaga döredilen mümkinçilik üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.

Bellenilişi ýaly, 1995-nji ýylyň 12-nji dekabrynyň taryhy ähmiýeti uludyr. Şol senede Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesi Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan ykrar edildi. Tatýana Walowaýa pursatdan peýdalanyp, hormatly Prezidentimizi we Gahryman Arkadagymyzy, ähli türkmen halkyny şanly sene bilen gutlady.

Nygtalyşy ýaly, şu ýylyň oktýabrynda Türkmenistanyň hemişelik wekilhanasynyň goldawy bilen Ženewada parahatçylyk, howpsuzlyk we bitaraplyk meselelerine bagyşlanan duşuşyk geçirildi. Bu duşuşyk häzirki döwürde bitaraplyk ýörelgesiniň aýratyn ähmiýetini, esasan-da, dialogyň we ynanyşmagyň zerurdygyny ýene-de bir gezek tassyklady. BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýlip yglan edilen 2025-nji ýylyň dowamynda Türkmenistan tarapyndan Durnukly ösüş maksatlaryny gazanmaga gönükdirilen birnäçe möhüm halkara başlangyçlar öňe sürüldi. Durnukly ösüş boýunça ählumumy Gün tertibi, şol bir wagtyň özünde düşünişmezlikleriň esasy sebäplerini çözmäge, parahatçylygy we durnukly ösüşi gazanmaga gönükdirilen “Ýol kartasydyr”. Şeýle şertlerde häzirki halkara forum tejribe alyşmak, öňdebaryjy tejribeleri paýlaşmak we parahatçylygy, durnuklylygy berkitmek, Durnukly ösüş maksatlaryny ilerletmek babatda aýratyn ähmiýete eýedir.

Türkmenistanyň geografik ýerleşişi, daşary syýasatda Bitaraplyk ýörelgesine ygrarlylygy onuň Aziýa bilen Ýakyn Gündogary we beýleki sebitleri birleşdirýän ygtybarly hyzmatdaş hökmünde çykyş etmegine mümkinçilik berýär. Türkmenistan halklary, ýurtlary we medeniýetleri baglanyşdyryp, parahatçylyk köprüleriniň binýadyny berkidýär. Sözüniň ahyrynda belent mertebeli myhman Türkmenistanyň halkyny bu taryhy sene bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlap, iň gowy arzuwlaryny beýan etdi.

Türkmen halkynyň Milli Lideri manyly çykyşy üçin Tatýana Walowaýa minnetdarlyk bildirip, onuň çykyşynda halkara hyzmatdaşlygyň deňhukuklylyk, parahatçylykly dialog medeniýetini goldamaga, parahatçylygyň pugtalandyrylmagyna, durnukly ösüşiň üpjün edilmegine gönükdirilen başlangyçlaryň beýan edilendigini aýtdy. Gahryman Arkadagymyz döwletleriň we halkara düzümleriň dürli ugurlar boýunça hereketleriniň ylalaşyklylygyny üpjün edýän köptaraply mehanizmleriň özara baglanyşygy pugtalandyrmakdaky möhüm ähmiýetini belläp, ýurdumyzda Birleşen Milletler Guramasynyň, onuň edaralarynyň ählumumy gün tertibiniň meselelerini çözmekde wajyp ornuna ýokary baha berilýändigini nygtady.

Soňra çykyş etmek üçin BMG-niň Baş sekretarynyň Ýörite wekili, BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň ýolbaşçysy Kaha Imnadzä söz berildi. Onuň çykyşynda bellenilişi ýaly, 1995-nji ýylyň 12-nji dekabrynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesini resmi taýdan ykrar etmegi taryhy waka boldy. Bu waka halkara giňişlikde bitaraplygyň hukuk binýadyny berkitdi. Bu başlangyç Bitaraplygyň türkmen nusgasynyň halkara we sebitara gatnaşyklardaky ähmiýetini aýdyň görkezdi. Türkmenistanyň başlangyjy bilen Baş Assambleýa tarapyndan “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýlip yglan edilen 2025-nji ýyl ýurduň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygy bilen utgaşýar. Munuň özi Türkmenistanyň parahatçylygy, ynanyşmagy we durnukly ösüşi berkitmäge ygrarlydygyny, 2030-njy ýyla çenli durnukly ösüş ulgamynda Gün tertibini durmuşa geçirmäge goşýan mynasyp goşandyny tassyklaýar.

Türkmenistanyň Bitaraplygy jogapkärçilikli we işjeň ýörelge bolup, dialogy, özara hormat goýmagy, hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny pugtalandyrmaga, sebitde durnuklylygy berkitmäge gönükdirilendir. Türkmenistanyň bu hukuk derejesi goňşy döwletler we halkara hyzmatdaşlar bilen netijeli gatnaşyklary ösdürmäge ýardam berýär. Türkmenistanyň alyp barýan öňüni alyş diplomatiýasy, şol sanda Aşgabatdaky BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkezi sebitiň döwletleriniň arasynda ynanyşmagy pugtalandyrmak, howanyň üýtgemegi we beýleki wehimlere garşy bilelikde hereket etmek üçin möhüm platformany döretdi. Awazada geçirilen BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahaty we onuň jemleri esasynda kabul edilen Awaza syýasy Jarnamasy Türkmenistanda durnukly ösüş we halkara hyzmatdaşlyk babatda uly işleriň durmuşa geçirilýändigini görkezdi. Şeýle hem Türkmenistan sebitde durnukly ösüş üçin infrastruktura, ulag, energetika taslamalaryny ilerledýär. Bu başlangyçlar integrasiýa proseslerini işjeňleşdirmäge ýardam edýär.

BMG we beýleki halkara guramalar häzirki wagtda parahatçylygyň dialog hem-de ynanyşmak arkaly gazanylýandygyny yzygiderli nygtaýarlar. Şu nukdaýnazardan, bitarap döwletleriň, şol sanda Türkmenistanyň üstünlikli hyzmatdaşlyk we dialog meýdançasy hökmünde eýeleýän orny barha artýar diýip, Kaha Imnadze aýtdy we şu günki forumda hormatly Prezidentimiziň, türkmen halkynyň Milli Lideriniň öňe süren möhüm başlangyçlarynyň, şol sanda Parahatçylyk we bitaraplyk uniwersitetini döretmek baradaky teklibiniň ähmiýetini belläp, Birleşen Milletler Guramasynyň bu başlangyçlary durmuşa geçirmek üçin hyzmatdaşlyk etmäge taýýardygyny tassyklady.

Gahryman Arkadagymyz manyly çykyşy üçin Kaha Imnadzä minnetdarlyk bildirip, çykyşda beýan edilen meseleleriň häzirki döwürde örän uly ähmiýete eýedigini belledi we BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň geljekde hem sebitimizde, onuň bilen serhetdeş çäklerde ýerleşýän ýurtlaryň parahatçylykly başlangyçlaryny ilerletmäge işjeň ýardam berjekdigine ynam bildirdi.

Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Baş sekretary Feridun Sinirlioglu Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly mynasybetli geçirilýän halkara forumda ÝHHG-ä wekilçilik etmeginiň özi üçin uly hormatdygyny belledi. Şeýle hem ol Merkezi Aziýa sebitine ilkinji saparynyň dowamynda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň şanly 30 ýyllygy mynasybetli geçirilýän dabaralara gatnaşýandygyna örän şatdygyny aýtdy. Bu forum Türkmenistanyň ählumumy parahatçylyga we howpsuzlyga degişli möhüm meseleler boýunça halkara dialogy işjeňleşdirmäge ygrarlydygyny görkezýär. ÝHHG Türkmenistanyň bu ugurdaky tagallalaryny giňden goldaýar. Türkmenistan 1992-nji ýyldan bäri Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň möhüm hyzmatdaşy hökmünde guramanyň Aşgabatdaky merkezi bilen netijeli hyzmatdaşlygy alyp barýar.

Feridun Sinirlioglu çykyşynyň ahyrynda Türkmenistanyň parahatçylyk döredijilikli başlangyçlarynyň bilelikdäki tagallalara mundan beýläk-de itergi berjekdigine ynam bildirdi hem-de ýurdumyzyň bu ugurdaky ýeten sepgitlerine ýokary baha berdi.

Milli Liderimiz çuň manyly çykyşy üçin Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Baş sekretaryna minnetdarlyk bildirip, onuň çykyşynda howpsuzlyk, ösüş, ynsanperwer ugurlary birleşdirýän dialogyň netijeli guraly hökmünde ÝHHG-niň wajyp ornunyň bellenilýändigini aýtdy. ÝHHG-niň howpsuzlygyň tutuş toplumyna düşünilmegine esaslanýan çemeleşmesi parahatçylyk hem-de bitaraplyk filosofiýasy bilen doly sazlaşýar. Ýurdumyz geljekde-de bu düzüm bilen oňyn hyzmatdaşlygy dowam etdirer.

Soňra Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Baş sekretary Asad Majid Hana söz berildi. Ol BMG-niň Baş Assambleýasynyň Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy hakynda Kararnamasynyň kabul edilmeginiň 30 ýyllygy mynasybetli bu möhüm halkara foruma gatnaşmagynyň özi üçin uly hormatdygyny aýdyp, ýurdumyzyň bu hukuk derejesiniň geçen döwürde Baş Assambleýanyň degişli Kararnamalary bilen tassyklanandygyny nygtady. Munuň özi halkara bileleşigiň Türkmenistanyň Bitaraplyk syýasatyna bildirýän ýokary ynamyna şaýatlyk edýär.

Şeýle hem bu gün biz BMG-niň Kararnamasy bilen 2017-nji ýylyň fewralynda esaslandyrylan Halkara Bitaraplyk gününi belleýäris. Şu babatda bu ýyl aýratyn ähmiýete eýe bolýar. Çünki Baş Assambleýa 2025-nji ýyly “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýip yglan etdi. Türkmenistanyň saýlap alan hemişelik Bitaraplyk nusgasy döwletleriň özygtyýarlylygyna hormat goýmak we içerki işlerine goşulyşmazlyk, ähli ýurtlar bilen hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny pugtalandyrmak ýörelgelerine esaslanýar. Türkmenistanyň oňyn Bitaraplygy hoşmeýilli erki we netijeli hyzmatdaşlygy ilerletmäge gönükdirilendir. Bu konsepsiýa ýurduň ýolbaşçylarynyň strategik garaýşyny beýan etmek bilen, türkmen halkynyň Milli Lideriniň başlangyçlaryny mynasyp dowam etdirýän Prezident Serdar Berdimuhamedowyň baştutanlygynda ýurduň daşary syýasatynyň ileri tutulýan ugry bolup durýar diýip, Asad Majid Han aýtdy.

Gahryman Arkadagymyz çykyşy üçin belent mertebeli myhmana minnetdarlyk bildirip, onuň çykyşynda parahatçylygyň we hyzmatdaşlygyň esasy hökmünde özara baglanyşygyň ähmiýetiniň beýan edilendigini belledi. Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasynyň giňişliginde ulag geçelgeleriniň, energetika kooperasiýasynyň, söwda gatnaşyklarynyň ösdürilmegi döwletleriň arasynda ynamyň pugtalandyrylmagyna, durnukly ykdysady ösüşe gönüden-göni ýardam berýär diýip, Milli Liderimiz aýtdy we Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasynyň sebitiň okgunly ösüşiniň esasy şerti hökmünde bitaraplygyň, dialogyň orny baradaky garaýyşlarynyň ähmiýetini aýratyn nygtady.

Soňra söz nobaty BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary, BMG-niň Ýewropa ykdysady komissiýasynyň Ýerine ýetiriji sekretary Tatýana Molçana geçirildi. Ol bildirilen myhmansöýerlik hem-de forumyň ýokary guramaçylyk derejesi üçin türkmen tarapyna tüýs ýürekden hoşallygyny beýan etdi. Bellenilişi ýaly, bu halkara forum häzirki döwrüň ýagdaýlary bilen baglylykda möhüm meseleleri ara alyp maslahatlaşmak üçin uly ähmiýete eýedir. Şunuň bilen bir hatarda, BMG-niň Merkezi Aziýa ýurtlarynyň ykdysadyýetleri üçin Ýörite maksatnamasynyň (SPECA) çäklerinde sebit hyzmatdaşlygyny ösdürmek boýunça durmuşa geçirilýän işler barada aýdyldy.

SPECA maksatnamasy durnukly ulag ulgamyny döretmegi, söwdany ösdürmegi 2030-njy ýyla çenli durnukly ösüş ulgamynda Gün tertibini amala aşyrmagyň möhüm bölegi hasaplaýar. Olar tehniki ugurlardygyna garamazdan, parahatçylygy döretmek, sebitiň wajyp meseleleri boýunça hyzmatdaşlyk, şol sanda howanyň üýtgemegine garşy göreşmek, suw üpjünçiligi, tehnologiýanyň gazanylanlary babatda özara tejribe alyşmak üçin binýady emele getirýär. BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary Ýewropa ykdysady komissiýasynyň degişli ugurlarda sebit döwletleri, şol sanda Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmäge taýýardygyny mälim etdi. Bellenilişi ýaly, bu düzüm sebit döwletleriniň öz mümkinçiliklerinden netijeli peýdalanmak, abadan, durnukly ösýän we adalatly durmuş gurşawyny döretmek boýunça tagallalaryna mundan beýläk-de ýardam eder.

Halk Maslahatynyň Başlygy çykyşy üçin minnetdarlyk bildirip, Tatýana Molçanyň durnukly ösüşiň, ozaly bilen, hereketleriň we çemeleşmeleriň sazlaşygy baradaky garaýyşlarynyň ähmiýetini belledi. Türkmenistan Durnukly ösüş maksatlaryny toplumlaýyn ornaşdyrmagyň gurallaryny ulanan dünýäde ilkinji ýurtlaryň biri bolmak bilen, BMG-niň Ýewropa ykdysady komissiýasynyň giňişliginde bu maksatlara ýetilmegine uly goşant goşýar.

Soňra çykyş etmek üçin BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary, BMG-niň Aziýa — Ýuwaş umman sebiti üçin Ykdysady we Durmuş komissiýasynyň Ýerine ýetiriji sekretary Armida Salsiýa Alişahbana söz berildi. Ol hemmeleri mähirli mübärekläp, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygynyň bellenilýän gününde şu forumyň geçirilmeginiň möhüm ähmiýetini belledi.

Nygtalyşy ýaly, Türkmenistan şeýle iri forumy kabul etmek bilen, köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy we Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek üçin ählumumy tagallalary birleşdirmäge ygrarlydygyny tassyklaýar. Şunuň bilen bir hatarda, BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň 2030-njy ýyla çenli durnukly ösüş ulgamynda Gün tertibiniň durmuşa geçirilmeginde möhüm ädim bolandygy aýdyldy. BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary Bitaraplygyň dostlugy, özara ynanyşmagy, ählumumy parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmekde netijeli gurala öwrülendigini belledi.

Gahryman Arkadagymyz çuň manyly çykyş üçin minnetdarlyk bildirip, BMG-niň Aziýa — Ýuwaş umman sebiti üçin Ykdysady we Durmuş komissiýasynyň ulag, sanlylaşdyrma, häzirki zaman şäherleri hem-de howa durnuklylygy ulgamynda döwrebap çözgütleri işläp taýýarlamakda möhüm ornuny nygtap, bu düzümiň Aziýa — Ýuwaş umman sebitiniň täze ykdysady arhitekturasyny emele getirmekde goşýan goşandyna ýokary baha berdi.

Soňra Milli Liderimiz Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Baş sekretary Nurlan Ýermekbaýewe söz berdi. Ol foruma gatnaşyjylary mähirli mübärekläp, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyna bagyşlanan foruma çakylyk we bildirilen myhmansöýerlik üçin Gahryman Arkadagymyza hem-de hormatly Prezidentimize hoşallyk bildirdi.

Bellenilişi ýaly, bu giň wekilçilikli maslahat Türkmenistanyň parahatçylygy we durnukly ösüşi üpjün etmek boýunça ählumumy tagallalara uly goşant goşýandygyny aýdyň görkezýär. Şeýle hem Türkmenistanyň başlangyjy bilen 2025-nji ýyly “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýip yglan etmek hakynda BMG-niň Baş Assambleýasynyň Kararnamasynyň ähmiýetine üns çekildi. Dünýä bileleşiginiň bu başlangyjy goldamagy abadançylygyň bähbidine hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmaga taýýarlygy nobatdaky gezek tassyklady.

Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Baş sekretary çykyşynyň ahyrynda guramanyň Türkmenistanyň parahatçylyk we abadançylyk babatdaky tagallalaryna ýokary baha berýändigini aýtdy hem-de foruma gatnaşyjylara üstünlikleri arzuw etdi.

Milli Liderimiz Türkmenistanyň ŞHG-niň sammitlerine hormatly myhman hökmünde gatnaşmagynyň asylly däbe öwrülendigini aýtdy. Gahryman Arkadagymyz Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasynyň yklym we dünýä işlerinde eýeleýän ornuna, onuň häzirki zaman dünýä gurluşynyň deňagramly ulgamyny kemala getirmäge goşýan goşandyna ýokary baha berip, çykyşy üçin Nurlan Ýermekbaýewe minnetdarlyk bildirdi.

Soňra BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary, BMG-niň Ösüş maksatnamasynyň dolandyryjysynyň orunbasary Sýuý Haolýan çykyş edip, wekilçilik edýän guramasynyň adyndan Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllyk baýramyna bagyşlanan bu halkara foruma gatnaşmaga örän şatdygyny aýtdy.

BMG-niň Ösüş maksatnamasy saglygy goraýyş, sanlylaşdyrmak, howanyň üýtgemegine garşy göreşmek, “ýaşyl” ykdysadyýeti ornaşdyrmak boýunça bilelikdäki hyzmatdaşlyga möhüm ähmiýet berýär. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň bu gurama bilen hyzmatdaşlygynyň soňky ýyllarda ösüşiň täze tapgyryna çykandygy bellenildi. BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary çykyşynyň ahyrynda Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly mynasybetli geçirilýän forumda beýan edilen teklipleriň geljek ýyllarda anyk işleri durmuşa geçirmäge ýardam etjekdigine ynam bildirdi.

Hormatly Arkadagymyz çykyşy üçin Sýuý Haolýana minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş maksatnamasy bilen köpýyllyk hyzmatdaşlygynyň institusional özgertmeler, sanlylaşdyrmak, durmuş-ykdysady ösüş ulgamlarynda netijeli özara gatnaşyklaryň nusgasy bolup durýandygyny nygtady. Milli Liderimiz bu düzümiň taslamalarynyň netijeli durmuşa geçirilýändigine ýokary baha berip, geljekki hyzmatdaşlygyň ýurdumyzyň ileri tutulýan ugurlaryna laýyk gelýän durnukly ösüş üçin zerur şertleriň döredilmegine ýardam etjekdigine ynam bildirdi.

Forumda çykyş etmek üçin Birleşen Milletler Guramasynyň Bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça guramasynyň (ÝUNESKO) Baş direktorynyň orunbasary Sin Suýa söz berildi. Ol Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllyk baýramy mynasybetli parahatçylyk we ynanyşmak forumynyň geçirilýändigi we oňa gatnaşmaga çakylyk üçin Gahryman Arkadagymyza we hormatly Prezidentimize tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.

Sin Suý ÝUNESKO agza bolan wagtyndan bäri Türkmenistanyň medeni we taryhy gymmatlyklarynyň birnäçesiniň Adamzadyň maddy we maddy däl medeni mirasynyň sanawlaryna girizilendigini belledi. Ol ýakynda bu guramanyň Maddy däl medeni miras boýunça komitetiniň Nýu-Deli şäherinde geçirilen mejlisinde Türkmenistan tarapyndan hödürlenen “Türkmen alabaý itlerini ösdürip ýetişdirmek däpleri” atly hödürnamany goldamak hakynda çözgüdiň kabul edilendigini nygtap, şu mynasybetli gutlaglaryny beýan etdi. Mundan başga-da, 2023-nji ýylda Aşgabadyň «Dizaýn» ugry boýunça ÝUNESKO-nyň döredijilik şäherleriniň toruna goşulmagy, ýurdumyzyň umumybilim berýän mekdepleriniň birnäçesiniň ÝUNESKO-nyň Assosirlenen mekdepleriniň toruna girizilmegi Türkmenistan bilen bu guramanyň arasyndaky hyzmatdaşlygyň netijeli ösdürilýändigini görkezýär.

Çykyşda bellenilişi ýaly, şu günki forumyň çäginde öňe sürülýän garaýyşlar ÝUNESKO-nyň gymmatlyklary bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. Şunuň bilen bir hatarda, parahatçylygyň bähbidine bilim ulgamynda hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine üns çekildi.

Türkmen halkynyň Milli Lideri çykyşy üçin Sin Suýa minnetdarlyk bildirip, onuň beýan eden ugurlarynyň ynanyşmagy pugtalandyrmaga, parahatçylyk medeniýetini ilerletmäge hem-de durnukly ösüş üçin amatly şertleri döretmäge gönükdirilendigini aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Arkadagymyz Türkmenistanyň ÝUNESKO bilen hyzmatdaşlygynyň oňyn häsiýetini belläp, ýurdumyzyň geljekde-de bilim, ylym, medeniýet, maddy we maddy däl mirasy gorap saklamak ulgamlarynda hyzmatdaşlygy giňeltmegi maksat edinýändigini aýtdy.

Soňra Gahryman Arkadagymyz Yslam dünýäsiniň Bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça guramasynyň Baş direktory Salim Al Malige söz berdi. Ol öňdengörüjilikli syýasaty bilen milli medeni mirasyny dünýäde tanadýan, parahatçylyk we ynanyşmak düşünjesini täze mazmun bilen baýlaşdyrýan ýurtda geçirilýän ýokary derejeli halkara forumda çykyş etmegiň özi üçin uly hormatdygyny aýtdy.

Nygtalyşy ýaly, Türkmenistanyň üstünlikli durmuşa geçirýän oňyn Bitaraplyk syýasaty halkara giňişlikde uly hormata we ykrarnama eýe bolýar. Parahatçylyk we ynanyşmak forumy ýüze çykýan meseleleri oýlanyşykly çözmekde halkara tagallalary birleşdirmekde möhüm ähmiýete eýedir. Salim Al Maligiň sözlerine görä, birek-birege ynam we açyklyk hyzmatdaşlygy berkidýän gymmatlyklardyr. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan bu gymmatlyklary gorap, dünýäde parahatçylygy hem-de ynanyşmagy berkitmegiň nusgasy hökmünde çykyş edýär. Ynam parahatçylyga eltýän ýoldur. Onuň bar ýerinde hemişe abadançylyk we gülläp ösüş höküm sürýändir.

Gahryman Arkadagymyz çuň manyly çykyşy üçin Salim Al Malige minnetdarlyk bildirip, bilim, ylym, medeniýet hem-de mirasy gorap saklamak ulgamlarynda ileri tutulýan ugurlaryň yslam dünýäsiniň ýurtlarynyň hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmakdaky ähmiýetini belledi.

Milli Liderimiz foruma gatnaşyjylara ýüzlenip, halkara guramalaryň ýolbaşçylarynyň çykyşlarynda häzirki tapgyrdaky halkara hyzmatdaşlyga giňişleýin seljerme berlendigini, parahatçylygy we ynanyşmagy pugtalandyrmak maksady bilen, dünýä bileleşiginiň köpugurly tagallalaryny birleşdirmek babatda onuň ähmiýetiniň nygtalandygyny aýtdy.

Soňra Gahryman Arkadagymyz Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyna, Halkara Bitaraplyk gününe, Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna bagyşlanan halkara forumyň işiniň tamamlanandygyny yglan edip, mejlisiň dowamynda örän möhüm teklipleriň we konsepsiýalaryň, gymmatly başlangyçlardyr pikirleriň beýan edilendigini, olaryň şübhesiz mynasyp goldawa eýe boljakdygyny, syýasy-diplomatik işde, döwletleriň hyzmatdaşlygynda, halkara guramalaryň we birleşikleriň işlerinde peýdalanyljakdygyny belledi.

Bu forumyň esasy aýratynlygy onuň açyklygydyr hem-de maslahata gatnaşyjylaryň häzirki döwrüň möhüm meseleleriniň çözgüdini bilelikde gözlemäge taýýarlygydyr, olaryň dürli pikirleri kabul etmäge ukyplylygydyr, taraplaryň delillerine we subutnamalaryna hormat goýmagy başarýandyklarydyr. Megerem, bu ugurdaky ýeke-täk ýol hökmünde dialogyň geljegi uly, oýlanyşykly gural hökmündäki gymmatlygy şundan ybaratdyr. Onuň esasynda, hakykatdan-da, uly netijeleri gazanyp, kanuny bähbitlerini hasaba almak hem-de deňagramlylyga ýetmek üçin şertleri döretmek, hakyky ýagdaýlara laýyk gelýän, mümkinçilikleri uly çemeleşmeleri işläp taýýarlamak, iň çylşyrymly netijeler boýunça ylalaşyga ýetmek hem-de oňyn gatnaşyklary ýola goýmak mümkindir. Bu babatda forum uzak geljege gönükdirilen dogry, durmuşa ukyply geosyýasy we ykdysady ugurlary kesgitledi.

Forumdaky çykyşlaryň many-mazmuny hem-de ugurlary geljege gönükdirilendir, strategik meýilleşdirmegiň giň ugurlaryny açandyr hem-de ileri tutulýan ugurlary, syýasatda, ykdysadyýetde, durmuş-ynsanperwer ulgamynda, durnukly ösüş boýunça birnäçe meselelerde dünýä meýillerine ulgamlaýyn seljerme bermegiň mysalyny görkezendir. Wekiliýetleriň ýolbaşçylarynyň we agzalarynyň çykyşlary, giň ugurlar boýunça geçirilen pikir alyşmalar biziň ählimiziň esasy, hakyky hem-de dolanuwsyz umumy düşünjäniň — dünýäniň ähli halklarynyň bähbitlerine laýyk gelýän howpsuzlygyň we ösüşiň bitewi, bölünmeýän ulgamyny döretmegiň zerurlygy bilen birleşendigimizi tutuş aýdyňlygy bilen görkezdi diýip hasap edýärin diýip, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy sözüni dowam etdi. Şeýle ulgamy gurmak erk-islegiň bolmagy, özara ynanyşmak, dünýäniň ykbaly üçin ýokary jogapkärçilik ýaly düýpli şertler bolan ýagdaýynda mümkindir. Bu düşünjeleri ilerletmek, olary dünýä syýasatynyň kesgitleýji şertine öwürmek maksady bilen, 2025-nji ýyl “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýlip yglan edildi.

Türkmen halkynyň Milli Lideri forumy jemläp, bu çäräniň forumyň parahatçylyk we ynanyşmak diýen adynda beýan edilýän gymmatlyklaryň tarapdarlarynyň barha artýandygyny, onuň salgym däl-de, anyk düşünjelere öwrülýändigini, dünýä ösüşiniň hakyky şerti, netijeli gatnaşyklaryň we hyzmatdaşlygyň ahlak sütüni hem-de hereketlendiriji güýji bolup durýandygyny tassyklandygyny aýtdy. Elbetde, bu ýörelgeleri berkarar etmek, adam aňynda we syýasy tejribede berkitmek üçin heniz öňde uly wezipeler garaşýar. Emma biziň dogry ýol bilen barýandygymyz şübhesizdir. Şol sebäpli men Aşgabat forumynyň, onuň emele getiren döredijilikli başlangyçlarynyň geljekki bilelikdäki işlere ýardam etjekdigine, parahatçylygyň we adamzadyň ösüşiniň bähbidine anyk netijeleri berjekdigine ynanýaryn diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy hem-de Türkmenistanyň Prezidentiniň we halkynyň adyndan ähli wekiliýetlere foruma gatnaşandyklary, manyly çykyşlary hem-de başlangyçlary üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirdi.

Milli Liderimiz hemmeleri Halkara Bitaraplyk güni hem-de ýetip gelýän täze — 2026-njy ýyl bilen tüýs ýürekden gutlap, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyna, Halkara Bitaraplyk gününe hem-de Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna bagyşlanan halkara forumy ýapyk diýip yglan etdi.

Forumda hormatly Prezidentimiziň we Gahryman Arkadagymyzyň beýan eden teklipleri goldanyldy. Jemleýji resminama hökmünde Aşgabat Jarnamasy kabul edildi.

Şeýlelikde, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyna, Halkara Bitaraplyk gününe, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna bagyşlanan wekilçilikli forum tejribe alyşmak we dünýä jemgyýetçiliginiň tagallalaryny birleşdirmek üçin möhüm meýdança öwrüldi. Ol 30 ýyllyk üstünlikli Bitaraplyk syýasatynyň jemini jemlemek bilen, ony özara hormat goýmak, deňhukuklylyk we dialog ýörelgeleriniň sebitdäki hem-de ählumumy howpsuzlygyny pugtalandyrmagyň köpugurly guraly hökmünde ulanyp bolýandygyny aýdyňlygy bilen görkezdi.

Şu gün Halkara parahatçylyk we ynanyşmak forumyna gatnaşmak maksady bilen ýurdumyza gelen daşary ýurt wekiliýetleriniň gatnaşmagynda paýtagtymyzda “Bitaraplygyň 30 ýyllygy” binasynyň açylyş dabarasy hem-de Bitaraplyk binasynyň meýdanynda baýdak galdyrmak dabarasy boldy. Şeýle hem Söwda-senagat edarasynda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň şanly 30 ýyllygyna bagyşlanan sergi guraldy.

Türkmenistanyň halkara giňişlikde giň goldawa eýe bolýan parahatçylyk söýüjilikli daşary syýasaty hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesine esaslanýar. Bu özboluşly doktrina parahatçylykly ýaşamak, sebitde howpsuzlygy we durnukly ösüşi üpjün etmek üçin binýat bolup, 30 ýylyň dowamynda Türkmenistana ygtybarly hyzmatdaş we dünýä prosesleriniň işjeň agzasy hökmünde çykyş etmäge mümkinçilik berýän netijeli guraldygyny subut etdi. Halkara bileleşik onuň tutuş sebit üçin ähmiýetini ykrar etmek bilen, bu hukuk ýagdaýyny birnäçe gezek tassyklady. Birleşen Milletler Guramasynyň resminamalary, şol sanda Baş Assambleýanyň Kararnamalary bu syýasatyň häzirki döwürde möhümdiginiň hem-de üstünliklidiginiň aýdyň güwäsidir.

Türkmenistanyň Bitaraplygynyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň 3 sany Kararnamasy bilen berkidilen we ösdürilen pugta halkara hukuk binýady bar. Bu resminamalar Bitaraplyk doktrinasynyň syýasy ýörelgeden başlap, halkara diplomatiýanyň köpugurly guralyna çenli ösüşini beýan edýär. Türkmenistanyň Bitaraplygy diňe bir daşary syýasy hukuk derejesi bolman, eýsem, türkmen halkynyň milli özboluşlylygynyň, durnuklylygyň hem möhüm bölegidir. Halkara derejede ykrar edilen bu hukuk ýagdaýy ýurdumyzyň dürli döwletler bilen netijeli gatnaşyklary ýola goýmaga mümkinçilik berýän oýlanyşykly daşary syýasatynyň binýadyny emele getirýär. Şeýle çemeleşme Ýewraziýanyň strategik taýdan ähmiýetli sebitinde durnuklylygy üpjün etmäge ýardam berýär.

Türkmenistanyň Bitaraplyk syýasaty halkara kadalaryň berjaý edilmegi bilen çäklenmän, bu doktrinany parahatçylygyň we howpsuzlygyň köpugurly guraly hökmünde ilerletmäge gönükdirilendir. 2017-nji ýylda ýurdumyzyň başlangyjy boýunça BMG-niň Baş Assambleýasy 12-nji dekabry “Halkara Bitaraplyk güni” diýip yglan etdi, 2025-nji ýyl bolsa “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýlip yglan edildi. Mundan başga-da, BMG-niň çäklerinde parahatçylygyň, howpsuzlygyň we durnukly ösüşiň bähbidine Bitaraplygyň dostlary topary döredildi. Ol bitaraplyk babatda köptaraplaýyn we tejribe alyşmak üçin resmi däl meýdança bolup hyzmat edýär. Bu başlangyçlar Türkmenistanyň öz Bitaraplygyna beýleki ýurtlar üçin görelde bolup hyzmat edýän, işjeň ösdürilýän syýasat hökmünde garaýandygyny görkezýär. Ýurdumyz dünýä giňişliginde parahatçylyk döredijilik babatda gazanan tejribesini işjeň ilerletmek bilen, bu ugurda öz üstüne alan halkara borçnamalaryny üstünlikli durmuşa geçirýär.

...Halkara parahatçylyk we ynanyşmak forumynyň öňüsyrasynda paýtagtymyzda taryhy waka — “Bitaraplygyň 30 ýyllygy” binasynyň açylyş dabarasy boldy. Tegelek binagärlik toplumy hökmünde gurlan bu özboluşly bina ýurdumyzyň Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan ykrar edilen, hemişelik Bitaraplyk ýörelgelerine esaslanýan oňyn daşary syýasatynyň aýdyň nyşanydyr. Açylyş dabarasyna Mejlisiň Başlygy, Hökümet agzalary, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň, ýurdumyzdaky diplomatik wekilhanalaryň we halkara guramalaryň ýolbaşçylarydyr wekilleri, Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky ilçileri, halk köpçüligi gatnaşdy. Dabara gatnaşan daşary ýurtly myhmanlaryň giň wekilçilikli düzümi bu çäräniň ýokary halkara derejesini tassyklap, Türkmenistanyň Bitaraplyk syýasatynyň dünýä giňişliginde ýokary ynama we goldawa eýe bolýandygyny görkezýär.

Desganyň bitewüligiň we yzygiderli dialogyň nyşany hökmünde tegelek daşky binagärlik keşbi halkany emele getirýän baýdak sütünleri bilen sazlaşykly utgaşýar. Bitaraplyk binasynyň bezeginde Birleşen Milletler Guramasynyň baýdagynyň we nyşanynyň reňkleri bolan ak hem-de gök reňkler agdyklyk edýär. Ak reňk parahatçylygy, açyklygy, hoşmeýilli erki alamatlandyrsa, gök reňk ählumumy jebisligi, Türkmenistanyň halkara giňişlikde işjeň öňe sürýän öňüni alyş diplomatiýasyny beýan edýär. Mälim bolşy ýaly, şu ýylyň başynda Gahryman Arkadagymyz Bitaraplyk binasynyň ýanynda bolup, BMG-niň döredilmeginiň 80 ýyllygy we ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygy mynasybetli çäreleri guramaçylykly geçirmek boýunça wezipeleri kesgitläpdi. Şonda Milli Liderimiz Bitaraplyk zolagynda BMG-niň baýdagynyň reňkiniň we nyşanynyň öz beýanyny tapmalydygyny aýtdy. Baýdak sütünlerinde BMG-ä agza ýurtlaryň ählisiniň döwlet baýdaklarynyň ýerleşdirilmegi Türkmenistanyň halkara hukuga, BMG-niň Tertipnamasyna ygrarlydygynyň aýdyň nyşany bolup, ýurdumyzyň dünýä ähli döwletleri bilen hyzmatdaşlyga açykdygyny görkezýär.

Ilki bilen, açylyş dabarasynda çykyş etmek üçin Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy D.Gulmanowa söz berildi. Ol Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň şanly 30 ýyllygyna bagyşlanyp gurlan, döwletimiziň parahatçylyk söýüjilikli syýasatynyň dünýä ýüzünde dabaralanýandygyny alamatlandyrýan «Bitaraplygyň 30 ýyllygy» binasynyň açylyş dabarasy mynasybetli Gahryman Arkadagymyzy, hormatly Prezidentimizi, ähli türkmen halkyny, dabara gatnaşyjylary tüýs ýürekden gutlap, ýurdumyzyň halkara gatnaşyklarda parahatçylyk söýüjilikli, halkymyzyň abadan, asuda durmuşyny üpjün etmäge gönükdirilen öňdengörüjilikli syýasaty alyp barýandygyny belledi.

«Bitaraplyk — bu parahatçylyk medeniýetiniň belent ýörelgelerini dabaralandyrýan, Türkmenistanyň at-abraýyny, şan-şöhratyny beýgeldýän, halkymyzyň mertebesini belende göterýän ajaýyp gymmatlykdyr. Bu gün Garaşsyz, hemişelik Bitarap ýurdumyzda Türkmenistanyň Döwlet baýdagy bilen bir hatarda, Birleşen Milletler Guramasynyň baýdagynyň, 192 döwletiň baýdaklarynyň bilelikde parlamagy halkara giňişlikde hoşniýetli dost-doganlyk gatnaşyklaryny ösdürmekde, parahatçylygy hem-de ynanyşmagy pugtalandyrmakda ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplyk derejesiniň ähmiýetini has-da dabaralandyrýar” diýip Mejlisiň Başlygy nygtady we hemmeleri bu şanly waka mynasybetli ýene-de bir gezek gutlady.

Soňra BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary, Birleşen Milletler Guramasynyň Ženewadaky edarasynyň Baş direktory T.Walowaýa söz berildi. Ol Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň halkara derejede ykrar edilmeginiň 30 ýyllygyna bagyşlanan monumentiň açylyş dabarasyna gatnaşmagynyň özi üçin uly hormatdygyny belledi. BMG-niň wekili Garaşsyzlyk güni bilen bir hatarda, 12-nji dekabryň hem Türkmenistanyň taryhynda aýratyn orun eýeleýändigini, mundan 30 ýyl ozal hut şol gün BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesini ykrar etmek baradaky Kararnamanyň kabul edilendigini belledi we hormatly Prezidentimizi, Gahryman Arkadagymyzy, ähli halkymyzy bu şanly sene bilen gutlady. Nygtalyşy ýaly, şu geçen döwrüň dowamynda Türkmenistan döwlet gurluşynyň berk binýadyny goýdy, syýasy durnuklylygy üpjün etdi, ykdysady we durmuş ulgamlarynda uly üstünlikleri gazandy. Bu ýetilen sepgitler ýurduň geljekki ösüşiniň kepili bolup durýar.

Sebitde 30 ýylyň dowamynda parahatçylygy üpjün etmek boýunça durmuşa geçirilen hoşniýetli goňşuçylyk syýasaty öz netijelerini berdi: bu gün Türkmenistan sebit gün tertibiniň möhüm wezipelerini çözmekde ygtybarly we abraýly hyzmatdaş hökmünde çykyş edýär, diňe bir Merkezi Aziýada däl, eýsem, tutuş dünýäde-de halkara hyzmatdaşlygy pugtalandyrýar. Şeýle hem T.Walowaýa Türkmenistanyň ekologiýa we howanyň üýtgemegi ulgamlarynda, şol sanda Aral meselesini çözmek boýunça sebit hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmaga goşýan goşandyny aýratyn belledi. Mundan başga-da Türkmenistan öňüni alyş diplomatiýasy işinde baý tejribe toplady. BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkezi eýýäm 18 ýyl bäri Aşgabatda üstünlikli hereket edýär. Öňüni alyş diplomatiýasy parahatçylygy we durnuklylygy pugtalandyrmak, gapma-garşylyklaryň öňüni almak işinde netijeli gurallaryň biri bolup çykyş edýär.

BMG-niň Ženewadaky edarasynyň ýolbaşçysy Türkmenistanyň geografik taýdan strategik ýerleşmeginiň, Bitaraplyga esaslanýan daşary syýasatynyň parahatçylygyň bähbidine ýurtlary we halklary birleşdirip, Gündogaryň hem-de Günbataryň arasynda özboluşly köpri bolmaga mümkinçilik berýändigini belledi hem-de Türkmenistanyň halkyny bu şanly ýubileý bilen ýene-de bir gezek gutlady.

Soňra çykyş etmek üçin Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredowa söz berildi. Ol parahatçylygyň, ynanyşmagyň we halkara jebisligiň täze nyşany bolan «Bitaraplygyň 30 ýyllygy» binasynyň açylyş dabarasyna gatnaşyjylary mübärekläp, 12-nji dekabrda geçiriljek Halkara parahatçylyk we ynanyşmak forumyna gatnaşmak üçin Aşgabada gelen ähli wekiliýetlere hoşallyk bildirdi.

Bellenilişi ýaly, bu forum Türkmenistanyň başlangyjy boýunça BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan yglan edilen, ähli agza döwletler tarapyndan biragyzdan goldanan Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyna, Halkara Bitaraplyk gününe, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna bagyşlanyp geçirilýär. Şeýle hem wise-premýer, daşary işler ministri ynsanperwerligiň taglymlaryna ygrarlylygy alamatlandyrýan şu günki dabara gatnaşýandyklary üçin Birleşen Milletler Guramasynyň ýokary wezipeli wekillerine hoşallyk bildirdi.

“Bitaraplygyň 30 ýyllygy” binasy, Bitaraplyk konsepsiýasy ýaly, dostlugy, özara düşünişmegi, ynanyşmagy, jebisligi we raýdaşlygy alamatlandyrýar. “Bu gün bu binany açmak bilen, biz onuň açyklygyň, dialogyň we hyzmatdaşlygyň nyşany hökmünde uzak ýyllaryň dowamynda durjakdygyna ynanýarys” diýip, ýurdumyzyň daşary syýasat edarasynyň ýolbaşçysy belledi hem-de dabara gatnaşyjylara işinde üstünlikleri arzuw etdi.

Şeýlelikde, Bitaraplygyň 30 ýyllyk binasynyň açylmagy Türkmenistanyň parahatçylyk döredijilik wezipesiniň halkara jemgyýetçilik tarapyndan ykrar edilmeginiň ýene bir aýdyň güwäsi boldy. Bu bina paýtagtymyzyň binagärlik keşbiniň üstüni ýetirip, ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplygynyň tutuş dünýäde parahatçylygy, ynanyşmagy, howpsuzlygy pugtalandyrmaga gönükdirilen işjeň daşary syýasatdygyny görkezýär.

Soňra Türkmenistanyň Döwlet senasynyň ýaňlanmagynda Türkmenistanyň Döwlet baýdagy we “Bitaraplyk aýdymy” sazynyň ýerine ýetirilmeginde BMG-niň baýdagy galdyryldy. Şol pursatda ak we gök reňkli hem-de ak kepderi şekilindäki şarlar, Bitaraplygymyzyň 30 ýyllygynyň şanyna 30 sany ak kepderi asmana uçuryldy.

Soňra dabaralar Bitaraplyk binasynyň meýdanynda dowam etdi. Bu ýerde hem Döwlet senasynyň ýaňlanmagynda Türkmenistanyň Döwlet baýdagy we “Bitaraplyk aýdymy” sazynyň ýerine ýetirilmeginde BMG-niň baýdagy dabaraly ýagdaýda belende galdyryldy.

Parahatçylygyň we açyklygyň nyşany hökmünde belende uzaýan Bitaraplyk binasy Türkmenistanyň öz üýtgewsiz ýörelgelerine berk ygrarlydygyny dünýä äşgär edýär. Giň halkara jemgyýetçiligiň wekilleriniň gatnaşmagynda milli jebisligi we garaşsyzlygy alamatlandyrýan Döwlet tugumyzyň hem-de BMG-niň baýdagynyň galdyrylmagy ýurdumyzyň Bitaraplyk hukuk derejesiniň ählumumy häsiýete eýediginiň aýdyň beýanydyr.

Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk ýörelgelerine esaslanýan parahatçylyk söýüjilikli daşary syýasaty dünýä bileleşigi bilen ynanyşykly we netijeli gatnaşyklar üçin berk binýat bolup hyzmat edýär. Bu hukuk derejesi ýurdumyza sebitde köptaraplaýyn dialog üçin amatly gurşawy döretmäge mümkinçilik berýär. Türkmenistan BMG-niň çäklerinde parahatçylygy, ynanyşmagy we durnukly ösüşi pugtalandyrmaga gönükdirilen başlangyçlary yzygiderli öňe sürýär. Olar ynsanperwer maksatnamalardan başlap, daşky gurşawy goramak, tebigy serişdeleri rejeli peýdalanmak boýunça teklipleri öz içine alyp, bitarap daşary syýasaty iş ýüzünde durmuşa geçirmäge ýardam edýär.

BMG-niň düzüm birlikleri bilen hyzmatdaşlyk ýurdumyzyň daşary syýasat ugrunyň esasy bölegi bolup durýar. Hyzmatdaşlygyň çäklerinde ÝUNESKO, ÝUNISEF, BMG-niň Ösüş maksatnamasy we beýleki ugurdaş edaralar bilen bilelikde bilim, saglygy goraýyş, oba hojalygy, howanyň üýtgemegine garşy durnuklylygy pugtalandyrmak ulgamlarynda taslamalar amala aşyrylýar. Ýurdumyz gapma-garşylyklaryň öňüni almak, sebit howpsuzlygyny üpjün etmek üçin syýasy-diplomatik mehanizmleri işjeň ulanýar. Aşgabatda BMG-niň Merkezi Aziýa üçin öňüni alyş diplomatiýasy boýunça sebit merkeziniň açylmagy munuň aýdyň mysallarynyň biridir.

Türkmenistan öz daşary syýasatyny BMG-niň Durnukly ösüş maksatlaryny gazanmaga gönükdirip, köptaraplaýyn institutlar bilen hyzmatdaşlygy giňeltmäge çalyşýar. Şunda hemişelik Bitaraplyk ýörelgesi parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüşi üpjün etmäge gönükdirilen başlangyçlaryň many-mazmunyny kesgitleýär. Hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesiniň BMG tarapyndan üç gezek ykrar edilmegi Türkmenistanyň halkara giňişlikde eýeleýän netijeli ornuny pugtalandyrýar. Ýurdumyzyň daşary syýasaty ynanyşmagy we dialogy ösdürmäge, durnukly parahatçylygyň bähbidine bilelikde işlemäge gönükdirilen asylly ýörelgeleriň sazlaşygydyr.

Şeýlelikde, “Bitaraplygyň 30 ýyllygy” binasynyň açylmagy we Bitaraplyk binasynyň meýdanynda geçirilen baýdak galdyryş dabarasy öňüni alyş diplomatiýasynyň merkezi hökmünde Türkmenistanyň abraýyny has-da pugtalandyrmak bilen, parahatçylygyň we ynanyşmagyň ýurdumyzyň daşary syýasatynyň binýady bolup durýandygyny ýene-de bir gezek tassyklady.

Dabara gatnaşyjylar Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna bagyşlanyp, Söwda-senagat edarasynda geçirilýän giň gerimli sergä hem baryp gördüler. Serginiň açylyş dabarasyna Mejlisiň Başlygy, Hökümet agzalary, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň, ýurdumyzdaky diplomatik wekilhanalaryň we halkara guramalaryň ýolbaşçylarydyr wekilleri, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar. Bu ýerde hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň sergä gatnaşyjylara iberen Gutlagy okaldy.

Döwlet Baştutanymyz hemmeleri Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň şanly 30 ýyllygyna bagyşlanan serginiň öz işine başlamagy bilen tüýs ýürekden gutlap, bu giň möçberli serginiň uly üstünliklere beslenmegini arzuw edýär. Hormatly Prezidentimiz türkmen halkynyň parahatçylyk söýüjilik däpleriniň özboluşly dabaralanmasy bolan Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda geçirilýän bu serginiň ata Watanymyzyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýylynyň dowamynda ähli pudaklarda gazanan üstünliklerini beýan etmek bilen, garaşsyz ösüşiň ýolunda ykdysadyýetde, syýasatda, durmuş ulgamynda, medeni-ynsanperwer, ylym we tehnologik ugurlarda ýeten belent sepgitleriniň aýdyň subutnamasyna öwrüljekdigine berk ynam bildirdi. “Ýurdumyzyň ählumumy howpsuzlygy pugtalandyrmaga, halkara hyzmatdaşlygy ösdürmäge gönükdirilen tagallalary onuň halkara giňişlikdäki başlangyçlarynda öz beýanyny tapýar” diýip, döwlet Baştutany Gutlagynda belleýär.

Soňra sergi bilen tanyşlyk başlandy. Serginiň ekspozisiýalarynda milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynyň köpugurly ösüşleri aýdyň şöhlelenýär. Olarda Bitaraplygyň nyşanlaryna aýratyn orun berlipdir. Halkara çärelerden fotomateriallar, BMG we ugurdaş halkara guramalar bilen bilelikdäki taslamalar ýurdumyzyň Bitaraplyk hukuk derejesiniň dialog we hyzmatdaşlyk üçin binýat bolup durýandygyny görkezýär.

Ýangyç-energetika bölüminde gaz pudagynyň milli ykdysadyýetimizde eýeleýän möhüm orny beýanyny tapýar. Nebitgaz ýataklarynyň, döwrebap kompressor we gaýtadan işleýän desgalaryň nusgalary, infrastrukturany döwrebaplaşdyrmak boýunça taslamalar baradaky multimedia tanyşdyrylyşlary oňyn Bitaraplyk syýasatynyň ýurdumyza daşary ýurtly maýadarlar we üstaşyr geçiriji ýurtlar bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmäge ýardam berýändigini görkezýär. Ulag-aragatnaşyk bölümindäki döwrebap logistika merkezleriniň, awtomobil we demir ýollarynyň nusgalary, üstaşyr ulag ugurlaryny ösdürmek baradaky wideoşekiller Türkmenistanyň Gündogar bilen Günbataryň arasynda köpri hökmündäki eýeleýän möhüm ornuna ünsi çekýär. Şeýle hem bölümde logistikany sanlylaşdyrmak, serhet-gümrük amallaryny ýeňilleşdirmek, multimodal ýük daşamalary ösdürmek boýunça başlangyçlar beýan edilýär. Şeýle çözgütler ýurdumyzyň üstaşyr ulag infrastrukturasynyň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmaga we sebitiň ykdysady özüne çekijiligini artdyrmaga ýardam berýär.

Sanly ykdysadyýete bagyşlanan diwarlykda maglumat tehnologiýalary ulgamynda gazanylan üstünlikler, döwlet hyzmatlaryny sanlylaşdyrmak boýunça çözgütler, «akylly» şäher tehnologiýalary görkezilýär. Oba hojalyk toplumynyň bölüminde ekerançylykda, maldarçylykda amala aşyrylýan giň möçberli özgertmeler, döwrebap usullar we tehnologiýalar, seçgiçilik işinde gazanylýan üstünlikler şöhlelendirilýär. Eksponatlar ýer-suw serişdeleriniň rejeli ulanylmagynyň, döwrebap tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagynyň pudagyň netijeliligini ýokarlandyrmaga, ýurdumyzda azyk bolçulygyny pugtalandyrmaga mümkinçilik berýändigini görkezýär.

Dokma senagatyna bagyşlanan pawilýonlarda milli senetçilik önümleri, döwrebap önümçilik kärhanalarynyň dünýä standartlaryna laýyk gelýän ýokary hilli önümleri tanyşdyrylýar. Ekspozisiýa ýurdumyzda milli medeni mirasy gorap saklamak bilen birlikde, dokma önümçiligini döwrüň talabyna laýyklykda ösdürmäge hem uly üns berilýändigini görkezýär. Gurluşyk we senagat toplumy milli ykdysadyýetimiziň geljegi uly hem-de batly depginler bilen ösýän ugry bolup durýar. Sergi pawilýonlarynda täze ýaşaýyş toplumlarynyň, senagat desgalarynyň, beýleki infrastruktura taslamalarynyň nusgalary, innowasion işläp taýýarlamalardyr tehnologiýalar ýerleşdirilipdir. Ýurdumyzda desgalaryň gurluşygynda, bezeg işlerinde ýerli howa şertlerine, ekologik kadalara gabat gelýän ýokary hilli gurluşyk serişdeleri ulanylýar.

Sergide Aşgabat we Arkadag şäherleriniň, welaýatlaryň häkimlikleriniň diwarlyklary hem ýaýbaňlandyrylypdyr. Pawilýonlarda ýerleşdirilen monitorlarda sebitleriň özboluşly aýratynlyklaryny, senagat kuwwatyny, dürli ugurlar boýunça gazanýan üstünliklerini, medeni durmuşyny şöhlelendirýän şekiller görkezilýär. Hususan-da, Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň ösüşleriniň nyşanyna öwrülen Arkadag şäheriniň diwarlygy myhmanlarda aýratyn gyzyklanma döretdi. Häzirki wagtda «akylly» şäheriň gurluşygynyň ikinji tapgyry batly depginde dowam edýär. Monitorda şäheriň taslamasynyň durmuşa geçirilmeginiň çäklerinde amala aşyrylan işler barada gürrüň berilýär.

“Arkadag Medisina Klasteri Menejment” kärhanasynyň öndürýän saglygy goraýyş maksatly önümleri-de sergä gatnaşyjylarda uly gyzyklanma döretdi. Mälim bolşy ýaly, gysga wagtda kärhananyň önümçilik zynjyry, tehnologiýasy kesgitlenilip, ýörite haryt nyşany döredildi hem-de degişli sertifikatlaşdyrma işleri geçirildi. Kärhananyň öndürýän pamyk taýajyklary, dokalmadyk matadan bir gezeklik agyz-burun örtükleri, başgaplary, halatlary, aýakgap örtükleri we beýleki serişdeleri ýurdumyzyň saglygy goraýyş edaralarynda giňden ulanylýar. “Arkadag Medisina Klasteri Menejment” kärhanasy çagalar üçin zerur witaminler bilen baýlaşdyrylan çaga iýmitiniň dürli görnüşlerini hem öndürýär. Daşary ýurtlardan getirilýän harytlary ýurdumyzda öndürmek boýunça giň gerimli işleriň netijesi bolan bu önümler ýokary hil derejesi, ekologik taýdan arassalygy bilen tapawutlanýar.

Şu gezekki serginiň möhüm aýratynlygy onuň ruhy-medeni, aň-bilim ugurlaryny-da öz içine alýandygyndan ybaratdyr. Bilim ulgamyna degişli bölümde başlangyç, orta we ýokary okuw mekdepleriniň, akademiki institutlaryň gazanan uly üstünlikleri bilen tanyşmak mümkin. Çagalar üçin synp otaglary, ýokary okuw mekdepleriniň barlaghanalarynyň döwrebap enjamlary, taslamalaýyn ylmy işläp taýýarlamalary, okuw edebiýatlary, talyplaryň abraýly olimpiadalarda gazanan kuboklary ýaş nesilleriň biliminiň, ýurdumyz üçin geljekki alymlary, ýokary hünärli işgärleri taýýarlamagyň ýokary derejededigine şaýatlyk edýär. Sergide döwletimiziň ylymda gazananlary, döwrebap ylmy-barlag enjamlary, gadymy golýazmalar, ylmy neşirler görkezilýär. Mälim bolşy ýaly, Ylymlar akademiýasy Diýarymyzda ylym ulgamynyň binýadyny emele getirýär. Onuň garamagyndaky institutlarda alnyp barylýan ylmy-barlag we gözleg işleri takyk, tebigy, ynsanperwer ugurlarda täze açyşlara hem-de üstünliklere itergi berýär.

Şu gün “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň şahamçasynyň açylyş dabarasy boldy. Bu waka Türkmenistanyň ýokary ynsanperwerlik ýörelgelerine we ösüp barýan ýaş nesliň abadançylygy baradaky alada üýtgewsiz ygrarlydygynyň aýdyň güwäsine öwrüldi.

Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy boýunça döredilen haýyr-sahawat gaznasynyň alyp barýan giň gerimli işleri hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň parasatly baştutanlygynda Türkmenistanyň çagalaryň hukuklaryny goramaga we olaryň sazlaşykly ösüşini üpjün etmäge gönükdirilen döwlet syýasatynyň aýdyň güwäsidir. Gazna aýratyn howandarlyga hem-de hemaýata mätäç çagalara ýokary hilli lukmançylyk, durmuş we bilim goldawyny bermek üçin döredildi.

Esaslandyrylan wagtyndan bäri, gaznanyň serişdeleriniň hasabyna çagalara ýüzlerçe möhüm lukmançylyk operasiýalary ýerine ýetirildi. Saglygy goraýyş edaralary üçin döwrebap enjamlar satyn alyndy. Haýyr-sahawat gaznasyna türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň adynyň dakylmagy çagalara aýratyn üns berýän Gahryman Arkadagymyzyň ynsanperwer başlangyçlarynyň we taglymlarynyň dabaralanýandygynyň aýdyň mysalydyr.

Gaznanyň şahamçasynyň “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda açylmagy aýratyn many-mazmuna eýedir. Jana şypaly howasy we ösen infrastrukturasy bilen meşhur bu sebit häzirki wagtda diňe bir şypahana zolagy bolman, eýsem, çagalar üçin sagaldyş-dikeldiş merkezine hem öwrülýär.

Gaznanyň şahamçasy çylşyrymly operasiýalary geçiren ýa-da uzak möhletli bejergi alýan çagalara toplumlaýyn lukmançylyk kömegini guramak üçin möhüm merkez bolar. Hazar deňziniň arassa howasy, döwrebap sagaldyş merkezleri we gazna tarapyndan işleriň sazlaşykly utgaşdyrylmagy çagalaryň saglyklaryny dikeltmegi we doly derejede durmuşa goşulyşmagy üçin amatly şertleri döreder.

Gaznanyň şahamçasy haýyr-sahawat çärelerini geçirmek, çagalar üçin lukmançylyk maslahatlaryny we medeni çäreleri guramak üçin utgaşdyryjy merkez bolar. Bu desganyň işe girizilmegi her bir çagany üns we alada bilen gurşaýan, olaryň bagtyýar we sagdyn durmuşy üçin ähli mümkinçilikler döredilen Türkmenistanyň röwşen geljeginiň berk binýadyna goşulan saldamly goşant bolup, Gahryman Arkadagymyzyň “Döwlet adam üçindir!” diýen asylly ýörelgesiniň hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň baştutanlygynda rowaçlyklara beslenýändiginiň ýene-de bir aýdyň güwäsi boldy.

Dabara gatnaşyjylaryň hatarynda “Häzirki zaman jemgyýetinde zenanlaryň orny: Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek ugrunda halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek” atly halkara maslahata gatnaşýan daşary ýurtly wekiliýetleriň ýolbaşçylary hem-de agzalary, ýurdumyzyň jemgyýetçilik guramalarynyň we ylym-bilim ulgamynyň wekilleri bar.

Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti Oguljahan Atabaýewa açylyş dabarasyndaky çykyşynda şu günki taryhy wakanyň — haýyr-sahawat gaznasynyň şahamçasynyň açylyş dabarasynyň ähmiýetini nygtady. Bellenilişi ýaly, bu waka biziň ýurdumyzda çagalar hakyndaky aladanyň döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup, diňe Türkmenistanda däl, eýsem, dünýäde ýaşaýan ähli çagalar hakyndaky aladanyň türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň hem-de hormatly Prezidentimiziň üns merkezinde durýandygyny doly subut edýär.

«Ejizi goldamak, mätäje hemaýat etmek pederlerimiziň iň naýbaşy adamkärçilik pentleriniň we däpleriniň biridir» diýýän Gahryman Arkadagymyz 2021-nji ýylyň 29-njy martynda Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasyny döretmek hakynda taryhy Karara gol çekdi. Şol günden bäri uzak wagt geçmedigem bolsa, bu gaznanyň serişdeleriniň hasabyna geçirilýän netijeli işler ençeme ojaga, howandarlyga, goldawa mätäç köp çaganyň kalbyna sahawat nuruny saçdy.

Geljegimiz bolan ýaş nesilleriň hemmetaraplaýyn kadaly ösüşini üpjün etmek baradaky aladalaryň ählisiniň Milli Liderimiziň alyp barýan ynsanperwer işleri bilen aýrylmaz baglanyşyklydygyndan ugur alnyp, haýyr-sahawat gaznasyna Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň ady dakyldy.

Bu gün biziň hemmämiz ýurdumyzda howandarlyk, hemaýat, haýyr, sahawat ýaly durmuşy gözelleşdirýän asylly ýörelgeleriň has-da rowaçlanýandygynyň şaýady bolýarys. Milli Liderimiziň belläp geçişi ýaly, gaznanyň açylmagy ýurduň her bir raýatynyň haýyr-sahawat etmegine mümkinçilik döretdi. Gaznanyň işi näçe giň gerim aldygyça, haýyr-sahawat edýänleriň sany hem köpeldi. Gaznanyň serişdeleriniň hasabyna ýüzlerçe operasiýalar geçirildi we zerur bolan lukmançylyk enjamlary satyn alyndy.

Oguljahan Atabaýewa gaznanyň barha artýan halkara ynsanperwer işi barada aýdyp, Türkiýede, Ukrainada, Russiýada, Owganystanda, Täjigistanda ýüzlerçe çagalara kömek berlendigini, bu ýurtlara çagalara niýetlenen degişli ýükleriň ugradylmagynyň bolsa onuň işiniň çäginiň barha giňelýändigini görkezýändigini belledi. Nygtalyşy ýaly, munuň özi gaznanyň işiniň diňe bir ýurdumyzyň hemaýata mätäç çagalaryna däl, eýsem, zerur bolan halatynda, dünýä ýurtlarynyň ejir çeken çagalaryna hemaýat bermek maksadyny hem öz içine alýandygyny tassyklaýar. Gahryman Arkadagymyz hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyz şunuň ýaly halkara ähmiýetli ynsanperwerlik kömeklerini bermegiň mundan beýläk-de dowam etdiriljekdigini belleýärler.

Haýyr-sahawat gaznasy tutuş jemgyýetiň ynsanperwer gatnaşyklaryny alamatlandyrýar. Ejizi goldamak ýeke bir adamyň wezipesi däl, ol tutuş jemgyýetiň, döwletiň wezipesidir. Şoňa görä-de, pederlerimiziň ejize howandarlyk etmek däpleri we kadalary döwlet syýasatymyzda-da öz beýanyny tapýar. Bu gün türkmen jemgyýetinde birek-biregi goldamak ýörelgesi agzybirligiň, raýdaşlygyň binýady bolup, halkymyzy has-da jebisleşdirýär.

Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň şahamçasynyň bu ajaýyp zolakda açylmagy çagalaryň diňe lukmançylyk kömegi däl, eýsem, dynç almagy üçin hem oňyn şertleri döreder. Oguljahan Atabaýewa bu wakanyň Türkmenistanyň Bitaraplygynyň şanly 30 ýyllygyna, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyna mynasyp sowgada öwrüljekdigine berk ynam bildirip, parahatçylygyň we ynanyşmagyň ynsanperwerligiň binýadydygyny, ýurdumyzyň halkara giňişlikde amala aşyrýan işleriniň özenidigini nygtady.

Biz geljekde hem Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň çagalaryň hemmetaraplaýyn ösüşine ýardam bermeklige gönükdirilen işini has-da işjeň dowam etdireris we BMG-niň bu ugurdaky, ilkinji nobatda, Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek boýunça tagallalaryna ýardam bereris diýip, gaznanyň wise-prezidenti nygtady we hemmelere şu günki dabara gatnaşýandyklary üçin minnetdarlyk bildirip, işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.

Ýurdumyzda haýyr-sogaply işleriň amal edilmegine giň gerim beren Gahryman Arkadagymyzyň, täze taryhy döwürde şol asylly işleriň dowamat-dowam bolmagy ugrunda tagalla edýän Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň döwletli başlangyçlarynyň mundan beýläk-de rowaçlyklara beslenmegini dileýäris diýip, Oguljahan Atabaýewa çykyşyny jemledi.

Türkmenistanyň Döwlet senasynyň ýaňlanmagynda ýurdumyzyň Döwlet tugy belende galdyrylýar.

Soňra Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasyna bagyşlanan ýörite sazyň ýaňlanmagynda gaznanyň baýdagy galdyrylýar.

Dabara gatnaşyjylar “Jahan” döredijilik merkeziniň çagalar tans toparynyň çykyşyna tomaşa edýärler. Bu toparyň çykyşy hemişe ýatdan çykmajak waka öwrülýär. Olaryň ussatlyk bilen ýerine ýetiren hereketleri tomaşaçylara şatlyk paýlady. “Jahan” çagalar tans topary döredijilik merkeziniň buýsanjydyr, çünki olaryň çykyşy diňe bir tans bolman, eýsem, hereketleriň üsti bilen beýan edilýän sahna eseridir.

Mälim bolşy ýaly, ýakynda Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasy tarapyndan “Jahan” döredijilik merkeziniň maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmek we döwrebaplaşdyrmak barada karara gelindi. Munuň özi merkeziň işini döwrebap alyp barmakda möhüm ähmiýete eýedir.

Çykyş tamamlanandan soňra, Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti Oguljahan Atabaýewa şowhunly el çarpyşmalar astynda binanyň toý bagyny kesdi.

Dabara gatnaşyjylar täze, döwrebap binada döredilen şertler bilen tanyşdylar. Haýyr-sahawat gaznasynyň şahamçasy öňdebaryjy tehnologiýalar bilen enjamlaşdyrylypdyr. Munuň özi ýurdumyzda ýaş nesliň sagdyn ösüşini üpjün etmek boýunça döwletimiz tarapyndan yzygiderli alada edilýändiginiň nobatdaky güwäsidir.

Soňra dabara gatnaşyjylar “Galkynyş” milli at üstündäki oýunlar toparynyň görkezme çykyşlaryna tomaşa etdiler. Bu topar türkmen halkynyň Milli Lideriniň başlangyjy bilen 2007-nji ýylda döredildi. “Galkynyş” milli at üstündäki oýunlar topary dünýäniň dürli künjeklerinde çykyş edip, abraýly halkara sylaglaryň ençemesine mynasyp boldy. Türkmenistanyň çäginden daşarda-da uly meşhurlyga eýe bolan bu topar milli mirasymyzyň dünýäde wagyz edilmegine uly goşant goşýar hem-de ýurdumyzda geçirilýän dabaralarda, medeni-köpçülikleýin çärelerde çykyş edip, olaryň ähmiýetini has-da artdyrýar. Ajaýyp bedewleriň gözelligi, çeýeligi, çapyp barýan atyň üstünde dürli çylşyrymly hereketleri ýerine ýetirýän gyzlaryň ussatlygy tomaşaçylarda ýatdan çykmajak täsir galdyrdy.

Şeýle hem dabara gatnaşyjylar bu ýerde guralan türkmen milli tagamlarynyň sergisi bilen tanyşdylar. Türkmen milli aşhanasy diňe bir tagamlaryň toplumy bolman, eýsem, türkmen halkynyň asyrlaryň jümmüşinden gözbaş alýan baý medeni mirasynyň we myhmansöýerlik däpleriniň aýdyň mysalydyr. Milli aşhanamyza bagyşlanan sergi her bir tagamy taýýarlamak usulynyň halkymyzyň däp-dessurlary bilen berk baglanyşykly bolup, bu usullaryň nesilden-nesle geçirilip, dowamat-dowam bolýandygyny görkezmäge gönükdirilendir.

Sergi diňe bir tagamlary görkezmek bilen çäklenmän, eýsem, halkymyzyň taryhy, edim-gylymlary, maşgala we jemgyýet bilen baglanyşykly ruhy-ahlak gymmatlyklary barada gürrüň berýär. Myhmanlara çörek, pişme, palaw hem-de dograma ýaly milli aşhanamyzyň naýbaşy tagamlary hödürlenildi.

Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna iş saparynyň çäklerinde hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow BMG-niň Baş Assambleýasynyň 80-nji sessiýasynyň ýokary derejeli plenar mejlisiniň ilkinji gününe gatnaşdy we çykyş etdi.

Türkmenistan hemişelik Bitaraplygy Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan ykrar edilen döwlet bolmak bilen, parahatçylygyň, durnuklylygyň, özara düşünişmegiň işjeň tarapdary hökmünde halkara giňişlikde möhüm orny eýeleýär. Bitaraplyk ýurdumyzyň içeri we daşary syýasatynyň ähli ugurlaryndan eriş-argaç bolup geçýän esas goýujy taglymatdyr.

Ýurdumyzyň parahatçylyk döredijilikli orny gapma-garşylyklaryň öňüni almaga we olary diplomatik ýollar arkaly çözmäge gönükdirilen halkara başlangyçlarda öz beýanyny tapýar. Türkmenistan ynanyşmagy, hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga ýardam bermek bilen, dürli döwletleriň hem-de sebitleriň arasynda dialog üçin meýdança bolup hyzmat edýär. Şeýle-de ýurdumyz durnukly ösüş, ekologik howpsuzlyk, ynsanperwer hyzmatdaşlyk bilen baglanyşykly başlangyçlary işjeň öňe sürýär. Munuň özi Türkmenistanyň parahatçylyk döredijilikli tagallalarynyň möhüm bölegi bolup durýar. Döwletimiziň BMG-niň howanyň üýtgemegine garşy göreşmek we ekologiýa bilen bagly ählumumy maksatnamalaryna gatnaşmagy onuň bu ugurdaky tagallalara jogapkärçilikli çemeleşýändigini we dünýäde durnuklylyga, abadançylyga gönüden-göni täsir edýän meseleleriň çözgüdine goşant goşmaga taýýardygyny görkezýär.

...Ir bilen hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň awtoulag kerweni Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň ştab-kwartirasyna bardy. Bu ýerde döwlet Baştutanymyzy BMG-niň Baş sekretary Antoniu Guterriş we beýleki resmi adamlar mähirli garşyladylar hem-de bilelikde surata düşdüler. Soňra plenar mejlis öz işine başlady we gatnaşyjylara söz berildi.

Hormatly Prezidentimiz çykyş edip, sözüniň başynda mejlise gatnaşyjylary Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 80-nji sessiýasynyň öz işine başlamagy bilen gutlady we hemmelere netijeli işlemegi arzuw etdi. Döwlet Baştutanymyz hanym Annalena Berbogy Baş Assambleýanyň Başlygy wezipesine saýlanylmagy bilen gutlap, ozalky sessiýanyň dowamynda Baş Assambleýanyň işine netijeli ýolbaşçylyk edendigi üçin ilçi Filemon Ýanga minnetdarlyk bildirdi.

Döwlet Baştutanymyz dünýäniň häzirki ýagdaýynyň, syýasy, ykdysady, durmuş prosesleriniň häsiýetiniň we meýilleriniň döwletlerden hem-de halkara guramalardan esasy umumy maksady gazanmagyň — parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmegiň, mundan beýläk-de okgunly ösüş üçin şertleri döretmegiň, häzirki zaman dünýä gurluşynyň binýadynda goýlan hukuk esaslaryny gorap saklamagyň bähbidine utgaşykly hyzmatdaşlygy talap edýändigini belläp, Türkmenistanyň Baş Assambleýanyň 80-nji sessiýasynyň esasy wezipelerine hut şu nukdaýnazardan seredýändigini we berk deňagramly hem-de howpsuz dünýä arhitekturasyny döretmekde oňa uly umyt baglaýandygyny nygtady.

Halkara parahatçylygyň we howpsuzlygyň üpjün edilmegi Türkmenistanyň BMG bilen hyzmatdaşlygynyň esasy ugry bolup durýar. Türkmenistan hemişelik Bitarap döwlet hökmünde öz jogapkärçiligine düşünip, hyzmatdaşlyk, özara düşünişmek ýagdaýyny, ählumumy hem-de sebit derejesinde durnukly ösüşi üpjün etmäge ukyply esasy we kesgitleýji şert hökmünde özara hormat goýmak dialogyny döretmäge gönükdirilen anyk çäreleri mundan beýläk-de amala aşyrmaga taýýardyr diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy we häzirki wagtda bitaraplyk ýörelgeleriniň iş ýüzünde durmuşa geçirilmeginiň bu wezipeleri ilerletmekde hem-de ýerine ýetirmekde iň netijeli gurallaryň biridigine berk ynam bildirdi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan BMG-niň Baş Assambleýasynyň 80-nji sessiýasynyň gün tertibine “Bitaraplyk — parahatçylygyň we howpsuzlygyň hatyrasyna” atly aýratyn bendi girizmek başlangyjyny öňe sürdi. Dünýä jemgyýetçiliginiň bitaraplygyň wajypdygyna, BMG-niň parahatçylyk döredijilikli strategiýasynda onuň mümkinçiliklerine we gurallaryna düşünýändiginden ugur alyp, ol möhüm diýlip hasaplanýar. Bu ugry dowam etdirmek bilen, Türkmenistan şu gezekki sessiýanyň dowamynda “Halkara parahatçylygy, howpsuzlygy we durnukly ösüş prosesini üpjün etmek hem-de pugtalandyrmak işinde bitaraplyk syýasatynyň orny we ähmiýeti” atly Kararnamanyň taslamasyna seretmegi teklip eder.

Mälim bolşy ýaly, şu ýyl Türkmenistanyň başlangyjy boýunça Baş Assambleýa tarapyndan “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýlip yglan edildi. Bu şanly waka BMG-niň döredilmeginiň ýubileýine gabat gelýär. Şu ýylyň dekabrynda Türkmenistanda Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyna bagyşlanyp, ýokary derejeli iri halkara forum geçiriler. Bu foruma BMG-niň strategik maksatlaryny gazanmaga anyk goşant hökmünde garaýarys we oňa giň halkara wekilçiligiň gatnaşjakdygyna umyt edýäris. Döwlet çemeleşmeleriniň dünýäniň ösüş meýillerine ýakynlaşmak prosesi, ynanyşmagyň we özara düşünişmegiň ýola goýulmagy hem-de pugtalandyrylmagy ulgamlaýyn, yzygiderli häsiýete eýe bolmalydyr diýip hasaplaýarys diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan Parahatçylyk we ynanyşmak medeniýeti meseleleri boýunça bütindünýä sammitini geçirmek başlangyjyny öňe sürýär. Halkara ynanyşmagyň ählumumy kodeksini işläp taýýarlamak sammitiň esasy wezipeleriniň biri bolar. Bu kodeks ýurtlaryň arasynda özygtyýarlylyga we çäk bitewüligine hormat goýmak, dünýä meselelerini bilelikde çözmek we hyzmatdaşlyk ýörelgeleri esasynda gatnaşyklary ýola goýmak üçin köpugurly esas bolup hyzmat eder.

Ählumumy parahatçylygy, özara düşünişmegi üpjün etmek meselelerine häzirki zaman ösüşiniň ugurlary, medeni we ruhy gatnaşyklary gorap saklamagyň hem-de ýakynlaşdyrmagyň zerurdygy bilen aýrylmaz baglanyşykda garaýarys. Bu babatda ýüzýyllyklaryň dowamynda Gündogar bilen Günbataryň arasynda medeni köpri bolan Merkezi Aziýa häzirki günde öz taryhy wezipesini gaýtadan dikeldip, dialog, hyzmatdaşlyk babatda dünýägaraýyşlary we gymmatlyklary ýakynlaşdyrmak üçin giňişlik bolmalydyr diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy we şundan ugur alyp, Türkmenistanyň şu gezekki sessiýanyň dowamynda BMG bilen hyzmatdaşlykda hem-de sebitiň ýurtlarynyň, beýleki gyzyklanma bildirýän döwletleriň, halkara institutlaryň gatnaşmagynda “Merkezi Aziýa — parahatçylykda ýaşamagyň giňişligi” atly halkara forumy geçirmegi teklip etjekdigine ünsi çekdi. Şeýle hem Türkmenistan Baş Assambleýanyň garamagyna Halkara araçylyk gününi yglan etmek hakynda Kararnamanyň taslamasyny hödürlär. Bu Kararnama gapma-garşylyklaryň öňüni almakda we kadalaşdyrmakda diplomatiýanyň hem-de bitarap meýdançalaryň ähmiýetini nygtar.

Durnukly ösüş maksatlaryny gazanmaga gatnaşmak, onuň ulag we energetika ýaly esasy ugurlarynda hyzmatdaşlygy ösdürmek ýurdumyzyň ileri tutýan ugurlarynyň biri bolup durýar. Bu mesele boýunça köptaraplaýyn dialogyň merkezleriniň biri bolmak bilen, Türkmenistan adalatly, deňagramly we inklýuziw halkara ösüş ulgamyny döretmäge ýardam bermegini dowam etdirer. Şu gezekki sessiýanyň dowamynda degişli Kararnamanyň taslamasyny hödürläp, 2026 — 2035-nji ýyllar üçin “BMG-niň Durnukly ulag boýunça onýyllygyny” yglan etmek başlangyjyny öňe süreris diýip, Arkadagly Gahryman Serdarymyz belledi hem-de munuň ulag geçelgelerini ösdürmek, olaryň durnuklylygyny ýokarlandyrmak we ähli ýurtlar üçin elýeterliligini üpjün etmek üçin halkara jemgyýetçiligiň tagallalaryny birleşdirmäge mümkinçilik berjekdigine ynam bildirdi. Şeýle-de ýurdumyz BMG-niň Baş Assambleýasynyň garamagyna “Durnukly ösüşi üpjün etmekde ygtybarly we durnukly energiýa birikmesiniň esasy orny” atly Kararnamanyň taslamasyny hödürlär.

Häzirki wagtda sanly özgertmeler ösüş gün tertibiniň ileri tutulýan meseleleriniň hatarynda durýar. Bu prosesiň deňagramly häsiýete eýe bolmalydygyna, onuň ähli döwletleriň, şol sanda ösüp barýan ýurtlaryň kanuny bähbitlerini göz öňünde tutmalydygyna, syýasylaşdyrylmakdan we birtaraplylykdan azat bolmalydygyna ynanýarys diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan deňhukuklylyk, ynanyşmak we maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalarynyň parahatçylygyň, howpsuzlygyň, durnukly ösüşiň zyýanyna ulanylmagyna ýol bermezlik ýörelgelerine esaslanýan Sanly integrasiýa boýunça bütindünýä platformasyny döretmek başlangyjy bilen çykyş etmegi meýilleşdirýär.

80-nji sessiýanyň dowamynda Türkmenistan ekologiýa we howanyň üýtgemegi meseleleri boýunça işleri-de dowam eder hem-de bu meselelere howpsuzlygy üpjün etmegiň, howa, ekologiýa we tehnogen hadysalara gözegçilik etmegiň köptaraplaýyn gurallaryny döretmek boýunça binýatlaýyn çemeleşme hökmünde yzygiderli esasda garalmagyny maksat ediner. Türkmenistan Merkezi Aziýa ýurtlary üçin çölleşmä garşy göreşmek boýunça sebit merkezini döretmek başlangyjyny öňe sürýär. Şeýle merkeziň döredilmegi sebit mümkinçiliklerini birleşdirmäge, daşky gurşawy goramak ulgamynda hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga ýardam berer, Durnukly ösüş maksatlaryny gazanmaga, hususan-da, howanyň üýtgemegine garşy göreşmek, gury ýeriň ekoulgamlaryny gorap saklamak işine saldamly goşant goşar diýip, hormatly Prezidentimiz sözüni dowam etdi we ýurdumyzyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň 78-nji sessiýasynda öňe sürlen, Hazar deňziniň ekoulgamyny gorap saklamak üçin halkara platformany döretmäge gönükdirilen Hazar ekologik başlangyjyny ilerletjekdigini nygtady. Hazar ekologiýa forumy bu ugurda möhüm ädim bolar. Döwlet Baştutanymyz ony 2026-njy ýylda geçirmegi teklip edip, häzirki wagtda giň ynsanperwer hyzmatdaşlygy ýola goýmak üçin BMG-niň ornuny pugtalandyrmagyň, halklary ýakynlaşdyrmaga we olaryň arasynda özara düşünişmegi berkitmäge, ruhy-medeni gymmatlyklaryň tapawutlylygyndan gelip çykýan päsgelçilikleri aradan aýyrmaga, medeni diplomatiýanyň netijeli ýollaryny herekete getirmäge ýardam bermegiň möhümdigine ünsi çekdi. Şeýle-de hormatly Prezidentimiz medeniýetleriň arasynda dialogy ösdürmek we Baş Assambleýanyň halkara gatnaşyklarda köpdilliligi goldamak boýunça Kararnamalaryny iş ýüzünde durmuşa geçirmek üçin Köpdilli diplomatiýanyň halkara gününi yglan etmegi teklip etdi.

Türkmenistan hemişe ähli halkara başlangyçlaryny BMG-niň Tertipnamasyna we esas goýujy resminamalaryna, uzak möhletli maksatlaryna laýyk getirýär. BMG bilen hyzmatdaşlygyň Türkmenistanyň ileri tutýan strategik ugry bolup durýandygyny hemişe nygtamagymyz tötänden däldir. Biz BMG-niň köpugurly ygtyýarlyklara eýe bolan ýeke-täk halkara guramadygyny ynam bilen aýdýarys. Birleşen Milletler Guramasy parahatçylygyň we ösüşiň kepili, ählumumy howpsuzlygyň, durnuklylygyň binýady bolmagynda galmalydyr. Türkmenistan halkara işlerde BMG-niň eýeleýän esasy ornuny pugtalandyrmak ugrunda yzygiderli çykyş etmegini dowam etdirer. Şunda halkara hukugyň berkidilmegini, halkara kadalaşdyryş binýadynyň kämilleşdirilmegini, BMG-niň konwensiýalarynyň, şertnamalarynyň, ylalaşyklarynyň we beýleki köptaraplaýyn resminamalarynyň durmuşa geçirilişiniň netijeliliginiň ýokarlandyrylmagyny munuň esasy şerti diýip hasaplaýarys diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy hem-de Türkmenistanyň 2028-nji ýyly “Halkara hukugyň ýyly” diýip yglan etmek baradaky başlangyjy öňe sürýändigini belledi we munuň parahatçylygyň, hyzmatdaşlygyň halkara hukuk binýatlaryny pugtalandyrmakda möhüm ädim boljakdygyna ynam bildirdi.

Şu mejlis Türkmenistan üçin aýratyn ähmiýete eýedir. 30 ýyl mundan ozal şu ýerde Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy “Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy” atly Kararnamany biragyzdan kabul etdi. Ol ýurdumyz üçin taryhy waka bolup, Türkmenistanyň geljekki daşary syýasy we halkara işini kesgitledi. Biziň Bitaraplygymyzyň halkara derejede ykrar edilmegi daşarky amatly şertleri üpjün edip, döwletimiziň içerki ösüşini işjeňleşdirmäge ýardam berdi diýip, hormatly Prezidentimiz sözüni dowam etdi we mümkinçilikden peýdalanyp, Türkmenistanyň halkynyň adyndan BMG-ä agza döwletlere, tutuş dünýä jemgyýetçiligine 1995-nji ýylyň dekabrynda kabul edilen we Baş Assambleýanyň soňky iki Kararnamasy bilen tassyklanan Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygyny ykrar etmek baradaky çözgüt üçin minnetdarlyk bildirdi.

Döwlet Baştutanymyz Türkmenistanyň özüne bildirilen ynamy hemişe ýatda saklajakdygyny we öz üstüne alan halkara borçnamalaryna pugta eýerjekdigini aýdyp, ähli wekiliýetleri Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 80-nji ýubileý sessiýasynyň öz işine başlamagy bilen ýene-de bir gezek gutlady we hyzmatdaşlygy, özara düşünişmegi pugtalandyrmakda üstünlikleri arzuw etdi.

Amerikanyň Birleşen Ştatlaryna iş saparynyň maksatnamasy tamamlanandan soňra, döwlet Baştutanymyz Nýu-Ýorkuň Jon F.Kennedi adyndaky Halkara howa menziline bardy we ol ýerden Watanymyza ugrady. Birnäçe sagatdan soňra, hormatly Prezidentimiziň uçary Aşgabadyň Halkara howa menziline gelip gondy. Bu ýerde Arkadagly Gahryman Serdarymyzy ýurdumyzyň resmi adamlary garşyladylar.

Döwlet Baştutanymyz Serdar Berdimuhamedowyň BMG-niň Baş Assambleýasynyň 80-nji ýubileý sessiýasynyň plenar mejlisiniň ilkinji gününe gatnaşmagy we onda çykyş etmegi diňe bir Türkmenistanyň oňyn Bitaraplyk, halkara hukugyň esas goýujy ýörelgelerine ygrarlydygyny subut eden waka bolmak bilen çäklenmän, eýsem, ýurdumyzyň halkara hyzmatdaşlygy ösdürmäge, ählumumy parahatçylygy pugtalandyrmaga goşant goşmaga hem taýýardygyny aýdyň görkezen möhüm waka boldy. Türkmenistan hemişelik Bitaraplygyň halkara giňişlikde parahatçylygy, durnuklylygy we özara düşünişmegi ilerletmek üçin netijeli gural bolup durýandygyny dünýä äşgär edip, tutuş adamzadyň durnukly geljegi üçin öz döredijilikli başlangyçlaryny işjeň durmuşa geçirmegini mundan beýläk-de dowam etdirer.

Şu gün paýtagtymyzdaky Maslahat köşgünde türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyklyk etmeginde Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň nobatdaky mejlisi geçirildi. Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 34 ýyllygynyň öňüsyrasynda geçirilýän umumymilli forumyň gün tertibine mähriban halkymyzyň bagtyýar we abadan durmuşyny üpjün etmäge, ýurdumyzyň durmuş-ykdysady taýdan mundan beýläk-de ösdürilmegine gönükdirilen möhüm meseleler girizildi. Ýurdumyzyň ýokary wekilçilikli edarasynyň mejlisine Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, Mejlisiň deputatlary, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, syýasy partiýalaryň, jemgyýetçilik guramalarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ýolbaşçylary, welaýatlaryň, etraplaryň we şäherleriň häkimleri, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň agzalary, hormatly ýaşulular, mährem eneler, jemgyýetçilik wekilleri, beýleki adamlar gatnaşdylar.

Maslahat köşgünde baýramçylyk ýagdaýy emele geldi. Mejlise gatnaşyjylar türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowy ör turup, şowhunly el çarpyşmalar bilen garşyladylar. Gahryman Arkadagymyz ýygnananlara ýüzlenip, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 34 ýyllyk baýramynyň bellenilýän günlerinde asylly däbe eýerip, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisine ýygnanylandygyny aýtdy.

Milli Liderimiz Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň baştutanlygynda Garaşsyz Watanymyzy ösdürmek ugrunda wajyp ähmiýetli işleriň alnyp barylýandygyny, ýurdumyzyň abadançylygyny, halkymyzyň eşretli we döwrebap durmuşyny üpjün etmek boýunça amala aşyrylýan işleriň netijesinde eziz Diýarymyzda uly üstünlikleriň gazanylýandygyny belledi. Ýene-de sanlyja günlerden biz Garaşsyzlyk baýramyny, dekabr aýynda bolsa hemişelik Bitaraplygymyzyň 30 ýyllyk şanly toýuny ýokary derejede, giňden belläp geçeris. Elbetde, munuň özi milli we halkara derejeli ägirt uly syýasy ähmiýetli wakalardyr. «Maslahatly biçilen don gysga bolmaz» diýen ata-babalarymyzyň mukaddes däplerini mynasyp dowam etdirip, Türkmenistanyň Halk Maslahaty hem bu ugurda netijeli işleri durmuşa geçirýär. Halk Maslahatynyň mejlisinde geçilen taryhy menzillere göz aýlamak, öňde duran wezipeleri kesgitläp, Garaşsyz döwletimiziň üstünliklerini berkitmek esasy maksadymyzdyr diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady.

Dabaraly pursat gelip ýetdi. Türkmen halkynyň Milli Lideri Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisini açyk diýip yglan etdi. Türkmenistanyň Döwlet senasy ýaňlandy. Soňra wekiliýetleriň agzalaryndan gelip gowşan tekliplere laýyklykda, Halk Maslahatynyň mejlisiniň prezidiumy saýlanyldy. Gahryman Arkadagymyz olara öz ýerlerine geçmeklerini haýyş etdi.

Milli Liderimiz ýygnananlary hem-de ýurdumyzyň ähli halkyny jemgyýetimiziň we döwletimiziň durmuşyndaky möhüm waka — ata Watanymyzyň beýik Garaşsyzlygynyň 34 ýyllyk baýramy bilen tüýs ýürekden gutlap, hemmelere berk jan saglyk, merdana türkmen halkyna gülläp ösüş, bagtyýarlyk arzuw etdi hem-de forumyň wekilleriniň mejlisiň gün tertibi we serediljek soraglar bilen tanyşmaga mümkinçilik alandyklaryny belläp, gün tertibine hödürlenen soraglar we resminamalar boýunça tekliplerdir bellikleriň bardygy ýa-da ýokdugy barada gyzyklandy. Türkmen halkynyň Milli Lideri ýygnananlaryň biragyzdan goldamagynda we doly makullamagynda Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisiniň gün tertibiniň tassyklanylandygyny yglan etdi.

Soňra Gahryman Arkadagymyz ýene-de sanlyja günden berkarar Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 34 ýyllyk baýramynyň ýokary derejede, giňden bellenilip geçiljekdigini, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň 12-nji dekabrynda bolsa hemişelik Bitaraplygymyzyň 30 ýyllyk şanly toýunyň uludan toýlanyljakdygyny aýtdy.

Garaşsyzlyk we Bitaraplyk biziň biri-biri bilen berk baglanyşykly milli buýsanjymyzdyr, parahatçylygyň, ynanyşmagyň şöhratly ýoludyr. Garaşsyzlyk we hemişelik Bitaraplyk döwletimiziň mizemezliginiň, jebisligimiziň, ähli rowaçlyklarymyzyň esaslaryny düzýän taglymatymyzdyr. Garaşsyzlygymyzy berkitmek, hemişelik Bitaraplygymyzy Ýer ýüzünde dabaralandyrmak boýunça geçen ýolumyza nazar aýlanymyzda, her bir üstünligimiziň aňyrsynda Watana söýgimiziň, halal zähmetimiziň, yhlasymyzyň ýatandygyny unutmaly däldiris diýip, hormatly Arkadagymyz sözüni dowam etdi. Garaşsyzlyk ýyllarynda şu günümiziň we geljegimiziň aýdyň bolmagy üçin ägirt uly işler bitirildi, belent sepgitlere ýetildi. Bu gün Garaşsyzlygymyzyň we hemişelik Bitaraplygymyzyň binýatlary has-da berkidilýär. Durmuşa geçirilýän bu beýik işler halkymyzyň abadan we bagtyýar durmuşyny üpjün etmäge gönükdirilen döwlet syýasatymyzyň netijesidir. Bu taryhy işler şu günümiziň hem-de geljegimiziň beýikdigini ykrar edýär. Indiki wezipämiz mundan beýläk-de ýurdumyzy gülledip ösdürmekden ybaratdyr. Bu wezipäni bolsa gazanylan üstünlikleri berkitmek, wagyz etmek, adamlary täze üstünliklere ruhlandyrmak arkaly berjaý edip bileris. Ine, hut şu işlerde hem Türkmenistanyň Halk Maslahatyna uly orun degişlidir.

Nygtalyşy ýaly, agzybirlik we maksada okgunlylyk bilen hereket etmek ösüşleriň ýoly bilen öňe barýan Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň her bir raýatynyň jana-jan wezipesidir. Ýurdumyzyň her bir raýaty ata Watanymyza belent söýgüsi bilen ýaşaýar we yhlasly zähmet çekýär. Abadançylygyň, bagtyýarlygyň, gülläp ösüşiň hatyrasyna döwlet adama, adam bolsa döwlete gulluk edýär. Ýurdumyzda içeri we daşary syýasatyň ähli ugurlary boýunça uly üstünlikler gazanylýar. Döwletimiziň ykdysady kuwwaty artyp, halkara abraýy pugtalanýar. Bedew bady bilen öňe barýan ýurdumyzda il-günümiziň abadan, bagtyýar durmuşda ýaşamagy üçin ähli mümkinçilikler döredilýär diýip, Milli Liderimiz belledi we gazanylan üstünlikleri has-da berkitmek, Watanymyzy ösüşleriň ýoly bilen öňe alyp barmak ugrunda geljekde-de amala aşyrylmaly işleriň örän köpdügini, bu mejlisiň dowamynda ýurdumyzyň içeri we daşary syýasaty bilen bagly möhüm wezipeleriň ara alnyp maslahatlaşyljakdygyny aýtdy. Gahryman Arkadagymyz Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe öňde goýlan wezipelerden ugur alnyp, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisinde kabul ediljek resminamalaryň, beýan ediljek teklipleriň mähriban halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini has-da gowulandyrmaga ýardam etjekdigine berk ynam bildirdi.

Bellenilişi ýaly, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň sebitde we halkara giňişlikde dost-doganlyk gatnaşyklaryny ösdürmek, parahatçylygy, ynanyşmagy pugtalandyrmak, durnukly ösüşi üpjün etmek babatda edýän tagallalary uly üstünliklere beslenýär. Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiz tarapyndan umumadamzat bähbitli başlangyçlar we teklipler öňe sürülýär. 2025-nji ýyl biziň halkymyz hem-de dünýä halklary üçin örän wajyp taryhy seneleriň, şanly wakalaryň ýylydyr. Bu ýylyň Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Kararnamasy esasynda «Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» şygary astynda geçýändigini buýsanç bilen bellemek isleýärin. Bu şygar biziň halkymyzyň parahatçylyga we dostluga, mydama ynanyşyp ýaşaşmaga bolan islegi bilen kemala gelendir. Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynda döwletimiz tarapyndan öňe sürlen bu başlangyç, elbetde, halkyň ýürek sesidir, arzuw-islegidir. Halkymyzyň maksat-myrady bolsa biziň döwletimiziň ýöredýän syýasatynda öz beýanyny tapýandyr. Biziň öňe sürýän başlangyçlarymyzy bu gün dünýä bileleşiginiň giňden goldaýandygy bolsa taryhy hakykatdyr diýip, Halk Maslahatynyň Başlygy sözüni dowam etdi we Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň hem syýasy, ykdysady, medeni galkynyşlara, şöhratly wakalara baý ýyllaryň biri bolup taryha girjekdigine ynam bildirdi.

Biziň alyp barýan işlerimiziň ählisi Arkadagly Serdarymyzyň alyp barýan syýasatyny goldamaga, döwletimizde geçirilýän özgertmeleriň netijeliligini artdyrmaga, halkymyzyň hal-ýagdaýyny gowulandyrmaga gönükdirilendir. Şunuň bilen baglylykda, milli ykdysadyýetimizi ösdürmäge, ýokary maýa goýum işjeňligini saklap galmaga, eksport kuwwatyny güýçlendirmäge möhüm ähmiýet berilýär diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri aýtdy we häzirki wagtda ýurdumyzyň ykdysady mümkinçilikleriniň ep-esli artandygyny, jemi içerki önümiň ösüş depgininiň durnukly ýagdaýda saklanyp galýandygyny belledi.

Ýurdumyzda jemi içerki önümiň ösüş depgini durnukly ýagdaýda saklanyp galýar. Ykdysadyýetimizi innowasion esasda ösdürmek we sanly ulgamy ornaşdyrmak, şäher we oba ilatyny häzirki zaman ýaşaýyş jaýlary bilen üpjün etmek, täze iş orunlaryny döretmek boýunça toplumlaýyn işler alnyp baryldy. Telekeçiligi, kiçi we orta işewürligi goldamak, milli önüm öndürijileriň taslamalaryny maliýeleşdirmek üçin halkara maliýe guramalary bilen işler dowam etdirilýär. Ýurdumyzda iş bilen üpjünçiligi has doly derejede üpjün etmek we raýatlary işe ýerleşdirmek babatda netijeli döwlet syýasaty alnyp barylýar. Raýatlara durmuş goragynyň ygtybarly kepillendirmeleri berilýär.

Merdana daýhanlarymyz ýylyň-ýylyna oba hojalyk ekinleriniň bol hasylyny ýetişdirip, ýurdumyzda azyk önümleriniň bolçulygyny döretmäge öz mynasyp goşantlaryny goşýarlar. Daýhanlarymyzyň netijeli zähmet çekmegi, ene toprakdan ýokary hasyl almagy üçin döwletimiz tarapyndan ähli zerur şertler döredilýär. Şeýle mümkinçiliklerden peýdalanyp, oba hojalyk işgärleri uly üstünlikleri hem gazanýarlar diýip, hormatly Arkadagymyz sözüni dowam etdi. Türkmen halkynyň Milli Lideri ekologiýa we azyk howpsuzlygyny üpjün etmäge, «ýaşyl» ykdysadyýeti döretmäge gönükdirilen çäreleriň yzygiderli durmuşa geçirilýändigini, sebitlerimizi ösdürmek babatda netijeli syýasatyň alnyp barylýandygyny, täze senagat, energetika, ulag-aragatnaşyk düzümleriniň döredilendigini belledi. Täze-täze döwrebap şäherçeler we obalar, ylym-bilim, saglygy goraýyş, medeniýet edaralary, önümçilik kärhanalary ulanmaga berildi we bu işler üstünlikli dowam etdirilýär.

Berkarar döwletimiziň kuwwatly binýadyny görkezýän, sanly tehnologiýalar ornaşdyrylan Arkadag şäherini ösdürmek boýunça netijeli işler alnyp barylýar. Häzirki wagtda «akylly» şäheriň ikinji tapgyrynyň gurluşyklary dowam edýär. Gurluşygyň bu tapgyrynda ýene-de möhüm desgalaryň ýüzlerçesi gurlup, ýakyn geljekde Arkadag şäheri senagat taýdan kuwwatly şähere öwrüler.

Döwletimiziň bähbidi halkymyzyň bähbididir. Häzirki döwürde mähriban halkymyz baradaky hemmetaraplaýyn alada biziň döwletimiziň alyp barýan durmuş syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar. Arkadagly Serdarymyzyň tagallasy bilen durmuşa geçirilýän özgertmeler, ykdysadyýetimizi ähli ugurlar boýunça ösdürmäge hem-de ägirt uly ösüşleri gazanmaga mümkinçilik berýär. Nesip bolsa, geljekde has-da uly işleri amala aşyryp, kuwwatly kärhanalary, önümçilik merkezlerini, täze, döwrebap şäherleri, şäherçeleridir obalary gurarys. Ata Watanymyzyň görküni has-da gözelleşdireris diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy.

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe her bir ýaş raýatyň döwrebap bilim almagy bilen birlikde, milli buýsanç duýgusynyň kemala gelmegini gazanmagy hem öňümizde durýan örän möhüm wezipe hasap edýärin. Munuň özi ýaşlarymyzyň bilimleriniň we garaýyşlarynyň derejesini has-da ýokarlandyrmaga ýardam eder. Terbiýäniň özboluşly mekdebi bolan milli mirasymyzda Watany, topragy, zähmeti söýýän, päk ahlakly, edep-ekramly nesilleri ýetişdirmegiň ajaýyp däpleri jemlenendir.

Türkmen halky öz döreden maddy we ruhy gymmatlyklary bilen dünýä medeniýetiniň ösmegine goşant goşan halkdyr. Milli mirasymyz öz gözbaşyny müňýyllyklardan alyp gaýdýan maddy we ruhy gymmatlyklarymyzyň jemidir. Biziň halkymyzyň dünýä taryhyndaky orny hem örän uludyr, ylym-bilime goşan goşandy çäksizdir. Geçmiş taryhymyzyň dowamynda dörän medeniýetlerimiz, ajaýyp halylarymyz, altyn-kümüş şaý-seplerimiz, ýelden ýyndam, gamyşgulak ahalteke bedewlerimiz biziň Watanymyzyň dünýä taryhyndaky tutýan ornunyň örän beýikdigini ykrar edýän aýdyň subutnamalardyr.

Medeniýet elmydama halkara syýasatda möhüm ähmiýete eýe bolup, şeýle bolmagynda hem galýar. Medeniýetleriň özara gatnaşygy medeni diplomatiýa bolmazdan mümkin däldir. Häzirki zaman dünýäsinde medeni diplomatiýa döwlet syýasatynyň aýrylmaz bölegi bolup durýar. Men daşary ýurtlara amala aşyran saparlarymda medeni mirasyň nusgalyk ojagy bolan muzeýlere, ylym-bilim merkezlerine baryp görýärin. Medeniýet günleri, festiwallar, sergiler bolsa halklar bilen dostluk köprülerini, doganlyk ýollaryny gurmaga ýardam berýär. Merkezi Aziýa we sebitdäki beýleki ýakyn goňşy döwletler bilen barha ösýän gatnaşyklarymyzyň mysalynda hem muňa aýdyň göz ýetirmek bolýar diýip, Gahryman Arkadagymyz sözüni dowam etdi.

Türkmen halkynyň Milli Lideri milli mirasyň, medeniýetiň we sungatyň, ylym-bilimiň uly gymmatlyklardygyny, olarda parahatçylyk dörediji güýjüň bardygyny belledi we şan-şöhrata eýe bolan meşhur taryhy şahsyýetlerimiziň atlaryny ebedileşdirmegi hem-de dünýä jemgyýetçiligine tanyşdyrmagy, taryhy şahsyýetlerimiziň ömri, ýaşan döwri, galdyran mirasy barada halkara ylmy-amaly maslahatlary guramagy, türkmen halkynyň taryhy bilen bagly çeper, dokumental filmleri döretmegi, şeýle hem halkymyzyň taryhyna, baý edebi mirasyna bagyşlanan neşirleri taýýarlamagy teklip etdi.

Hormatly Arkadagymyz mejlise gatnaşyjylara ýüzlenip, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda Bilimler we talyp ýaşlar güni mynasybetli döwrebap ýokary okuw mekdepleriniň täze binalar toplumlarynyň, orta mekdepleriň, çagalar baglarynyň dabaraly ýagdaýda ulanmaga berlendigini, birinji synpa kabul edilen okuwçylara hormatly Prezidentimiziň adyndan ýurdumyzda öndürilen milli önümler bolan «Bilimli» kompýuterleriniň sowgat berlendigini aýtdy we Garaşsyz ýurdumyzyň gazanýan zähmet üstünliklerinde, halkara bilim, sport bäsleşiklerinde eýeleýän belent sepgitlerinde mähriban ýaşlarymyzyň hyzmatynyň örän uludygyny aýratyn nygtady.

Şanly ýylyň ilkinji aýynda «Galkynyş» milli at üstündäki oýunlar toparynyň agzalary — edermen ýigitlerimiz we gyzlarymyz Monako Knýazlygynda geçirilen Monte-Karlo halkara sirk sungaty festiwalynda Döwlet tugumyzy belentden parladyp, Baş baýraga hem-de ýörite baýraklara mynasyp boldular. «Arkadag» futbol topary bolsa halkara ýaryşda ýeňiş gazanyp, ýurdumyzyň halkara sport abraýyny has-da artdyrdy. Mekdep okuwçylarydyr talyp ýaşlarymyz halkara olimpiadalardan ýüzlerçe altyn, kümüş, bürünç medallary bilen ýurdumyza dolanyp geldiler diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy we Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy hökmünde Watanymyzyň güýç-kuwwaty, abraý-mertebesi, beýik geljegi bolan ýaşlarymyzyň alyp barýan işlerine hem-de gazanýan üstünliklerine örän ýokary baha berdi. Ata-babalarymyzyň watansöýüjilik ruhuny, asylly milli hem-de zähmet däplerini mynasyp dowam etdirýän ýaş nesillerimiz mundan beýläk-de ähli gujur-gaýratyny ata Watanymyzyň berkararlygyny has-da pugtalandyrmaga bagyş etmelidirler.

Magtymguly Pyragynyň: «Dürdür bu janyň lezzeti, saglyk onuň soltanydyr» diýen dana sözleri bar. «Saglygym — begligim», «Bar zadyň sakasy — saglyk» ýaly türkmen nakyllary bar. «Il saglygy — ýurt baýlygy» diýen şygarymyz bar. Sagdyn jemgyýet gülläp ösýän döwletiň daýanjy bolup durýar. Şonuň üçin biz 30 ýyl mundan ozal, ýagny 1995-nji ýylda «Saglyk» Döwlet maksatnamasyny kabul etdik. Milli saglygy goraýyş ulgamyny düýpli döwrebaplaşdyryp, ösüşiň hil taýdan täze basgançagyna çykardyk. Sebäbi halkyň saglygy diňe bir ýurduň baş baýlygy bolman, eýsem, türkmenistanlylaryň häzirki we geljek nesilleriniň bagtyýar geljeginiň hem berk binýadydyr diýip, Milli Liderimiz sözüni dowam etdi we jemgyýetimiziň, döwletimiziň iň ýokary gymmatlygy bolan ynsan saglygyny goramak, adam ömrüni uzaltmak, ýokary hilli lukmançylyk hyzmatlarynyň elýeterliligini üpjün etmek boýunça netijeli işleriň durmuşa geçirilendigini belledi.

Aşgabat we Arkadag şäherlerinde, welaýat merkezlerinde Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň halkara talaplaryna laýyk gelýän ýöriteleşdirilen keselleri anyklaýyş-bejeriş merkezlerini, hassahanalary, şypahanalary, derman serişdelerini öndürýän kärhanalary gurmak boýunça ägirt uly işler amala aşyryldy. Birleşen Milletler Guramasynyň ýöriteleşdirilen düzümleri, dünýäniň öňdebaryjy lukmançylyk we ylmy-barlag merkezleri bilen bilelikdäki taslamalar durmuşa geçirildi. Ylmy taýdan esaslandyrylan saglyk syýasatynyň üstünlikli amala aşyrylmagy netijesinde milli saglygy goraýyş ulgamynda uly üstünlikler gazanyldy hem-de Türkmenistan onlarça halkara güwänamalara mynasyp boldy. Häzirki wagtda Arkadag şäherinde «Arkadag Medisina Klasteri Menejment» kärhanasynyň alyp barýan işleri hem bagtyýar, sagdyn geljegimize gönükdirilendir. Şoňa görä, Gahryman Arkadagymyz geljekde hem milli saglygy goraýyş ulgamynyň işini ösdürmegiň we kämilleşdirmegiň dowam etdiriljekdigini nygtady.

Ynsana hormat-sarpa goýmak, hemaýat bermek we hossarlyk etmek däplerimiz özboluşlylygy bilen tapawutlanyp, köklerini müňýyllyklardan alyp gaýdýar. Ynsanperwerlik hem-de haýyr-sahawat bu gün berkarar döwletimizde alnyp barylýan syýasatyň özenini düzýär. Ýurdumyzda ene-atasyndan aýra düşen we howandarlyga mätäç çagalary goldamaga uly üns berilýär. Bu ugurda Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasy tarapyndan alnyp barylýan işler örän buýsandyrýar. Bu çagalara durmuş, lukmançylyk, bilim hyzmatlarynyň berilmegi üçin zerur bolan ähli şertler döredilendir. Gaznanyň serişdeleriniň hasabyna ýörite gözegçilige we idege mätäç çagalara dürli operasiýalar, bejergiler amala aşyrylýar. Gazna abraýly halkara guramalar, şol sanda Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar gaznasy, Ilat gaznasy bilen çagalaryň saglygynyň goragyny, abadançylygyny hemmetaraplaýyn üpjün etmek, olaryň mümkinçiliklerini giňeltmek boýunça işjeň hyzmatdaşlyk edýär.

Gaznanyň döredilmeginiň 4 ýyllygy mynasybetli Arkadag şäherinde geçirilen «Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: çagalaryň hatyrasyna halkara işiniň ösüşi» atly halkara maslahatyň Jemleýji resminamasy BMG-niň resmi dillerine terjime edilip, Baş Assambleýanyň 79-njy sessiýasynyň gün tertibiniň resminamasy hökmünde ýaýradyldy. Gaznanyň alyp barýan işine halkara derejede ýokary baha berilmegi ýurdumyzda howandarlygyň we çagalara mähirli garaýşyň nusgalyk tejribesiniň toplanandygyny, Garaşsyz döwletimiziň ynsanperwer syýasatynyň üstünliklere beslenýändigini görkezýär diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy we bu ugurdaky ynsanperwer işleriň geljekde hem dowam etdiriljekdigini aýtdy. Bularyň ählisiniň ýurdumyzda adam saglygy we abadançylygy baradaky aladanyň ilkinji orunda durýandygyny aýdyň görkezýär.

Türkmen halkynyň Milli Lideri Birleşen Milletler Guramasy bilen parahatçylygyň we howpsuzlygyň bähbidine hyzmatdaşlygy ilerletmegiň hormatly Prezidentimiziň alyp barýan daşary syýasatynyň esasy ugurlarynyň biri bolup durýandygyna ünsi çekip, Türkmenistanyň ählumumy işlere işjeň gatnaşmak we köpugurly hyzmatdaşlygy ýola goýmak bilen, durnukly ösüşiň esasynda halkara gatnaşyklaryň täze ulgamyny kemala getirmäge saldamly goşant goşýandygyny nygtady.

Şu ýylyň awgustynda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda Birleşen Milletler Guramasynyň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahaty hem ýokary derejede geçirildi. «Hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny goldamak arkaly ösüşe ýardam bermek» şygary astynda geçen maslahat deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň dünýä ykdysadyýetine doly goşulyşmagyny üpjün etmekde, bu ýurtlaryň bähbitlerine gönükdirilen işleri netijeli durmuşa geçirmekde möhüm ähmiýete eýe boldy. Halkara maslahata gatnaşyjylaryň ýokary derejeli wekilçilikli düzümi Türkmenistana bolan hormatyň nyşanydyr, ýurdumyzyň deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan ýurtlar boýunça ählumumy hyzmatdaşlyga goşýan goşandynyň ykrar edilmegidir.

Hormatly Arkadagymyz Türkmenistanyň Bitaraplygynyň diňe bir türkmen halkynyň däl, eýsem, bütin adamzadyň gymmatlygydygyny, Bitaraplygyň biziň parahatçylygy we hyzmatdaşlygy ündeýän, halklary dost-doganlyga, agzybirlige çagyrýan işlerimizi dünýä ýaýýan taglymatdygyny belledi. Bu taglymat eziz Watanymyzyň beýik geljeginiň şanyna döredýän we gurýan merdana halkymyza täze üstünlikleri gazanmaga güýç-kuwwat berýär. Ýurdumyzyň döwletleriň arasynda parahatçylygy we ynanyşmagy berkitmäge gönükdirilen başlangyçlary halkara bileleşikde giň goldawa eýe bolýar. Muňa eziz Watanymyzyň hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan üçünji gezek ykrar edilmegi hem şaýatlyk edýär. Dünýäde üç gezek ykrar edilen Bitarap ýurt eziz Watanymyz Türkmenistandyr.

Biz Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň Birleşen Milletler Guramasynyň esaslandyrylmagynyň 80 ýyllyk ýubileýi bilen utgaşmagynyň çuň manysynyň bardygyny görýäris. Elbetde, munuň biziň ýurdumyz üçin aýratyn ähmiýeti bardyr. Sebäbi bu taryhy sene Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň şanly 30 ýyllygy bilen gabat gelýär. Geçen 30 ýylyň dowamynda Bitarap döwletimiz bu ugurda baý tejribe toplap, ylalaşygyň we dostlugyň merkezine öwrüldi. Ýakynda hemişelik Bitaraplygymyzyň 30 ýyllygy mynasybetli «Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna» atly Türkmenistanyň ýubileý medalyny döretmek hakynda» Türkmenistanyň Kanuny kabul edildi. Şeýle hem ýurdumyzyň hemişelik, oňyn Bitaraplyk syýasatynyň döwletimiziň milli kanunçylygyndaky ornuny has-da berkitmek maksady bilen, «Bitarap Türkmenistanyň parahatçylyk we ynanyşmak syýasatynyň hukuk esaslary hakynda» Türkmenistanyň Konstitusion kanunynyň taslamasy taýýarlanyldy diýip, Milli Liderimiz aýtdy hem-de Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda dünýäde hyzmatdaşlygy hem-de özara düşünişmegi pugtalandyrjak çäreleriň birnäçesiniň meýilleşdirilendigini, şu ýylyň 12-nji dekabrynda bolsa Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň wekilçilikli forumynyň ýokary derejede geçiriljekdigini belledi. Ýurdumyz dünýä bileleşiginiň jogapkärli agzasy hökmünde Bitaraplyk hukuk ýagdaýyna daýanyp, «Dialog — parahatçylygyň kepili» atly filosofiýa esasynda geljekde hem halkara gatnaşyklaryň ösüşine mynasyp goşant goşar.

Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan gülläp ösýän, adamzada ýagşylyk nuruny saçýan beýik döwletdir. Garaşsyzlygymyzyň we hemişelik Bitaraplygymyzyň maksatlary beýikdir, bu beýik maksatlary amala aşyrýan halkymyz hem beýikdir diýip, Milli Liderimiz nygtady we ähli işlerde diňe halkymyzyň bähbitlerinden ugur alynmalydygyny, sebäbi halkymyzyň bähbitleriniň öňe sürülmeginiň döwlet syýasatynyň esasy wezipeleriniň biri bolup durýandygyny aýtdy. Biziň alyp barýan ähli işlerimiz ýurdumyzy gülledip ösdürmäge, halkymyzyň parahat, abadan durmuşda, bolçulykda ýaşamagyny üpjün etmäge gönükdirilmelidir. Şunuň bilen baglylykda, raýatlarymyzy täze üstünliklere ruhlandyrmakda Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň we Mejlisiniň, ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, häkimlikleriň, syýasy partiýalaryň, jemgyýetçilik birleşikleriniň işlerini sazlaşykly dowam etdirmeli diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady.

Dünýäde şeýle bir mukaddes gymmatlyk bar. Oňa «Watan» diýilýär. Watana bolan söýgi ynsan üçin iň beýik söýgüdir. Mukaddes söýgüdir. Watana bolan söýgi ynsanyň tutuş ömrüni bezeýär. Ynsan üçin Watandan beýik mukaddeslik, Watandan beýik gymmatlyk ýokdur. Bagtly bolmak üçin Watany söýmek gerek. Edebiň ýagşysy hem Watany söýmekdir. Çünki Watany söýmek — bu Watanyň asudalygy, gülläp ösüşi üçin zähmet çekmekdir, yhlas etmekdir. Şoňa görä-de, Watana, halka hyzmat edip, sylag-hormata mynasyp bolmak her bir ynsan üçin mukaddes borçdur, belent mertebedir. Sebäbi kim Watanyny depesine täç eýlese, Watany hem ony başyna täç eýlär.

Nesip bolsa, geljekde hem mähriban halkymyzyň goldawyna we ynamyna daýanyp, Garaşsyz Watanymyzyň dünýädäki abraýyny has-da ýokarlandyryp, raýatlarymyzyň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagy ugrunda alyp barýan tutumly işlerimizi güýçli depginler bilen dowam ederis. Agzybir we yhlasly zähmetimiz bilen ata Watanymyzy gülledip ösdürip, şöhratly taryhymyzyň sahypalaryna altyn harplar bilen ýazyljak, geljek nesillerimize nusga boljak işleri durmuşa geçireris. Hormatly Prezidentimiziň berk belleýşi ýaly, Watan diňe halky bilen Watandyr diýip, Milli Liderimiz sözüni jemledi we mejlise gatnaşyjylara hem-de mähriban halkymyza berk jan saglyk, bagtyýar durmuş arzuw etdi.

Soňra Gahryman Arkadagymyz Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisine gatnaşyjylara söz berdi.

Ilki bilen, Hormatly il ýaşulusy Italmaz Saparlyýew çykyş etdi. Ol Gahryman Arkadagymyzy we Arkadagly Gahryman Serdarymyzy mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 34 ýyllygy bilen ýurdumyzyň ähli ýaşulularynyň adyndan gutlady. Bellenilişi ýaly, Milli Liderimiziň döwlet Garaşsyzlygynyň binýatlarynyň berkidilmegine, halkymyzyň abadançylygyna gönükdirilen asylly başlangyçlarynyň häzirki wagtda hormatly Prezidentimiz tarapyndan üstünlikli durmuşa geçirilmegi esasynda milli ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynda yzygiderli ösüşler gazanylýar. Munuň özi halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň ýokarlanmagyna ýardam berýär.

Mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly toýunyň öňüsyrasynda Gahryman Arkadagymyzyň hut özüniň gatnaşmagynda Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň açylmagy, ýurdumyzyň sebitlerinde medeni-durmuş maksatly desgalaryň ulanmaga berilmegi Diýarymyzyň ösüşleriň ýoly bilen ynamly öňe barýandygyny görkezýär. Türkmenistanyň parahatçylyk söýüjilige esaslanýan syýasaty giň goldawa eýe bolýar. Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda “Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy” atly Kararnamanyň üçünji gezek kabul edilmegi munuň aýdyň beýanydyr. Şunuň bilen birlikde, “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň geçirilmeginiň hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda ýurdumyzyň bitaraplyga we parahatçylyk söýüjilige esaslanýan daşary syýasatynyň dabaralanmasynyň aýdyň mysalydygy bellenildi.

Nygtalyşy ýaly, Türkmenistanyň Halk Maslahaty halkymyzyň bähbidine wekilçilik edýän iň ýokary wekilçilikli edaradyr. Her bir döwletli işi halk bilen maslahatlaşmak ata-babalarymyzdan galan ajaýyp mirasdyr. I.Saparlyýew çykyşynyň ahyrynda Gahryman Arkadagymyza hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyza berk jan saglyk, uzak ömür, il-ýurt bähbitli, umumadamzat ähmiýetli işleriniň rowaçlyklara beslenmegini arzuw etdi.

Soňra Türkmenistanyň Statistika baradaky döwlet komitetiniň Mary welaýaty boýunça bölüm başlygy Jumageldi Ataýewe söz berildi. Ol, ilki bilen, Gahryman Arkadagymyzy we hormatly Prezidentimizi ýurdumyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 34 ýyllygy bilen ykdysadyýet toplumynyň işgärleriniň adyndan tüýs ýürekden gutlady.

Bellenilişi ýaly, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň baştutanlygynda Diýarymyzy ykdysady taýdan mundan beýläk-de ösdürmek boýunça zerur işler alnyp barylýar. Her ýylda milli ykdysadyýetimiziň dürli pudaklaryna uly möçberli maýa goýumlaryň gönükdirilmegi munuň aýdyň güwäsidir. Şunuň bilen bir hatarda, bank-maliýe ulgamy yzygiderli ösdürilýär, statistiki hasabatlylyk halkara ölçeglere laýyk getirilýär, bank ulgamynda ilata hödürlenilýän hyzmatlaryň gerimi giňeldilýär, pul-karz hem-de hasaplaşyk töleg ulgamlary döwrebaplaşdyrylýar. Häzirki wagtda “Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasynda” bellenilen wezipeler üstünlikli durmuşa geçirilýär. Munuň özi halkymyzyň durmuş derejesini has-da ýokarlandyrmaga ýardam edýär. Ykdysady syýasatyň üstünlikli amala aşyrylmagy netijesinde Türkmenistanda durnukly ykdysady ösüş üpjün edilýär. Bu bolsa halkara maliýe guramalarynyň, dünýäniň abraýly reýting agentlikleriniň ýokary bahasyna mynasyp bolýar.

J.Ataýew Gahryman Arkadagymyzyň şu günki taryhy çykyşynda beýan eden başlangyçlarynyň ähmiýetini belläp, hormatly Prezidentimize hem-de Milli Liderimize berk jan saglyk, uzak ömür, halkymyzyň abadançylygynyň bähbidine alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi we çykyşyny goşgy setirleri bilen jemledi.

Soňra Arkadag şäheriniň 1-nji ýöriteleşdirilen okuw-terbiýeçilik toplumynyň mugallymy Aknur Çaryýewa çykyş etdi. Ol ýurdumyzda ýaş nesliň ruhy we beden taýdan sazlaşykly ösmegi üçin ähli şertleriň döredilýändigini, her ýyl çagalar baglarynyň, orta mekdepleriň we ýokary okuw mekdepleriniň dabaraly ýagdaýda açylýandygyny, birinji synpa gadam basan okuwçylara hormatly Prezidentimiziň adyndan noutbuk kompýuterleriniň sowgat berilýändigini buýsanç bilen belläp, munuň üçin Arkadagly Gahryman Serdarymyza tüýs ýürekden hoşallygyny beýan etdi.

Nygtalyşy ýaly, Gahryman Arkadagymyzyň Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasyndan “Güneşli” çagalar we ýetginjekler merkeziniň, Bazar Amanow adyndaky Döwlet çagalar kitaphanasynyň täze binasynyň gurluşygyna serişdeleri gönükdirmek baradaky çözgüdi taryhy ähmiýete eýedir. Şeýle hem A.Çaryýewa ýaş nesli watansöýüjilik ruhunda terbiýelemekde Milli Liderimiziň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň kitaplarynyň möhüm ähmiýetini belledi. Ol türkmen halkynyň Milli Lideriniň ýurdumyzy mundan beýläk-de ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlary boýunça öňe süren teklipleriniň ähmiýetine ünsi çekip, ylymly-bilimli ýaş nesli terbiýelemekde ähli gujur-gaýratlaryny gaýgyrmajakdyklaryna ynandyrdy.

Soňra «Türkmenhowaýollary» döwlet gullugynyň Türkmenbaşy Halkara howa menziliniň hünärmeni Şöhrat Sähedowa söz berildi. Ş.Sähedow çykyşynyň başynda ulag we aragatnaşyk toplumynyň işgärleriniň adyndan Gahryman Arkadagymyzy hem-de hormatly Prezidentimizi Garaşsyzlygymyzyň 34 ýyllygy bilen tüýs ýürekden gutlady.

Bellenilişi ýaly, Türkmenistan geografik taýdan amatly ýerde ýerleşýär. Munuň özi ýurdumyzyň dünýä hojalyk gatnaşyklaryna, ulag-logistika ulgamyna işjeň goşulyşmagynda möhüm ähmiýete eýedir. Häzirki wagtda hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda ulag-aragatnaşyk ulgamyny döwrebaplaşdyrmaga gönükdirilen giň gerimli maksatnamalar üstünlikli amala aşyrylýar. Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda Balkanabat Halkara howa menziliniň açylyp ulanmaga berilmegi, Türkmenbaşy Halkara howa menziliniň döwrebaplaşdyrylmagy hem bu ugurda durmuşa geçirilýän işleriň aýdyň mysalydyr. Şunuň bilen bir hatarda, soňky ýyllarda ýurdumyzyň ähli sebitlerinde döwrebap howa menzilleriniň gurlup ulanmaga berlendigini bellemek ýakymly.

Türkmenistan durnukly ulag ulgamyny ösdürmek boýunça başlangyçlary öňe sürýär. Ýurdumyzda BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň geçirilmegi Garaşsyz Watanymyzyň halkara ulag-logistika ulgamynda wajyp orun eýeleýändiginiň aýdyň güwäsidir. Ş.Sähedow Gahryman Arkadagymyzyň başlangyçlaryndan, hormatly Prezidentimiziň tagallalaryndan binýat bolan Arkadag şäherinde 5G internet ulgamynyň ýola goýlandygyny aýtdy. Ol Gahryman Arkadagymyza we hormatly Prezidentimize berk jan saglyk, uzak ömür, il-ýurt bähbitli beýik işleriniň hemişe rowaçlyklara beslenmegini arzuw etdi we çykyşyny şahyrana setirler bilen jemledi.

Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäheriniň Arassaçylyk we keselleriň ýaýramagyna garşy göreşmek gullugynyň hünärmeni Aýbölek Mamedowa çykyşynyň başynda Gahryman Arkadagymyzy we Arkadagly Gahryman Serdarymyzy Watanymyzyň şanly Garaşsyzlygynyň 34 ýyllyk baýramy mynasybetli saglygy goraýyş ulgamynyň işgärleriniň adyndan tüýs ýürekden gutlady.

Çykyşda Milli Liderimiziň ýolbaşçylyk etmeginde işlenip taýýarlanylan “Saglyk” Döwlet maksatnamasynyň kabul edilmegine şu ýyl 30 ýyl dolandygy, maksatnamanyň çäklerinde saglygy goraýyş ulgamynda düýpli özgertmeleriň amala aşyrylandygy bellenildi. Häzirki wagtda Gahryman Arkadagymyzyň bu ugurdaky başlangyçlary hormatly Prezidentimiz tarapyndan üstünlikli dowam etdirilýär we ýokary halkara ölçeglere laýyk gelýän sagaldyş-dikeldiş, ylmy-kliniki merkezler gurlup ulanmaga berilýär. Onkologiýa ylmy-kliniki merkeziniň, Stomatologiýa merkeziniň, Halkara pediatriýa merkeziniň gurluşyklary aýdyň mysal hökmünde görkezildi.

Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň serişdeleriniň hasabyna dürli kesellerden ejir çekýän çagalara operasiýalar geçirilýär. Operasiýadan soňky sagaldyş-dikeldiş işleri Arkadag şäherindäki Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky çagalar sagaldyş-dikeldiş merkezinde alnyp barylýar. Munuň özi ýaş nesliň saglygy we abadan durmuşy baradaky aladanyň döwlet syýasatynyň esasy ugurlarynyň biri bolmagynda galýandygyny görkezýär. Şunuň bilen bir hatarda, saglygy goraýyş ulgamynda ulanylýan lukmançylyk serişdelerini öndürýän «Arkadag Medisina Klasteri Menejment» kärhanasynyň ähmiýeti bellenildi. A.Mamedowa Gahryman Arkadagymyza we hormatly Prezidentimize halkymyzyň abadan durmuşy ugrunda alyp barýan tutumly işleriniň rowaçlyklara beslenmegini tüýs ýürekden arzuw etdi hem-de sözüni goşgy setirleri bilen jemledi.

Türkmenistanyň Oba hojalyk ministrliginiň Ýer serişdeleri gullugynyň başlygy Röwşen Rejepow çykyşynda Gahryman Arkadagymyzy we Arkadagly Gahryman Serdarymyzy Garaşsyzlygymyzyň şanly baýramy bilen oba hojalyk toplumynyň işgärleriniň adyndan tüýs ýürekden gutlady.

Bellenilişi ýaly, Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň durnukly ösüşini üpjün etmek boýunça maksatnamalaýyn işler durmuşa geçirilýär. Şunuň bilen baglylykda, oba hojalyk pudagyny mundan beýläk-de ösdürmek babatda alnyp barylýan işleriň ähmiýeti nygtaldy. Hormatly Prezidentimiziň oba hojalyk pudagynyň dolandyrylyşyny yzygiderli kämilleşdirmek babatda öňde goýan wezipelerinden ugur alnyp, ýurdumyzyň dolandyryş-çäk bölünişiginiň meseleleri boýunça guramaçylyk toparynyň agzalary täze etraplary döretmek bilen bagly teklipleri öwrenmek, ýüztutmalary seljermek we maslahatlaşmak üçin welaýatlarda iş saparlarynda boldular. Şunuň bilen baglylykda, Ahal welaýatynda Altyn asyr etrabyny, Daşoguz welaýatynda Garaşsyzlyk hem-de Gubadag etraplaryny, Lebap welaýatynda Döwletli, Farap, Garabekewül etraplaryny, Mary welaýatynda Oguzhan etrabyny döretmek teklip edildi. Bu teklipler halkymyzyň ýaşaýyş-durmuşynyň has-da ýokarlanmagyna, milli ykdysadyýetimiziň döwrebaplaşdyrylmagyna oňyn goşant bolar diýip, R.Rejepow belledi. Ol çykyşynyň ahyrynda Gahryman Arkadagymyza we hormatly Prezidentimize halkymyzyň abadan durmuşyny üpjün etmek ugrunda alyp barýan işlerinde mundan beýläk-de üstünlikleri arzuw etdi.

Soňra Türkmenistanyň Döwlet serhet gullugynyň harby gullukçysy Muhammet Rejepowa söz berildi.

Nygtalyşy ýaly, hemişelik Bitaraplygymyzyň şanly 30 ýyllygy giňden dabaralandyrylýan Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda ata Watanymyz Türkmenistan ösüşiň täze belentliklerine çykýar. Halkymyz edermenlik, gaýduwsyzlyk ýaly asylly häsiýetleri kemala getiripdir. Bu häsiýetler ýurdumyzyň harby gullukçylaryny ata Watanymyza, mähriban halkymyza wepaly gulluk etmäge ruhlandyrýar. Oguz han, Baýram han, Togrul beg, Çagry beg, Alp Arslan, Soltan Sanjar, Soltan Jelaleddin ýaly milli gahrymanlarymyz watançylyk mekdebiniň ajaýyp nusgalarydyr. Ussat mugallym, edermen esger, ilhalar ynsan Berdimuhamet Annaýewiň, Watanyň wepaly ogly, içeri işler edaralarynyň hormatly weterany Mälikguly Berdimuhamedowyň şöhratly durmuş ýoly harby gullukçylar üçin görelde mekdebidir. Ýurdumyzyň harby gullukçylary gahryman pederlerimiziň, edermen ata-babalarymyzyň nusgalyk göreldesinden ruhlanyp, Garaşsyz, baky Bitarap Watanymyzyň çäk bitewüligini we özbaşdaklygynyň goragyny üpjün edýärler.

Häzirki wagtda hormatly Prezidentimiz tarapyndan ýurdumyzyň diňe goranyş häsiýetine eýe bolan Harby doktrinasyna laýyklykda, Ýaragly Güýçlerimiziň maddy-enjamlaýyn binýady pugtalandyrylýar we harby gullukçylaryň ýaşaýyş-durmuş şertleri yzygiderli gowulandyrylýar. Döwlet serhet gullugynyň harby gullukçysy M.Rejepow harby we hukuk goraýjy edaralaryň şahsy düzüminiň adyndan döwletimiz tarapyndan edilýän aladalar üçin aýratyn hoşallyk bildirip, harby gullukçylaryň mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 34 ýyllygy mynasybetli geçiriljek dabaraly harby ýörişden buýsanç bilen geçjekdiklerini nygtady.

Soňra Türkmenistanyň Telekommunikasiýalar we informatika institutynyň talyby Sanjar Agajanowa söz berildi. Ol ýurdumyzyň ýaşlarynyň adyndan Gahryman Arkadagymyzy we hormatly Prezidentimizi Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 34 ýyllygy bilen tüýs ýürekden gutlady.

Bellenilişi ýaly, amala aşyrylýan bilim özgertmeleri türkmen ýaşlaryny Watanymyzyň beýik ösüşlerine goşant goşmaga ruhlandyrýar. Häzirki wagtda türkmen ýaşlary halkara olimpiadalarda, sport ýaryşlarynda ýokary netijeleri gazanyp, ýaşyl tugumyzy belentde parladýarlar. Ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň birnäçesiniň Uniwersitetleriň halkara assosiasiýasynyň agzalygyna kabul edilmegi, abraýly halkara reýtingleriň sanawyna girizilmegi Türkmenistanyň dünýäniň ylym-bilim giňişligine işjeň goşulýandygynyň aýdyň nyşanydyr. Şu ýylyň awgustynda BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň çäklerinde geçirilen Ýaşlar forumy hem ýaşlar syýasatynyň dabaralanýandygynyň aýdyň mysaly boldy. S.Agajanow ýaş nesliň döwrebap bilim almagy üçin döredilýän mümkinçiliklere hoşallyk bildirip, Gahryman Arkadagymyza hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyza berk jan saglyk, uzak ömür, il-ýurt bähbitli işleriniň rowaçlyklara beslenmegini arzuw etdi we çykyşyny şahyrana setirler bilen jemledi.

Soňra Milli Liderimiz çykyş etmäge isleg bildirenlere söz berdi.

Ilki bilen, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Ýaşulular geňeşiniň agzasy, Hormatly il ýaşulusy Ýazmyrat Atamyradow çykyş etdi. Ol Gahryman Arkadagymyzy hem-de hormatly Prezidentimizi Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisi hem-de mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 34 ýyllyk baýramy bilen bu taryhy foruma gatnaşýan ýaşulularyň adyndan tüýs ýürekden gutlady.

Bellenilişi ýaly, parahat durmuşymyz, eşretli zamanamyz Milli Liderimiziň durmuşa geçirýän beýik işleriniň, ýadawsyz zähmetiniň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň gündelik aladalarynyň ajaýyp miweleridir. Gahryman Arkadagymyzyň başyny başlan işlerini mynasyp dowam etdirýän Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň tagallalary bilen ýurdumyzda uly ösüşler gazanylýar. Bagtyýar halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesi yzygiderli ýokarlanýar. Hormatly Prezidentimiziň öňdengörüjilikli syýasaty esasynda ýakynda Arkadag şäherinde, Ahal welaýatynda, Daşoguz welaýatynda ulanmaga berlen döwrebap şäherçede, obalarda maşgalalaryň müňlerçesiniň täze ýaşaýyş jaýlaryna göçüp barmaklary, täze iş orunlarynyň döredilmegi halkymyz baradaky aladanyň nyşanydyr. Bu işler dünýä nusgalyk işlerdir.

“Şeýle eşretleri Siz mähriban halkymyza eçilýärsiňiz, Gahryman Arkadagymyz! Şeýle beýik işleri diňe gurply döwletde amala aşyryp bolar. Siziň belleýşiňiz ýaly, gurýan döwlet gurpludyr” diýip, Ý.Atamyradow sözüni dowam etdi hem-de Milli Liderimiziň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň tagallalary bilen köp ýyllardan bäri ýurdumyzda zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň, talyp we diňleýji haklarynyň möçberiniň yzygiderli ýokarlandyrylýandygyny, adamlar üçin döredilýän şeýle ýeňillikleriň dünýäniň hiç bir ýurdunda-da ýokdugyny, bu gün her bir maşgalanyň eliniň uzadan ýerine ýetýändigini aýtdy. “Agzybir halkymyz parahat, asuda, bolelin, bagtyýar durmuşda ýaşaýar. Ogul-gyzlarymyz, agtyk-çowluklarymyz okuwa, işe arkaýyn gidip-gelýärler. Parahat, asuda durmuşyň özi bahasyna ýetip bolmajak uly baýlykdyr hem gymmatlykdyr” diýip, Ý.Atamyradow belledi we halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň ýokary derejä ýetendigini göz öňünde tutup, zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň, talyp we diňleýji haklarynyň möçberiniň ýokarlandyrylmagyny bes etmegi teklip etdi hem-de şu teklibi goldamagy Gahryman Arkadagymyzdan tüýs ýürekden haýyş etdi.

Ý.Atamyradow tygşytlanyljak serişdeleriň ýurdumyzy mundan beýläk-de ösdürmäge, beýleki wajyp ugurlara gönükdirilmeginiň has-da talabalaýyk boljakdygyny nygtap, Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň halkymyzyň hem-de ýaş nesillerimiziň nurana geljegi ugrunda alyp barýan işleriniň rowaçlyklara beslenmegini arzuw etdi.

Gahryman Arkadagymyz Ý.Atamyradowa çykyşy we maslahaty üçin minnetdarlyk bildirdi.

Soňra owganystanly türkmen Ahmad Abdul Rahmana söz berildi. Ol, ilki bilen, Gahryman Arkadagymyza we Arkadagly Gahryman Serdarymyza dünýä türkmenleriniň mähirli salamyny ýetirip, Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 34 ýyllyk baýramy hem-de Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň nobatdaky mejlisiniň geçirilmegi bilen tüýs ýürekden gutlady.

Bellenilişi ýaly, döwletleriň arasynda ykdysady, medeni we ynsanperwer hyzmatdaşlygy giňeltmek, hoşniýetli goňşuçylyk gatnaşyklaryny pugtalandyrmak, zerur bolan halatynda, birek-birege goldaw bermek Bitarap Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň özenini düzýär. Gahryman Arkadagymyzyň asylly başlangyçlaryny mynasyp dowam etdirýän hormatly Prezidentimiziň oýlanyşykly içeri we daşary syýasaty esasynda Türkmenistanyň halkara giňişlikdäki abraýy has-da belende göterilýär. Muňa bolsa dünýä türkmenleriniň buýsanjy çäksizdir. Ahmad Abdul Rahman ýakynda hormatly Prezidentimiziň Buýrugy we Gahryman Arkadagymyzyň ynsanperwer tagallalary bilen Owganystanda ýertitremede ejir çekenlere Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň adyndan ynsanperwerlik kömeginiň iberilendigini nygtap, munuň üçin Gahryman Arkadagymyza hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyza hoşallyk bildirdi we çykyşyny goşgy setirleri bilen jemledi.

Milli Liderimiz hemmelere ýüzlenip, şu günki taryhy mejlisde ýurdumyzyň döwlet we syýasy-jemgyýetçilik durmuşyna degişli örän möhüm meseleleriň ara alnyp maslahatlaşylandygyny, olar boýunça çykyşlaryň diňlenilendigini aýtdy hem-de çykyş edenleriň ählisiniň forumda öňe sürlen başlangyçlary goldandyklaryny belledi. Şeýle-de Gahryman Arkadagymyz ýurdumyzyň welaýatlarynyň dolandyryş-çäk gurluşyny mundan beýläk-de kämilleşdirmek, halkymyz üçin zerur bolan durmuş-ykdysady şertleri üpjün etmek bilen bagly teklipleriň öňe sürlendigini we olaryň kada-kanun esasynda seredilmegi üçin Türkmenistanyň Mejlisiniň garamagyna hödürlenilmeginiň maksadalaýyk boljakdygyny aýtdy.

Hormatly Arkadagymyz bu barada mejlise gatnaşyjylaryň pikirleri bilen gyzyklandy. Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisine gatnaşyjylar bu teklibi biragyzdan goldadylar.

Türkmen halkynyň Milli Lideri Gurbanguly Berdimuhamedow Mejlisiň Başlygy D.Gulmanowa ýüzlenip, bu resminamalary deputatlar bilen arakesmede ara alyp maslahatlaşyp, gelnen netijäniň Halk Maslahatynyň mejlisinde beýan edilmelidigini aýtdy.

Soňra arakesme yglan edildi. Arakesme wagtynda Türkmenistanyň Mejlisiniň maslahaty geçirildi. Onda Halk Maslahatynyň mejlisinde ýurdumyzyň welaýatlarynyň dolandyryş-çäk gurluşyny mundan beýläk-de kämilleşdirmek, halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini mundan beýläk-de ýokarlandyrmak barada öňe sürlen teklipler ara alnyp maslahatlaşyldy.

Bellenilişi ýaly, Watanymyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça Gahryman Arkadagymyzyň başyny başlan işleri häzirki wagtda hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda üstünlikli durmuşa geçirilýär. Halk Maslahatyň mejlisinde ýurdumyzyň welaýatlarynyň dolandyryş-çäk gurluşyny kämilleşdirmegiň ilatyň ýaşaýyş-durmuş derejesiniň has-da ýokarlanmagyna ýardam berjekdigi nygtaldy. Şunlukda, Mejlisiň maslahatynda ara alyp maslahatlaşmalaryň netijesi boýunça degişli çözgüt kabul edildi.

Arakesmeden soňra, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisi hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda öz işini dowam etdi. Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyz döwlet Baştutanymyza söz berdi.

Hormatly Prezidentimiz çykyşynda Garaşsyz, baky Bitarap döwletimizde ýerine ýetirilen işleriň jemlerini jemledi.

Arkadagly Gahryman Serdarymyz hemmeleri mähirli mübärekläp, Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe baş baýramymyzyň — Türkmenistanyň Garaşsyzlyk baýramynyň şanly wakalar we zähmet üstünlikleri bilen garşy alynýandygyny belledi hem-de Halk Maslahatynyň mejlisine gatnaşyjylary, mähriban halkymyzy mukaddes Garaşsyzlygymyzyň 34 ýyllygy bilen tüýs ýürekden gutlady. Döwlet Baştutanymyz sözüni dowam edip, Garaşsyzlyk ýyllary içinde ýurdumyzda ägirt uly işleriň durmuşa geçirilendigini, ykdysadyýetimiziň ähli ugurlary boýunça düýpli özgertmeleriň amala aşyrylandygyny, Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň at-abraýyny belent derejelere ýetiren türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyzyň beýik başlangyçlary, belent tutumlary bilen ata Watanymyzyň kuwwatly döwlete öwrülendigini belledi hem-de parahatçylygyň we dostlugyň ýurdy, ygtybarly hyzmatdaş hökmünde ýurdumyzyň halkara giňişlikdäki abraýynyň barha pugtalanýandygyny aýtdy. Biz şu gün Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisini geçirmek bilen, Garaşsyz döwletimizi mundan beýläk-de ösdürmek babatda öňde duran wezipeleri kesgitläris. Bu wezipeleri üstünlikli durmuşa geçirmek maksady bilen, möhüm ähmiýetli resminamalary kabul ederis diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady.

Bellenilişi ýaly, ýurdumyzda ykdysadyýetimiziň ösüşini maksatnamalaýyn esasda alyp barmaga möhüm ähmiýet berilýär. Täze tehnologiýalar we innowasiýalar esasynda, häzirki zaman ykdysadyýetini döretmekde uly üstünlikler gazanylýar. Ilatymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini yzygiderli ýokarlandyrmak, durnukly ösüşi gazanmak bilen, ykdysadyýetimiziň binýatlyk esaslary has-da berkidilýär. Şu ýylyň başyndan bäri jemi içerki önümiň ösüşi 6,3 göterim derejede durnukly saklanýar. Bu bolsa ýurdumyzda alnyp barylýan özgertmeleriň üstünlikli durmuşa geçirilýändigini görkezýär. Hormatly Prezidentimiz döwlet maýa goýum syýasatynyň netijeliligini has-da ýokarlandyrmak üçin zerur işleriň alnyp barylýandygyny, Türkmenistanyň ykdysadyýetine daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmek boýunça geçirilýän halkara forumlaryň täze işewürlik gatnaşyklaryny ýola goýmaga we ýurdumyzyň maýa goýum mümkinçilikleri bilen tanyşmaga gowy şert döredýändigini nygtap, geljekde hem maýa goýum taslamalaryny durmuşa geçirmek, bu ugurdaky halkara hyzmatdaşlygy ösdürmek babatda alnyp barylýan işleriň dowam etdiriljekdigini aýtdy.

Ýurdumyzda sebit we milli maýa goýum taslamalary üstünlikli durmuşa geçirilýär. Bu bolsa Diýarymyzyň sebitleriniň ykdysady kuwwatyny yzygiderli berkidýär. Bu ugurda öňde goýlan wezipeleri mundan beýläk-de üstünlikli amala aşyrmak maksady bilen, «Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2028-nji ýyla çenli döwür üçin rejelenen görnüşdäki Milli maksatnamasy» kabul edildi. «Türkmenistany 2025-nji ýylda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň we maýa goýum Maksatnamasy» esasynda ýurdumyzy ösdürmek üçin şu ýylyň ahyryna çenli 40 milliard 72 million manat möçberinde düýpli maýa goýumlar özleşdiriler. Bu bolsa täze önümçilik we medeni-durmuş maksatly desgalary gurmaga hem-de döwrebaplaşdyrmaga şert döredýär. Diýarymyzda täze şäherçeleriň we obalaryň, döwrebap ýaşaýyş jaýlarynyň gurluşygy üstünlikli dowam edýär. Ilatyň, aýratyn-da, ýaş maşgalalaryň döwrebap ýaşaýyş jaýlaryny satyn almagy üçin berilýän ýeňillikli we sarp ediş maksatly karzlaryň möçberi yzygiderli artdyrylýar. Ýurdumyzda mätäçlik çekýän raýatlar üçin döwlet serişdeleriniň hasabyna ähli amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlary gurlup, goşmaça durmuş ýeňillikleri döredilýär. Bularyň ählisi mähriban halkymyzyň bagtyýar durmuşda ýaşamagyna gönükdirilen tutumly işleriň üstünlikli durmuşa geçirilýändigine aýdyň şaýatlyk edýär.

Biziň ykdysady syýasatymyzyň baş maksady halkymyzyň ýaşaýyş-durmuşyny yzygiderli gowulandyrmakdan ybaratdyr. Ýurdumyzyň ähli sebitlerinde täze iş orunlaryny döretmek, ilatyň durmuş taýdan goraglylygyny üpjün etmek boýunça toplumlaýyn işler alnyp barylýar. Şu ýylyň ahyryna çenli täze döredilen iş orunlarynyň sany 3 müňden gowrak bolar. Ýakynda «Türkmenistanyň zähmet bazaryny 2030-njy ýyla çenli ösdürmegiň Konsepsiýasy» hem kabul edildi. Bu Konsepsiýa esasynda täze, döwrebap iş orunlaryny dörederis, ilatymyzyň iş üpjünçiligini has-da kämilleşdireris diýip, Arkadagly Gahryman Serdarymyz nygtady. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasynda» göz öňünde tutulan wezipeleri geljek ýyl hem üstünlikli ýerine ýetirmek üçin «Türkmenistany 2026-njy ýylda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň we maýa goýum Maksatnamasyny» işläp taýýarlamagy hem-de ony Halk Maslahatyna hödürlemegi tabşyrdy.

Döwlet Baştutanymyz sözüni dowam edip, milli ykdysadyýetimiziň ýokary depginli ösüşiniň ýurdumyzyň býujet girdejilerini yzygiderli artdyrmaga mümkinçilik berýändigini, Döwlet býujetiniň bolsa ykdysadyýetimizi meýilleşdirmegiň möhüm guralydygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, şu ýyl döwletimiziň baş maliýe meýilnamasyndan bilimi, saglygy goraýşy, medeniýeti ösdürmäge, önümçilik we durmuş-medeni maksatly desgalaryň gurluşygyna köp möçberde serişdeler gönükdirildi. Bu serişdelerden önümçilik maksatly desgalaryň gurluşygyna maýa goýumlaryň umumy möçberiniň 65,6 göterimi, medeni-durmuş maksatly desgalaryň gurluşygy üçin hem 34,4 göterimi goýberildi. Döwlet býujetiniň çykdajylar böleginiň maksatlaýyn peýdalanylmagy we özleşdirilmegi üpjün edildi. Ykdysadyýeti özgertmek, onuň innowasion ösüşini gazanmak, hususy pudagyň paýyny giňeltmek arkaly býujetiň girdejileri artdyryldy. Bank hyzmatlarynyň hilini ýokarlandyrmak, milli manadyň hümmetini saklamak boýunça geçirilen özgertmeler durnukly pul dolanyşygyny hem-de ykdysady ösüşi üpjün etdi.

Geljekde-de ýurdumyzyň abraýly halkara guramalaryň ykdysady görkezijiler boýunça dünýäniň ösýän döwletleriniň sanawynda mynasyp orun almagy üçin ähli tagallalary ederis. Bu durmuş-ykdysady strategiýamyzyň baş maksady bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.

Bellenilişi ýaly, nebitgaz pudagyny giň gerim bilen ösdürmäge we onuň halkara energetika ulgamyna işjeň goşulyşmagyna gönükdirilen syýasat üstünlikli durmuşa geçirilýär. Ýurdumyzda uglewodorod serişdelerini gazyp almak, gaýtadan işlemek we eksport etmek boýunça giň gerimli işler amala aşyrylýar. Şu ýyl nebitgaz pudagyny ösdürmek, nebiti we tebigy gazy gaýtadan işlemäge ýöriteleşdirilen täze, döwrebap toplumlary gurmak, geologiýa-gözleg işlerini kämilleşdirmek bilen bagly işlere aýratyn üns berildi. Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň esasy tapgyry bolan Arkadagyň ak ýoly bilen Serhetabat — Hyrat gaz geçirijisiniň gurluşygy alnyp barylýar. «Galkynyş» gaz känini tapgyrlaýyn esasda özleşdirmek işleri üstünlikli durmuşa geçirilýär. Ýakynda täze, döwrebap desga — Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynyň nebit we nebit önümleri guýulýan gämi duralgasy işe girizildi. Bu bolsa ýurdumyzda öndürilýän uglewodorod serişdeleriniň eksport möçberini artdyrmaga we olary ygtybarly ibermäge mümkinçilik berýär.

Garaşsyz ýurdumyzda innowasion önümçilikleri döretmek boýunça gurluşyk we senagat toplumynda uly işler amala aşyrylýar. Toplumyň kuwwatyny artdyrmak, bu ugurda hususy işewürligiň önümçilik binýadyny ösdürmek üçin zerur şertler döredilýär. Şu ýyl Ahal welaýatynyň Bäherden etrabynda Bäherden keramiki önümler kärhanasy, paýtagtymyzyň demirgazygynda ýerleşýän senagat toplumynyň çäginde bolsa çüýşe önümlerini öndürýän önümhana ulanmaga berildi. Bu desgalaryň işe girizilmegi täze innowasion tehnologiýalar esasynda dünýä standartlaryna laýyk gelýän ýokary hilli önümleri öndürmäge mümkinçilik berýär.

Himiýa senagatynda täze önümçilikleri döretmek boýunça hem netijeli işler durmuşa geçirilýär. Häzirki wagtda himiýa senagatynyň işgärleri üçin Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy etrabynyň Guwlymaýak şäherçesinde ýaşaýyş jaýlar we binalar toplumynyň gurluşygy alnyp barylýar. Türkmenbaşy etrabynda karbamid öndürýän toplumy, Ahaldaky gazdan benzin öndürýän zawodyň ikinji tapgyryny, Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäherindäki himiýa zawodynyň düzüminde mineral dökünleri öndürýän toplumy, Mary welaýatynyň Mary etrabynyň çäginde mineral dökünleri öndürýän zawody gurmak meýilleşdirilýär.

Daşary ýurtlara elektrik energiýasyny ygtybarly ibermek, içerki sarp edijileri elektrik energiýasy bilen bökdençsiz üpjün etmek boýunça netijeli işler durmuşa geçirilýär. Balkan welaýatynyň Gyzylarbat etrabynda döwrebap, köpugurly Gün we ýel elektrik stansiýasynyň ulanmaga berilmegi energetika pudagynyň mümkinçiliklerini has-da artdyrar. Häzirki wagtda Türkmenbaşy etrabynyň çäginde utgaşykly dolanyşykda işleýän elektrik stansiýasynyň gurluşygy ýokary depginde alnyp barylýar.

Awtomobil ýollaryny döwrebaplaşdyrmak we olaryň dünýä standartlaryna gabat gelmegi üçin pudagyň maddy-enjamlaýyn binýady yzygiderli berkidilýär. Döwlet ähmiýetli awtomobil ýollarynyň gurluşygy dowam edýär. Garabogazköl aýlagynyň üstünden geçýän awtomobil köprüsiniň gurluşygy alnyp barylýar. Ýakyn wagtda Aşgabat — Türkmenabat ýokary tizlikli awtomobil ýolunyň Mary — Türkmenabat bölegi açylyp ulanmaga berler. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz gurluşyk we senagat toplumynda innowasion häsiýetli kärhanalary, täze önümçilikleri döretmegiň geljekde hem dowam etdiriljekdigini aýtdy.

Biziň alyp barýan durmuş syýasatymyzyň netijesinde ýurdumyzyň welaýatlary, Aşgabat we Arkadag şäherleri durnukly ösdürilýär diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi hem-de Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen ýurdumyzyň taryhynda gurlan ilkinji «akylly» şäheriň — Arkadag şäheriniň abadan hem bagtyýar durmuşymyzyň görkezijisidigini nygtady. Häzirki wagtda Arkadag şäheriniň ikinji tapgyrynyň gurluşygy alnyp barylýar. «Arkadag şäherini 2024 — 2052-nji ýyllarda ösdürmegiň Konsepsiýasy» esasynda bu şäherdäki işler geljekde-de dowam etdiriler.

Şu ýyl Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynda “Döwletli mekan”, Kaka etrabynda “Bagtly zamana” atly täze, döwrebap obalar açylyp ulanmaga berildi. Şeýle hem Daşoguz welaýatynyň Köneürgenç etrabynda häzirki zaman Bitaraplyk şäherçesi dabaraly ýagdaýda açyldy. Balkan welaýatynyň Gyzylarbat etrabynda açylyp ulanmaga beriljek döwrebap obada hem bagtyýar raýatlarymyzyň ýaşamagy üçin ähli amatly şertler dörediler. Bularyň ählisi mähriban halkymyzyň abadançylygy üçin durmuşa geçirilýän işleriň üstünliklere beslenýändigini görkezýär. Bu üstünlikler biziň alyp barýan syýasatymyzyň netijesidir, ýagny «Watan diňe halky bilen Watandyr! Döwlet diňe halky bilen döwletdir!».

Ýurdumyzyň oba hojalyk pudagy milli ykdysadyýetimiziň esasy pudaklarynyň biridir. Bu pudagy toplumlaýyn ösdürmek, maddy-enjamlaýyn binýadyny has-da berkitmek boýunça netijeli işler durmuşa geçirilýär. Guşçulygy we maldarçylygy ösdürmek, azyk bolçulygyny üpjün etmek, ýer we suw serişdelerini oýlanyşykly peýdalanmak, daşky gurşawy goramak bilen bagly wezipeler üstünlikli amala aşyrylýar. Şu ýyl Diýarymyzyň zähmetsöýer daýhanlary Watan harmanyna 1 million 400 müň tonnadan gowrak bugdaý hasylyny tabşyrdylar. Ýygnalan bugdaý hasyly halkymyzyň, berkarar Watanymyzyň baýlygydyr, saçaklarymyzyň rysgal-berekedidir diýip, Arkadagly Gahryman Serdarymyz nygtady hem-de bol galla hasylyny ýetişdirmekde we ýitgisiz ýygnap almakda uly işleri bitiren, Watan öňündäki şertnamalaýyn borçnamalaryny ýerine ýetiren ussat gallaçy daýhanlary gazanan netijeleri bilen tüýs ýürekden gutlady.

Bellenilişi ýaly, şu ýyl pagtaçy daýhanlarymyzyň tutanýerli zähmeti bilen Watan harmanyna 1 million 250 müň tonna «ak altynyň» tabşyrylmagy göz öňünde tutulýar. Ýüpekçilik pudagyny ösdürmek boýunça öňde goýlan wezipeler hem netijeli durmuşa geçirilýär. Şu ýyl 2 müň 100 tonnadan gowrak pile öndürildi. Maldarçylyk we guşçulyk pudagy-da ilerledilýär. Gara mallaryň, dowarlaryň, guşlaryň, düýeleriň baş sany yzygiderli artdyrylýar. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz oba hojalyk pudagynyň işiniň ylym hem-de ýokary tehnologiýalar bilen baglanyşdyrylyp, geljekde-de giň gerim bilen ösdüriljekdigini aýtdy.

Döwlet Baştutanymyz sözüni dowam edip, Diýarymyzda tebigata aýawly garamaga, onuň baýlyklaryny gorap saklamaga hem-de köpeltmäge uly üns berilýändigine ünsi çekdi. Ýurdumyzy bagy-bossanlyga öwürmekde toplumlaýyn işler alnyp barylýar. Her ýyl ählihalk bag ekmek dabaralarynyň geçirilmegi netijesinde ekologik abadançylyk üpjün edilýär. Howanyň üýtgemegi barada Türkmenistanyň Milli strategiýasy esasynda hereket edýän senagat kärhanalarynyň önümçiliginde metan gazlarynyň zyňyndylaryny azaltmak boýunça hem toplumlaýyn işler alnyp barylýar.

Nygtalyşy ýaly, ykdysadyýetimiziň öňdebaryjy pudaklarynyň biri hem söwda toplumydyr. «Türkmenistanda öndürildi» diýen nyşanly harytlarymyza dünýä bazarlarynda uly isleg bildirilýär. Daşary ýurtlara iberilýän harytlaryň möçberi we ugurlary yzygiderli artdyrylýar. Guralýan sergiler, maslahatlar bu ugurda halkara hyzmatdaşlygy ösdürmekde möhüm ähmiýete eýe bolýar. Ýaponiýanyň Osaka şäherinde geçirilýän «EKSPO — 2025» Bütindünýä sergisinde hem Türkmenistan öz milli pawilýony bilen uly abraýa eýe boldy.

Hormatly Prezidentimiz ýurdumyzda dokma senagatyny döwrebaplaşdyrmak boýunça hem möhüm özgertmeleriň durmuşa geçirilýändigini, ýokary hilli harytlary öndürmek bilen, halkara talaplara laýyk gelýän eksport önümçiliginiň giňeldilýändigini, halkymyzyň meşhur halyçylyk sungatyny ösdürmäge aýratyn üns berilýändigini belläp, bu ajaýyp sungaty dünýä ýaýmak, yzygiderli kämilleşdirmek üçin zerur işleriň geçirilýändigini aýtdy. Türkmenistanyň Senagatçylar we telekeçiler birleşmesiniň agzalary dürli ugurlarda iş alyp barmak bilen, ýurdumyzyň ösüşine mynasyp goşant goşýarlar. Bäsdeşlige ukyply, eksporta niýetlenen ýokary tehnologik önümleri öndürýän önümçilikleri, senagat kärhanalaryny döretmekde telekeçilere uly orun degişlidir. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz geljekde hem kiçi, orta we iri telekeçiligi ösdürmegiň dowam etdiriljekdigini nygtady.

Hormatly Prezidentimiz ulag we aragatnaşyk toplumynda durmuşa geçirilýän işler barada-da durup geçdi. Ulagyň ähli görnüşleri bilen ýolagçy we ýük dolanyşygyny ösdürmek, ýurdumyzyň halkara üstaşyr ulag mümkinçiligini doly ulanmak boýunça degişli işler amala aşyrylýar. Bu ugurda ýurdumyz Birleşen Milletler Guramasy we beýleki iri halkara guramalar bilen hyzmatdaşlygy alyp barýar. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Gündogar — Günbatar we Demirgazyk — Günorta ugurlary boýunça esasy üstaşyr ulag geçelgeleriniň düzümlerini giňeltmegiň möhümdigini belledi. Ýurdumyzda Hytaý — Gazagystan — Türkmenistan — Eýran ulag geçelgesini ösdürmek, daşalýan ýükleriň möçberini artdyrmak babatda zerur işler alnyp barylýar. Aziýa — Ýuwaş umman sebitiniň ýurtlaryndan Ýewropa ýurtlaryna çenli halkara multimodal ulag ugruny ösdürmäge uly ähmiýet berilýär. Türkmenbaşy Halkara deňiz portunyň mümkinçiliklerini, «Balkan» gämi gurluşyk we abatlaýyş zawodynyň kuwwatyny doly güýjünde ulanmak boýunça netijeli işler dowam etdirilýär.

Aragatnaşyk ulgamy hem döwrüň talabyna görä yzygiderli döwrebaplaşdyrylýar. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz ýurdumyzyň dürli künjeginde ulag we aragatnaşyk toplumyna degişli önümçilik, durmuş maksatly desgalary gurmak, maddy-enjamlaýyn binýadyny berkitmek işleriniň mundan beýläk-de dowam etdiriljekdigini nygtady.

Arkadagly Gahryman Serdarymyz sözüni dowam edip, Garaşsyz ýurdumyzyň milli bilim ulgamynyň yzygiderli kämilleşdirilendigini, ruhy taýdan kämil, giň dünýägaraýyşly ýaş nesilleri terbiýelemek boýunça netijeli işleriň alnyp barylýandygyny aýtdy. Ýurdumyzda halkara derejä laýyk gelýän ýokary bilimli hünärmenleri taýýarlamak hem möhüm wezipeleriň biri bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Bilim ministrliginiň Zähmet we ilaty durmuş taýdan goramak ministrligi hem-de Maliýe we ykdysadyýet ministrligi bilen bilelikde geljekde hünärmenlere bolan zerurlyklar boýunça Tertibi işläp düzmeginiň möhümdigini aýdyp, Bilim ministrligine bu çaklamalaryň esasynda hünär bilimi edaralaryna okuwa kabul etmegiň döwlet sargydyny taýýarlamagy üpjün etmegi tabşyrdy.

Bellenilişi ýaly, ýurdumyzyň ylym ulgamynda ylmy barlaglaryň we täze tehnologiýalaryň netijeliligini ýokarlandyrmak işinde ýokary okuw mekdeplerine aýratyn orun degişlidir. Häzirki wagtda Aşgabat şäherinde Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň, Türkmenabat şäherinde Seýitnazar Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk institutynyň täze binalar toplumlarynyň gurluşygy güýçli depginde dowam edýär. Şu ýyl Bilimler we talyp ýaşlar gününde hormatly Gahryman Arkadagymyzyň gatnaşmagynda Halkara senagatçylar we telekeçiler uniwersitetiniň täze binalar toplumy dabaraly ýagdaýda ulanmaga berildi. Türkmenistanyň Döwlet energetika institutynyň täze, döwrebap okuw binalar toplumynda hem professor-mugallymlar, talyplar üçin ähli şertler döredildi. Paýtagtymyz Aşgabatda we welaýatlarda häzirki zaman tehnologiýalary ornaşdyrylan orta mekdepler, çagalar baglary öz gapylaryny giňden açdy. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz geljekde hem ýurdumyzda ýene-de köp sanly döwrebap bilim edaralarynyň guruljakdygyny aýtdy. Munuň özi bilim ulgamynda alnyp barylýan işleriň barha rowaçlanýandygyny görkezýär.

Arkadagly Gahryman Serdarymyz saglygy goraýyş ulgamy barada aýdyp, halkymyzyň saglygynyň, abadan we bagtyýar durmuşynyň ýurdumyzyň döwlet syýasatynyň möhüm ugry bolup durýandygyny belledi.

Nygtalyşy ýaly, saglygy goraýyş ulgamynda halkymyza dünýä ülňülerine laýyk gelýän ýokary hilli lukmançylyk hyzmatlary hödürlenilýär. Häzirki wagtda paýtagtymyzda Halkara pediatriýa, Halkara onkologiýa ylmy-kliniki merkezleriniň, Stomatologiýa merkeziniň gurluşygy ýokary depginde dowam edýär. Şeýle hem «Arçman» şypahanasynda goşmaça 400 orunlyk binalar toplumynyň gurluşygy alnyp barylýar.

Ýakyn wagtda biz Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň köpugurly hassahanasynyň, Indira Gandi adyndaky Aşgabat lukmançylyk orta okuw mekdebiniň täze binalar toplumynyň, paýtagtymyzda köpugurly hassahananyň, Ahal welaýatynyň Tejen şäherinde köpugurly hassahananyň düýbüni tutmagy meýilleşdirýäris. Şeýle-de Mary, Balkan we Lebap welaýatlarynda halkara derejeli onkologiýa merkezlerini, Daşoguz welaýatynda Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş merkezini gurmagy göz öňünde tutýarys. Bu işleriň ählisi milli saglygy goraýyş ulgamyna keselleriň öňüni almak, anyklamak, bejermek boýunça öňdebaryjy tejribeleriň giňden ornaşdyrylýandygyny görkezýär. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz halkymyzyň saglygyny goramagyň, ýurdumyzyň abadançylygyny gazanmagyň öňde durýan iň uly maksatdygyny nygtady.

Türkmenistanda ýaş nesli watansöýüjilik, ynsanperwerlik, sagdyn ruhda terbiýelemek barada köp alada edilýär. Sagdyn bedenli nesilleri ýetişdirmäge, ýaşlaryň ahlak we durmuş taýdan ösüşiniň üpjün edilmegine uly ähmiýet berilýär. Şular barada aýtmak bilen, hormatly Prezidentimiz geljekde hem türgenlerimiziň halkara derejeli ýaryşlarda Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň halkara sport abraýyny belende galdyryp, watansöýüjiligiň, ussatlygyň ajaýyp nusgasyny görkezjekdiklerine berk ynam bildirdi.

Bellenilişi ýaly, medeniýet we sungat halkyň ruhy baýlygydyr. Halkymyzyň ruhy gymmatlyklaryny, medeni mirasymyzy aýawly saklamakda, dünýä ýaýmakda medeniýet ulgamyna uly orun degişlidir. Häzirki döwürde türkmen medeniýetiniň we sungatynyň gazananlaryny dünýä ýaýmak maksady bilen, dürli festiwallar, konsertler, sergiler, döredijilik duşuşyklary, beýleki medeni-köpçülikleýin çäreler yzygiderli geçirilýär. Ýurdumyzda şu ýyl Medeniýet hepdeligi Ahal welaýatynda geçirildi. Geljek ýylda bolsa Medeniýet hepdeligi Balkan welaýatynda geçiriler diýip, Arkadagly Gahryman Serdarymyz aýtdy hem-de döredijilik işgärleriniň kämil, döwrebap eserleri döretmegi, döredijilikli zähmet çekmegi üçin mundan beýläk-de ähli şertleriň dörediljekdigini nygtady.

Ýurdumyzda Birleşen Milletler Guramasynyň bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça ýöriteleşdirilen düzümi, ýagny ÝUNESKO bilen netijeli gatnaşyklara aýratyn ähmiýet berilýär. Geçen döwürde Gadymy Merw, Köneürgenç ýadygärlikleri, Parfiýanyň Nusaý galalary ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna, şeýle hem maddy däl medeni gymmatlyklarymyzyň 9-sy bu guramanyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna girizildi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz ýurdumyzyň ÝUNESKO bilen alyp barýan işleriniň geljekde has-da giňeldiljekdigini aýtdy.

Döwlet Baştutanymyz halkara gatnaşyklar meselesine ünsi çekip, dünýä döwletleri bilen deňhukukly we özara bähbitli gatnaşyklary ösdürmegiň döwletimiziň daşary syýasatynyň esasy ugurlarynyň biridigini nygtady. Türkmenistan bu gün halkara derejede geçirilýän maslahatlaryň, forumlaryň mekanyna öwrüldi. Şu ýyl «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda ýokary derejede guralan Birleşen Milletler Guramasynyň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahaty dünýä we sebit ähmiýetli möhüm meseleleriň çözgüdini tapmaga hil taýdan täzeçe çemeleşýän Türkmenistanyň halkara abraýyny has-da artdyrdy. Maslahatyň jemleri boýunça Awaza syýasy Jarnamasy kabul edildi, şeýle hem 2024 — 2034-nji ýyllar üçin Hereketleriň Awaza maksatnamasy yglan edildi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz geçirilen ýokary derejedäki maslahatyň hem-de netijeli duşuşyklaryň deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň we üstaşyr ýurtlaryň arasyndaky hyzmatdaşlygy berkitmäge, Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmäge goşant goşjakdygyna berk ynam bildirdi.

Hormatly Prezidentimiz sözüni dowam edip, şu ýylyň dekabrynda ýurdumyzyň dünýä bileleşigi bilen bilelikde örän möhüm taryhy we şanly senäni — Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň şanly 30 ýyllyk baýramyny giňden belläp geçjekdigini aýtdy. Bellenilişi ýaly, Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan ykrar edilen we Konstitusiýamyzda hemişelik berkidilen oňyn Bitaraplygymyzdan ugur alyp, ähli döwletler, abraýly halkara guramalar bilen hyzmatdaşlygy ösdürmek boýunça zerur tagallalar edilýär.

Hormatly Prezidentimiz türkmen wekiliýetiniň ýakyn wagtda Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Nýu-Ýork şäherinde geçirilýän Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň nobatdaky 80-nji ýubileý sessiýasyna hem gatnaşjakdygyny, bu taryhy sessiýada Türkmenistanyň ileri tutýan garaýyşlarynyň beýan ediljekdigini belledi. Bu garaýyşlar ählumumy parahatçylygy we howpsuzlygy berkitmäge, durnukly ösüş, ulag, energetika ulgamlaryndaky hyzmatdaşlygy ösdürmäge gönükdirilendir. Ekologiýa howpsuzlygy, howanyň üýtgemegi we suw serişdelerinden rejeli peýdalanmak, köptaraplaýyn ynsanperwer hyzmatdaşlygy ösdürmek ileri tutulýan ugurlar bolup durýar.

Türkmenistanyň başlangyjy esasynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan «2025-nji ýyl — Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» atly Kararnamanyň biragyzdan kabul edilmegi ýurdumyzyň ählumumy parahatçylygy üpjün etmek boýunça tagallalarynyň dünýäde giňden goldanylýandygynyň güwäsi boldy. Şu ýylyň 21-nji martynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 79-njy sessiýasynyň 61-nji plenar mejlisinde ýurdumyzyň başlangyjy bilen «Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygy» atly Kararnamanyň biragyzdan kabul edilmegi Bitaraplyk syýasatymyzyň mynasyp dowam etdirilýändigini, ýurdumyzyň halkara derejedäki at-abraýynyň barha ýokarlanýandygyny ýene-de bir gezek görkezdi.

Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly hem-de ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygy mynasybetli halkara çäreler giň gerim bilen geçirilýär. Şu ýylyň 12-nji dekabrynda geçiriljek Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň wekilçilikli forumy hem döwletimiziň parahatçylyk söýüjilik taglymatyny dünýä ýaýmakda möhüm ähmiýete eýe bolar. Ol ýurdumyzyň ählumumy parahatçylygy üpjün etmek, döwletleriň arasynda ynanyşmagy berkitmek ugrunda edýän taýsyz tagallalarynyň üstünlikli durmuşa geçirilýändiginiň aýdyň beýanyna öwrüler. Şoňa görä, hormatly Prezidentimiz ýurdumyzyň geljekde hem halkara guramalar bilen alnyp barylýan netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmäge taýýardygyny tassyklady.

Döwlet Baştutanymyz sözüni dowam edip, Diýarymyzda gazanylýan her bir ösüşiň milli kanunçylygy kämilleşdirmek esasynda amala aşyrylýandygyny, Garaşsyz ýurdumyzyň Mejlisiniň hem raýatlaryň kanuny bähbitlerini goramak, ykdysadyýetimiziň pudaklaryny ösdürmek bilen bagly netijeli işleri alyp barýandygyny nygtady. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz täze kanunçylyk namalaryny kabul etmegiň we yzygiderli kämilleşdirip durmagyň häzirki döwrüň möhüm talaplarynyň biridigine ünsi çekdi.

Bellenilişi ýaly, halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini mundan beýläk-de ýokarlandyrmak boýunça giň möçberli işleriň hukuk esaslaryny has-da pugtalandyrmak möhüm bolup durýar. Kabul edilen milli maksatnamalarda göz öňünde tutulan işleri üstünlikli durmuşa geçirmek, ilatyň netijeli zähmet çekmegi üçin oňaýly şertleri döretmek maksady bilen, halkymyzdan gelip gowuşýan teklipleri öwrenmek we seljermek işine aýratyn üns bermeli diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy hem-de Halk Maslahatynyň mejlisinde ýurdumyzyň welaýatlarynyň ýaşaýjylarynyň we zähmetsöýer daýhanlaryň haýyşnamalarynyň göz öňünde tutulyp, täze etraplary döretmek barada öňe sürlen teklipleriň möhüm ähmiýete eýedigini nygtady. Munuň özi welaýatlary durmuş-ykdysady taýdan ösdürmäge, ilatymyzyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini has-da gowulandyrmaga, oba hojalyk pudagynda alnyp barylýan işleriň netijeliligini ýokarlandyrmaga ýardam eder.

Döwlet Baştutanymyz häzirki wagtda ýurdumyzda durmuşa geçirilýän beýik özgertmeleriň, gazanylýan üstünlikleriň her birimizde hakyky watançylyk duýgusyny, milli buýsanjy döredýändigini belläp, Garaşsyzlygymyz we hemişelik Bitaraplygymyz, bagtyýar hem-de abadan durmuşymyz üçin örän tutanýerlilik bilen zähmet çekmegiň zerurdygyny aýtdy. Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe biziň ýolumyz bagtyýarlygyň, berkararlygyň ýoludyr. Geçmişimizi, şu günümizi we geljegimizi berk baglanyşdyryp, biz mundan beýläk-de bu ýol bilen ynamly öňe gideris. Agzybirlikde we bitewülikde ýurdumyzy ösdürmek boýunça Gahryman Arkadagymyzyň başyny başlan döwletlilik ýoluny ynamly dowam etdireris diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy hem-de Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisinde beýan edilen ösüşleriň we täze maksatlaryň biziň öňümizde uly wezipeleri goýýandygyna ünsi çekip, mähriban halkymyz bilen bilelikde tutanýerli zähmet çekip, geljek ýyl üçin bellenen sepgitlere hem abraý bilen ýetiljekdigine berk ynam bildirdi.

Watanymyzyň, eziz halkymyzyň mertebesini, abraýyny has-da belende galdyrmak biziň baş maksadymyzdyr. Şoňa görä-de, ähli tagallalarymyzy Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimizi mundan beýläk hem gülledip ösdürmäge, merdana halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini has-da ýokarlandyrmaga gönükdirmelidiris diýip, Arkadagly Gahryman Serdarymyz nygtady.

Hormatly Prezidentimiz Halk Maslahatynyň mejlisine gatnaşyjylary we mähriban halkymyzy eziz Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 34 ýyllyk baýramy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlap, hemmelere berk jan saglyk, abadan hem-de bagtyýar durmuş arzuw etdi we çykyşyny: «Goý, Garaşsyz döwletimiziň dünýädäki at-abraýy mundan beýläk-de belent bolsun! Ýaşasyn Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwri! Ýaşasyn Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan!» diýen şygarlar bilen jemledi.

Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow hormatly Prezidentimize çykyşy üçin minnetdarlyk bildirdi. Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň ýurdumyzyň Hökümeti tarapyndan ýerine ýetirilen işler hem-de geljek üçin meýilnamalar baradaky çykyşy uly üns bilen diňlenildi we dowamly el çarpyşmalar bilen garşylanyldy.

Soňra Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan kabul edilen karar bilen maslahata gatnaşyjylary tanyşdyrmak üçin D.Gulmanowa söz berildi. Ol Halk Maslahatynyň mejlisine gatnaşyjylary Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan kabul edilen karar bilen tanyşdyrdy.

Türkmen halkynyň Milli Lideri Gurbanguly Berdimuhamedow hormatly Prezidentimize ýüzlenip, Halk Maslahatynyň şu günki mejlisinde möhüm ähmiýeti bolan Permandyr Kararlaryň işlenip taýýarlanylandygyny aýtdy.

«Ula hormat, kiçä sylag» diýlişi ýaly, ilki bilen, hormatly ýaşulularymyzy we ene-mamalarymyzy sylaglamak hakynda, şeýle hem zähmetde gazanan üstünlikleri bilen tapawutlanan ýurdumyzyň raýatlaryny Garaşsyzlyk baýramy mynasybetli döwlet sylaglary bilen sylaglamak hakyndaky Permanlar işlenip taýýarlanyldy. Garaşsyz, hemişelik Bitarap ýurdumyz dünýäde parahatçylygy, ynanyşmagy we özara düşünişmegi berkitmäge uly ähmiýet berýär. Bu ugurda yzygiderli halkara başlangyçlary öňe sürýär diýip, Gahryman Arkadagymyz belledi we döwletimiziň başlangyjy bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Kararnamasy esasynda 2025-nji ýylyň «Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» diýlip yglan edilmeginiň uly syýasy ähmiýetine ünsi çekdi. Munuň özi Türkmenistanyň alyp barýan «Açyk gapylar» syýasatynyň giňden dabaralanýandygynyň güwäsidir. Milli Liderimiz Konstitusiýamyza laýyklykda, «Bitarap Türkmenistanyň parahatçylyk we ynanyşmak syýasatynyň hukuk esaslary hakynda» Türkmenistanyň Konstitusion kanunynyň hem işlenip taýýarlanylandygyny aýtdy.

Häzirki wagtda ýurdumyzy mundan beýläk-de gülledip ösdürmäge gönükdirilen maksatnamalar üstünlikli durmuşa geçirilýär. Täze etraplar döredilip, bagtyýar halkymyz zerur bolan durmuş-ykdysady şertler bilen üpjün edilýär. Bu zatlaryň ählisi adam hakyndaky aladanyň döwletimiziň baş maksady bolup durýandygyny ýene-de bir gezek görkezýär. Ynha, Türkmenistanyň Mejlisiniň kabul eden karary esasynda hem Ahal, Daşoguz, Lebap we Mary welaýatlarynyň käbir etraplarynyň häkimliklerini döretmek, şeýle-de ýurdumyzy senagat taýdan ösdürmekde möhüm ähmiýeti bolan Balkan welaýatynyň Türkmenbaşy etrabynda karbamid öndürýän toplumy gurmak hakynda kararlar işlenip taýýarlanyldy diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy we hormatly Prezidentimizden bu resminamalara gol çekmegini haýyş etdi. Döwlet Baştutanymyz ýygnananlaryň el çarpyşmalary astynda degişli resminamalara gol çekdi.

Milli Liderimiz mejlise gatnaşyjylara ýüzlenip, hormatly Prezidentimiziň tabşyrygy boýunça ertir sylaglary gowşurmak dabaralarynyň geçiriljekdigini belledi. Soňra arakesme yglan edildi. Arakesmäniň dowamynda «Halk hakydasy» ýadygärlikler toplumynda toý sadakasy berildi.

Gahryman Arkadagymyz sadaka gatnaşyjylara ýüzlenip, «Maslahatly biçilen don gysga bolmaz» diýlişi ýaly, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisiniň ýokary derejede geçirilendigini belledi. Maslahatda hormatly Prezidentimiz Garaşsyz, baky Bitarap ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmäge, raýatlarymyzyň hal-ýagdaýyny has-da gowulandyrmaga gönükdirilen il-ýurt bähbitli işleri giňden beýan etdi. Watanymyzy ösdürmek boýunça öňde duran möhüm wezipeleri kesgitledi. Şeýle hem Diýarymyzy mundan beýläk-de toplumlaýyn ösdürmäge gönükdirilen taryhy çözgütleri kabul etdi.

Milli Liderimiz bu gün öten-geçenlerimizi ýatlap sadaka berilýändigini, halkymyzyň mukaddes gadymy däp-dessurlarynyň berjaý edilýändigini, bularyň hemmesiniň sogap, parz işlerdigini nygtap, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň alyp barýan öňdengörüjilikli içeri we daşary syýasatynyň üstünliklere beslenmegini, halkymyzyň bagtyýar durmuşyna gönükdirilen işleriň hemişe rowaç bolmagyny Beýik Biribardan dileg etdi.

Soňra Türkmenistanyň müftüsi tebärek çykdy. Tebärek çykylandan soňra, sadaka gatnaşýanlara nahar çekildi. Duz-tagam dadylandan soňra, toý töwiri okalyp, Garaşsyz Watanymyzyň rowaçlygy, Gahryman Arkadagymyzyň hem-de Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlarynyň sag bolmagy, ähli asylly işleriniň üstünliklere beslenmegi dileg edildi.

Gahryman Arkadagymyz sadaka gatnaşanlara ýüzlenip, hemmeleriň bilelikde parz işi edendiklerini, öten-geçenlerimizi ýatlap, sadaka berlendigini belläp, edilen doga-dilegleriň Beýik Biribaryň dergähinde kabul bolmagyny, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň baştutanlygynda ýurdumyzyň asuda, mukaddes ojaklaryň abadan, saçaklaryň rysgal-bereketli bolmagyny dileg etdi. “Toýlarymyz toýa ulaşsyn!” diýip, Milli Liderimiz sözüni jemledi.

Arakesmeden soňra, mejlis öz işini dowam etdi. Gahryman Arkadagymyz mejlise gatnaşyjylara ýüzlenip, hormatly Prezidentimiziň gol çeken Permanlary esasynda sylaglary gowşurmak dabarasyna başlamagy, Halk Maslahatynyň mejlisinde däp bolşy ýaly, hormatly ýaşulularymyza we ene-mamalarymyza mynasyp bolan sylaglaryny gowşurmagy teklip etdi we mejlise gatnaşyjylaryň adyndan döwlet Baştutanymyza her welaýatdan, Aşgabat, Arkadag şäherlerinden Türkmenistanyň «Hormatly il ýaşulusy” diýen ada we «Zenan kalby» ordenine mynasyp bolanlara sylaglary gowşurmak haýyşy bilen ýüzlendi. Permanlary okamak üçin Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy D.Gulmanowa söz berildi.

Döwlet Baştutanymyz Serdar Berdimuhamedow Türkmenistanyň «Hormatly il ýaşulusy» diýen ada mynasyp bolan ýaşululara, ýaşlary watançylyk ruhunda terbiýeländikleri, dürli ulgamlarda çeken asylly zähmeti üçin «Zenan kalby» ordenine mynasyp bolanlara sylaglary dabaraly ýagdaýda gowşurdy. Ýokary döwlet sylagyna mynasyp bolan ýaşulular we mährem eneler zähmetine berlen ýokary baha hem-de Gahryman Arkadagymyzyň we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň mähriban halkymyzyň abadan durmuşy barada edýän aladasy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler.

Soňra türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow jemleýji sözi bilen çykyş etdi.

Gahryman Arkadagymyz mejlise gatnaşyjylara ýüzlenip, şu gün Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisinde örän möhüm soraglaryň ara alnyp maslahatlaşylandygyny, Prezident Maksatnamasyna laýyklykda, geljekde öňde durýan wezipeleriň kesgitlenilendigini, Garaşsyz, hemişelik Bitarap ýurdumyzy mundan beýläk-de gülledip ösdürmäge gönükdirilen resminamalaryň kabul edilendigini belledi we Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň baştutanlygynda ähli halkymyz bilen bilelikde agzybirlikde, jebislikde öňde goýlan maksatlaryň üstünlikli amala aşyryljakdygyna berk ynam bildirdi. Milli Liderimiz gün tertibine girizilen soraglary ara alyp maslahatlaşmaga gatnaşandygy üçin hemmelere minnetdarlyk bildirip, berkarar Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 34 ýyllyk baýramy bilen ýene-de bir gezek tüýs ýürekden gutlady we ähli türkmen halkyna, mejlise gatnaşanlara berk jan saglyk, abadan durmuş, ýurdumyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde täze üstünlikleri arzuw etdi we Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisini ýapyk diýip yglan etdi.

Türkmenistanyň Döwlet senasy belentden ýaňlandy.

Şu ýylyň 5-nji awgustynda «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň başlyklyk etmeginde BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň açylyşy we birinji plenar mejlisi geçirildi.

Foruma döwlet we Hökümet Baştutanlary, 100-den gowrak ýurduň, 50-ä golaý halkara guramanyň ýokary wezipeli wekilleri, 20-den gowrak dünýä belli kompaniýalaryň wekilleri gatnaşýarlar. Bu ähmiýetli wakany giňden şöhlelendirmek üçin Awaza dünýäniň 40-a golaý ýurdundan köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň 160-dan gowrak wekili geldi.

Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan halkara giňişlikde ählumumy ösüşiň bähbidine asylly başlangyçlary durmuşa geçirýär. Gahryman Arkadagymyzyň binýadyny goýan ynsanperwer başlangyçlary esasynda hem-de hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň baştutanlygynda ýurdumyz dostlukly döwletara gatnaşyklara ygrarlydygyny, sebit we ählumumy gün tertibindäki möhüm meseleleriň çözgütlerini işläp taýýarlamaga jogapkärli çemeleşýändigini iş ýüzünde görkezýär. «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň geçirilmegi munuň aýdyň güwäsidir.

BMG-niň guramagynda on ýyldan bir gezek geçirilýän bu halkara maslahat deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň durmuş-ykdysady taýdan durnukly ösüşini gazanmak, özara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak bilen bagly meseleleri ara alyp maslahatlaşmak we bu ugurda gazanylan üstünlikleri seljermek üçin möhüm meýdança öwrüler.

Bilşimiz ýaly, 2025-nji ýylyň 11-nji aprelinde BMG-niň Baş Assambleýasynyň 79-njy sessiýasynyň 63-nji plenar mejlisinde «BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatyny geçirmegiň tertibine goşmaça maglumat» atly Kararnama biragyzdan kabul edildi. Bu çözgüt Türkmenistan bilen BMG-niň arasyndaky hyzmatdaşlygyň strategik häsiýete eýediginiň aýdyň mysalyna öwrülip, ýurdumyzyň halkara abraýynyň we dünýä ähmiýetli işlere işjeň gatnaşmagynyň ykrarnamasy boldy. Munuň özi türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyz tarapyndan binýady goýlan ynsanperwer daşary syýasy strategiýamyzyň hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda üstünlikli durmuşa geçirilýändiginiň güwäsidir. Şol syýasat durnukly ösüşiň bähbidine halkara hyzmatdaşlygy ösdürmäge, parahat we abadan geljegi gurmaga gönükdirilendir.

...Ir bilen maslahata gatnaşýan ýokary derejeli wekiliýet baştutanlary forumyň geçirilýän ýerine geldiler.

Forumyň öňüsyrasynda bilelikde surata düşmek dabarasy boldy.

Soňra wekiliýet baştutanlary halkara maslahatyň Plenar mejlisler zalyna geldiler. Bu ýerde BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň açylyşy boldy.

Maslahatyň häzirki Başlygy hökmünde BMG-niň Baş sekretary ony açyk diýip yglan etdi we giriş sözi bilen çykyş etdi.

Soňra maslahaty geçirmegiň düzgünlerine laýyklykda, ses bermek arkaly hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow maslahatyň Başlygy saýlanyldy.                                                                                                                                                        BMG-niň Baş sekretary döwlet Baştutanymyzy maslahatyň Başlygy wezipesine saýlanmagy mynasybetli gutlady we prezidiumyň merkezinde ýörite bellenen ýere geçmäge çagyrdy.

Hormatly Prezidentimiz BMG-niň Baş sekretaryndan agaçdan ýasalan çekiçjagazy kabul edip, özi üçin ýörite bellenen ýere geçdi.

Döwlet Baştutanymyz BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň Başlygy hökmünde çykyş etdi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Birleşen Milletler Guramasynyň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň Başlygy saýlanylmagynyň özi üçin uly hormatdygyny aýdyp, hemmeleri bu foruma gatnaşýandyklary üçin Türkmenistanyň adyndan tüýs ýürekden mähirli gutlady hem-de minnetdarlyk bildirdi.

Bu maslahat dünýä ösüşiniň uly we derwaýys meselelerine gürrüňsiz degişlidir. Birleşen Milletler Guramasynyň giň gerimli maksatnamalaryny, ilki bilen, Durnukly ösüş maksatlaryny ýerine ýetirmäge, Geljegiň bähbidine paktyň strategik ýörelgelerine eýermäge dahyllydyr diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we şunuň bilen baglylykda, şu belent münberden Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Antoniu Guterrişe, bu guramanyň agzalary bolan döwletleriň ähli Baştutanlaryna hem-de wekillerine şu foruma üns berýändikleri we deňze çykalgasy bolmadyk ýurtlary hemmetaraplaýyn ösdürmäge berk eýerýändikleri üçin minnetdarlyk bildirdi.

Biziň şu maslahatymyzda seredilýän meseläniň ählumumy ähmiýeti bardyr. Ol halkara işiň esasy ölçeglerini, ýagny ynsanperwer, ykdysady, durmuş, ekologiýa we beýleki ugurlary öz içine alýar.

Ilkinji nobatda, ynsanperwer meseleleriň möhümdigini bellemek isleýärin diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň adama, onuň isleglerine we zerurlyklaryna gönükdirilendigi bellenildi. Bu syýasat şahsyýetiň mümkinçiliklerini, döredijilik kuwwatyny ýüze çykarmakdan, ruhy we beden saglygyny üpjün etmekden, kanuny hukuklaryny hem-de bähbitlerini goramakdan ybaratdyr.

«Döwlet adam üçindir!» diýen syýasatymyz diňe bir şygar däldir. Ol Türkmenistanyň içeri syýasatynyň, ýaşaýyş-durmuşynyň düýpli ugruny kesgitleýän, ýurdumyzyň daşary syýasatynyň we halkara işiniň esasydyr. Sebäbi adamlaryň durmuşynyň ýokary standartlaryny hem-de ýaşaýşynyň hilini üpjün etmek Türkmenistanyň alyp barýan syýasatynyň esasydyr. Şoňa görä-de, ýurdumyzyň býujetiniň esasy bölegi durmuş maksatnamalaryny amala aşyrmaga, hususan-da, ýaşaýyş jaýlarynyň, saglygy goraýyş we bilim desgalarynyň gurluşygyna gönükdirilýär. Maşgalany, eneligi we çagalygy, ýaşlary hem-de ýaşuly nesli, mümkinçiligi çäkli adamlary, raýatlaryň beýleki toparlaryny goldamak üçin ulanylýar.

Lukmançylyk we ýokary hilli saglygy goraýyş hyzmatlary bilen üpjünçilik barada aýratyn durup geçmek isleýärin. Milli çäklerden çykýan bu mesele düýpli meseledir, onuň örän möhüm ähmiýeti bardyr diýip, hormatly Prezidentimiz sözüni dowam etdi we durmuş syýasatyny alyp barýan döwlet hökmünde Türkmenistanyň bu işde baý tejribe toplandygyny hem-de bu tejribäni ähli ýurtlar bilen paýlaşmaga, halkara guramalar bilen giňden hyzmatdaşlygy ýola goýmaga taýýardygyny tassyklady.

Döwlet Baştutanymyz bu forumyň münberinden «Geljegiň ählumumy lukmançylygy — raýdaşlyk we hyzmatdaşlyk» başlangyjyny öňe sürüp, bolup geçen dünýä pandemiýasynyň, Ýer ýüzüniň dürli künjeklerinde ýüze çykýan häzirki meseleleriň, keselçilikleriň we epidemiýalaryň raýdaşlyk we özara goldaw düşünjesiniň dünýä möçberinde adamyň saglygy, saglygyny goramaga hem-de bejergä bolan düýpli hukugy bilen birmeňzeşdigini görkezýändigini nygtady.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        Bu başlangyçda gürrüň Birleşen Milletler Guramasynyň howandarlygynda halkara lukmançylyk diplomatiýasynyň ulgamlaýyn usullaryny ýola goýmak barada barýar. Biziň pikirimizçe, Birleşen Milletler Guramasy, onuň ýöriteleşdirilen guramalary, maksatnamalary, gaznalary, institutlary bu işi goldamakda esasy utgaşdyryjynyň wezipesini öz üstüne almalydyr diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow aýtdy.

Şu forumda Türkmenistanyň şeýle başlangyjy öňe sürmegi ýöne ýere däldir, onuň maksady we esaslary bardyr. Deňze çykalganyň bolmazlygy häzirki döwürde lukmançylyk kömegini bermek, lukmançylyk enjamlaryny we derman serişdelerini ibermek, zerur bolan öňüni alyş çärelerini geçirmek, ähli saglygy goraýyş ulgamynyň işlemegini üpjün etmek üçin düýpli päsgelçilik bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy we ýurdumyzyň bu başlangyjy iş ýüzünde amala aşyrmak boýunça öz garaýyşlaryny beýan etmäge hem-de Birleşen Milletler Guramasynyň degişli düzümlerinde işe başlamaga taýýardygyny belledi.

Bellenilişi ýaly, durnukly kommunikasiýalar ulgamyny döretmek deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan ýurtlar üçin möhüm meseledir. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan bu örän möhüm ugur boýunça dialog üçin häzirki zaman halkara binýadyny döretmek başlangyjyny öňe sürenleriň biri boldy. Şunuň bilen baglylykda, bu ugurda 2016-njy ýylda Aşgabatda Birleşen Milletler Guramasynyň Durnukly ulag boýunça birinji ählumumy maslahatynyň, şeýle hem ýurdumyzda 2022-nji ýylda Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan ýurtlaryň ulag ministrleriniň halkara maslahatynyň üstünlikli geçirilendigi bellenildi.

Türkmenistanyň bu ugurda alyp barýan işleri netijesinde, soňky ýyllarda biziň döwletimiziň halkara ulag hyzmatdaşlygyny ösdürmek barada öňe süren başlangyjy boýunça Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň alty sany Kararnamasy kabul edildi. Durnukly ösüş maksatlaryny ýerine ýetirmek bilen baglylykda, Türkmenistan ulag arabaglanyşygyny çaltlandyrmagyň we bu ugurda täze garaýyşlaryň zerurdygyndan ugur alýar. Şoňa görä-de, geçen ýyl Dubaýda geçirilen Bütindünýä hökümet sammitinde biziň ýurdumyz hyzmatdaşlyk etmegiň täze görnüşini — Durnukly ulag arabaglanyşygynyň ählumumy atlasyny döretmegi teklip etdi diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi hem-de şol başlangyja foruma gatnaşyjylaryň ünsüni çekip, onuň amala aşyrylmagynyň deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň bütindünýä ulag-logistika akymlaryna goşulyşmagyna düýpli ýardam berjekdigine ynam bildirdi.

Şeýle hem hormatly Prezidentimiz «Ýaşyl» gün tertibi bilen baglylykda, ulag ugurlarynyň ekologik howpsuzlygynyň bu işde örän möhüm mesele bolup durýandygyna ünsi çekdi. Bu wezipäni, ilki bilen, häzirki zaman tehnologiýalaryny çekmek arkaly çözüp boljakdygyny görýäris. Türkmenistan beýleki ugurlarda, şol sanda energetika babatda hem ekologiýa meselesine uly ähmiýet berýär. «Ýaşyl» energetika düşünjesi häzirki döwürde ýurduň içinde hem, halkara energiýa giňişliginde hem biziň energetika pudagyndaky işimiziň hökmany, düýpli ölçegi bolup durýar.

Bu ugurda biz Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde kabul edilen halkara namalara berk laýyklykda iş alyp barýarys diýip, döwlet Baştutanymyz energetika üçlügine gatnaşyjylaryň ählisiniň, ýagny energiýany öndürijileriň, üstaşyr geçirijileriň, sarp edijileriň halkara ekologiýa ölçeglerini we daşky gurşawy goramak hem-de howanyň üýtgemegi babatdaky ylalaşyklary gyşarnyksyz berjaý etmelidigini nygtady. Biziň ýurdumyz bu meselede gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerini peýdalanmak boýunça işi çaltlandyrmak ugrunda çykyş edýär diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we ýurdumyzyň wodorod energetikasyny ösdürmäge gatnaşmaga-da taýýardygyny nygtady hem-de bu meselede hyzmatdaşlyk etmegiň anyk bilelikdäki meýilnamalarynyň we algoritmleriň zerurdygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz 2030 — 2040-njy ýyllar aralygyndaky döwür üçin wodorod energetikasyna geçmegiň ählumumy maksatnamasyny döretmek başlangyjyny öňe sürdi we geljek ýyldan başlap, Birleşen Milletler Guramasynda şu maksatnamany işläp taýýarlamak meselesini ara alyp maslahatlaşmaga girişmegi teklip etdi.                                                                                                                                                                                                                                Umuman, biz ähli ykdysady işi ekologiýa standartlary bilen utgaşdyrmagyň zerurdygyndan ugur alýarys. Biziň ekologiýa syýasatymyzyň esasy ugry ykdysady ulgamy önümçilik pudagynyň tebigatyň bäsdeşi däl-de, eýsem, sazlaşdyryjysy we daýanjy bolar ýaly ýola goýmakdan ybaratdyr diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we şunuň bilen baglylykda, ýapyk aýlawly (sirkulýar) ykdysadyýete geçmegiň ählumumy çarçuwaly maksatnamasyny döretmek barada Türkmenistanyň öňe süren teklibine ünsi çekdi.

Howa meselesiniň uly ähmiýetiniň bardygyny nygtap, Birleşen Milletler Guramasynyň Howanyň üýtgemegi barada Çarçuwaly konwensiýasynyň düzgünlerini durmuşa geçirmegiň netijelidigini bellemek zerur diýip hasap edýärin. Munuň özi konwensiýanyň taraplarynyň soňky maslahatlarynda aýratyn aýdyň ýüze çykdy. Şol maslahatlarda täze ählumumy howa gün tertibiniň tehnologik, hukuk we ykdysady esaslarynyň işlenip düzülýändigini bellemek gerek. Bu işde deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň mynasyp we saldamly orny bolmalydyr. Türkmenistan bu ugry goldaýar hem-de oňa döredijilikli we netijeli işi bilen doly goşulýar. Mysal üçin, deňze çykalgasy bolmadyk döwletleriň howa babatdaky meselesi Hazar deňzini gorap saklamak we Araly halas etmek ýaly meseleler bilen baglydyr. Şu foruma gatnaşyjy birnäçe döwletler üçin Hazar deňzi dünýä ummanyna çykmagyň örän möhüm suw ýoly bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz sözüni dowam etdi we şunuň bilen baglylykda, hemmeleriň deňziň ekologik abadançylygyna gyzyklanma bildirýändigine, munuň bolsa onuň ykdysady we ulag mümkinçiliklerine gönüden-göni täsir edýändigine ynam bildirdi.

Bellenilişi ýaly, Hazar deňziniň meseleleri sebit, hatda kontinental çäklerden hem çykýar. Şoňa görä-de, biziň ýurdumyz Baş Assambleýanyň 78-nji sessiýasynda Hazaryň daşky gurşawyny goramak bilen bagly meseleleriň giň toplumy boýunça hünärmenleriň anyk dialogy hökmünde «Hazar ekologik başlangyjy» bilen çykyş etdi. Onuň wagty ýeten ençeme ekologiýa meselelerini çözmegi öňe sürdi. Häzirki döwürde şol örän möhüm meseleleriň biri-de deňziň suwunyň çekilmegidir.

Şeýle hem hormatly Prezidentimiz Araly halas etmek meselesiniň möhüm ähmiýetini belledi. Nygtalyşy ýaly, Türkmenistan Aral deňziniň sebiti üçin Birleşen Milletler Guramasynyň ýörite maksatnamasyny işläp taýýarlamagy hem-de Aral meselesini bu guramanyň işiniň aýratyn ugruna öwürmegi teklip edýär. Şunuň bilen baglylykda, biziň ýurdumyzyň başlangyjy bilen Baş Assambleýanyň kabul eden iki sany Kararnamasy, ýagny «Birleşen Milletler Guramasynyň we Araly halas etmegiň halkara gaznasynyň arasynda hyzmatdaşlyk» atly Kararnamasy, şeýle hem BMG-niň Aziýa — Ýuwaş umman sebiti üçin Ykdysady we Durmuş komissiýasynyň «Birleşen Milletler Guramasynyň Aral deňziniň sebiti üçin Ýörite maksatnamasyny döretmegiň şertlerine seretmek» atly Kararnamasy netijeli halkara hyzmatdaşlyk üçin gowy esas bolup durýar diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we bu örän möhüm resminamalaryň durmuşa geçirilmeginiň Aral meselesi boýunça ähli halkara işleriň kesgitleýji şertleriniň birine öwrüljekdigine ynam bildirdi.

Şeýle hem hormatly Prezidentimiz umumy dünýä işleriniň örän möhüm bölegi hökmünde suw meselesi boýunça hyzmatdaşlyga ünsi çekdi. Munuň özi köp babatda Ýer ýüzünde durnuklylygy, ösüşi hem-de abadançylygy üpjün etmegiň geljegini kesgitleýär. Bu meselede suw serişdeleriniň tygşytly ulanylmagy we adalatly paýlanylmagy möhüm bolup durýar. Türkmenistan hemişe suwa deň we adalatly elýeterlilik halklaryň hem-de her bir adamyň tebigy we düýpli hukugydyr diýip, berk we üýtgewsiz çykyş edýär diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň tutuş suw meselesi toplumyna seretmegiň şu üç sany binýatlaýyn kada, ýagny halkara hukugyň berjaý edilmegine; bähbitleriň özara hasaba alynmagyna; halkara guramalaryň, ilkinji nobatda, Birleşen Milletler Guramasynyň gatnaşmagyna esaslanmalydygyna ynanýandygyny nygtady.                                                                                                                                                                                                                                                              Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy 2025-nji ýyly Türkmenistanyň teklibi boýunça «Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» diýip yglan etdi. Şeýle hem biziň ýurdumyz şu ýyl dünýä jemgyýetçiligi bilen bilelikde taryhy senäni — Türkmenistanyň Bitaraplygynyň halkara derejede ykrar edilmeginiň 30 ýyllygyny belleýär. Bu wakalaryň ikisiniň hem Birleşen Milletler Guramasynyň 80 ýyllyk ýubileýi bilen gabat gelmegi simwoliki ähmiýete eýedir. Parahatçylyk, ynanyşmak, Bitaraplyk düşünjeleri biziň üçin özara aýrylmaz bagly bolup, Türkmenistanyň alyp barýan syýasatynyň manysyny we düýp mazmunyny düzýär. Olar biziň halkara giňişlikdäki hereketlerimizi hem-de başlangyçlarymyzy kesgitleýär. Birleşen Milletler Guramasy bilen strategik hyzmatdaşlyk döwletimiziň ileri tutýan ugry bolan we bolmagynda galýan daşary syýasatymyzyň filosofiýasyny aňladýar.

Bu doly derejede häzirki foruma hem degişlidir. Biz Birleşen Milletler Guramasy, dünýäniň onlarça ýurtlaryndan bolan dostlarymyz hem-de pikirdeşlerimiz, abraýly halkara guramalar bilen Türkmenistanda deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan ýurtlaryň meseleleri, olary çözmegiň ýollary barada garaýyşlarymyzy beýan edýäris. Özi-de döredijilik we deňhukuklylyk, özara hormatlamak hem-de bähbitleri hasaba almak bilen, biziň halklarymyz, adamlarymyz, olaryň häzirki we geljekki durmuşy barada alada etmek bilen, garaýyşlarymyzy beýan edýäris diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy we bu ýoluň dogrudygyna hem-de bilelikde üstünliklere ýetiljekdigine ynam bildirdi.

Çykyşynyň ahyrynda döwlet Baştutanymyz ähli wekiliýetlere, hormatly myhmanlara işjeň we netijeli hyzmatdaşlyk, ýurtlarymyzyň hem-de bütin adamzadyň ösüşi, ilerlemegi we abadançylygy baradaky öňde goýlan maksatlary ýerine ýetirmekde Türkmenistan bilen bilelikde işlemäge taýýardyklary üçin ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirdi.

Soňra tassyklanan iş tertibine laýyklykda çykyşlar diňlenildi.

Ilki bilen, BMG-niň Baş sekretary Antoniu Guterrişe söz berilýär.

BMG-niň Baş sekretary, ilki bilen, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowa hem-de Türkmenistanyň halkyna bildirilen myhmansöýerlik we şu möhüm maslahaty guramakda başlangyçly orny üçin hoşallygyny beýan etdi.

Antoniu Guterriş çykyşynda Hereketleriň Awaza maksatnamasyna ünsi çekip, Birleşen Milletler Guramasynyň DÇBÖBD-niň bu ugurdaky tagallalaryny goldaýandygyny belledi. Şeýle hem ol geljek on ýyl üçin bilelikdäki hereketleriň möhüm ugurlaryny kesgitledi.

Biz düzümleýin özgertmeleri we ykdysadyýetiň diwersifikasiýalaşdyrylmagyny çaltlandyrmalydyrys. Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler tebigy serişdelerden başlap, adam maýasyna çenli ägirt uly kuwwata eýedirler. Şunuň bilen birlikde, ýerli innowasiýalara we inklýuziw ösüşe maýa goýumlary gönükdirmek möhüm bolup durýar. Sanly özgeriş bu tagallalaryň esasylarynyň biri bolmalydyr. Munuň özi DÇBÖBD-ä dünýä bazarlaryna çykmaga ýardam berer diýip, Baş sekretar aýtdy.

Şunuň bilen baglylykda, sanly infrastrukturany ösdürmegiň, sanly sowatlylygy ýokarlandyrmagyň we bu tehnologiýalara inklýuziw elýeterliligi üpjün etmegiň zerurdygy nygtaldy.

Şeýle hem Antoniu Guterriş öz çykyşynda özara söwdany, üstaşyr we sebit arabaglanyşygyny ösdürmegiň möhümdigini belledi. Serhetden geçiş amallarynyň ýeňilleşdirilmegi, standartlaryň özara laýyk getirilmegi, bökdençsiz söwda we üstaşyr geçiş amallarynyň üpjün edilmegi üçin hukuk binýadynyň pugtalandyrylmagy, durnukly ulag geçelgelerine, serhetüsti energetika ulgamlaryna, intellektual logistika platformalaryna maýa goýumlaryň gönükdirilmegi ileri tutulýan ugurlaryň hatarynda görkezildi.                                                                                                                                                                                                                     Şeýle hem BMG-niň Baş sekretary howanyň üýtgemegi bilen baglanyşykly meselä ünsi çekdi. “Ýaşyl” ykdysadyýete geçilmegi, gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleriniň ösdürilmegi DÇBÖBD-ä daşky gurşawy goramak bilen bir hatarda täze pudaklary we iş orunlaryny döretmäge ýardam berer.

Hormatly Prezidentimiz BMG-niň Baş sekretaryna çykyşy üçin minnetdarlyk bildirip, BMG-niň Baş Assambleýasynyň 79-njy sessiýasynyň Başlygy Filemon Ýanga söz berdi. Ol Awazada geçirilýän şu maslahata gatnaşmagyň özi üçin uly mertebedigini belläp, Türkmenistanda mähirli kabul edilendigine ýokary baha berýändigini aýtdy. BMG-niň Tertipnamasynda beýan edilen garaýyşlaryň tutuş adamzadyň durmuşyny özgertmekde aýgytlaýjy ähmiýete eýedigini belläp, Filemon Ýang 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Durnukly ösüş maksatlarynyň Gün tertibiniň soňky bäş ýylyna girişilendigini aýtdy hem-de oňa çenli galan döwürde şol maksatlara ýetmek üçin dünýä bileleşiginiň tagallalarynyň birleşdiriljekdigine ynandyrdy.

BMG-niň Baş Assambleýasynyň 79-njy sessiýasynyň Başlygy häzirki döwrüň biziň esas goýujy gymmatlyklara hemmetaraplaýyn ygrarlydygymyzy, Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerinde ähli halklaryň bähbidine netijeli hereketleri talap edýändigini, olaryň bolsa howpsuz, adalatly we deňhukukly geljege tarap ýolda hiç bir adamyň ünsden düşürilmejekdigini kepillendirmäge ýardam bermelidigini nygtady. Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň 32-siniň hem ýüzbe-ýüz bolýan meseleleri BMG-niň Baş Assambleýasynyň üns merkezinde durýar, ýakynda bu döwletleriň aýratyn zerurlyklary baradaky Halkara habardarlyk güni yglan edildi. Şunuň bilen baglylykda, bu senäniň her ýylyň 6-njy awgustynda belleniljekdigi we şeýle ähmiýetli çözgüdiň Awazada geçirilýän häzirki maslahatyň öň ýanynda kabul edilmeginiň aýratyn mana eýedigi bellenildi.

BMG-niň Baş Assambleýasy deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleri hemişe goldar, şu maslahatyň dowamynda kabul edilen Hereketleriň Awaza maksatnamasynyň ýerine ýetirilişine her ýyl seljerme geçiriler diýip, Filemon Ýang aýtdy. Myhmansöýer türkmen topragynda ýokary derejede guralýan şu maslahatda kabul ediljek çözgütler diňe bir DÇBÖBD üçin däl, eýsem, tutuş dünýä ösüşi üçin hem uly ähmiýete eýe bolar. Ösüp barýan döwletleriň ählisine, şol sanda DÇBÖBD-ä berilýän goldawy giňeltmek babatynda Durnukly ösüş maksatlaryna uly orun degişlidir. BMG-niň çäklerinde işlenilip taýýarlanylan “Geljegiň maksatnamasynda” DÇBÖBD-niň hem-de üstaşyr ýurtlaryň, şeýle hem gyzyklanma bildirýän taraplaryň arasynda has ygtybarly hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny kemala getirmek boýunça netijeli çäreler kesgitlenendir diýip, BMG-niň Baş Assambleýasynyň 79-njy sessiýasynyň Başlygy belledi hem-de Hereketleriň Awaza maksatnamasynda beýan edilen wezipeleriň dünýäniň ähli künjeklerinde erkin üstaşyr gatnawlaryň ýola goýulmagy üçin esas goýujy ýolgörkeziji boljakdygyna ynam bildirdi.

Häzirki wagtda Hereketleriň Awaza maksatnamasynyň ileri tutulýan bäş ugrunyň, ilkinji nobatda, durmuşa geçirilmeginiň möhüm bolup durýandygyny, şu forumyň dowamynda oňa gatnaşyjylaryň, BMG-ä agza döwletleriň ählisiniň bu başlangyçlary goldamagynyň üstünligiň şerti boljakdygyny aýdyp, Filemon Ýang maslahatyň ýokary derejede guralandygyny, onda netijeli çözgütleriň kabul edilýändigini, ýagty geljege tarap ýolda ösüp barýan döwletleriň arasyndaky hyzmatdaşlygy has-da pugtalandyrmakda Hereketleriň Awaza maksatnamasynyň uly ähmiýete eýe boljakdygyny belledi hem-de Türkmenistanyň Hökümetine we halkyna tüýs ýürekden hoşallygyny beýan etdi.

Döwlet Baştutanymyz BMG-niň Baş Assambleýasynyň 79-njy sessiýasynyň Başlygyna çykyşy üçin minnetdarlyk bildirip, söz nobatyny BMG-niň Ykdysady we Durmuş geňeşiniň (ECOSOC) Başlygy Lok Bahadur Thapa geçirdi.

BMG-niň Ykdysady we Durmuş geňeşiniň Başlygy maslahata gatnaşyjylary mübärekläp, BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatyna gatnaşmagyň özi üçin uly hormatdygyny belledi hem-de bildirilen myhmansöýerlik we forumyň ýokary guramaçylygy üçin türkmen tarapyna tüýs ýürekden hoşallygyny beýan etdi.                                                                                                                                                                                                                                                                                Lok Bahadur Thapa halkara maslahatyň ähmiýeti barada aýtmak bilen, onuň deňze göni çykalgasy bolmadyk 32 ýurtda ýaşaýan jemi 570 milliondan gowrak adam üçin inklýuziw we durnukly ösüş babatda täze mümkinçilikleri açýandygyny nygtady.

Bellenilişi ýaly, bu döwletler deňze, esasy halkara bazarlara we üstaşyr ulag geçelgelerine göni çykalganyň bolmazlygy, ulag we aragatnaşyk infrastrukturasynyň mümkinçilikleriniň çäkli bolmagy ýaly päsgelçilikler bilen ýüzbe-ýüz bolmagyny dowam edýärler. Bu päsgelçilikler howanyň üýtgemegi netijesinde has-da artýar.

Ylymda we tehnologiýada çalt öňegidişlige garamazdan, DÇBÖBD-de sanly hyzmatlary ornaşdyrmak ýokary çykdajylary talap edýär. Şonuň üçin hem bu ugurda durmuşa geçirilýän işler öz wagtynda, hyjuwly, ýeterlik we dowamly bolmalydyr. Bu babatda alnyp barylýan işler soňky on ýylda gazanylan üstünliklere esaslanmalydyr.

Şunuň bilen baglylykda, BMG-niň Ykdysady we Durmuş geňeşiniň Başlygy Hereketleriň Awaza maksatnamasynyň ähmiýetine ünsi çekip, onuň DÇBÖBD-niň durnukly ösüş babatda mümkinçiliklerini açmak, milli, sebit we halkara derejeli ugurlar boýunça uzak möhletleýin ösüş gazanmak üçin geljegi uly resminamadygyny belledi. Şeýle hem DÇBÖBD-niň ykdysadyýetiniň pudaklaryna maýa goýumlary artdyrmagyň, sanly ulgamy we innowasiýalary işjeň ornaşdyrmagyň zerurdygy nygtaldy.

BMG-niň Ykdysady we Durmuş geňeşiniň Başlygy çykyşynyň ahyrynda ýolbaşçylyk edýän düzüminiň Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek üçin Hereketleriň Awaza maksatnamasynyň netijeli durmuşa geçirilmegine, DÇBÖBD-niň ösüşiniň ileri tutulýan ugurlaryna, hususan-da, azyk howpsuzlygy, durnukly arabaglanyşyk, howanyň üýtgemegine garşy göreşmek boýunça başlangyçlara ýakyn goldaw berjekdigine ynandyrdy.

Hormatly Prezidentimiz BMG-niň Ykdysady we Durmuş geňeşiniň Başlygyna çykyşy üçin minnetdarlyk bildirdi.

Soňra Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler toparynyň Başlygynyň wezipesini ýerine ýetiriji hökmünde çykyş etmek üçin Gyrgyz Respublikasynyň Ministrler Kabinetiniň Başlygy, Gyrgyz Respublikasynyň Prezidentiniň Diwanynyň ýolbaşçysy Adylbek Kasymaliýewe söz berildi. Ol, ilki bilen, maslahata gatnaşyjylaryň ählisine Gyrgyz Respublikasynyň Prezidenti Sadyr Žaparowyň salamyny ýetirip, şu gün bu möhüm ähmiýetli maslahatda çykyş etmegiň özi üçin uly hormatdygyny aýtdy.

Bellenilişi ýaly, döwrüň wajyp meselelerini çözmek üçin BMG-niň goldaw bermeginde 2001-nji ýylda Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň topary döredildi. Geçen ýyllaryň dowamynda bu ýurtlar üçin Almaty we Wena maksatnamalary kabul edildi. Şu maksatnamalary durmuşa geçirmegiň barşynda üstaşyr goňşular bilen kadalaşdyryjy we şertnamalaýyn binýady döretmekde, söwda çärelerini gowulandyrmakda, sanly ulgamy ornaşdyrmakda, şeýle hem logistika we ulag meseleleri boýunça halkara hyzmatdaşlygy ösdürmekde öňegidişlik gazanyldy.

Şu gün biz Hazaryň kenaryndaky Awazada diňe bir bilelikdäki işimiziň jemini jemlemek üçin däl, eýsem, has durnukly arabaglanyşygy üpjün etmek babatda bilelikdäki tagallalary bellemek üçin ýygnandyk. Şunuň bilen baglylykda, 2024 — 2034-nji ýyllar üçin Hereketleriň Awaza maksatnamasy deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletlere ählumumy ösüşe doly derejede gatnaşmaga mümkinçilik berjek durnukly ösüş meýilnamasyny işläp taýýarlamaga ýardam eder.

Täze maksatnama bize strategik “Ýol kartasyny” işläp taýýarlamaga mümkinçilik berýär. Bu maksatnamany amala aşyrmak üçin köpçülikleýin jogapkärçilik hem-de ýurtlaryň we halkara maliýe guramalarynyň arasynda tagallalary utgaşdyrmak zerur bolup durýar. Biz hyzmatdaşlarymyzy diňe bir maliýe taýdan goldaw bermäge däl, eýsem, tehniki kömegiň we maýa goýum kepillikleriniň berilmegini üpjün etmäge çagyrýarys diýip, A.Kasymaliýew aýtdy.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň özboluşlylygyny nazara almak bilen, maliýeleşdirmegiň şertleriniň çeýeligi aýratyn ähmiýete eýedir. Bu ýurtlaryň öňünde durýan möhüm wezipeleri çözmek üçin ählumumy derejede tagallalary birleşdirmek hem-de maýa goýumlaryň täze gurallaryny döretmek zerur bolup durýar diýip, Gyrgyz Respublikasynyň Ministrler Kabinetiniň Başlygy aýtdy we bu babatda Gyrgyzystanyň gazananlary barada durup geçdi.

Sözüniň ahyrynda Gyrgyz Respublikasynyň Ministrler Kabinetiniň Başlygy, Prezidentiň Diwanynyň ýolbaşçysy, Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler toparynyň Başlygynyň wezipesini ýerine ýetiriji A.Kasymaliýew türkmen tarapyna myhmansöýerlik we şu ählumumy forumyň ýokary derejede guralandygy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.

Maslahatyň Başlygy hormatly Prezidentimiz çykyşy üçin Gyrgyz Respublikasynyň Ministrler Kabinetiniň Başlygy, Prezidentiň Diwanynyň ýolbaşçysy, Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler toparynyň Başlygynyň wezipesini ýerine ýetiriji A.Kasymaliýewe minnetdarlyk bildirdi.

Soňra BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça ikinji maslahatynyň geçirilen ýurdy bolan Awstriýanyň Ýewropa we halkara işleri boýunça Federal ministrliginiň döwlet sekretary Zepp Şellhorna söz berildi.

Awstriýanyň Ýewropa we halkara işleri boýunça Federal ministrliginiň döwlet sekretary Zepp Şellhorn hemmeleri mähirli mübärekläp, ilki bilen, bildirilen myhmansöýerlik üçin hoşallygyny beýan etdi. Şeýle hem ol deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň, şol sanda Awstriýanyň bähbidine edýän tagallalary üçin BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary Rabab Fatima we onuň ýolbaşçylyk edýän toparynyň agzalaryna hoşallyk bildirdi.

Bellenilişi ýaly, Hereketleriň Awaza maksatnamasynyň çäklerinde anyk maksatlary we çäreleri özünde jemleýän oýlanyşykly gün tertibi işlenip taýýarlanyldy hem-de kabul edildi. Bu resminama ähli gyzyklanma bildirýän taraplary, şol sanda deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleri, üstaşyr geçiriji ýurtlary we ösüş boýunça hyzmatdaşlary birleşdirýär. Şeýle hem gün tertibinde oba hojalyk ylmy barlaglarynyň sebit merkezleri we Infrastruktura maýa goýumlary üçin maliýe gaznasy ýaly başlangyçlar göz öňünde tutuldy. Munuň özi biziň adam hukuklaryna, netijeli dolandyryşa we gender deňligine ygrarlydygymyzy görkezýär. Biz bu maksatnamanyň özara baglanyşygy gowulandyrmak, ykdysadyýeti diwersifikasiýalaşdyrmak, täze iş orunlaryny döretmek hem-de howanyň üýtgemegine durnuklylygy ýokarlandyrmak üçin berk binýady döretjekdigine ynanýarys diýip, Zepp Şellhorn aýtdy we bu maksatlara ýetmegiň hyzmatdaşlyga ygrarlylygy we innowasion çözgütleri talap edýändigini belledi.

Hormatly Prezidentimiz Awstriýanyň Ýewropa we halkara işleri boýunça Federal ministrliginiň döwlet sekretaryna minnetdarlyk bildirip, söz nobatyny BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň Baş sekretary Rabab Fatima geçirdi.

BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary Rabab Fatima deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatyň Baş sekretary hökmünde bu ýerde çykyş etmegiň özi üçin uly hormatdygyny belläp, işe ygrarlylygy we bu möhüm maslahaty guramakda başlangyçly orny üçin Türkmenistanyň Hökümetine we halkyna çuňňur hoşallygyny beýan etdi.

Deňze çykalgasy bolmadyk 32 ýurduň ösüşini özgertmek boýunça kabul edilen Hereketleriň Awaza maksatnamasynyň ähmiýetini belläp, myhman hemmeleri bu taryhy üstünlik bilen gutlady. Bellenilişi ýaly, bu maksatnama deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň mümkinçiliklerini doly derejede açmak we olaryň düzümleýin meselelerini özgertmeler üçin mümkinçiliklere öwürmek boýunça mehanizmleri özünde jemleýär.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                Şeýle hem Rabab Fatima öz çykyşynda infrastruktura, özara baglanyşyk, ykdysady özgertmeler we howanyň üýtgemegine durnuklylyk ýaly meselelere degip geçdi.

Bu gün biz Hereketleriň Awaza maksatnamasyny milli meýilnamalara we sebit derejesindäki býujetlere ornaşdyrmak üçin esasy ýörelgeleri hem-de mehanizmleri işe girizýäris. Maksatnamanyň durmuşa geçirilmegi milli syýasatlar bilen sazlaşygy, inklýuziwligi we jogapkärçiligi talap edýär. Şoňa görä-de, DÇBÖBD-niň maslahatynda ilkinji gezek ýöriteleşdirilen platformalar — raýat jemgyýeti, hususy pudak, ýaşlar, zenan ýolbaşçylar, parlamentariler we Günorta — Günorta ugry boýunça hyzmatdaşlar üçin meýdançalar hereket eder diýip, Rabab Fatima aýtdy.

BMG-niň Baş sekretarynyň orunbasary şu gezekki maslahatyň netijeleriniň diňe bir sözler bilen ölçenmän, eýsem, iş ýüzünde, ýagny gurlan ýollarda, döredilen söwda geçelgelerinde we durnukly ösüşi gazanmakda ýetilen sepgitlerde öz beýanyny tapjakdygyny belläp, hemmeleri tagallalary birleşdirmäge çagyrdy.

Giriş sözleri bilen çykyşlar tamamlanandan soňra, maslahaty alyp barmagyň tertibine laýyklykda, onuň düzgünleri we gün tertibi kabul edildi. Maslahatyň wezipeli wekilleri saýlanyldy hem-de beýleki guramaçylyk meselelerine seredildi.

Şunuň bilen maslahatyň açylyş bölegi tamamlandy.

Soňra maslahatyň umumy mejlisi öz işine başlady hem-de onuň dowamynda döwlet we hökümet Baştutanlary, şeýle hem wise-prezident derejesindäki wekiliýet ýolbaşçylary çykyş etdiler.

Maslahatyň Başlygy hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow, ilki bilen, Gazagystan Respublikasynyň Prezidenti Kasym-Žomart Tokaýewe söz berdi.

Dostlukly ýurduň Prezidenti bu möhüm halkara maslahata gatnaşmaga çakylyk we onuň ýokary guramaçylygy, şeýle hem bildirilen myhmansöýerlik üçin türkmen tarapyna hoşallygyny beýan etdi, şeýle hem deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň öňünde durýan meseleleri çözmäge we olaryň mümkinçiliklerini durmuşa geçirmäge üýtgewsiz ygrarlylygy üçin BMG-niň Baş sekretaryna minnetdarlyk bildirdi.

Prezident Kasym-Žomart Tokaýew DÇBÖBD-niň meseleleri boýunça halkara tagallalara Gazagystanyň goşandy barada aýtmak bilen, BMG-niň bu ugurdaky ilkinji maslahatynyň Gazagystanda geçirilendigini belledi. Bellenilişi ýaly, şol maslahat DÇBÖBD-niň meselelerini ilkinji gezek ählumumy ösüş gün tertibine girizen Hereketleriň Almaty maksatnamasynyň işlenilip taýýarlanylmagyna ýol açdy.

Şu gün biz Awazada bu ugurda täze çözgütleri kabul etmek we öňegidişligi gazanmak ýaly umumy maksat bilen ýygnandyk. Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan 32 ýurtda ýarym milliarddan gowrak adam ýaşaýar, olaryň köpüsi maliýe, tehnologiýa we dünýä bazarlaryna çykmak bilen bagly päsgelçilikler bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar. Şunda çäkli sebit aragatnaşygy DÇBÖBD üçin esasy mesele bolup galýar we ol ýokary ulag çykdajylaryny talap edýär. Şeýle çäklilikler Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmekde kynçylyk döredýär diýip, Gazagystanyň döwlet Baştutany aýtdy we DÇBÖBD babatda ählumumy gün tertibiniň çözgütlerini durmuşa geçirmekde gazak tarapynyň garaýyşlaryny beýan etdi.

Bellenilişi ýaly, bu ugurda üstaşyr geçirýän ýurtlaryň, halkara we maliýe guramalarynyň tagallalaryny birleşdirmek, ulag, energetika we sanly infrastruktura ýaly esasy pudaklara maýa goýumlary artdyrmak zerurdyr. Şeýle hem ulag geçelgelerini we üstaşyr infrastrukturany ösdürmäge, demir, awtomobil, howa we deňiz ýollarynyň, logistika merkezleriniň mümkinçiliklerinden doly derejede peýdalanmaga ähmiýet bermelidir.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                              Gazagystan Merkezi Aziýada we beýleki ýurtlarda hemmetaraplaýyn dialogyň we inklýuziw integrasiýanyň tarapdary bolmagynda galýar. Merkezi Aziýanyň tejribesinden geografiýanyň ykbaly kesgitlemeýändigini bilýäris. Sebitimiz durmuş-ykdysady ösüşde ajaýyp üstünlikleri gazanýar. Strategik maýa goýumlar we halkara hyzmatdaşlyk esasynda ýerleşýän ýeriniň päsgelçilik däl-de, ösüş üçin güýçli itergi bolup biljekdigini görkezýär. Merkezi Aziýanyň okgunly ösýän söwda, maýa goýumlar, ulag, aragatnaşyk mümkinçiliklerini oýlanyşykly dolandyrmak esasynda özara bähbitli hyzmatdaşlykda bolan sebite öwrülýändiginiň şaýady bolýarys diýip, dostlukly ýurduň Baştutany aýtdy.

Sözüniň ahyrynda Prezident Kasym-Žomart Tokaýew Gazagystanyň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler toparynyň maksatlaryna we ýörelgelerine berk ygrarlydygyny belläp, bu ugurda gazak tarapynyň başlangyçlaryny goldaýandyklary üçin hemmelere hoşallygyny beýan etdi.

Döwlet Baştutanymyz çykyşy üçin gazagystanly kärdeşine minnetdarlyk bildirip, Eswatininiň Patyşasy Mswati III söz berdi.

Eswatininiň Patyşasy hemmeleri mähirli mübärekläp, bu ýokary derejeli halkara maslahatda çykyş etmegiň özi üçin uly hormatdygyny aýtdy we onuň guramaçylygy üçin Türkmenistana hoşallygyny beýan etdi.

Bellenilişi ýaly, hyzmatdaşlyk arkaly ösüş gazanmak ähli DÇBÖBD-niň, şol sanda Eswatini Patyşalygynyň maksatlaryna laýyk gelýär. Şu gezekki maslahat hem bu döwletleriň dünýä ykdysadyýetine doly goşulyşmagy bilen bagly döreýän infrastruktura päsgelçiliklerini ýeňip geçmek baradaky umumy borçnamany tassyklaýar hem-de täzeçe pikirlenmäge we hyzmatdaşlygyň mümkinçiliklerinden peýdalanmaga ruhlandyrýar.

Şunuň bilen baglylykda, Patyşa Mswati III infrastruktura taslamalaryna maýa goýumlary çekmek, ulag arabaglanyşygyny ýokarlandyrmak we üstaşyr çykdajylary azaltmak babatda eswatini tarapynyň ileri tutýan garaýyşlaryny beýan etdi. Şunda ulag geçelgelerini kämilleşdirmäge, gümrük amallaryny ýönekeýleşdirmäge we sanly infrastruktura maýa goýmaga aýratyn ähmiýet berilýär. Şeýle hem gaýtadan işleýän senagaty ösdürmegiň, gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmelerini ornaşdyrmagyň, maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalaryny ornaşdyrmagyň, hususy pudaga maýa goýumlary çekmegiň ähmiýeti barada aýdyldy.

Soňra hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow söz nobatyny Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýewe geçirdi.

Özbegistanyň Baştutany, ilki bilen, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowa hem-de türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyza mähirli kabul edendigi we bu günki maslahatyň ýokary derejede guralandygy üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi.

Şu forumyň Türkmenistanyň başlangyjy bilen BMG tarapyndan yglan edilen Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda Hazar deňziniň kenaryndaky gözel Awazada geçirilmeginiň çuňňur manysy bardyr. Özbegistan doganlyk Türkmenistanyň berkarar ösüş maksatlaryna eýermek, ählumumy berkararlyga hem-de parahatçylyga gönükdirilen başlangyçlaryna ýokary baha berýär we goldaýar diýip, özbek Lideri aýtdy.

Özbegistanyň Baştutany BMG-niň Baş sekretary Antoniu Guterrişe deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler bilen bagly meselelere uly üns berýändigi üçin hoşallyk bildirdi. Biz Hereketleriň Awaza maksatnamasyny doly goldaýarys we ony durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşarys diýip, Prezident Şawkat Mirziýoýew nygtady.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                Bu gün maslahatda ara alnyp maslahatlaşylýan meseleler hemmämiz üçin möhüm ähmiýete eýedir. Şunuň bilen baglylykda, ygtybarly üstaşyr geçelgeleri döretmek we logistika ulgamyny ösdürmek Merkezi Aziýada möhüm wezipeleriň birine öwrülýär. Bu gün bizi bir ýere jemlän maslahatyň gün tertibi düýpli meseleleri öz içine alýar. Munuň özi deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň deň şertlerde dünýä ykdysadyýetine gatnaşmagy üçin mümkinçilikdir diýip, Özbegistanyň Baştutany sözüni dowam etdi.

Bu möhüm wezipeleri çözmek üçin üç sany möhüm şerti berjaý etmek wajypdyr. Bular durnukly ösüşiň esasy hökmünde infrastrukturany döwrebaplaşdyrmakdan, üstaşyr geçirmek meselelerinde özara arabaglanyşygy güýçlendirmekden, ählumumy deňhukuklylygyň möhüm bölegi bolan rowaçlanyş hukugyny berkitmekden ybaratdyr. Şunuň bilen baglylykda, Özbegistanyň Prezidenti birnäçe teklipleri beýan etdi. Olaryň üstünlikli durmuşa geçirilmegi sebitiň ýurtlarynyň sazlaşykly we durnukly ösmegini üpjün eder.

Sözüniň ahyrynda goňşy döwletiň Baştutany ählumumy bazarlara çykmagyň hemmeler üçin deň şertlerde bolmalydygyny, munuň ykdysady zerurlykdygyny nygtady. Munuň özi halkara gatnaşyklarda ynanyşmagyň we raýdaşlygyň möhüm şertidir.

Döwlet Baştutanymyz çuňňur manyly çykyşy üçin Prezident Şawkat Mirziýoýewe minnetdarlyk bildirdi.

Soňra çykyş etmek nobaty Ermenistan Respublikasynyň Prezidenti Waagn Haçaturýana berildi.

Dostlukly ýurduň Prezidenti maslahata gatnaşyjylara ýüzlenip, BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynda çykyş etmegiň özi üçin uly hormatdygyny aýtdy we maslahatyň ýokary guramaçylyk derejesi hem-de bildirilen myhmansöýerlik üçin Türkmenistanyň Hökümetine we halkyna hoşallygyny beýan etdi.

Belent mertebeli myhman sözüni dowam edip, häzirki zaman dünýäsinde durnukly ösüş üçin dünýä bazarlaryna elýeterliligiň örän möhümdigini, harytlaryň, hyzmatlaryň we adamlaryň serhetüsti akymlarynyň umumy abadançylygyň kuwwatly hereketlendiriji güýji bolup durýandygyny belledi. Geografik ýerleşişi boýunça çäklendirmeler ýurtlaryň ösüşine, olaryň dünýä söwdasyna doly derejede gatnaşmagyna, ykdysadyýetiň diwersifikasiýalaşdyrylmagyna hem-de maýa goýumlaryň çekilmegine päsgelçilik bolmaly däldir. Şeýle elýeterlilik durmuşy we ykdysadyýeti özgerdýär, biziň geljege gönükdirilen “Ýol kartamyzda” durmuş-ykdysady ösüşe aýratyn üns çekilýär. Hereketleriň Awaza maksatnamasynda has zerur bolan meseleleriň ileri tutulýan bäş ugry kesgitlenendir diýip, dostlukly ýurduň Baştutany Hereketleriň Awaza maksatnamasynyň üstaşyr ýurtlaryň, BMG-niň agentlikleriniň, ösüş boýunça halkara guramalaryň, şeýle hem bu işlerde bize ýardam berýän maliýe edaralarynyň arasynda hyzmatdaşlygy giňeltmek üçin ygtybarly binýat bolup hyzmat etjekdigini aýtdy.

Bellenilişi ýaly, Hereketleriň täze maksatnamasynyň anyk netijelere öwrülmegi öňde durýan meseleleriň bilelikde çözgüdini tapmagyň esasy şertidir. Deňze çykalgasy bolmadyk hem-de üstaşyr ýurtlaryň arasynda sebit hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmak bilen, adamlaryň, harytlaryň we hyzmatlaryň erkin hereket etmekleri üçin döreýän emeli päsgelçilikler aradan aýrylmalydyr. Munuň özi diňe bir zerurlyk bolman, ykdysady we durmuş şertleriniň gowulandyrylmagynyň, ösüşe bolan hukuklaryň ilerledilmeginiň hem-de sebit we ählumumy derejede inklýuziw arabaglanyşygyň möhüm şertidir.

Ermenistan Respublikasynyň Prezidenti söwda amallarynyň has çalt we netijeli amala aşyrylmagy üçin maýa goýumlaryň serhetýaka infrastrukturasyna gönükdirilýän möçberleriniň artdyrylmagynyň, şeýle hem iri deňizleriň ählumumy sanly we “ýaşyl” ösüşe doly çekilmeginiň, howanyň üýtgemegine durnuklylygyň ýokarlandyrylmagynyň hem-de bioköpdürlülik babatynda kanunlaryň işlenilip taýýarlanylmagynyň zerurdygyny aýtdy.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          Çykyşda Ermenistanyň Hökümetiniň özara baglanyşygyň, açyk serhetlere hem-de döwrebap ýollaryň, ulag düzüminiň dünýä bazarlaryna goşulyşmak üçin möhüm ähmiýet berýändigi bellenildi we şunuň bilen baglylykda, “Çatryklarda parahatçylykly başlangyç” atly taslamanyň işlenip taýýarlanylandygy, bu ýurduň sebit we ählumumy derejede hyzmatdaşlyga we özara goldaw berilmegine ygrarlydygy nygtaldy. Bu taslama ykdysadyýetleriň özgerdilmegine, netijeli söwda gatnaşyklarynyň ýola goýulmagyna, ýurtlaryň ykdysady bähbitleriniň üpjün edilmegine, şeýlelikde, has abadan we durnukly ösüşiň kemala gelmegine gönükdirilendir.

Ermenistanyň Lideri sözüniň ahyrynda bu maslahatyň guralandygy üçin Türkmenistanyň Hökümetine hem-de Birleşen Milletler Guramasyna ýene bir gezek hoşallyk bildirip, Ermenistanyň Hereketleriň Awaza maksatnamasyny durmuşa geçirmek üçin ähli taraplar bilen bilelikde köpugurly netijeli hyzmatdaşlyga doly ygrarlydygyny aýtdy.

Maslahata başlyklyk edýän hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow baý mazmunly çykyşy üçin Ermenistanyň Prezidentine minnetdarlyk bildirdi we çykyş etmek üçin Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmona söz berdi.

Dostlukly ýurduň Baştutany sözüniň başynda Türkmenistanyň we Birleşen Milletler Guramasynyň ýolbaşçylaryna bu halkara maslahatyň ýokary guramaçylyk derejesi hem-de mähirli kabul edilendikleri üçin tüýs ýürekden hoşallygyny beýan edip, 2014 — 2024-nji ýyllar üçin Hereketleriň Wena maksatnamasynyň durmuşa geçirilmeginiň netijeleri we onuň hemmetaraplaýyn seljermesi nukdaýnazaryndan şu maslahatyň deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler üçin aýratyn ähmiýete eýedigini, bu giň gerimli çäräniň bar bolan meseleleriň oňyn çözgüdini tapmaga we geljekde tagallalary birleşdirmek üçin ileri tutulýan ugurlary kesgitlemäge ýardam berjekdigini aýtdy.

Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti durnukly ösüşi üpjün etmegiň netijeli gurallaryny döretmegiň, üstaşyr we infrastruktura çäklendirmeler bilen baglanyşykly meseleleriň aradan aýrylmagynyň, energetika ulgamynda bilelikdäki taslamalaryň durmuşa geçirilmeginiň, şeýle hem deňze çykalgasy bolmadyk ýurtlarda beýleki durmuş düzümleriniň döwrüň talabyna laýyklykda ösdürilmeginiň zerurdygyna ünsi çekdi. Häzirki zaman şertlerinde geosyýasy dartgynlylyk, maliýe-ykdysady çökgünlik, howanyň üýtgemegi bilen baglanyşykly beýleki töwekgelçilikleriň ýüze çykýandygy bellenildi hem-de bu babatda Täjigistanyň ulag we energetika ulgamlaryna, bu ugurlaryň çalt depginlerde ösdürilmegine aýratyn ähmiýet berýändigi beýan edildi.

Prezident Emomali Rahmon Täjigistanda sanlylaşdyrmak hem-de söwda we gümrük amallarynyň Bütindünýä Söwda Guramasynyň, şeýle hem beýleki halkara standartlarynyň talaplaryna laýyk getirilmegi ugrunda yzygiderli işleriň alnyp barylýandygyny, ýurduň gidroenergetika kuwwatyny hasaba almak bilen, energetika garaşsyzlygyny üpjün etmäge hem-de bu pudagyň ösdürilmegine uly ähmiýet berilýändigini aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, “2037-nji ýyla çenli döwür üçin “ýaşyl” ykdysadyýeti ösdürmegiň Milli strategiýasynyň” durmuşa geçirilmeginiň geljekde Täjigistana gaýtadan dikeldilýän energiýa çeşmeleriniň hasabyna elektrik energiýasyny öndürmek usulyna doly geçmäge mümkinçilik berjekdigi bellenildi. Howanyň üýtgemeginiň ýurtlaryň ykdysadyýetine hem-de ekologiýa ulgamlaryna oňaýsyz täsir edýändigi baradaky meselelere aýratyn üns çekildi.

Dostlukly döwletiň Baştutany Täjigistanyň soňky ýigrimi ýylyň dowamynda başlangyçly orny eýeleýän ýurt hökmünde suw serişdeleri we howa ulgamynda halkara gün tertibiniň ilerledilmegine işjeň gatnaşýandygyny, agyz suwunyň çeşmelerini, esasan-da, buzluklary gorap saklamak üçin ählumumy derejede gaýragoýulmasyz çäreleriň we netijeli bilelikdäki hereketleriň zerurdygyny belledi.                                                                                                                                                                                                                       Birleşen Milletler Guramasy bilen hyzmatdaşlykda şu ýyl Duşenbe şäherinde geçirilen Buzluklary gorap saklamak boýunça halkara maslahatyň jemleriniň suw serişdeleri, howa we durnukly ösüş ulgamynda möhüm ählumumy derejedäki çäreleriň ilerledilmegine ýardam etjekdigine ynam bildirildi.

Täjigistanyň Baştutany sözüni dowam edip, Täjigistanyň we Fransiýanyň başlangyjy boýunça 2025 — 2034-nji ýyllaryň “Kriosfera ylymlary boýunça hereketleriň onýyllygy” diýlip yglan edilmegi baradaky BMG-niň Kararnamasynyň durmuşa geçirilmeginiň bu ugurda halkara bileleşigiň tagallalarynyň birleşdirilmegine ýardam etjekdigini aýtdy hem-de howanyň üýtgemegine garşy göreşmek we tebigy heläkçilikleriň netijelerini aradan aýyrmak boýunça çäreleri maliýeleşdirmegiň möçberlerini artdyrmak ugrunda halkara bileleşigiň başlangyjyny goldaýandygyny tassyklady.

Prezident Emomali Rahmon çykyşynyň ahyrynda bu ugurdaky taraplaryň bilelikdäki tagallalarynyň netijeleriniň Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmegiň ýene bir netijeli şerti emele getirjekdigini belläp, şunuň ýaly jogapkärçilikli we döredijilikli çemeleşmeleriň deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň meselelerini çözmek, olaryň mundan beýläkki ykdysady we durmuş ösüşiniň ýolunda emele gelýän päsgelçilikleri aradan aýyrmak üçin mümkinçilikleri döretjekdigine ynam bildirdi we maslahatyň ýokary guramaçylyk derejesi üçin Türkmenistanyň Hökümetine ýene bir gezek hoşallygyny beýan etdi.

Soňra Liwiýa Döwletiniň Prezident Geňeşiniň Başlygy Muhammad Ýunus Menfi çykyş etdi.

Belent mertebeli myhman, ilki bilen, türkmen tarapyna myhmansöýerlik we şu maslahatyň ýokary derejede guralandygy, BMG-niň Baş sekretary Antoniu Guterrişe bolsa şu çäräni guramak babatda tagallalary hem-de deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler bilen bagly meseleleri çözmäge işjeň gatnaşýandygy üçin hoşallyk bildirdi.

Biz bu ýurtlaryň ýüzbe-ýüz bolýan meseleleri barada oňat bilýäris. Çünki doganlyk ýurtlaryň ençemesi bilen gatnaşyklary saklaýarys. Afrika kontinentinde Afrika Bileleşigi, Afrika ösüş banky we sebitleýin ykdysady jemgyýetler giň gerimli infrastruktura taslamalaryny durmuşa geçirmek arkaly bu wezipeleri çözmek boýunça taýsyz tagallalary edýärler diýip, Liwiýa Döwletiniň wekili aýtdy.

Şeýle hem belent mertebeli myhman Liwiýanyň Ortaýer deňziniň günorta kenarynda amatly ýerleşmegi netijesinde degişli ýurtlaryň portlarynyň arasyndaky gatnawlar bilen bagly taslamalarda möhüm orun eýeleýändigini we nebitgaz taslamalaryny döretmäge işjeň gatnaşýandygyny nygtady.

Soňra hormatly Prezidentimiz San-Tome we Prinsipi Demokratik Respublikasynyň Prezidenti Karluş Manuel Wila-Nowa söz berdi.

Awazada geçirilýän şeýle giň gerimli foruma gatnaşmaga hem-de onda çykyş etmäge döredilen mümkinçilik we myhmansöýerlik üçin Türkmenistanyň Hökümetine hoşallygyny beýan edip, San-Tome we Prinsipi Demokratik Respublikasynyň Prezidenti öz ýurdunyň Hereketleriň Awaza maksatnamasynda bellenilen ileri tutulýan bäş strategik ugry durmuşa geçirmäge doly ygrarlydygyny aýtdy.

Belent mertebeli myhman çykyşynda deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň hem-de üstaşyr ýurtlaryň arasynda üçtaraplaýyn hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagy, portlary we ulag-logistikany bilelikde dolandyrmagy teklip etdi hem-de munuň adalatly halkara söwda üçin elýeterliligi we nyrh aýanlygyny kepillendirjekdigini belledi. Durnukly ösüş maksatlaryna laýyklykda, ýokary goşulan bahaly taslamalara bilelikde gönükdirilýän maýa goýumlaryň möçberleriniň artdyrylmagyna çagyryş beýan edildi.                                                                                                                                                                                                                         Bellenilişi ýaly, deňze çykalgasy bolmadyk döwletler, hususan-da, ada döwletler üçin bu maslahat möhüm ähmiýete eýedir. Ýurtlaryň nähili geografik şertde ýerleşýändigi, olaryň ösüşi, dünýä hojalyk gatnaşyklaryna doly derejede goşulyşmagy — millionlarça adamyň, şol sanda çagalaryň ýokary sanly tehnologiýalara elýeterliliginiň öňünde päsgelçilik döretmeli däldir. Şu gün biz şeýle päsgelçilikleri aradan aýyrmak hem-de dünýä bazarlaryna çykmak mümkinçiliginiň ähli ýurtlar üçin elýeterliligini üpjün etmegiň zerurlygy baradaky bilelikdäki erk-islegimizi berkitmelidiris we bu maslahatyň dowamynda beýan edilen başlangyçlaryň anyk netijelere öwrülmegi ugrunda tagallalarymyzy birleşdirmelidiris diýip, San-Tome we Prinsipi Demokratik Respublikasynyň Prezidenti belledi hem-de Türkmenistanyň Hökümetine we halkyna ýene bir gezek hoşallyk bildirdi.

Döwlet Baştutanymyz San-Tome we Prinsipi Demokratik Respublikasynyň Prezidentine çykyşy üçin minnetdarlyk bildirdi we foruma gatnaşyjylara ýüzlenip, BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň birinji plenar mejlisiniň tamamlanandygyny, maslahatyň öz işini günüň ikinji ýarymynda umumy çykyşlar bilen dowam etjekdigini aýtdy.

Günüň ikinji ýarymynda BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahaty öz işini dowam etdi.

Malawi Respublikasynyň wise-prezidenti Maýkl Bizwik Usi öz çykyşynda netijeli ulag-üstaşyr ulgamlarynyň ählumumy durnukly ösüşi gazanmakda möhüm ähmiýetini belledi. Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler bu ugurda käbir päsgelçilikler bilen ýüzbe-ýüz bolýarlar.

Hereketleriň Wena maksatnamasynyň çäklerinde bu meseleleri çözmekde birnäçe üstünlikler, hususan-da, sebit hyzmatdaşlygy, söwda gatnaşyklaryna ýardam bermek we ulag düzümlerini ösdürmek bilen baglanyşykly oňyn netijeler gazanyldy. Bellenilişi ýaly, geljek onýyllyk üçin Hereketleriň Awaza maksatnamasy hem öz wagtynda kabul edilen möhüm çözgüt bolar.

Soňra Gambiýa Respublikasynyň wise-prezidenti Mohammed Jallow çykyş etdi hem-de bildirilen myhmansöýerlik üçin türkmen tarapyna hoşallygyny beýan edip, deňze göni çykalganyň bolmazlygynyň bu döwletleriň ösüşiniň ähli ugurlaryna özüniň täsirini ýetirýändigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, şu gezekki maslahatyň möhüm ähmiýeti nygtaldy.

Ulag-üstaşyr meselelerini çözmekde sebit hyzmatdaşlygyna hem möhüm orun degişlidir. Munuň özi durnukly ösüşiň esasy şertleriniň biri bolup çykyş edýär. Şunuň bilen baglylykda, BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň bu ugurda tagallalary birleşdirmäge mümkinçilik açýandygy bellenildi.

Soňra çykyş etmek üçin Mali Respublikasynyň Premýer-ministri Abdulaýe Maýga söz berildi. Premýer-ministr, ilki bilen, mähirli kabul edilendigi we bu ýokary derejeli foruma gatnaşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallyk bildirip, deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň ählumumy ulag düzümlerine elýeterliligini üpjün etmekde halkara konwensiýalardan gelip çykýan wezipeleriň durmuşa geçirilmeginiň ähmiýetini belledi.

Şeýle hem ulag babatda her bir ýurduň strategik bähbitlerini we olaryň halklarynyň zerurlyklaryny göz öňünde tutýan deňeçer çözgütleriň işlenilip taýýarlanylmagynyň möhümdigi bellenildi. Şu gezekki maslahat bu möhüm ulgamda özara pikir alyşmak we anyk ugurlary kesgitlemek üçin amatly meýdançadyr.

Uganda Respublikasynyň Premýer-ministri Robina Nabbanja çykyşynda öz ýurdunyň wekiliýetine türkmen topragynda bildirilen myhmansöýerlik üçin hoşallygyny beýan edip, deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletlere BMG-niň berýän goldawlaryny belledi.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             Bellenilişi ýaly, deňze çykalgasy bolmadyk döwletler öndürýän önümlerini dünýä bazarlaryna ýetirmekde käbir kynçylyklara sezewar bolýarlar. Afrika yklymynyň ýurtlary, şol sanda deňze çykalgasy bolmadyk döwletler şu kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolup, bar bolan mümkinçiliklerini netijeli ulanyp bilmeýärler. Şunuň bilen baglylykda, bu meseleleri çözmek üçin ulag arabaglanyşygynyň we innowasiýalaryň ösdürilmeginiň ähmiýeti nygtaldy.

Nepalyň Premýer-ministri Şarma Oli bu ýokary derejeli maslahatda öz ýurduna wekilçilik etmegiň we çykyş etmegiň özi üçin belent hormatdygyny aýdyp, bildirilen myhmansöýerlik üçin türkmen tarapyna hoşallygyny beýan etdi.

Çykyşda bellenilişi ýaly, üstaşyr ulag geçelgelerine maýa goýumlaryň gönükdirilmegi, ykdysadyýetiň diwersifikasiýalaşdyrylmagy, ýokary goşulan bahaly harytlaryň, hususan-da, innowasion önümleriň önümçilikleriniň giňeldilmegi deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletlerde durnukly ösüşi üpjün etmegiň esasy şertleri bolup çykyş edýär.

Eýran Yslam Respublikasynyň birinji wise-prezidenti Muhammad Reza Aref bildirilen myhmansöýerlik hem-de bu möhüm halkara maslahata gatnaşmaga döredilen mümkinçilik üçin Türkmenistanyň Hökümetine hoşallygyny beýan edip, üstaşyr geçiriji ýurtlar bilen deňze çykalgasy bolmadyk döwletleriň arasynda hyzmatdaşlygy ösdürmegiň möhümdigini belledi.

Şunuň bilen baglylykda, sebit ýurtlary, şol sanda ýurdumyz bilen durmuşa geçirilen yklym ähmiýetli taslamalaryň sebit arabaglanyşygyny pugtalandyrmakda ähmiýeti bellenildi. Iki goňşy ýurt Demirgazyk — Günorta we Gündogar — Günbatar ulag geçelgeleriniň ösdürilmegine hem uly goşant goşýarlar. Gümrük amallaryny ýeňilleşdirmek, degişli hyzmatlary sanlylaşdyrmak boýunça alnyp barylýan bilelikdäki işler hem bellenilmäge mynasypdyr.

Goňşy dostlukly ýurduň wekiliniň belleýşi ýaly, biziň ýurtlarymyz deňze çykalgasy bolmadyk sebit döwletleriniň harytlarynyň we tebigy çig mallarynyň dünýä bazarlaryna çykarylmagynda möhüm orun eýeleýärler. Şu nukdaýnazardan, ýurtlarymyz goňşularynyň, şol sanda sebitiň umumy ösüşi üçin amatly şertleri mundan beýläk-de döretmäge ygrarlydyrlar.

Şu ýylyň 5-nji awgustynda “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynyň Kongresler merkezinde BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň başlanmagy mynasybetli dabara geçirildi. Oňa türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow, Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Antoniu Guterriş, BMG-niň Baş Assambleýasynyň 79-njy sessiýasynyň Başlygy Filemon Ýang, foruma gatnaşyjy ýurtlaryň wekiliýet ýolbaşçylary hem-de agzalary, halkara guramalaryň ýolbaşçylary hem-de wekilleri, ýurdumyzyň resmi adamlary gatnaşdylar.
Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Türkmenistan Gahryman Arkadagymyzyň asylly başlangyçlaryny mynasyp dowam edýän hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýyna, parahatçylyk söýüjilik, hoşniýetli goňşuçylyk, özara hormat goýmak, deňhukukly hyzmatdaşlyk ýörelgelerine esaslanýan daşary syýasaty üstünlikli durmuşa geçirýär. Ýurdumyz sebitleýin we halkara hyzmatdaşlygy ösdürmäge jogapkärli çemeleşmek bilen, häzirki döwrüň wajyp meselelerini netijeli çözmek boýunça halkara bileleşigiň tagallalarynyň utgaşdyrylmagyna uly goşant goşýar. Şunda Birleşen Milletler Guramasy bilen köpugurly gatnaşyklara aýratyn ähmiýet berilýär. Bu abraýly gurama bilen yzygiderli ösdürilýän strategik hyzmatdaşlygyň çäklerinde döwletimiziň öňe sürýän başlangyçlary dünýä bileleşiginiň giň goldawyna eýe bolýar. BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň ýurdumyzda geçirilmegi munuň aýdyň güwäsidir.
Dabaranyň öňüsyrasynda Gahryman Arkadagymyz foruma gatnaşyjy ýurtlaryň ýokary derejeli wekiliýet Baştutanlaryny mübärekledi we olar bilen bilelikde BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň resmi banneriniň öňünde ýadygärlik surata düşdi.
Soňra türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyz hem-de belent mertebeli myhmanlar dabaranyň geçirilýän ýerine bardylar.
Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyz dabara gatnaşyjylara ýüzlenip, biz şu gün gojaman Hazar deňziniň ajaýyp türkmen kenaryndaky “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda taryhy wakanyň şaýady bolýarys. Çünki bu gün BMG-niň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatyna gatnaşmak üçin dünýäniň dürli yklymlarynda ýerleşýän onlarça döwletleriň döwlet we hökümet Baştutanlary, resmi wekilleri ýurdumyzda jemlendiler. Bu dabaramyza gatnaşýan Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretaryny, wekiliýet Baştutanlaryny, Siziň ähliňizi bereketli türkmen topragynda hoş gördük diýip aýtdy hem-de hemmeleri güneşli we myhmansöýer Türkmenistanda tüýs ýürekden mübärekläp, şu günki maslahatyň Türkmenistanyň başlangyjy bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan yglan edilen Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda geçirilmeginiň möhüm ähmiýetini belledi. Gahryman Arkadagymyz bu belent şygaryň astynda tutuş halkara gatnaşyklar ulgamynda amala aşyrylýan bilelikdäki tagallalaryň, parahatçylyk, howpsuzlyk we durnukly ösüş ugrundaky giň gerimli
çäreleriň hökman özüniň oňyn netijesini berjekdigine ynam bildirdi.
Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler geografik taýdan ýerleşişi sebäpli, ulag, söwda, ykdysady ösüş babatda aýratyn üns berilmäge mynasypdyr. Olar dünýäniň dürli yklymlarynda ýerleşmek bilen, söwda-ykdysady, senagat, maliýe we maýa goýum, ýokary tehnologiýalar hem-de ylym-bilim babatynda geljegi uly işleri amala aşyrýarlar. Şol bir wagtda-da, biziň ýurtlarymyz we halklarymyz baý medeni  mirasa eýe bolup, halkara gatnaşyklaryň, sebit we dünýä syýasatynyň ynsanperwerlik mazmunyny has-da berkitmäge ukyplydyrlar diýip, Gahryman Arkadagymyz sözüni dowam etdi we üçünji gezek geçirilýän bu ýokary derejedäki halkara forumyň dowamynda gün tertibiniň ähli ugurlary boýunça netijeli pikir alyşmalaryň boljakdygyna hem-de oňyn teklipleriň öňe sürüljekdigine ynam bildirdi.
Soňra Gahryman Arkadagymyz çykyşyny BMG-niň resmi dilleriniň biri bolan rus dilinde dowam etdi. Gahryman Arkadagymyz hemmeleri Türkmenistanyň halkynyň adyndan mähirli mübärekledi hem-de Birleşen Milletler Guramasynyň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatyna gatnaşýandyklary üçin minnetdarlyk bildirdi.
Türkmen halkynyň Milli Lideri foruma gatnaşyjylaryň şeýle giň wekilçilikli düzümine Türkmenistana goýulýan hormatyň, ynamyň hem-de ýurdumyzyň halkara giňişlikdäki eýeleýän ornuna, hyzmatdaşlygy, özara düşünişmegi we ynanyşmagy ýola goýmakda edýän tagallalaryna berilýän ýokary bahanyň nyşany hökmünde garalýandygyny aýtdy.
Gahryman Arkadagymyz foruma gatnaşyjylaryň ählisiniň türkmen topragynda gadyrly myhman, dünýäde parahatçylygyň, ösüşiň we abadançylygyň ýokary maksatlarynyň daşynda jebisleşen Türkmenistanyň hyzmatdaşlary hökmünde kabul edilýändigini belläp, hemmelere: “Türkmenistana hoş geldiňiz!” diýdi.
Bellenilişi ýaly, şu gezekki maslahatyň geçirilmegi kanunalaýyk we çuňňur esaslandyrylandyr. Bu maslahat biziň ýurtlarymyz tarapyndan köp ýyllaryň dowamynda alnyp barlan we ösüp barýan döwletleriň dünýä proseslerindäki ornuny ýokarlandyrmaga, olaryň meselelerine hem-de kanuny bähbitlerine ünsi çekmäge, häzirki zaman dünýä gurluşynda mynasyp ornuny üpjün etmäge gönükdirilen uly we çynlakaý işiň bir bölegi bolup durýar. Gahryman Arkadagymyz munuň ösüp barýan dünýäniň ep-esli
bölegini emele getirýän şu maslahata gatnaşyjy ýurtlara hem degişlidigini aýdyp, deňze çykalganyň bolmazlygy bilen baglanyşykly mesele boýunça hyzmatdaşlygyň täze netijeli we anyk çemeleşmelerini hem-de mehanizmlerini işläp taýýarlamagyň wagtynyň gelendigine berk ynam bildirdi hem-de pursatdan peýdalanyp, şu foruma taýýarlyk görmäge we guramaga beren goldawlary üçin
Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary jenap Antoniu Guterrişe, BMG-niň ugurdaş düzümleriniň we edaralarynyň ýolbaşçylaryna minnetdarlygyny beýan etdi.
Biziň pikirimizçe, bütindünýä guramasynyň ýolbaşçylarynyň bu ugurda eýeleýän orny nusgalykdyr. Munuň özi Türkmenistanyň halkara jemgyýetçiligiň jogapkärli agzasy hökmünde alyp barýan netijeli işiniň ykrar edilýändigini görkezýär. Biziň daşary syýasatdaky ileri tutýan ugurlarymyz berk we üýtgewsizdir, Birleşen Milletler Guramasy bilen hyzmatdaşlyk bolsa şolaryň esasysy we kesgitleýjisi bolup durýar. Bu strategik garaýşyň çuňňur sebäpleri bar. Türkmenistanyň uzak möhletleýin maksatlarynyň BMG-niň ählumumy Gün tertibiniň esasy ugurlary boýunça wezipeleri bilen gabat gelmegi bu sebäpleriň esasyny düzýär. Has takygy, Türkmenistan dünýä giňişligindäki ähli hereketlerini, başlangyçlaryny hem-de tekliplerini BMG-niň alyp barýan işine, onuň esas goýujy çözgütlerine, maksatnamalaýyn wezipelerine laýyk getirýär diýip, Gahryman Arkadagymyz sözüni dowam etdi.
Biziň üçin BMG köpugurly ygtyýarlyklary bolan halkara guramadyr. Biz Milletler Bileleşigine häzirki zaman dünýä gurluşynyň esasy sütüni, dünýä giňişliginde parahatçylygyň we durnuklylygyň, halkara howpsuzlygyň kepili hökmünde garaýarys. Biz häzirki täze geosyýasy ýagdaýlarda BMG-niň Tertipnamasynyň ýokary ynsanperwer taglymlarynyň hem-de ýörelgeleriniň halkara tertibiň hukuk we ahlak daýanjy bolmagynda galmalydygyna berk ynanýarys diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy we şunuň bilen baglylykda, bu maslahatyň Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda Bitarap Türkmenistanda geçirilmeginiň aýratyn mana eýe bolýandygyny nygtady.
Bellenilişi ýaly, Türkmenistan BMG-ä, onuň ägirt uly döredijilik kuwwatyna ynanýar. Gurama bilen köpugurly hyzmatdaşlyk Türkmenistanyň daşary syýasatynyň esasy ugry bolupdy we şeýle bolmagynda hem galýar. Munuň özi uzak möhletleýin milli maksatlara we ähli dünýä jemgyýetçiliginiň bähbitlerine laýyk gelýändigini subut etdi we bu gün sebit hem-de ählumumy ösüşiň möhüm netijeli şerti bolup çykyş edýär.
Gahryman Arkadagymyz şu ýyl Türkmenistanyň Bitaraplygynyň halkara derejede ykrar edilmegine 30 ýyl bolýandygyny, döwletimiziň bu hukuk ýagdaýynyň şu ýyl döredilmeginiň 80 ýyllygy bellenilýän Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan ykrar edilendigini aýtdy we ýurdumyzyň bitaraplygynyň köp babatda tutuş dünýä jemgyýetçiliginiň işiniň netijesidigini nygtady.
Biz bu hukuk ýagdaýyna hut şu nukdaýnazardan seredýäris we bitaraplygymyzy, onuň mümkinçiliklerini hem-de gurallaryny dünýäniň ähli halklarynyň hem-de döwletleriniň bähbidine ulanýarys. Biz Türkmenistanyň Bitaraplygyny özara düşünişmek köprülerini gurmak üçin şertleri, esasy ählumumy meseleler boýunça köptaraplaýyn dialog, ykdysady, ekologiýa, syýasy, durmuş, ynsanperwer ulgamlarda jogapkärçilikli hyzmatdaşlyk üçin platformany döretmäge gönükdirmegi maksat edinýäris. Şu gezekki maslahat we onuň çäklerindäki dostluk, hyzmatdaşlyk, birek-birege hormat goýmak ýagdaýy şeýle çemeleşmäniň aýdyň mysalydyr.
Biziň kalbymyz we maksatlarymyz dünýä üçin açykdyr. Munuň özi Türkmenistanyň daşary syýasatynyň esasy mazmunydyr. Türkmen halkynyň asylly häsiýetleri, beýleki halklara goýýan sylag-hormaty, ýardam bermäge, raýdaşlyk bildirmäge hemişe taýýardygy biziň halkara giňişlikde alyp barýan işimizde öz beýanyny tapýar. Munuň özi ýöne bir tejribe bolman, eýsem, Türkmenistanyň daşary syýasy ugrunyň filosofiýasydyr.                                                                                                                            Elbetde, şeýle syýasaty durmuşa geçirmek bilen, biz öz taryhymyza, gadymdan gelýän däp-dessurlarymyza esaslanýarys. Türkmenler gadymy, baý we özboluşly medeniýeti hem-de dünýägaraýşy bolan halkdyr. Şol bir wagtyň özünde, biz adamzat ösüşine saldamly goşant goşmaga çalyşýarys diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy we häzirki wagtda Türkmenistanyň öz mümkinçiliklerini we toplan tejribesini özara hormat goýmak esasyndaky syýasy-diplomatik dialogy dikeltmek, halkara hukugy, BMG-niň eýeleýän ornuny we abraýyny pugtalandyrmak, Durnukly ösüş maksatlaryny hem-de BMG-niň bu giň möçberli maksatnamasynyň esasy
böleklerini — ulag arabaglanyşygyny, energetika, suw, azyk howpsuzlygyny, saglygy goraýşyň, lukmançylyk hyzmatlarynyň elýeterliligini üpjün etmek, ynsanperwerlik meselelerini çözmek ýaly ugurlaryny ýerine ýetirmek bilen baglanyşykly ileri tutulýan ulgamlarda işjeň ulanýandygyny nygtady.
Bellenilişi ýaly, Türkmenistan hyzmatdaşlykda özara ylalaşylan çemeleşmeleriň işlenip taýýarlanylmagy ugrunda çykyş edýär. Dürli döwletleriň, halkara düzümleriň ykdysady we syýasy mümkinçilikleriniň jemine esaslanýan uzak möhletleýin strategik maksatlar, bu mümkinçilikleriň ählumumy durmuş-ykdysady ösüşiň we abadançylygyň bähbidine jogapkärçilikli ulanylmagy şol çemeleşmeleriň esasyny düzmelidir. Şunuň bilen baglylykda, Gahryman Arkadagymyz şu gezekki maslahatyň maksatlarynyň örän giňdigini we ählumumy ähmiýete eýedigini, bu maksatlaryň syýasy, ykdysady, söwda, medeni, ylmy hyzmatdaşlyga halkara derejede itergi bermäge we baýlaşdyrmaga gönükdirilendigini belläp, foruma gatnaşyjy ýurtlaryň bu gatnaşyklarda möhüm orun eýelemelidiklerini, hyzmatdaşlygyň başga formatlarda hem ulanyp boljak we ulanylmaly nusgalaryny ýola goýmalydyklaryny hem-de umumy abadançylygyň we tutuş adamzadyň geljeginiň bähbidine işlemelidiklerini aýtdy.                                                              Gahryman Arkadagymyz parlament hyzmatdaşlygynyň, zenanlaryň, ýaşlaryň, çagalaryň arasyndaky gatnaşyklaryň, sport hyzmatdaşlygynyň möhüm ähmiýetini belläp, Türkmenistanyň abraýly halkara düzümler bilen bilelikde ençeme ýyllaryň dowamynda bu ugurlarda guran çäreleriniň dünýäde möhüm wakalar bolandygyny we şoňa görä-de, maslahatyň çäklerinde dürli mowzuklaýyn mejlisleri geçirmek pikiriniň goldanylýandygyny nygtady. Şolaryň hatarynda Günorta-Günorta hyzmatdaşlygy boýunça ministrler duşuşygy, raýat jemgyýetiniň we hususy pudagyň forumlary, zenan ýolbaşçylaryň duşuşygy, şeýle hem parlament we ýaşlar forumlary bar. Häzirki wagtda parahatçylygy hem-de durnuklylygy gorap saklamak we pugtalandyrmak, halklaryň, ähli sagdyn we netijeli güýçleriň gatnaşyk etmäge, özara düşünişmäge we hyzmatdaşlyga ymtylmalaryny goldamak üçin diplomatiýanyň, şol sanda halk diplomatiýasynyň ähli mümkinçiliklerini ulanmak möhümdir diýip, Milli Liderimiz aýtdy we şunuň bilen baglylykda, Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatyň we onuň netijeleriniň mundan beýläk-de bilelikde netijeli işlemek üçin berk binýady döretmäge hyzmat etjekdigine ynam bildirdi.
Gahryman Arkadagymyz bu maslahatyň oňa gatnaşyjylaryň — onlarça ýurduň döwlet we hökümet Baştutanlarynyň, iň abraýly halkara guramalaryň hem-de institutlaryň ýolbaşçylarynyň erkini, jebisligini hem-de netijeli dialogy yzygiderli geçirmäge we hyzmatdaşlyk etmäge ygrarlydygyny görkezmäge gönükdirilendigini nygtap, foruma gatnaşyjylaryň ählisine üstünlikli işlemegi we özara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmakda, umumy döredijilikli maksatlary gazanmakda rowaçlyklary arzuw etdi.
Soňra Gahryman Arkadagymyz çykyş etmek üçin Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Antoniu Guterrişe söz berdi.
Baş sekretar dabara gatnaşyjylara ýüzlenip, ilki bilen, şu maslahaty üstünlikli geçirmek babatda edilen tagallalar üçin Türkmenistana çuňňur hoşallygyny bildirdi.
Hut Türkmenistanyň Hökümetiniň we halkynyň tagallalary bilen bu maslahaty geçirmek mümkinçiligi boldy diýip, Antoniu Guterriş aýtdy we Kongresler merkeziniň döwrebaplygyna, oňa gönükdirilen maýa goýumlara haýran galandygyny belledi.
Antoniu Guterriş BMG-de dürli wezipelerde 20 ýyla golaý Türkmenistanyň Hökümeti bilen işleşendigini we guramanyň bosgunlaryň işi boýunça Ýokary komissary hökmünde ýurdumyza amala aşyran ilkinji saparynda Türkmenistanyň Hökümetiniň raýatsyzlyk bilen baglanyşykly meseläni netijeli çözendigini belledi hem-de munuň üçin Türkmenistana ýene-de bir gezek çuňňur hoşallygyny bildirdi.
BMG-niň Baş sekretary şu gezekki maslahatyň deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler we dünýä jemgyýetçiligi üçin taryhy waka boljakdygyny nygtap, hemmelere üstünlikli işlemegi arzuw etdi.
Gahryman Arkadagymyz çuň manyly çykyşy üçin BMG-niň Baş sekretary Antoniu Guterrişe minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň bitarap döwlet we halkara jemgyýetçiligiň jogapkärli agzasy hökmünde Birleşen Milletler Guramasy bilen hemmetaraplaýyn hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine aýratyn üns berýändigini belledi.
Ýurdumyz BMG-niň durnukly ösüş, parahatçylyk we howpsuzlyk, şeýle hem ynsanperwer hyzmatdaşlyk ulgamlaryndaky esasy başlangyçlaryny işjeň goldamak bilen, köptaraplaýyn diplomatiýa we ählumumy durnuklylyk ýörelgelerine ygrarlydygyny görkezýär.
Milli Liderimiz ýurdumyzyň täze başlangyçlary mundan beýläk-de goldamaga we dünýä ýurtlarynyň bähbidine bilelikdäki tagallalary giňeltmäge taýýardygyny tassyklap, Antoniu Guterrişe ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirdi.
Soňra türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyz çykyş etmek üçin BMG-niň Baş Assambleýasynyň 79-njy sessiýasynyň Başlygy Filemon Ýanga söz berdi.
BMG-niň Baş Assambleýasynyň 79-njy sessiýasynyň Başlygy Filemon Ýang dabara gatnaşyjylary mähirli mübärekläp, bildirilen myhmansöýerlik üçin türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyza we Türkmenistanyň halkyna hoşallygyny beýan etdi.
Men dünýäniň dürli künjeklerinden gelen wekilleriň mähirli kabul edilendigine ýokary baha berýärin. Türkmenistanyň baý medeniýeti we taryhy bilen tanyşmak meniň üçin uly mertebedir. Türkmenistan Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynda möhüm orun eýeläp, sebitde we dünýäde parahatçylyga hem-de durnukly ösüşe goşant goşmagyny dowam edýär diýip, Filemon Ýang aýtdy hem-de pursatdan peýdalanyp, türkmen halkynyň Milli Lideriniň köptaraplaýyn we öňüni alyş diplomatiýasyna möhüm goşandy hökmünde “Dialog — parahatçylygyň kepili” başlangyjyna ýokary baha berdi.
Filemon Ýang bu maslahatyň deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler üçin möhüm tapgyry alamatlandyrýandygyny aýdyp, bu ýurtlaryň durnukly ösüşini çaltlandyrmak boýunça toplumlaýyn meýilnama hökmünde Hereketleriň Awaza maksatnamasynyň ähmiýetini belledi hem-de Türkmenistanyň Hökümetine we halkyna üstünlikleri arzuw etdi.
Gahryman Arkadagymyz Filemon Ýanga minnetdarlyk bildirip, bu çykyşyň halkara raýdaşlygyň we durnukly ösüşiň möhüm ähmiýetini ýene-de bir gezek tassyklaýandygyny aýtdy.                                                                                                                      Soňra Milli Liderimiz dabara gatnaşyjylara ýüzlenip, wekiliýet Baştutanlaryna, Birleşen Milletler Guramasyna we ähli gatnaşyjylara minnetdarlyk bildirdi hem-de deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň geografik taýdan ýerleşişine garamazdan, durnukly ösüş ugrunda uly tagalla edýändiklerini belledi. 
Gahryman Arkadagymyz Türkmenistanyň dünýä jemgyýetçiliginiň jogapkärli agzasy hökmünde, deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletleriň özara baglanyşygyny pugtalandyrmak boýunça BMG-niň alyp barýan işini mundan beýläk-de goldamagyny dowam etjekdigini we guramanyň ägirt uly döredijilik kuwwatyna özüniň saldamly goşandyny goşjakdygyny aýtdy.
Türkmen halkynyň Milli Lideri Milletler Bileleşigine agza döwletleriň, şol sanda deňze çykalgasy bolmadyk ýurtlaryň bilelikdäki tagallalarynyň gazanylan netijeleri pugtalandyrmaga ýardam berjekdigine we ösüşiň hil taýdan täze derejelerine çykmak üçin mümkinçilikleri açjakdygyna ynam bildirdi.
Gahryman Arkadagymyz adamzadyň ösüş taryhy hoşmeýilli, erkli adamlaryň ähli kynçylyklary ýeňip geçip, diňe bir öz durmuşyny gaýtadan dikeltmek bilen çäklenmän, eýsem, ozalkydan has gowy durmuşda ýaşamaga çalşandyklaryny tassyklaýar diýdi we
Birleşen Milletler Guramasynyň çäklerindäki halkara hyzmatdaşlygyň häzirki we ozalky tejribesiniň umumy meseleleri çözmek üçin bilelikde hyzmatdaşlygyň has netijeli formatlaryny işläp taýýarlamaga mümkinçilik berýändigini belledi. Munuň özi bize, ilkinji nobatda, özara düşünişmegiň we ynanyşmagyň esasyndaky dialog platformasyny giňeltmegiň zerurdygyny ýene-de bir gezek tassyklaýar, bu bolsa mundan beýläk-de öňe gitmek üçin itergi berer diýip, Milli Liderimiz aýtdy we öňde boljak ýokary derejeli halkara forumyň — Birleşen Milletler Guramasynyň Deňze çykalgasy bolmadyk ösüp barýan döwletler boýunça üçünji maslahatynyň parahatçylygyň, howpsuzlygyň, durnukly ösüşiň bähbidine netijeli hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlaryny çözmek üçin bilelikde netijeli çemeleşmeleri işläp taýýarlamaga ýene-de bir mümkinçilik boljakdygyny nygtady.
Gahryman Arkadagymyz dabara gatnaşyjylara ýene bir gezek minnetdarlygyny beýan edip, bilelikdäki tagallalar bilen dünýäde ynanyşmagyň, durnuklylygyň we ösüşiň pugtalandyryljakdygyna ynam bildirdi hem-de hemmelere berk jan saglyk, rowaçlyk, alyp barýan işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.

29-njy martda Arkadag şäherinde Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň döredilmeginiň dört ýyllygy mynasybetli “Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: çagalaryň hatyrasyna halkara işiniň ösüşi” atly halkara maslahat geçirildi. Bu giň möçberli çärä Özbegistanyň, Türkiýe Respublikasynyň, Eýran Yslam Respublikasynyň, Russiýa Federasiýasynyň, Gazagystan Respublikasynyň, Hytaý Halk Respublikasynyň, Täjigistan Respublikasynyň, Belarus Respublikasynyň, Gyrgyz Respublikasynyň, Hindistanyň, Gruziýanyň, Ermenistan Respublikasynyň, Pakistan Yslam Respublikasynyň, Awstriýanyň döwlet düzümleriniň we jemgyýetçilik guramalarynyň, şeýle hem halkara guramalaryň ýolbaşçylarydyr wekilleri gatnaşdylar. Maslahata gatnaşyjylaryň hatarynda ýurdumyzyň ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň, ýokary okuw mekdepleriniň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ýolbaşçylarydyr wekilleri hem bar. Watanymyzyň hemişelik Bitaraplygynyň şanly 30 ýyllygyna beslenýän Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda döredilmeginiň dört ýyllygy bellenilýän Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasy Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen esaslandyryldy. Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň baştutanlygynda sagdyn, watançy, päk ahlakly, merdana ýaş nesilleri kemala getirmäge gönükdirilen syýasat üstünlikli durmuşa geçirilýär. Ýurdumyzyň ähli ýerlerinde döwrebap çagalar baglary, mekdepler, bedenterbiýe-sagaldyş, dynç alyş toplumlary gurlup, çagalaryň düýpli bilim almagy, dünýägaraýşyny giňeltmegi üçin amatly şertler döredilýär. Ýaşlaryň beden hem ruhy taýdan sagdyn ösmegini üpjün etmek, enäniň we çaganyň saglygyny goramak döwlet syýasatynyň ileri tutýan ugurlarynyň biridir. Şu maksat bilen, Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň döredilmegi hem her bir çaganyň üns-alada bilen gurşalýandygynyň güwäsidir. Bu asylly işler merdana pederlerimiziň ynsanperwer däplerinden gözbaş alýar. Gahryman Arkadagymyzyň belleýşi ýaly, biziň halkymyzyň çagany hemmetaraplaýyn mähir-alada we söýgi bilen gurşap almak ýaly gadymdan gelýän ynsanperwer däpleri bar. Türkmenleriň islendik ýagdaýda-da çagalara mähir-muhabbeti ýokary bolupdyr. Şoňa görä-de, ynsanperwerlik, mätäji goldamak ýaly ata-babalarymyzdan gelýän milli däplerimize eýermek bilen, ata-enesiniň ýa-da olaryň ornuny tutýan adamlaryň howandarlygyndan galan çagalar hem-de ýetginjekler Garaşsyz, Bitarap Watanymyzda aýratyn üns-alada bilen gurşalýar. Ýurdumyzda çagalaryň hiç biri hossarsyz däldir. Olaryň arkasynda dag ýaly döwletimiz durandyr. Çagalaryň hemmetaraplaýyn sazlaşykly ösmegi, jemgyýetimiziň durmuşyna doly derejede gatnaşmagy üçin oňaýly şertleriň döredilmegi ugrunda döwlet derejesinde yzygiderli tagallalar edilýär. Ýurdumyzda hemaýata mätäç çagalaryň ykbalyna, bagtyýar geljeginiň üpjün edilmegine örän jogapkärli, toplumlaýyn çemeleşilýär. Döwletimiz bu çagalary üns merkezinde saklap, olaryň özlerini uly we agzybir maşgalanyň — türkmen jemgyýetiniň doly derejeli agzasy hökmünde duýmaklary üçin ähli mümkinçilikleri döredýär.

Mälim bolşy ýaly, gazna tarapyndan paýtagtymyzdaky, welaýatlardaky hassahanalarda dürli operasiýalary geçirmek, çagalar öýlerinde, ýöriteleşdirilen mekdeplerde, mekdep-internatlarda terbiýelenýän ýaş türkmenistanlylaryň bejergileriniň çykdajylaryny tölemek we olara saglygy goraýyş maksatly zerur enjamlary satyn almak üçin serişdeler yzygiderli bölünip berilýär. Şeýle çagalar üçin ýurdumyzyň saglygy goraýyş edaralarynda dürli lukmançylyk bejergileri geçirilip, sagaldyş-dikeldiş işleri alnyp barylýar. “Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: çagalaryň hatyrasyna halkara işiniň ösüşi” atly halkara maslahata bagyşlanan dabaraly çäreler Arkadag şäheriniň Görogly adyndaky döwlet atçylyk sirkinde badalga aldy. Dabara “Akja kepderi” atly aýdym-sazly kompozisiýa bilen açyldy. Sirk sungatynda her bir çykyş zehiniň we ussatlygyň özboluşly sazlaşygy bolup, olaryň her biriniň öz many-mazmuny bar. Ak kepderi parahatçylygyň nyşany bolup, onuň keşbi adamlary agzybirlige, asuda, abadan durmuşa çagyrýar. Sirk meýdançasynda päkligi we parahatçylygy alamatlandyrýan ak lybasly artist peýda bolýar. Ol kepderi bilen dürli tilsimleri ýerine ýetirýär. Bu ajaýyp pursatlar tomaşaçylarda ýakymly täsirleri galdyrdy. Çykyşyň baş gahrymany — akja kepderi ganatlaryny ýaýyp, dünýäde parahatçylygyň, abadan geljek baradaky ýagşy umytlaryň nyşanyna öwrüldi. Tomaşaçylar bu çuňňur many-mazmunly çykyşy şowhunly el çarpyşmalar bilen garşyladylar. Soňra ahalteke bedewlerine bagyşlanan wideoşekil görkezildi. Ýelden ýüwrük ahalteke bedewleri bahasyna ýetip bolmajak milli gymmatlygymyz bolmak bilen, häzirki wagtda Garaşsyz, hemişelik Bitarap Watanymyzyň ýeten belent sepgitleriniň aýdyň beýanyna öwrüldi. Gözelligi, ýyndamlygy bilen göreni haýrana goýýan bedewler bütin dünýäde uly meşhurlyga eýe bolup, olar mälim bolan at tohumlarynyň içinde iň gadymylarynyň biridir. Olar dünýä medeniýetiniň gymmatlygy hökmünde hem ykrar edildi. Häzirki wagtda halkymyzyň baý medeni mirasyny, şol sanda behişdi bedewleri köpeltmek, ösdürip ýetişdirmek we seýislemek baradaky köpasyrlyk däplerini aýawly saklamak, öwrenmek, wagyz etmek boýunça Gahryman Arkadagymyzyň başyny başlan giň gerimli işleri hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda üstünlikli amala aşyrylýar. Bu işleriň çäklerinde ýurdumyzda döwrebap atçylyk sport toplumlary, ugurdaş ylmy-okuw merkezleri gurlup ulanmaga berilýär, atşynaslaryň ýaşaýyş-durmuş, iş şertleri yzygiderli gowulandyrylýar, atçylyk pudagy üçin ýaş hünärmenler taýýarlanylýar. Arkadag şäherinde Aba Annaýew adyndaky Halkara atçylyk akademiýasynyň, Atçylyk ylmy-önümçilik merkeziniň döredilmegi munuň aýdyň mysalydyr. Soňra Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky çagalar sagaldyş-dikeldiş merkezinde bejergi alýan çagalar at üstünde sirk meýdançasyna çykdylar. Olar merkezde tebigy dikeldiş bejergisi bolan ippoterapiýa bejergisini alýarlar. Milli Liderimiziň lukmançylykda berýän halypalyk maslahatlary we teklipleri esasynda Arkadag şäherindäki çagalar sagaldyş-dikeldiş merkezinde adaty dikeldiş bejergileri bilen bir hatarda, tebigy dikeldiş bejergisi bolan ippoterapiýa bejergisi-de üstünlikli ulanylýar. Ippoterapiýa — bu hassanyň beden we ruhy ýagdaýyny gowulandyrmak üçin adam bilen bedewiň özara gatnaşygyny ulanýan sagaldyş-dikeldiş usulydyr. Bu bejergi ýürek-gan damar ulgamynyň, daýanç-hereket, iýmit siňdiriş, nerw ulgamynyň kesellerini bejermekde netijeliligini görkezýär. Çaga bu bejergä işjeň girişip, ony adaty oýun hökmünde kabul edýär. Netijede, dartgynlylyk, gaharjaňlyk, gorky ýaly duýgular aradan aýrylýar. Gadymy döwürlerden bäri mälim bolan bu usul nerw dartgynlylygynda, aşa ýadawlykda, nerw ulgamynyň kesellerinde sagaldyş-dikeldiş bejergisi hökmünde peýdaly bolup, çagada özüne we bejergä bolan ynamy berkidýär, onda ýagşy gylyk-häsiýetleri kemala getirýär. Dabaranyň dowamynda «Bedewim» atly aýdym ýerine ýetirildi. Soňra “Galkynyş” milli at üstündäki oýunlar toparynyň çykyşlary görkezildi.

Ýurdumyzyň sirk sungatynyň ösüşinde “Galkynyş” milli at üstündäki oýunlar toparyna uly orun degişlidir. Bu topar 2007-nji ýylda türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyzyň tagallasy bilen döredildi. Toparyň agzalarynyň at üstünde ýerine ýetirýän dürli tilsimleri, bedewlere ussatlyk bilen erk etmek boýunça ýerine ýetirýän çykyşlary milli sirk sungatymyzyň özboluşly aýratynlygydyr. Bu topar türkmen sirk sungatyny dünýäde giňden tanatmaga uly goşant goşmak bilen bir hatarda, ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylýan dabaralarda, şanly seneler mynasybetli guralýan medeni-köpçülikleýin çärelerde çykyş edip, olaryň ähmiýetini has-da artdyrýar. Ajaýyp bedewleriň gözelligi, çeýeligi, çapyp barýan atyň üstünde dürli çylşyrymly hereketleri ýerine ýetirýän artistleriň ussatlygy tomaşaçylarda ýatdan çykmajak täsirleri galdyrýar. Bu meşhur toparyň sirk meýdançasyndaky çykyşlary ilkinji pursatlardan tomaşaçylaryň ünsüni çekdi. Çykyşlarda çeýelik, gözellik, ussatlyk bir bitewi sazlaşygy emele getirip, tomaşanyň täsirliligini artdyrdy. Bu bolsa toparyň agzalarynyň öz işinde ussatlyk derejesine ýetendigini aýdyň görkezýär. Toparyň täsin çykyşlary şowhunly el çarpyşmalar bilen garşylanyldy. Soňra bu ýerde Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň howandarlyk etmeginde «Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: çagalaryň gözýetimi, dünýägaraýşy» atly geçirilen bäsleşigiň ýeňijilerini sylaglamak dabarasy boldy. Aýdym-saz we tans sungaty, türkmen milli oýunlary, surat çekmek we amaly-haşam sungaty boýunça geçirilen bäsleşikde baş baýraga Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabyndaky 19-njy orta mekdebiň 3-nji synp okuwçysy H.Kakadurdyýew mynasyp boldy. Şeýle hem bäsleşikde birinji, ikinji, üçünji orunlara mynasyp bolan çagalara diplomlardyr sowgatlar gowşuryldy. Soňra halkara maslahata gatnaşyjylar Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky çagalar sagaldyş-dikeldiş merkezine bardylar. Merkeziň öňündäki baýramçylyk meýdançasynda türkmen we dünýä halklarynyň ertekileriniň gahrymanlarynyň çykyşlary, sirk artistleriniň gatnaşmagynda dürli şüweleňler görkezildi. Soňra dabara gatnaşyjylar merkezde bejergi alýan çagalaryň çykyşlaryna tomaşa etdiler. Merkeziň çagalar sagaldyş-dikeldiş bölüminde wekiliýet agzalary bu ýerde bejergi alýan çagalaryň el işleriniň sergisi bilen tanyşdylar. Soňra foruma gatnaşyjylar toplumda döredilen şertler, şeýle hem alnyp barylýan bejeriş we anyklaýyş işleri bilen tanyşdylar. Merkezde çagalaryň saglygyny dikeltmek we berkitmek, olaryň terbiýelenmegi, bilim we dynç almagy üçin ähli amatly şertler bar. Merkez özünde edara binasyny, 150 we 100 orunlyk iki sany çagalar bagyny, sagaldyş-dikeldiş bölümini jemleýän toplumdyr. Onuň umumy meýdany 16,3 gektara barabardyr. Toplumyň abadanlaşdyrylan we erteki gahrymanlarynyň suratlary bilen bezelen çäginde çagalaryň arassa howada şadyýan, gyzykly wagt geçirmekleri üçin oýun meýdançalary ýerleşdirilipdir. Şeýle-de bu meýdançalar üçin Hazar deňziniň kenaryndan bejeriş häsiýetli çäge getirilipdir. Bu ýerde açyk howuzlar, owadan bassyrmalar, amatly ýodajyklar göz öňünde tutulypdyr. Maslahata gatnaşýan daşary ýurtly myhmanlar, şol sanda saglygy goraýyş ulgamynyň wekilleri çagalar sagaldyş-dikeldiş merkezinde döredilen şertlere, halkara ülňülere doly laýyk gelýän enjamlar bilen enjamlaşdyrylyşyna we çagalaryň saglygyny dikeltmek, berkitmek üçin döredilen mümkinçiliklere ýokary baha berdiler. Merkez bilen tanyşlykdan soňra, foruma gatnaşyjylar “Märkaw” myhmanhanasyna bardylar. Maslahatyň çäginde myhmanhananyň eýwanynda türkmen medeniýetine we sungatyna bagyşlanan sergi ýaýbaňlandyryldy. Onda nakgaşçylyk, senetçilik, keramika, heýkeltaraşlyk, zergärçilik eserleri, milli lybaslar görkezildi. Bitarap Türkmenistanyň medeniýet ulgamynda alyp barýan döwlet syýasaty halkymyzyň medeni gymmatlyklaryny gorap saklamaga gönükdirilendir. Häzirki döwürde Gahryman Arkadagymyzyň başlangyçlary hem-de hormatly Prezidentimiziň yzygiderli tagallasy netijesinde, milli medeniýetimiziň ösdürilmegi, halkymyzyň baý mirasynyň giňden wagyz edilmegi üçin ähli mümkinçilikler döredilýär. Halkymyzyň senetçiliginiň, amaly-haşam sungatynyň naýbaşy nusgalary parahatçylyk söýüjiligiň, hoşniýetliligiň we dost-doganlygyň nyşany bolup, dünýä mirasynyň genji-hazynasynda mynasyp orun alýar. Şolaryň hatarynda nesilden-nesle geçip gelýän türkmen zergärçilik we halyçylyk sungatyna möhüm orun degişlidir. Bu gün türkmen halyçylyk sungaty dünýäde barha uly gyzyklanma eýe bolýar. Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň ilkinji günlerinde hormatly Prezidentimiziň Arkadag şäherinde çeper halyçylyk kärhanasyny hem-de türkmen halysynyň we el işleriniň milli muzeýini gurmak hakynda Karara gol çekmegi ýurdumyzda bu sungaty ösdürmäge berilýän ünsüň ýene bir aýdyň güwäsi boldy. Zenanlaryň we çagalaryň milli lybaslarynyň özboluşly öwüşginleri, nagyşlary, şaý-sepleriň dürli görnüşleriniň sazlaşygy foruma gatnaşýan myhmanlarda ýatdan çykmajak täsirleri galdyrdy.

Soňra «Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: çagalaryň hatyrasyna halkara işiniň ösüşi» atly halkara maslahat öz işine başlady. Plenar mejlisiň öňüsyrasynda wekiliýet ýolbaşçylarynyň bilelikde surata düşmek dabarasy boldy. Maslahatda, ilki bilen, Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti Oguljahan Atabaýewa giriş sözi bilen çykyş etdi. Gaznanyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti foruma gatnaşyjylara ýüzlenip, hemmeleri «Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: çagalaryň hatyrasyna halkara işiniň ösüşi» atly halkara maslahatyň öz işine başlamagy bilen mähirli gutlady we daşary ýurtly wekillere — döwlet edaralarynyň, jemgyýetçilik düzümleriniň, daşary ýurtlaryň hem-de halkara guramalaryň wekilhanalarynyň ýolbaşçylaryna we wekillerine maslahata gatnaşmaga çakylygy kabul edendikleri üçin aýratyn minnetdarlyk bildirdi hem-de gatnaşyjylaryň şeýle wekilçilikli düzüminiň hyzmatdaşlyga, onuň geljegine düşünmäge, çagalaryň bähbidine bilelikdäki wezipeleri ýerine ýetirmäge taýýarlyga uly özara gyzyklanmanyň bardygyny görkezýändigini belledi. O.Atabaýewa bu maslahatyň Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň döredilmeginiň dört ýyllygynyň bellenilýän gününde geçirilýändigine ünsi çekdi hem-de pursatdan peýdalanyp, hemmeleri bu möhüm waka mynasybetli gutlady we gaznanyň işgärlerine asylly işlerinde üstünlikleri arzuw etdi. Bellenilişi ýaly, gaznanyň döredilmegi çuňňur logiki we oýlanyşykly ädim boldy we wagt bu pikiriň dogrudygyny, onuň derwaýysdygyny hem-de möhümdigini görkezdi. Haýyr-sahawat gaznasynyň işi türkmen halkynyň köpasyrlyk pelsepesine, baý ruhy medeniýetine, däp-dessurlaryna esaslanýar. Şol bir wagtyň özünde umumadamzat gymmatlyklary, parahatçylyk, ýagşylyk, adalatlylyk, ynsanperwerlik taglymatlary biziň ileri tutýan ugurlarymyzdyr. Gaznanyň döredilen gününden bäri geçen döwür iş ýüzünde bähbitli bolan köp sanly möhüm işlere baý boldy. Şeýle-de amaly tejribe toplandy, täze başlangyçlar, iş ugurlary peýda boldy diýip, O.Atabaýewa sözüni dowam etdi we häzirki wagtda gaznanyň Türkmenistanyň halkara ynsanperwer hyzmatdaşlygyna, şol sanda Birleşen Milletler Guramasynyň giň gerimli we uzak möhletleýin strategiýalarynyň we maksatnamalarynyň durmuşa geçirilişine işjeň gatnaşýandygyny, şolaryň hatarynda 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Gün tertibiniň — Durnukly ösüş maksatlarynyň aýratyn orun eýeleýändigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, bu düzümiň beýleki döwletlerden, ynsanperwer ugurly halkara guramalardan bolan hyzmatdaşlary bilen gatnaşyklaryny berkitmegi maslahatymyzyň maksatlarynyň biri hökmünde görýäris diýip, O.Atabaýewa aýtdy hem-de maslahata gatnaşyjylaryň ählisine ýüzlenip: “Biz bilelikdäki taslamalara we oňyn başlangyçlara gatnaşarys, Türkmenistanda we onuň çäklerinden daşarda işlemek üçin amatly şertleriň döredilmegine ýardam bereris. Siz biziň pikirdeşlerimiz bolup durýarsyňyz hem-de gaznanyň goldawyna bil baglap bilersiňiz” diýip nygtady. Bellenilişi ýaly, «Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: çagalaryň hatyrasyna halkara işiniň ösüşi» atly halkara maslahatyň esasy maksady çaganyň saglygyny goramak, çaga bilimi, maşgalada we jemgyýetde çaga terbiýesi, çaganyň fiziki, akyl mümkinçilikleriniň has giňişleýin açylmagy bilen baglanyşykly wezipeleri ýerine ýetirmäge toplumlaýyn çemeleşmä degişli meselelere garamakdan ybaratdyr. Häzirki wagtda biziň hemmämiz BMG-niň Çaganyň hukuklary hakynda Konwensiýasynyň we Milletler Bileleşiginiň çagalar üçin abadan dünýäni döretmäge gönükdirilen beýleki köptaraplaýyn esas goýujy resminamalarynyň düzgünlerini iş ýüzünde durmuşa geçirmegiň üstünde işleýäris. Şunuň bilen baglylykda, Birleşen Milletler Guramasynyň ählumumy gün tertibiniň özbaşdak bölümi hökmünde çaga mowzugynyň ilerledilmeginiň işjeňleşdirilmegi, çagalaryň ösüşi üçin meýilnamalaryň we taslamalaryň geriminiň giňeldilmegi ugrunda çykyş edýäris. Häzirki döwürde çagalaryň hukuklaryny üpjün etmek üçin diplomatik serişdeler we usullar bilen bir hatarda, jemgyýetçilik düzümleriniň mümkinçilikleriniň aýratyn üns bilen ulanylmalydygyna hem-de peýdalanylmalydygyna ynanýarys. Bu ýerde ÝUNISEF, BMG-niň Ösüş maksatnamasy, Ilat gaznasy, ÝUNESKO, Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasy, beýleki halkara guramalar bilen alnyp barylýan strategik hyzmatdaşlyk diňe pugtalandyrylmalydyr. Bu biziň iňňän möhüm garaýşymyzdyr diýip, O.Atabaýewa nygtady we maslahatyň dowamynda çaga meseleleri barada giňişleýin pikir alyşmalaryň boljakdygyna, çagalaryň bähbidine halkara hyzmatdaşlygy has-da pugtalandyrmaga gönükdirilen täze başlangyçlardyr teklipleriň öňe sürüljekdigine berk ynam bildirdi. Çykyşynyň ahyrynda gaznanyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti hemmeleri maslahatyň öz işine başlamagy bilen ýene-de bir gezek gutlap, bilelikdäki işlerde üstünlikleri arzuw etdi. O.Atabaýewa forumyň işine gatnaşýandyklary üçin hemmelere minnetdarlyk bildirip, maslahatyň işiniň BMG-niň resmi dilleriniň biri bolan iňlis dilinde dowam etjekdigini aýtdy.

Haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti O.Atabaýewa maslahata gatnaşyjylara ýüzlenip, Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan ykrar edilen hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesine laýyklykda, Türkmenistanyň döwlet syýasatynda ynsanperwer ýörelgeleriň işjeň durmuşa geçirilýändigini aýdyp, şunda çaga ösüşiniň meselelerine möhüm orun berilýändigini belledi. Nygtalyşy ýaly, çagalar meselesi ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek boýunça milli maksatnamalarda, döwletimiziň konseptual daşary syýasy resminamalarynda, Türkmenistanyň Prezidentiniň we türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygynyň maksatnamalaýyn çykyşlarynda giňden öz beýanyny tapýar. Munuň özi kanunalaýyk ýagdaýdyr. O.Atabaýewa Türkmenistanyň dünýäde ýokary derejede geçirilýän forumlarda döwletara gatnaşyklara ynsanperwer häsiýet bermäge gönükdirilen başlangyçlar we teklipler bilen yzygiderli çykyş edýändigini hem-de adam hakynda aladanyň, raýdaşlyga, özara goldaw bermäge gönükdirilen şeýle çemeleşmäniň halkara ynsanperwer işlerde möhüm ölçeg we esas bolmalydygyny, Türkmenistanyň muňa doly ynanýandygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, ilkinji nobatda, munuň halkara, jemgyýetçilik we haýyr-sahawat düzümleriniň işjeňligine degişlidigi hem-de olaryň maksadynyňdyr wezipeleriniň adamlaryň meselelerini, zerurlyklaryny çözmäge we olar hakyndaky alada gönükdirilmelidigi aýdyldy. Biz adamlar üçin näme etdik, olara nähili kömek etdik, kim kömege we howandarlyga mätäçlik çekýär? Bu soraglar hemişe döwletiň hem-de jemgyýetiň öňünde durmaly diýip hasap edýärin. Olaryň jogaby bolsa ähli ynsanperwer işleriň häsiýetini kesgitlemelidir diýip, gaznanyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti O.Atabaýewa sözüni dowam etdi hem-de Türkmenistanyň 2025-nji ýyly “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýip yglan etmek baradaky başlangyjynyň hem ählumumy syýasata ynsanperwer häsiýet bermäge ýardam edýän örän möhüm sebäpleriň biridigine ünsi çekdi. Bellenilişi ýaly, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly ählumumy derejede ýurdumyzyň wajyp ynsanperwer başlangyjydyr diýilse, ulaldyp aýdyldygy bolmaz. Türkmenistan bu teklibi öňe sürmek bilen, halkara jemgyýetçiligi ynsanperwer gymmatlyklaryň daşynda birleşdirmek üçin uly tagallalary etmek maksadynyň bardygyny, häzirki zaman dünýäsinde belent ynsanperwer başlangyçlary tassyklamakda halkara hyzmatdaşlygyň ähmiýetine düşünilmegini gazanmalydygyny beýan etdi. Şunuň bilen baglylykda, şu maslahatyň-da bu ugurda möhüm ädimleriň biridigi hem-de onuň, sözüň giň we doly manysynda, çagalyga goldaw bermek ýaly belent wezipä eýerýändigi, ösüp gelýän nesil barada döwlet tarapyndan alada etmegiň Türkmenistanyň ileri tutýan ugurlarynyň biridigi bellenildi. «Sagdyn çagalar — sagdyn ýurt» şygary Türkmenistanyň milli ösüşiniň ýolgörkeziji çyragy bolup durýar. Bu bolsa döwletiň maddy we ruhy-aň serişdeleriniň ýaş nesilleriň beden, ruhy taýdan ösmegine goldaw bermäge, döredijilik zehinlerini ýüze çykarmak üçin şertleri döretmäge doly möçberde gönükdirilýändigini we geljekde-de gönükdiriljekdigini aňladýar. Ol çagalaryň syýasy, ykdysady, durmuş hem-de ekologiýa babatda parahat, durnukly, ynsanperwer, abadan geljegini üpjün etmäge niýetlenendir diýip, O.Atabaýewa sözüni dowam etdi. Şeýle garaýyş Türkmenistanyň halkara institutlar, ýöriteleşdirilen agentlikler, haýyr-sahawat guramalary bilen anyk işleri alyp barmagy bilen şertlendirilýär. Haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidentiniň belleýşi ýaly, Türkmenistan 1993-nji ýylda Çagalaryň hukuklary hakynda Konwensiýa goşuldy. Bu adam hukuklary babatda Birleşen Milletler Guramasynyň konwensiýalarynyň arasynda ýurdumyzyň gatnaşan ilkinji halkara resminamasydyr. Şunuň bilen bir hatarda, häzirki wagtda Birleşen Milletler Guramasynyň ýurdumyzda işleýän edaralary bilen eneligi we çagalygy goramak, zenanlaryň nesil saglygy, çaga lukmançylygy, bilimi, çagalara durmuş hyzmatlaryny bermek meselelerinde hyzmatdaşlyk etmek hakynda 26 sany resminama gol çekilendigi we şolar boýunça işleriň alnyp barylýandygy nygtaldy. Her ýyl Türkmenistanda BMG-niň agentlikleri dürli ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary bilen taslamalary amala aşyrýar. Hususan-da, 2025-nji ýylda diňe bu guramanyň Çagalar gaznasy (ÝUNISEF) bilen bilelikde ýurdumyzyň 14 edarasy we guramasy 13 sany ýyllyk iş meýilnamasyny durmuşa geçirer. Häzirki döwürde ÝUNISEF-niň Ýerine ýetiriji geňeşi tarapyndan makullanan Türkmenistanyň 2021 — 2025-nji ýyllar üçin maksatnama bu ugurdaky maksatnamalaýyn işleriň esasyny düzýär. Maksatnama dört ugra — çagalaryň bähbidine dolandyryş; saglyk, iýmit we çaganyň irki ösüşi; durmuş goraglylygy we çagalary goramak; ýokary hilli inklýuziw bilim boýunça netije gazanmaga gönükdirilendir. ÝUNISEF-niň we beýleki halkara hyzmatdaşlaryň ýardam bermeginde Türkmenistanyň Hökümeti nesil saglygy, eneleriň, täze doglan çagalaryň, ýaş çagalaryň we ýetginjekleriň saglygy boýunça 2020 — 2025-nji ýyllar üçin Milli strategiýany tassyklady. Strategiýa Durnukly ösüş maksatlaryny gazanmagy üpjün edýär diýip, O.Atabaýewa aýtdy we ÝUNISEF bilen ulgamlaýyn iş tejribesini dowam etdirmek arkaly häzirki wagtda 2026 — 2030-njy ýyllarda çaganyň irki ösüşi boýunça Milli strategiýany taýýarlamak boýunça hem işleriň alnyp barylýandygyny, şular bilen bir hatarda, Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş maksatnamasy bilen bilelikde «Türkmenistanda ýokanç keselleriň öňüni almak we bejermek hem-de eneleriň we çagalaryň saglygyny goramak üçin zerur bolan derman serişdeleri bilen üpjün etmek» taslamasynyň amala aşyrylýandygyny belledi. Bu taslamanyň baş maksady göwrelilik, çaga dogrulýan we doglandan soňky döwürde, şeýle hem seýrek we örän seýrek duşýan keseller bilen kesellänleri derman serişdeleri bilen üpjün etmek we beýleki möhüm meseleleri çözmek arkaly eneleriň saglygyny goramaga goşant goşmakdan ybarat bolup durýar. Şeýlelikde, «Enäniň saglygy — çaganyň saglygy» atly milli şygarymyz iş ýüzünde many-mazmun taýdan baýlaşdyrylýar. Onuň ýerine ýetirilmegi eneleriň saglygyny berkitmäge, olaryň beden, ýaşaýyş-durmuş, maddy we psihologik abadançylygyny, ösüşini gazanmak üçin ähli zerur şertleri döretmäge gönükdirilendir. Birleşen Milletler Guramasynyň ýöriteleşdirilen düzümleri bilen Türkmenistanyň hyzmatdaşlygynyň derejesine we hiline ýokary baha berip, bu hyzmatdaşlygyň yzygiderli, maksada gönükdirilen häsiýete eýedigini aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň halkara gatnaşyklarda örän möhüm hyzmaty ýerine ýetirýändigi, gaznanyň alyp barýan işleriniň ýokary ussatlygy, mähirliligi, öňde goýlan maksatlara ýetmäge tüýs ýürekden ýapyşmak, çagalar babatda belent ynsanperwerlik we mähribanlyk häsiýetleri bilen tapawutlanýandygy, soňky ýyllarda gaznanyň hasabyna Türkmenistanyň halkara lukmançylyk merkezlerinde we beýleki saglygy goraýyş edaralarynda çagalara 500-den gowrak operasiýanyň geçirilendigi aýratyn nygtaldy. ÝUNISEF bilen hyzmatdaşlykda hem ençeme ähmiýetli taslamalaryň amala aşyrylandygyna üns çekildi. Bu taslamalar bilim we saglygy goraýyş ulgamlarynda çagalar üçin amatly şertleri döretmäge gönükdirildi. Şolara «Çagalara mähirli garaýyşly mekdepler» we «Çagalara mähirli garaýyşly hassahanalar» atly taslamalar degişlidir. Bu taslamalaryň üstünlikli amala aşyrylmagy Türkmenistanyň bilim hem-de saglygy goraýyş edaralarynda halkara tejribäni giňden ornaşdyrmak üçin esas bolup hyzmat etdi. Bu örän ähmiýetli işdir. Munuň özi häzirki zaman ölçeglerine we dünýädäki meýillere laýyk gelip, lukmançylyk, pedagogik işgärler bilen çagalaryň hem-de olaryň ene-atalarynyň arasynda aýratyn ynanyşykly gatnaşyklary döredýär we höweslendirýär. Şeýle hem gazna işiň şeýle ugurlaryny tassyklamaga hem-de giňeltmäge işjeň ýardam eder. Sazlaşykly ösýän şahsyýeti kemala getirmek barada aýdanymyzda, biz bu düşünjäni geljegimiz bolan çagalary watançylyk, ýokary raýat jogapkärçiligi, maşgalasyna, halklarymyzyň däp-dessurlaryna we adatlaryna söýgi ruhunda terbiýelemek bilen baglanyşdyrýarys. Şu meselede şeýle terbiýe ähli gymmatly täze zatlar, iň gowy halkara tejribeler bilen utgaşdyrylmalydyr. Munuň özi geljekki durmuş ýolunda we hünär işinde ýaş raýatlara hemaýat berer diýip, O.Atabaýewa belledi. Şunuň bilen baglylykda, halkara guramalaryň, ilkinji nobatda, Birleşen Milletler Guramasynyň ünsüni ýurdumyzyň ýaş nesillerine raýatlyk terbiýesini bermek üçin çagalar we ene-atalar bilen ýöriteleşdirilen taýýarlyk okuwlaryny geçirýän merkezleri döretmek boýunça taslamalary işläp taýýarlamak we amala aşyrmak mümkinçiligine seretmek meselesine çekmegiň maksadalaýyk hasaplanýandygy, maşgalada, jemgyýetde hem-de ýurtda işleriň ýagdaýy, has giň manyda bolsa dünýäniň ykbalyna dahyllydygy barada çagalarda jogapkärçilik duýgusyny döretmegiň bu merkezleriň esasy ugurlarynyň biri bolmalydygy nygtaldy. Şunda gürrüň ekologik taýdan sowatly şahsyýeti kemala getirmegi göz öňünde tutýan ekologik bilim hakynda barýar. O.Atabaýewanyň nygtaýşy ýaly, biz geljek nesillere abadan dünýäni, arassa tebigaty miras goýmak barada ýygy-ýygydan gürrüň edýäris. Ýöne bu nesliň başlanan işleri dowam etdirmelidigini we ekologik işi mundan beýläk-de alyp barmalydygyny hem unutmaly däldiris. Bu bolsa diňe daşky gurşawy gorap saklamagyň möhümdigine we onuň ägirt uly ähmiýetiniň bardygyna düşünýän, jogapkärçilikli, maksada okgunly nesiller kemala getirilende mümkindir. Biziň çagalarymyz ekologiýa we howa bilen bagly meseleleri çözmäge taýýar bolmalydyrlar. Şu ugurda Türkmenistanyň geografik sebitleri üçin çölleşmä we ýerleriň zaýalanmagyna, Aral deňziniň guramagyna, buzluklaryň eremegine, Hazar deňziniň suwunyň peselmegine hem-de ençeme beýleki özboluşly meselelere garşy göreşmekde hemişe bilelikde işlemegiň aýratyn möhüm ähmiýetiniň bardygy bellenildi. Şunuň bilen baglylykda, ýöriteleşdirilen halkara düzümlere Çagalaryň ekologiýa bilimi baradaky ýörite maksatnamany döretmegiň üstünde işlemek teklip edildi. Dünýä döwletleri, maliýe institutlary, maýa goýum gaznalary, ylmy edaralary goldan halatynda, daşky gurşawy goramak babatda bilim, terbiýeçilik we aň-bilim işini ilerledip bolar. Bu işi Türkmenistanda biziň gaznamyz utgaşdyryp biler. Şoňa görä-de, agzalan teklibi bilelikde öwrenmegi hem-de seljermegi teklip edýärin diýip, O.Atabaýewa sözüni dowam etdi.

Soňra Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti halkara maslahata türkmenistanly gatnaşyjylary, daşary ýurtly hormatly wekilleri we myhmanlary bir maksadyň — çagalaryň bagtyýarlygynyň hem-de abadan durmuşynyň birleşdirýändigini aýdyp, çagalaryň hukuklaryny doly we hemmetaraplaýyn üpjün etmegiň zerurdygy baradaky pikiriň örän dogrudygyny, bu ugurda köp işleriň durmuşa geçirilýändigini belledi. “Abadan we bagtyýar çagalyga, saglyga, ösüşe, arassa dünýä, päkize howa we suwa, ýokary hilli iýmitlenmäge hukuk — bularyň ählisi çaganyň hukuklarynyň aýrylmaz bölegidir. Bular binýat goýujy esasy hukuk — çagalarymyzyň ýaşaýşa bolan hukugy berjaý edilende mümkindir. Munuň özi dünýä derejesinde parahatçylygyň, ylalaşygyň we ynanyşmagyň, durnuklylygyň, howpsuzlygyň gazanylmagyny aňladýar. Bitarap Türkmenistanyň alyp barýan ähli işleri we maksatlary, halkara derejedäki ädimleri hem-de başlangyçlary şu wezipeleriň ýerine ýetirilmegine gönükdirilendir. Çagalarymyza parahat geljegi üpjün etmek iň mynasyp, asylly we ynsanperwer wezipedir. Şu belent wezipäni bilelikde ýerine ýetireliň!” diýip, gaznanyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti O.Atabaýewa sözüni jemledi hem-de hemmelere maslahatyň dowamynda netijeli işlemegi arzuw etdi. Soňra Türkmenistanyň Gahrymany, ÝUNESKO-nyň işleri barada Türkmenistanyň milli toparynyň jogapkär sekretary Çynar Rustemowa söz berildi. Ol bagtyýar çagalaryň şatlykly gülküsiniň içeri we daşary syýasaty ahlaklylyk, ruhy baýlyk, ynsanperwerlik ýaly köpasyrlyk asylly ýörelgelere esaslanýan Türkmenistanyň rowaçlygynyň aýdyň beýany bolup durýandygyny belledi. Bu ýörelgeler türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň başyny başlan we hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda yzygiderli durmuşa geçirilýän toplumlaýyn ynsanperwer strategiýada öz beýanyny tapýar. Milli Liderimiziň başlangyjy esasynda Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň döredilmegi ýurdumyzda çagalaryň hemmetaraplaýyn ösüşi barada döwlet derejesinde alada edilýändiginiň aýdyň güwäsidir. Gazna mümkinçilikleri çäkli çagalary goldamak, olaryň saglygyny dikeltmek we pugtalandyrmak, sazlaşykly ösmekleri üçin ähli mümkinçilikleri döretmek boýunça netijeli işleri amala aşyrýar. Döredilen wagtyndan bäri haýyr-sahawat gaznasy Aşgabatdaky we Diýarymyzyň ähli sebitlerindäki näsag çagalara tölegsiz esasda sagaldyş-dikeldiş hyzmatlaryny üpjün edýär. Bu bolsa çagalar baradaky aladanyň halkymyzyň baş ynsanperwer ýörelgesidigini ýene-de bir gezek subut edýär. Häzirki wagtda Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan dünýäniň ykdysady, syýasy we medeni-ynsanperwer giňişligine işjeň goşulyşýar. Ýurdumyzyň ýakyndan hyzmatdaşlyk alyp barýan halkara guramalarynyň biri hem BMG-niň bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça ýöriteleşdirilen edarasydyr. ÝUNESKO-nyň barha artýan meşhurlygy we ideologik taýdan bitarap häsiýeti ýurdumyza onuň ylym-bilim, medeni-ynsanperwer taslamalaryny durmuşa geçirmäge türkmen jemgyýetiniň wekillerini, şol sanda ýaşlary we zenanlary giňden çekmäge mümkinçilik berýär. Türkmenistanyň Bilim ministrligi bilen ÝUNESKO-nyň bilim ulgamynda maglumat tehnologiýalaryny ulanmak babatda ýöriteleşen institutynyň arasynda hyzmatdaşlyk etmek boýunça 2024-2025-nji ýyllar üçin “Ýol kartasyna” gol çekilmegi ÝUNESKO bilen ylym we bilim ulgamlarynda bilelikdäki işi alyp barmakda möhüm ädim boldy diýip, Ç.Rustemowa belledi hem-de çykyşyny Gahryman Arkadagymyzyň: “Halkyň saglygy diňe bir ýurduň baýlygy bolman, eýsem, häzirki we geljek nesilleriň röwşen geljeginiň hem berk binýadydyr” diýen parasatly jümlesi bilen jemledi. Haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti Oguljahan Atabaýewa mazmunly çykyşy üçin Çynar Rustemowa minnetdarlyk bildirip, Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen döredilen gaznanyň çagalaryň hatyrasyna köp işleri amala aşyrýandygyny, munuň bolsa islendik ýurt, islendik jemgyýet üçin esasy wezipe bolup durýandygyny belledi. O.Atabaýewa pursatdan peýdalanyp, ÝUNESKO-nyň ugry boýunça çagalar babatda bilim ulgamyndaky başlangyçlary üçin Ç.Rustemowa sagbolsun aýdyp, islendik ýurduň ösüşini bilimsiz göz öňüne getirip bolmaýandygyny nygtady hem-de ÝUNESKO-nyň işleri barada Türkmenistanyň milli toparynyň jogapkär sekretaryna ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirdi. Soňra O.Atabaýewa çykyş etmek üçin Özbegistan Respublikasynyň Prezidentiniň kömekçisi hanym Saida Mirziýoýewa söz berdi. Özbegistanyň wekili çykyşyny beýik türkmen şahyry Magtymguly Pyragynyň goşgy setirleri bilen başlap, şeýle ýokary derejeli halkara maslahata gatnaşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallygyny beýan etdi hem-de çagalaryň saglygyny goramak ýaly möhüm meseläni ara alyp maslahatlaşmakda bu forumyň ähmiýetini belledi. Saida Mirziýoýewa özbek-türkmen gatnaşyklary barada aýtmak bilen, Türkmenistanyň Özbegistan Respublikasynyň diňe bir doganlyk ýurdy bolmak bilen çäklenmän, eýsem, iň ýakyn hyzmatdaşlarynyň biridigini hem belledi. Bellenilişi ýaly, halklarymyzy taryhy, medeni we milli umumylyklar baglanyşdyrýar. Biziň halklarymyz bir agajyň iki şahasy, bir derýanyň iki kenary ýaly ýakyndyrlar. Iki döwletiň arasynda dost-doganlyk gatnaşyklarynyň pugtalandyrylmagyna gönükdirilen bilelikdäki taslamalaryň birnäçesi durmuşa geçirilýär. Şunda saglygy goraýyş ulgamyndaky hyzmatdaşlyga-da möhüm ähmiýet berilýär. Myhman Türkmenistanda saglygy goraýyş ulgamynda Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy we hormatly Prezidentimiziň tagallalary netijesinde ýetilen sepgitlere ýokary baha berdi. Bellenilişi ýaly, çagalary goramak we olaryň abadançylygyny üpjün etmek her bir döwletde esasy wezipe hökmünde kesgitlenilýär. Çünki çagalar ýurduň geljegidir, olaryň bagtly durmuşda ýaşamagy jemgyýetiň bagtyýarlygynyň kepilidir. Şunuň bilen baglylykda, Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň ýerine ýetirýän işleriniň ähmiýetine üns çekildi. Özbegistan Respublikasynyň Prezidentiniň kömekçisi çykyşynyň ahyrynda «Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: çagalaryň hatyrasyna halkara işiniň ösüşi» atly halkara maslahatyň guralmagyna ýokary baha berip, çagalaryň saglygyny we hukuklaryny goramak ulgamynda tagallalaryň birleşdirilmeginiň umumy maksatlara ýetmäge ýardam etjekdigine ynam bildirdi. Haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti Özbegistan Respublikasynyň wekiline çuň manyly çykyşy we türkmen halkynyň adyna mähirli sözleri üçin minnetdarlyk bildirdi hem-de türkmen-özbek gatnaşyklarynyň hemişe ýürekdeşligi we açyklygy bilen tapawutlanýandygyny, Türkmenistanyň Özbegistan bilen hoşniýetli goňşuçylyk we doganlyk gatnaşyklaryna ýokary baha berýändigini belledi. O.Atabaýewa bilelikdäki tagallalar esasynda uzak möhletleýin hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de iki ýurduň halklarynyň bähbidine ösdüriljekdigine ynam bildirip, bu maslahatyň özara bähbitli hyzmatdaşlygy täze ugurda, ýagny çagalaryň saglygyny dikeltmekde we olaryň bagtly durmuşy üçin amatly şertleri üpjün etmekde gowy başlangyç boljakdygyny nygtady. Soňra maslahat mowzuklaýyn iş mejlisleriniň 6-synda dowam etdi. Maslahatyň «Çagalar üçin abadan dünýäni döretmek» atly birinji iş mejlisinde çykyş etmek üçin Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň Başlygynyň orunbasary hanym Inna Swýatenko söz berildi. Ol RF-niň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň Başlygy Walentina Matwiýenkonyň iberen gutlagyny okady. Gutlagda bellenilişi ýaly, Türkmenistanyň başlangyjy esasynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 2025-nji ýyly “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýip yglan etmegi, şeýle hem ählumumy özgertmeler bilen baglylykda, bu maslahatyň geçirilmegi örän möhümdir. Häzirki zaman şertlerinde özara hormat goýmak we ynanyşmak, dialoga, birek-biregiň bähbitlerine hormat goýmaga taýýarlyk, geljek nesiller baradaky hakyky alada örän uly ähmiýete eýedir. Çagalar islendik ýurduň geljegidir we esasy buýsanjydyr. Olaryň saglygy, hemmetaraplaýyn we döwrebap bilim-terbiýesi, bagtyýar çagalyga hukuklarynyň, howpsuz durmuşynyň üpjün edilmegi her bir jemgyýetiň hemişe üns merkezinde durýar. Russiýa Federasiýasynda bu meselelere aýratyn ähmiýet berilýär. Maşgala ojagynyň, eneligiň we çagalygyň goldanylmagy, nesilden-nesle geçip gelýän maşgala ýörelgeleriniň, esasan-da, köp çagaly maşgalanyň abraýynyň belent tutulmagy döwlet durmuş syýasatynyň ilkinji nobatdaky wezipeleridir. Olaryň amala aşyrylmagy sagdyn jemgyýetiň kemala gelmegine, çagalaryň sazlaşykly terbiýelenmegi üçin zerur bolan durnukly ösüşiň üpjün edilmegine gönükdirilendir. Russiýada Türkmenistan bilen uzak ýyllaryň dowamynda emele gelen dostlukly gatnaşyklara ýokary baha berilýär. Şu ýylyň maýynda Russiýa Federasiýasynyň Hökümeti bilen Türkmenistanyň Hökümetiniň arasynda medeniýet, bilim we ylym ulgamynda hyzmatdaşlyk hakynda Ylalaşyga gol çekilmegine 30 ýyl dolýar. Şu döwrüň dowamynda biziň döwletlerimiz ynsanperwer ulgamda netijeli gatnaşyklary has-da giňeltdiler. Walentina Matwiýenko maslahata gatnaşyjylaryň medeni, dil hem-de milli aýratynlyklaryna garamazdan, bu forumyň many-mazmuna baý dialog, häkimiýet edaralarynyň, hünär bileleşiginiň, hökümete degişli bolmadyk guramalaryň wekilleriniň arasynda hyzmatdaşlygyň täze görnüşlerini ýola goýmak üçin netijeli meýdança öwrüljekdigine ynam bildirip, forumyň netijeleriniň parahatçylygyň pugtalandyrylmagyna, ynsanperwer hyzmatdaşlygyň geriminiň giňeldilmegine, çaga baradaky aladadan gözbaş alýan ýagty geljegiň bähbidine tagallalaryň birleşdirilmegine ajaýyp goşant bolmagyny hem-de öňde goýlan maksatlaryň üstünlikli amala aşyrylmagyny arzuw etdi. Inna Swýatenko Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Federasiýa Geňeşiniň Başlygy W.Matwiýenkonyň gutlagyny haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti Oguljahan Atabaýewa gowşurdy. O.Atabaýewa hanym Inna Swýatenko tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirip, Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasynyň arasyndaky gatnaşyklaryň strategik häsiýeti bilen tapawutlanýandygyny, ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň geriminiň döwlet durmuşynyň ähli ugurlaryny diýen ýaly öz içine alýandygyny aýtdy we ýurdumyzyň geljekde-de ynsanperwer ulgamda hyzmatdaşlygy has-da giňeltmegi maksat edinýändigini tassyklady. Soňra çykyş etmek üçin Türkiýe Respublikasynyň maşgala we jemgyýetçilik hyzmatlary ministri hanym Mahinur Özdemir Göktaşa söz berildi. Ministr ýokary derejeli forumda çykyş etmäge döredilen mümkinçilik üçin hoşallygyny beýan edip, Türkiýe Respublikasynyň Türkmenistan bilen ýakyn hyzmatdaşlyga aýratyn ähmiýet berýändigini, umumy taryhy bolan halklarymyzyň hemişe dost-doganlyk gatnaşyklaryny saklap gelendiklerini belledi. Häzirki wagtda bu gatnaşyklar has-da pugtalandyrylýar. Soňky ýyllarda bilelikde alnyp barlan işler munuň aýdyň mysalydyr. Hanym Mahinur Özdemir Göktaş şu maslahatyň Türkmenistanyň başlangyjy bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan yglan edilen Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda geçirilmeginiň ähmiýetini belledi. Nygtalyşy ýaly, häzirki döwrüň talaplaryna laýyklykda, çagalaryň saglygyny goramak we olaryň abadan geljegini üpjün etmek möhüm wezipe bolup durýar. Çagalaryň sagdyn ösmegini üpjün etmek, olara bilim bermek geljek üçin strategik maýa goýumdyr. Bu ugurda Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň durmuşa geçirýän işleri ýokary baha mynasypdyr. Çykyşynyň ahyrynda Türkiýe Respublikasynyň maşgala we jemgyýetçilik hyzmatlary ministri şu maslahatyň geçirilmeginiň çagalaryň abadan geljegini üpjün etmek ugrunda möhüm başlangyç bolandygyny belläp, forumyň ýokary guramaçylyk derejesi üçin türkmen tarapyna hoşallygyny beýan etdi. Haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti Oguljahan Atabaýewa Türkiýe Respublikasynyň wekiline manyly çykyşy üçin minnetdarlyk bildirip, türkmen we türk halklaryny köpasyrlyk dost-doganlyk gatnaşyklarynyň baglanyşdyrýandygyny, halklarymyzyň kyn günlerde birek-birege doganlyk goldawyny bermäge taýýardygyny taryhy tejribäniň görkezendigini belledi hem-de çagalaryň saglygyny we abadançylygyny goramak babatda ýurtlarymyzyň arasyndaky hoşniýetli gatnaşyklaryň täze ugurlar boýunça yzygiderli ösdüriljekdigine ynam bildirdi.

Soňra O.Atabaýewa Eýran Yslam Respublikasynyň ýol we şäher ösüşi ministri hanym Farzaneh Sadeghi Malwajerde söz berdi. Ol çykyşynyň başynda ýokary derejeli halkara maslahata gatnaşmagyň özi üçin uly hormatdygyny belledi. Nygtalyşy ýaly, häzirki döwürde eneligi we çagalygy goramak boýunça amala aşyrylýan işler bütin dünýäde möhüm ähmiýete eýe bolýar. Çünki eneligiň goraglylygy çagalaryň geljegini gurmagyň, olaryň sagdyn kemala gelmeginiň başlangyç tapgyrydyr. Çagalardyr eneleriň saglygyny goramak jemgyýeti we ýurdy ösdürmekde esasy ugurlaryň biridir. Çagalara bilimiň, saglygy goraýyş hyzmatlarynyň elýeterli edilmegi hem wajyp ähmiýete eýedir. Olaryň bagtyýar geljegini diňe ählumumy tagallalar birleşdirilende gurup bolar. Şunuň bilen baglylykda, bu ugurda gazanylan tejribäni paýlaşmakda, anyk işleri durmuşa geçirmekde «Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: çagalaryň hatyrasyna halkara işiniň ösüşi» atly halkara maslahatyň möhüm ähmiýeti bellenildi. Çykyşynyň ahyrynda hanym Farzaneh Sadeghi Malwajerd halkara ähmiýetli foruma gatnaşmaga döredilen mümkinçilik üçin çäksiz hoşallygyny beýan etdi. O.Atabaýewa Eýranyň wekiline ähmiýetli çykyşy üçin minnetdarlyk bildirip, Eýran Yslam Respublikasynyň Türkmenistanyň ýakyn dosty bolup durýandygyny belledi. Biziň halklarymyz asyrlaryň dowamynda goňşuçylykda ýaşaýarlar. Bu berk gatnaşyklara esaslanyp, häzirki wagtda döwletara hyzmatdaşlygymyz hem täze mazmun bilen baýlaşýar diýip, gaznanyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti aýtdy we doganlyk halklarymyzyň arasyndaky medeni-ynsanperwer gatnaşyklaryň geljekde-de ösdüriljekdigine ynam bildirdi. Soňra Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar gaznasynyň (ÝUNISEF) Türkmenistandaky wekili hanym Jalpa Ratna söz berildi. Ol ÝUNISEF-niň wekili hökmünde bu halkara maslahata gatnaşmagynyň özi üçin uly hormatdygyny aýtdy. Hanym Jalpa Ratna Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň işjeň hyzmatdaşy bolup durýandygyny belläp, halkara hyzmatdaşlyga, parahatçylyga we durnukly ösüşe berk ygrarlydygy, şeýle hem çagalaryň hukuklarynyň, abadançylygynyň üpjün edilmegine berýän yzygiderli ünsi üçin Türkmenistanyň Hökümetine çuňňur hoşallygyny beýan etdi. Bellenilişi ýaly, Türkmenistan Garaşsyzlygynyň ilkinji ýyllaryndan bäri BMG we ÝUNISEF bilen ýakyn hyzmatdaşlyk saklap gelýär hem-de çagalaryň saglygyny goramak babatda dünýä nusgalyk işleri amal edýär. “Türkmenistanda çagalaryň hukuklaryny durmuşa geçirmek boýunça 2023 — 2028-nji ýyllar üçin Hereketleriň milli meýilnamasynyň” kabul edilmegi döwletimizi çagalary goramaga gönükdirilen toplumlaýyn strategiýany saýlap alan ýurtlaryň hataryna çykarýar. ÝUNISEF-niň wekili Türkmenistana işe gelende, halkymyzyň däp-dessurlarynyň, medeniýetiniň we taryhynyň özünde uly täsir galdyrandygyny aýtdy. Türkmen medeniýetinde maşgala, agzybirlik möhüm orun eýeleýär hem-de ol çagalary terbiýelemek, mümkinçilikleri çäkli adamlary goldamak üçin berk binýat bolup hyzmat edýär. Kähalatlarda bu möhüm wezipeleri ýerine ýetirmek üçin maşgalalara ýardam bermek gerek. Şundan ugur alyp, Türkmenistan BMG bilen hyzmatdaşlykda milli däp-dessurlar bilen halkara borçnamalary özünde jemleýän durmuş ugurly işleriň milli nusgasyny işläp taýýarlady. Bu çemeleşme goňşy ýurtlar üçin hem ajaýyp görelde bolup durýar. Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň alyp barýan işi goldawa mätäçlere hemaýat bermek däbiniň oňat nusgasydyr. 2021-nji ýylda döredilen wagtyndan bäri bu gazna tutuş Türkmenistan boýunça howandarlyga mätäç çagalara lukmançylyk kömegini berip gelýär. Soňky dört ýylda köp sanly çagalar gaznanyň kömeginden peýdalandylar we bu möhüm iş dowam etdirilýär. ÝUNISEF bu başlangyjy goldaýar. Çünki bu başlangyç türkmen döwletiniň howandarlyga mätäç çagalary goldamaga berk ygrarlydygyny aýdyňlygy bilen görkezýär diýip, hanym Jalpa Ratna nygtady. ÝUNISEF-niň wekili Türkmenistanyň döwlet syýasatynda çagalar baradaky aladanyň hemişe ileri tutulýan ugur bolandygyny belläp, BMG-niň Çagalar gaznasynyň wekili hökmünde şu maslahata gatnaşýandygyna çäksiz buýsanýandygyny aýtdy. Haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti O.Atabaýewa hanym Jalpa Ratna çuňňur many-mazmunly çykyşy üçin minnetdarlyk bildirip, Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasy we onuň ýöriteleşdirilen düzümleri bilen hyzmatdaşlygynyň yzygiderli häsiýete eýedigini we şu nukdaýnazardan, ÝUNISEF-niň ýurdumyzda alyp barýan işleriniň netijeliliginiň bellenilmäge mynasypdygyny aýtdy. O.Atabaýewa Türkmenistanyň çagalaryň sazlaşykly ösüşi, olaryň hukuklary baradaky kanunçylygy kämilleşdirmek meseleleri boýunça ÝUNISEF bilen hyzmatdaşlygy has-da giňeltmäge taýýardygyny tassyklap, çykyşy üçin hanym Jalpa Ratna ýene-de bir gezek sagbolsun aýtdy. Soňra çykyş etmek nobaty Pakistan Yslam Respublikasynyň Parahatçylygy öwreniş we diplomatiýa institutynyň prezidenti, “Peace and Diplomacy” žurnalynyň baş redaktory, “The Diplomatic Insight” žurnalynyň ýerine ýetiriji direktory hanym Nur Farhat Asife berildi. Ol çagalaryň abadançylygynyň bähbidine halkara hyzmatdaşlygy ösdürmäge bagyşlanan maslahatda çykyş etmegiň özi üçin uly hormatdygyny belläp, bu giň gerimli foruma gatnaşmaga döredilen mümkinçilik hem-de onuň ýokary guramaçylyk derejesi üçin hormatly Prezidentimize we Gahryman Arkadagymyza tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi. Şeýle-de hanym Nur Farhat Asif Pakistanyň Parahatçylygy öwreniş we diplomatiýa institutynyň prezidenti hökmünde ähli türkmen halkyny ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygy bilen gutlap, BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan 2025-nji ýyly “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýip yglan etmek baradaky Türkmenistanyň başlangyjyna dünýäniň 86 döwletiniň, şol sanda Pakistanyň hem awtordaş bolup çykyş edendigini belledi. Myhman çagalaryň hukuklaryny, abadan durmuşyny, sagdyn kemala gelmegini we bilim almagyny üpjün etmegiň bähbidine tagallalary birleşdirmekde Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň döredilmeginiň dört ýyllygy mynasybetli geçirilýän «Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: çagalaryň hatyrasyna halkara işiniň ösüşi» atly halkara maslahatyň, şeýle hem gaznanyň çagalaryň saglygyny goramak babatda milli we halkara derejede durmuşa geçirýän giň gerimli işleriniň möhüm ähmiýetini belledi. Hanym Nur Farhat Asif çykyşynyň dowamynda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplyk hukuk derejesine esaslanyp, dünýäde parahatçylygy üpjün etmek boýunça öňe sürýän başlangyçlarynyň umumadamzat ähmiýetini nygtady. Haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti O.Atabaýewa Pakistan Yslam Respublikasynyň wekiline eden çykyşy üçin minnetdarlyk bildirdi. “Hakykatdan-da, çagalar babatda alada barada aýdylanda, durnukly we parahatçylykly gurşawy döretmek möhüm bolup durýar. Elbetde, bu işe näçe köp tarap goldaw berse, şonça-da onuň netijeliligi we üstünligi ýokarlanýar” diýip, Oguljahan Atabaýewa aýtdy hem-de Pakistanyň Parahatçylygy öwreniş we diplomatiýa institutynyň adyndan garaýyşlaryny paýlaşyp, maslahatyň gün tertibine goşan goşandy üçin hanym Nur Farhat Asife minnetdarlyk bildirdi. Soňra maslahat “Çagalar üçin hemmetaraplaýyn bilim” atly ikinji iş mejlisi bilen dowam etdi. Mejlisde çykyş etmek üçin Gruziýanyň zähmet, saglygy goraýyş we durmuş üpjünçiligi ministri jenap Mihail Sarjweladzä söz berildi. Ol «Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: çagalaryň hatyrasyna halkara işiniň ösüşi» atly halkara maslahata gatnaşmagynyň özi üçin uly hormatdygyny aýtdy. Bellenilişi ýaly, Gruziýa bilen Türkmenistanyň arasyndaky däp bolan dostlukly gatnaşyklar dürli ugurlarda, şol sanda medeni-ynsanperwer ulgamda hem üstünlikli ösdürilýär. Şunuň bilen baglylykda, Gruziýanyň Premýer-ministri Irakliý Kobahidzäniň mart aýynyň başynda Türkmenistana amala aşyran saparynyň ähmiýeti bellenildi. Ynsan saglygy, hususan-da, ýaş nesliň sagdyn kemala gelmegi baradaky alada möhüm wezipeleriň biri bolup durýar. Bu babatda Türkmenistanda durmuşa geçirilýän giň gerimli işler üns çekilmäge mynasypdyr. Ministr şu halkara maslahatyň çagalaryň bagtyýar geljegini üpjün etmek ugrunda tagallalaryň birleşdirilmegine ähmiýetli goşant boljakdygyny belledi hem-de foruma gatnaşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallygyny beýan etdi. Haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti O.Atabaýewa mazmunly çykyşy üçin jenap Mihail Sarjweladzä minnetdarlyk bildirip, häzirki wagtda türkmen-gruzin gatnaşyklarynyň üstünlikli ösdürilýändigini, onuň dostluk, birek-birege hormat goýmak we ynanyşmak ýörelgelerine esaslanýandygyny, halklarymyzyň umumy ynsanperwer gymmatlyklary paýlaşýandygyny, ýurtlarymyzda ýaş nesliň sagdyn, kämil ösmegine aýratyn üns berilýändigini belledi. Soňra Gyrgyz Respublikasynyň Žogorku Keneşiniň Jemgyýetçilik syýasaty boýunça komitetiniň başlygynyň orunbasary hanym Aida Isatbek gyzyna söz berildi. Dostlukly ýurduň wekili hemmeleri halkara maslahatyň öz işine başlamagy bilen gutlady hem-de forumyň möhüm ähmiýetini belledi. Bellenilişi ýaly, çagalar baradaky alada hemişe möhüm meseleleriň biri bolmagynda galýar. Bu meseleleriň çözülmeginde bilim ulgamyna aýratyn orun degişlidir. Çünki jemgyýetiň ösüş derejesi bilim ulgamynda ýetilen sepgitler bilen kesgitlenilýär. Şunuň bilen baglylykda, durnukly ösüşi üpjün etmekde bilimi kämilleşdirmegiň we döwrebaplaşdyrmagyň aýratyn ähmiýeti nygtaldy. Hanym Aida Isatbek gyzy çykyşynyň dowamynda şu ýyl Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň ykrar edilmegine 30 ýyl dolýandygyny aýdyp, türkmen halkyny bu şanly sene mynasybetli tüýs ýürekden gutlady hem-de iň gowy arzuwlaryny beýan etdi. Çykyşynyň ahyrynda Gyrgyz Respublikasynyň Žogorku Keneşiniň Jemgyýetçilik syýasaty boýunça komitetiniň başlygynyň orunbasary «Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: çagalaryň hatyrasyna halkara işiniň ösüşi» atly halkara maslahatyň ýokary guramaçylyk derejesi, şeýle hem özara hyzmatdaşlyk etmek boýunça döredilen mümkinçilikler üçin türkmen tarapyna hoşallygyny beýan etdi.

Haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti O.Atabaýewa Aida Isatbek gyzyna ýurtlarymyzyň we halklarymyzyň arasyndaky dostlukly gatnaşyklary berkitmekde ynsanperwer gymmatlyklaryň möhüm ornuny nygtaýan manyly çykyşy üçin minnetdarlyk bildirdi. O.Atabaýewa Türkmenistan bilen Gyrgyz Respublikasynyň arasyndaky ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň yzygiderli ösdürilýändigini belläp, ählumumy abadançylygyň, ösüşiň hatyrasyna çagalaryň durmuşyny goramak, maşgalalary goldamak hem-de eneleriň we çagalaryň saglygyny goramak boýunça hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de giňeldiljekdigine ynam bildirdi. Soňra çykyş etmek nobaty Hytaý Halk Respublikasynyň Sun Sinlin adyndaky gaznasynyň başlygynyň orunbasary hanym Şen Beilä berildi. Hanym Şen Beili «Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: çagalaryň hatyrasyna halkara işiniň ösüşi» atly halkara maslahata gatnaşmaga çakylygy üçin çäräniň guramaçylaryna hoşallygyny beýan etdi. Çykyşda bellenilişi ýaly, Birleşen Milletler Guramasynyň durnukly ösüş ulgamynda 2030-njy ýyla çenli döwür üçin Gün tertibini ýerine ýetirmekde dünýä ýurtlarynyň durmuşa geçirýän maksatnamalarynda çagalaryň abadançylygyny üpjün etmek meselesine zerur üns berilýär. Şunda halkara hyzmatdaşlygy ösdürmek we tagallalary birleşdirip, has netijeli çäreleri amala aşyrmak möhümdir. HHR-iň wekili Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasy tarapyndan guralýan şu halkara maslahatyň ähmiýetini belläp, gaznanyň çagalaryň saglygyny dikeltmek hem-de berkitmek, lukmançylyk edaralarynyň binýadyny döwrebaplaşdyrmak, bilim, durmuş we döredijilik maksatly başlangyçlary durmuşa geçirmek boýunça ýerine ýetirýän işlerine ýokary baha berdi. Çykyşynyň ahyrynda hanym Şen Beili maslahata gatnaşmaga döredilen mümkinçilik üçin ýene-de bir gezek hoşallyk bildirdi. O.Atabaýewa hanym Şen Beiliniň çykyşynyň ähmiýetini belläp, ynsanperwer ulgamyň Türkmenistan bilen Hytaý Halk Respublikasynyň arasyndaky strategik hyzmatdaşlygyň möhüm ugurlarynyň biridigini aýtdy. Şonuň üçin biz hytaýly dostlarymyzyň öňdebaryjy tejribesine we täzeçil tejribelerine ýokary baha berýäris. Siziň bu çykyşyňyz diňe bir beýan taýdan däl, eýsem, amaly taýdan ornaşdyrmaga mynasyp mysallary öz içine alýar diýip, gaznanyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti aýtdy we HHR-iň wekiline minnetdarlyk bildirdi. Soňra maslahatyň “Sagdyn çagalar — ýurduň geljegi” atly üçünji iş mejlisinde çykyş etmek üçin Gazagystan Respublikasynyň saglygy goraýyş ministri hanym Akmaral Alnazarowa söz berildi. Gazagystanyň saglygy goraýyş ministri bu möhüm çäräniň guralýandygy hem-de myhmansöýerlik üçin türkmen tarapyna hoşallygyny bildirip, çagalaryň saglygyny, abadançylygyny üpjün etmekde tagallalary birleşdirmäge gönükdirilen foruma gatnaşmagyň özi üçin uly hormatdygyny aýtdy. Bellenilişi ýaly, şeýle halkara forumlar çagalaryň saglygyny goramak, olaryň durnukly we bagtyýar geljegini kepillendirmek ugrunda dürli ýurtlaryň, guramalaryň, jemgyýetleriň bilelikde iş alyp barmaklary üçin möhüm gural bolup hyzmat edýär. Akmaral Alnazarowa Gazagystanyň we Türkmenistanyň arasyndaky gatnaşyklar barada aýtmak bilen, iki ýurduň döwlet Baştutanlarynyň syýasy başlangyçlary esasynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň täze mazmun bilen baýlaşdyrylýandygyny, şunda saglygy goraýyş ulgamyndaky gatnaşyklaryň hem ösdürilýändigini belledi. Çykyşynyň ahyrynda ministr Gazagystanyň Türkmenistanyň parahatçylygy we ynanyşmagy pugtalandyrmak, ösüp gelýän ýaş nesliň abadan durmuşynyň bähbidine tagallalary birleşdirmek boýunça başlangyçlaryny hemmetaraplaýyn goldaýandygyny belledi. Haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti Gazagystan Respublikasynyň wekiline çuňňur mazmunly çykyşy üçin tüýs ýürekden minnetdarlyk bildirip, sagdyn nesliň kemala gelmeginde halkara ynsanperwer hyzmatdaşlygyň möhüm ähmiýetini nygtady. Türkmenistany we Gazagystany häzirki wagtda täze mazmun bilen üsti ýetirilýän ýokary ruhy gymmatlyklar, hoşniýetli goňşuçylyk, özara ynanyşmak ýörelgeleri birleşdirýär. Biz mundan beýläk-de Gazagystan bilen ynsanperwerlik, adalatlylyk we hoşniýetlilik ýörelgelerini öňe sürmek hem-de haýyr-sahawat işlerini ösdürmek arkaly hyzmatdaşlygy dowam etdireris diýip, O.Atabaýewa aýtdy. Soňra Ermenistan Respublikasynyň Saglygy goraýyş ministrliginiň Baş sekretary hanym Wardanuş Grigorýana söz berildi. Ermenistan Respublikasynyň wekili mähirli kabul edilendigi üçin hoşallygyny beýan edip, çagalaryň saglygyny goramak ýaly möhüm meselelere bagyşlanan bu ýokary derejeli foruma gatnaşmagyň özi üçin uly hormatdygyny belledi. Nygtalyşy ýaly, çagalaryň saglygyny goramak her bir döwlet üçin ileri tutulýan ugurdyr, çünki jemgyýetiň geljegi ösüp gelýän ýaş nesil bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. Eneligi we çagalygy goramak diňe bir saglygy goraýyş ulgamyna däl, eýsem, durmuş-ykdysady, medeni ugurlara-da degişli köpugurly meseledir. Şunuň bilen baglylykda, bu ulgamda durmuşa geçirilýän işlerde tagallalaryň birleşdirilmegine möhüm ähmiýet berilýär. Dostlukly ýurduň wekili sözüniň ahyrynda şu halkara forumyň netijeleriniň çagalaryň saglygyny goramak ulgamynda hyzmatdaşlygyň täze mehanizmlerini ýola goýmaga badalga berjekdigini aýdyp, Türkmenistanyň bu ugurdaky başlangyçlarynyň rowaçlyklara beslenmegini arzuw etdi. Haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti Oguljahan Atabaýewa Ermenistan Respublikasynyň wekiline mazmunly çykyşy üçin minnetdarlyk bildirip, häzirki wagtda dostluk, birek-birege hormat goýmak, ynanyşmak ýörelgelerine esaslanýan türkmen-ermeni gatnaşyklarynyň üstünlikli ösdürilýändigini aýtdy. Şunuň bilen bir hatarda, iki ýurduň halklarynyň umumy ruhy we medeni gymmatlyklarynda ýaş nesliň sagdyn kemala gelmegine aýratyn üns berilýändigi bellenildi. Soňra Awstriýa Respublikasynyň «Askin&Co Med-Lab» kompaniýasynyň Baş direktory jenap Ralf Lugbauere söz berildi. Bellenilişi ýaly, «Askin&Co Med-Lab» kompaniýasy saglygy goraýyş ulgamynyň infrastrukturasyny ösdürmek boýunça dürli taslamalary durmuşa geçirýär. Şunuň bilen baglylykda, kompaniýanyň Aşgabat we Arkadag şäherlerinde, ýurdumyzyň welaýatlarynda ýerleşýän dürli lukmançylyk merkezleri, köpugurly hassahanalar bilen hyzmatdaşlyk edýändigi bellenildi. Şunda işewür kompaniýanyň Türkmenistandaky esasy taslamalarynyň biri bolan Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky çagalar sagaldyş-dikeldiş merkezine aýratyn buýsanýandygyny nygtady. Bu merkez kompaniýanyň çagalaryň abadançylygyny, olary zerur sagaldyş-dikeldiş hyzmatlary bilen üpjün etmäge ygrarlydygynyň mysalydyr. Pursatdan peýdalanyp, «Askin&Co Med-Lab» kompaniýasynyň Baş direktory şu ýokary derejeli halkara maslahata gatnaşmaga çakylyk üçin hoşallyk bildirdi. Haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti O.Atabaýewa çykyşy üçin Awstriýa Respublikasynyň wekiline minnetdarlyk bildirip, çagalaryň saglygyny üpjün etmek üçin ylmy taýdan esaslandyrylan usullardan, çemeleşmelerden we gollanmalardan peýdalanmagyň möhüm bolup durýandygyny aýtdy. Türkmenistan saglygy goraýyş ulgamynda dünýäniň, şol sanda Ýewropanyň öňdebaryjy tejribelerine hem-de tehnologiýalaryna daýanýar. Onuň netijeliligini Ýewropaly hyzmatdaşlar bilen uzak möhletleýin, ygtybarly we özara bähbitli hyzmatdaşlyk subut edýär diýip, gaznanyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti belledi. Maslahatyň dowamynda Hindistan Respublikasynyň «GD Global Health Company» kompaniýasynyň direktory Gauraw Ýadawa söz berildi. Myhman, ilki bilen, türkmen topragynda mähirli kabul edilendigi we şu halkara maslahata gatnaşmaga döredilen mümkinçilik üçin tüýs ýürekden hoşallygyny beýan etdi. Gauraw Ýadaw çagalaryň saglygy we abadançylygy baradaky aladanyň ilkinji nobatdaky wezipeleriň hatarynda durýandygyny belläp, Hindistan bilen Türkmenistanyň arasynda saglygy goraýyş, çaga iýmitiniň önümçiligi ulgamlarynda hyzmatdaşlyk etmek üçin giň mümkinçilikleriniň bardygyny aýtdy. «GD Global Health Company» kompaniýasynyň direktory bilimleri, serişdelerdir tehnologiýalary alyşmak arkaly Hindistan bilen Türkmenistanyň saglygy goraýyş ulgamyndaky hyzmatdaşlygynyň nusgalyk häsiýete eýe boljakdygyny belledi. Şunda umumy tagallalar çagalaryň sagdyn ösmegine, bilimli, kämil şahsyýetler bolup ýetişmeklerine gönükdiriler. Haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti O.Atabaýewa Hindistan Respublikasynyň wekiline eden çykyşy üçin minnetdarlyk bildirdi hem-de bu ýurduň ösen lukmançylyk tehnologiýalarynyň, çaga saglygy maksatnamalarynyň, keselleriň öňüni almak we bejermek boýunça tejribesiniň dünýäde giňden tanalýandygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, O.Atabaýewa Türkmenistanyň çagalar üçin ýokary hilli saglygy goraýyş hyzmatlarynyň elýeterliligini üpjün etmek babatda tagallalary birleşdirmäge taýýardygyny tassyklap, öňdebaryjy lukmançylyk çözgütleriniň, çagalaryň saglygyny goramak boýunça halkara hyzmatdaşlygyň ähmiýetini belledi. Soňra maslahatyň «Çaganyň durmuşynda maşgala» atly dördünji iş mejlisinde çykyş etmek üçin «Belarus çaga gaznasy» respublikan jemgyýetçilik birleşmesiniň diwanynyň başlygy hanym Lýudmila Kondraşowa söz berildi. Ol “Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: çagalaryň hatyrasyna halkara işiniň ösüşi” atly halkara maslahata gatnaşmaga döredilen mümkinçilik üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, şeýle ýokary derejeli forumyň onda garalýan meselelere çemeleşmeleriň diňe bir ara alnyp maslahatlaşylmagyny däl-de, milli we halkara derejede olaryň çözgüdini tapmagyň ygtybarly ugurlaryny işläp taýýarlamagy talap edýändigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň bu babatda durmuşa geçirýän işleriniň ähmiýeti nygtaldy. Şeýle hem hanym Lýudmila Kondraşowa maslahata gatnaşyjylaryň ählisiniň türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň hem-de Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň bagtyýar çagalygyň üpjün edilmegi üçin ähli şertleri döredýändiklerine göz ýetirmäge mümkinçilik alandyklaryny aýtdy. L.Kondraşowa Türkmenistanda çagalaryň saglygyny goramaga gönükdirilen asylly işleriň guralyşy bilen tanyşmaga, türkmen tebigatynyň täsin gözelligini synlamaga döredilen mümkinçilik we bildirilen myhmansöýerlik üçin hoşallygyny beýan etdi. Haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti çagalygy goramakda we maşgala goldaw bermekde jemgyýetçilik guramalarynyň möhüm ornuny belläp, çaga üçin sazlaşykly terbiýe we ösüş şertlerini döretmegiň diňe mähirli hem-de berk maşgala gurşawynda mümkin bolýandygyna ünsi çekdi. O.Atabaýewa Türkmenistanyň hem maşgalany durmuş taýdan goldamak işine aýratyn üns berýändigini we bu işde halkara usulyýetlere esaslanýandygyny belläp, «Belarus çaga gaznasy» birleşmesiniň dürli durmuş ýagdaýlaryna düşen çagalara we olaryň maşgalalaryna kömek bermek boýunça gazanan tejribesi barada eden täsirli çykyşy üçin hanym Lýudmila Kondraşowa minnetdarlyk bildirdi. Soňra maslahatda «Soňky günüň keramaty» atly haýyr-sahawat guramasynyň Ýewropa boýunça esasy wekili jenap Pol Pikar çykyş etdi. Myhman forumyň ýokary guramaçylyk derejesini belläp, ynsanperwerligiň umumadamzat gymmatlyklarynyň biridigini, bu ýörelgäniň halkara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmaga we Durnukly ösüş maksatlarynyň möhüm wezipelerini ýerine ýetirmäge ýardam berýändigini nygtady. Şunuň bilen baglylykda, Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň alyp barýan işleriniň nusgalyk häsiýete eýedigi aýdyldy. Çykyşynyň ahyrynda «Soňky günüň keramaty» atly haýyr-sahawat guramasynyň Ýewropa boýunça esasy wekili ösüp gelýän ýaş nesliň abadan durmuşyny üpjün etmäge gönükdirilen forumyň netijeleriniň halkara hyzmatdaşlyk üçin täze gözýetimleri açjakdygyna ynam bildirdi. O.Atabaýewa jenap Pol Pikaryň çagalara terbiýe bermekde ruhy-ahlak gymmatlyklarynyň ähmiýeti we maşgalanyň orny barada möhüm pikirleri beýan edendigini aýdyp, maşgalanyň diňe bir jemgyýetiň düzüm bölegi bolman, eýsem, çaga üçin söýginiň, goldawyň we şahsyýetiň kemala gelýän ýeri bolup durýandygyny belledi. Maşgalanyň içindäki hormat, duýgudaşlyk, birek-birege kömek etmek ýaly ahlak gymmatlyklary çagalaryň ruhy taýdan berk we geljekde jogapkärli adamlar bolup ýetişmegine ýardam berýär diýip, gaznanyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti aýtdy. Maslahatyň «Howanyň üýtgemegi we çagalar» atly bäşinji iş mejlisinde çykyş etmek üçin Halkara Migrasiýa Guramasynyň Merkezi Aziýa boýunça utgaşdyryjysy jenap Serhan Aktopraga söz berildi. Ol bu maslahata gatnaşmaga çakylyk üçin tüýs ýürekden hoşallygyny beýan etdi. Bellenilişi ýaly, migrasiýa işleriniň netijeli ýola goýulmagy ýurtlaryň hem-de aýry-aýry adamlaryň arasyndaky gatnaşyklaryň ýygjamlaşmagyna, birek-biregiň ýaşaýyş-durmuşy, medeniýeti bilen ýakyndan tanyşmaga mümkinçilik döredýär. Bu ugurda Halkara Migrasiýa Guramasy Türkmenistanyň ugurdaş döwlet düzümleri bilen netijeli hyzmatdaşlygy alyp barýar. Gurama ýurduň suw serişdelerinden rejeli peýdalanmak boýunça tagallalaryny aýratyn belleýär. Bu mesele Merkezi Aziýa ýurtlary üçin möhüm bolup, Türkmenistan suwuň her bir damjasynyň rejeli peýdalanylmagy ugrunda amala aşyrylýan toplumlaýyn çäreleriň çäklerinde oba hojalyk pudagynyň netijeliligini ýokarlandyrmak üçin bu ugurdaky öňdebaryjy tehnologiýalary ornaşdyrmak arkaly gidrotehniki düzümleri döwrebaplaşdyrýar hem-de suw serişdelerini netijeli dolandyrmagyň ajaýyp nusgasyny görkezýär. Jenap Serhan Aktoprak bularyň ählisiniň umumy abadançylygyň, şol sanda çagalaryň bagtyýar geljeginiň üpjün edilmegine gönükdirilendigini belläp, bu ugurdaky netijeli hyzmatdaşlygyň Türkmenistanyň durnukly ösüşine, ýurduň halkynyň abadançylyk derejesiniň ýokarlandyrylmagyna ýardam berýändigini nygtady. O.Atabaýewa Serhan Aktopragyň öz çykyşynda howanyň üýtgemeginiň migrasiýa hadysalaryna, aýratyn-da, onuň çagalara ýetirýän täsirine ünsi çekendigini aýdyp, dünýäde tebigy hadysalar we ekologik meseleler sebäpli çagalara bilim bermegiň, olary lukmançylyk kömegi, howpsuz gurşaw bilen üpjün etmegiň has-da kynlaşandygyny belledi. Türkmenistan howanyň üýtgemegi bilen bagly migrasiýa meselesine halkara hyzmatdaşlar bilen bilelikde çemeleşýär. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyz Halkara Migrasiýa Guramasy bilen migrasiýa we adatdan daşary ýagdaýlary, hususan-da, howanyň üýtgemegi bilen bagly dürli çäreleri bilelikde amala aşyrýar diýip, O.Atabaýewa nygtady we Türkmenistanyň bu hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ilerletmäge taýýardygyny tassyklady. Soňra çykyş etmek nobaty Täjigistan Respublikasynyň Hökümetiniň ýanyndaky Zenanlar we maşgala işleri boýunça komitetiň başlygynyň orunbasary hanym Çamanoro Odinaýewa berildi. Täjigistanyň wekili şeýle abraýly forumda çykyş etmek mümkinçiligi üçin türkmen tarapyna hoşallygyny beýan edip, howanyň üýtgemegi şertlerinde çagalar we olaryň geljegi bilen baglanyşykly möhüm meseleleri ara alyp maslahatlaşmak maksady bilen guralan bu möhüm çäräniň ähmiýetini belledi. Nygtalyşy ýaly, howanyň üýtgemegi häzirki döwrüň iň wajyp meseleleriniň biridir. Ol tebigy betbagtçylyklaryň artmagyna täsir edýär. Bu bolsa ählumumy derejede bilelikdäki tagallalary talap edýär. Şunuň bilen birlikde, howanyň üýtgemegi ýurtlaryň we sebitleriň ykdysadyýetine hem ýaramaz täsirini ýetirýär. Munuň özi ykdysadyýetiň pudaklarynyň kuwwatyny peseldip, möhüm infrastrukturalaryň, şol sanda saglygy goraýyş we bilim ulgamlarynyň netijeliliginiň gowşamagyna getirýär. Bu ulgamlar çagalaryň, jemgyýetiň sagdyn ösüşi bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. Çamanoro Odinaýewa Türkmenistanyň howanyň üýtgemeginiň hem-de onuň täsirleriniň öňüni almak bilen baglanyşykly wajyp başlangyçlary öňe sürýändigine ünsi çekip, bu başlangyçlaryň halkara bileleşik tarapyndan giň goldawa eýe bolýandygyny belledi. Çykyşynyň ahyrynda Täjigistan Respublikasynyň Hökümetiniň ýanyndaky Zenanlar we maşgala işleri boýunça komitetiň başlygynyň orunbasary bilelikdäki tagallalar esasynda geljek nesilleriň abadançylygyna gönükdirilen netijeli strategiýalaryň işlenip taýýarlanyljakdygyna ynam bildirdi. Haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti O.Atabaýewa ynsanperwer ugurly hyzmatdaşlygyň iki doganlyk ýurduň arasyndaky dialogyň möhüm bölegi bolup durýandygyny belledi we Türkmenistanyň bu netijeli dialogy mundan beýläk-de giňeltmäge taýýardygyny tassyklady. Geçen ýylda Täjigistan Respublikasynyň Hatlon welaýatynyň Dusti etrabynyň Ergeş Sultanow daýhan birleşiginde çagalaryň kämil bilim almagy we mähirli gurşawda ösmegi üçin ähli şertler döredilen Magtymguly adyndaky umumybilim berýän 540 orunlyk orta mekdebiň gurlup ulanmaga berilmegi Türkmenistanyň we Täjigistanyň döwlet Baştutanlarynyň ynsanperwer syýasatlarynyň dabaralanýandygyna güwä geçýär diýip, O.Atabaýewa belledi we täsirli çykyşy üçin Çamanoro Odinaýewa minnetdarlyk bildirdi. Soňra maslahat “Hi Nounou” fransuz kompaniýasynyň esaslandyryjysy we Baş direktory Şarl Barkyň çykyşy bilen dowam etdi. Çykyşda bellenilişi ýaly, Türkmenistanda çagalaryň saglygyny goramak hem-de bagtyýar geljegini üpjün etmek babatda zerur işler durmuşa geçirilýär. Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň alyp barýan işleri munuň aýdyň mysalydyr. Işewür ýolbaşçylyk edýän kompaniýasynyň bu möhüm ugurda Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyk etmäge gyzyklanma bildirýändigini aýdyp, Arkadag şäherinde guralýan halkara forumyň özara bähbitli hyzmatdaşlygy ýola goýmak üçin netijeli meýdança boljakdygyny belledi hem-de maslahata gatnaşmaga döredilen mümkinçilik üçin hoşallyk bildirdi. O.Atabaýewa jenap Şarl Barka çykyşy üçin minnetdarlyk bildirip, Fransiýada ekologiýa babatda bilime aýratyn üns berilýändigini belledi. Ekologik taýdan arassa tehnologiýalar, saglygy goraýyş ulgamy we howanyň üýtgemegine uýgunlaşmak boýunça çäreleri maliýeleşdirmek uzak möhletde mümkin bolan durmuş we ykdysady çykdajylary peseltmäge ýardam berer diýip pikir edýäris. Maliýe serişdeleriniň netijeli dolandyrylmagy we durnukly ösüş strategiýalary çagalary howanyň üýtgemeginiň täsirlerinden goramagyň möhüm guraly bolup biler diýip, gaznanyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti aýtdy. Maslahatyň «Çagalaryň ösüşiniň çeşmeleri» atly altynjy iş mejlisinde çykyş etmek üçin Türki medeniýet we miras gaznasynyň prezidenti hanym Aktoty Raimkulowa söz berildi. Hanym A.Raimkulowa Türki medeniýet we miras gaznasynyň adyndan örän möhüm meselä — geljegimiz bolan çagalara bagyşlanan halkara maslahata gatnaşyjylary tüýs ýürekden gutlap, beýleki ähli halklarda bolşy ýaly, türki halklaryň hem gadymy döwürlerden bäri ösüp gelýän nesliň ruhy-ahlak, beden taýdan kämil şahsyýetler bolup kemala gelmegine aýratyn üns berendiklerini belledi. Nygtalyşy ýaly, ýaş nesil geçmişimizi we geljegimizi birleşdirýän altyn halka bolmak bilen, nesilleriň dowamatynyň, jemgyýetiň ösüşiniň, medeni mirasyň goralyp saklanmagynyň geljekki ygtybarly kepilidir. Heniz çagalykdan başlap ýaş nesliň kalbynda diňe bir bilimleriň gaznasy däl-de, mertebe, hormat, adalatlylyk, öz ýurdunyň taryhyna söýgi ýaly belent taglymlar hem kemala gelýär. Türki medeniýet we miras gaznasynyň ýolbaşçysy çykyşynyň ahyrynda halkara maslahatyň ýokary guramaçylyk derejesi hem-de ýaş nesliň bagtyýar durmuşyny berkarar etmek meseleleri boýunça netijeli pikir alyşmaga döredilen mümkinçilik üçin türkmen tarapyna tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi. Oguljahan Atabaýewa hanym Aktoty Raimkulowanyň öz çykyşynda çagalaryň ösüşinde milli medeniýetiň we mirasyň ornuna aýratyn üns çekendigini belledi. Türki halklaryň baý medeni-taryhy mirasy çagalara terbiýe bermekde, olary ruhy we aň-bilim taýdan ösdürmekde möhüm orun eýeleýär. Milli gymmatlyklary, edebiýaty, sungaty, däp-dessurlary ýaş nesle ýetirmek bilen, biz olara özbaşdak pikirlenmegi, döredijilik ukyplaryny ösdürmegi, jemgyýetde öz ornuny tapmagy üçin zerur binýady döredýäris diýip, O.Atabaýewa aýtdy hem-de Türki medeniýet we miras gaznasynyň prezidentine çykyşy üçin minnetdarlyk bildirdi. Soňra çykyş etmek üçin Halkara Gyzyl Haç komitetiniň Merkezi Aziýa boýunça sebitleýin wekilhanasynyň başlygynyň orunbasary jenap Žak Barberise söz berildi. Ol häzirki döwürde Ýer ýüzünde bolup geçýän tebigy hadysalaryň, ilkinji nobatda, çagalaryň sagdyn ösüşine ýaramaz täsir edýändigini, çylşyrymly durmuş ýagdaýyna düşen çagalara bilim, saglyk we beýleki hyzmatlaryň berilmeginde bökdençlikleriň ýüze çykýandygyny aýtdy. Bellenilişi ýaly, bu ugurda Halkara Gyzyl Haç komiteti we Halkara Gyzyl Ýarymaý jemgyýeti degişli goldawlary we ynsanperwerlik kömegini bermek boýunça yzygiderli iş alyp barýar. Bu bolsa çagalaryň jemgyýetçilik durmuşyna işjeň goşulyşmagyna, durmuşda öz orunlaryny tapmagyna ýardam berýär. Şunda ynsanperwerligiň diňe bir ugurdaş düzümleriň wezipesi däl-de, eýsem, tutuş adamzadyň jogapkärçiligi bolup durýandygy we bu babatda tagallalary birleşdirmegiň möhümdigi nygtaldy. Şunuň bilen baglylykda, Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň durmuşa geçirýän işleriniň aýratyn ähmiýeti bellenildi. Halkara Gyzyl Haç komitetiniň Merkezi Aziýa boýunça sebitleýin wekilhanasynyň başlygynyň orunbasary çykyşynyň ahyrynda şu maslahatyň ynsanperwer ulgamda halkara tagallalary birleşdirmäge goşant boljakdygyna ynam bildirdi. Gaznanyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti çuň manyly çykyşy üçin Žak Barberise minnetdarlyk bildirip, halkara ynsanperwer hukugynyň ýörelgelerini ilerletmekde Türkmenistan bilen Halkara Gyzyl Haç komitetiniň netijeli hyzmatdaşlygyny belledi hem-de ýurdumyzyň bar bolan mümkinçilikleri artdyrmakda Halkara Gyzyl Haç komiteti bilen ýola goýlan gatnaşyklaryň dowam etdirilmegini goldaýandygyny aýtdy. Soňra maslahat BMG-niň Neşe we jenaýatçylyk boýunça müdirliginiň Merkezi Aziýa, Eýran, Pakistan we Owganystan boýunça sebitleýin wekilhanasynyň saglyk maksatnamalarynyň utgaşdyryjysy jenap Miloş Stoýanowiçiň çykyşy bilen dowam etdi. Miloş Stoýanowiçiň belleýşi ýaly, sagdyn jemgyýet sagdyn nesli kemala getirmekde möhüm şertleriň biridir. Bu babatda Türkmenistanda durmuşa geçirilýän işler aýratyn bellenilmäge mynasypdyr. Sagdyn durmuş ýörelgelerini işjeň wagyz etmek, bedenterbiýäni we sporty ösdürmek boýunça maksatnamalaryň amala aşyrylmagy ýaş nesle uly täsirini ýetirýär. Biz şu giň gerimli maslahata gatnaşmak arkaly Türkmenistanda howandarlyga mätäç çagalaryň döwlet tarapyndan uly aladalar bilen gurşalýandygynyň şaýady bolduk. Türkmenistanda saparda bolmak we sebitiň iň ajaýyp şäherleriniň biri bolan Arkadag şäherinde geçirilýän maslahata gatnaşmak bilen, Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň alyp barýan ynsanperwer işleri bilen ýakyndan tanyşdyk diýip, myhman belledi. Çykyşynyň ahyrynda Miloş Stoýanowiç bu çärä gatnaşmaga hem-de onuň çäklerinde çagalaryň saglygyny goramak ulgamynda tejribe alyşmaga döredilen mümkinçilik üçin türkmen tarapyna tüýs ýürekden hoşallyk bildirdi. Haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti O.Atabaýewa Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasy we onuň ýöriteleşdirilen edaralary bilen strategik hyzmatdaşlygy alyp barýandygyny, hususan-da, ýurdumyzyň BMG-niň Neşe we jenaýatçylyk boýunça müdirliginiň ählumumy, sebitleýin taslamalaryna gatnaşyp, milli derejede öňüni alyş çärelerini durmuşa geçirýändigini, psihologik goldawy bermegiň, öňüni alyş çärelerini giňeldip, çagalaryň bagtyýar geljegini üpjün etmäge gönükdirilen möhüm ädimleriň ädilýändigini belledi we çykyşy üçin Miloş Stoýanowiçe minnetdarlyk bildirdi.

Soňra Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti Oguljahan Atabaýewa maslahata gatnaşyjylara ýüzlenip, çykyşlary, şeýle hem Türkmenistan barada aýdan hoşniýetli sözleri üçin ýene-de bir gezek minnetdarlyk bildirdi we jemleýji sözi bilen çykyş etdi. O.Atabaýewa «Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: çagalaryň hatyrasyna halkara işiniň ösüşi» atly halkara maslahatda meýilleşdirilen çykyşlaryň tamamlanandygyny hem-de olarda çagalaryň saglygyny goramak we abadan ýaşaýyş-durmuş şertlerini üpjün etmek her bir döwletiň daşary we içeri syýasatynyň möhüm wezipeleriniň hatarynda durýandygynyň bellenilendigini aýtdy. Şunuň bilen bir hatarda, maslahatyň dowamynda eneligi we çagalygy goramak, çagalaryň ählitaraplaýyn ösüşini üpjün etmäge zerur şertleri döretmek, bilimliligi ýokarlandyrmak, daşky gurşawyň abadançylygyny üpjün etmegiň hasabyna çagalaryň saglygyny berkitmek ýaly ençeme meseleleriň ara alnyp maslahatlaşylandygy nygtaldy.

Bellenilişi ýaly, çagalaryň hemmetaraplaýyn kämil ösüşiniň üpjün edilmegi olaryň saglygyny goramak, keselleriň öňüni almak we lukmançylyk hyzmatlaryna elýeterliligini gazanmak bilen berk baglanyşyklydyr. Şol bir wagtyň özünde häzirki wagtda çagalaryň bilimlerini kämilleşdirmek hem-de bu ugurda milli we halkara tejribeleri giňden peýdalanmak her bir döwlet üçin möhüm wezipe hökmünde öňe çykýar. Mälim bolşy ýaly, daşky gurşawy goramagyň üns merkezinde adam, onuň ýaşaýşy we saglygy durýar. Başgaça aýdylanda, tebigy gurşawy goramak bilen baglanyşykly meseleleriň ählisi, ilkinji nobatda, adamyň saglygyny goramak arkaly çözülýär. Şonuň üçin-de çaganyň durmuşy üçin wajyp ekologik ugurlaryň, ilkinji nobatda, arassa, sagdyn, abadan ýaşaýyş üçin amatly tebigy gurşawyň üpjün edilmeginiň dünýä döwletleriniň we halkara guramalaryň hemişe üns merkezinde bolmalydygyna berk ynanýarys. Gahryman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen döredilen Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň alyp barýan nusgalyk işleri türkmen halkynyň naýbaşy ynsanperwer ýörelgeleriniň aýdyň ýüze çykmasydyr. Munuň şeýledigini döredilmeginiň dört ýyllyk taryhy senesini belleýän gaznamyzyň geçen ýyllarda ýurdumyzda we dünýäde amala aşyran ynsanperwer işleri hem aýdyňlygy bilen subut edýär diýip, haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti aýtdy we pursatdan peýdalanyp, halkara maslahatyň işine goşandy üçin hemmelere çuňňur minnetdarlygyny bildirdi hem-de onuň dowamynda seredilen meseleleriň maslahatyň Jemleýji resminamasynda öz beýanyny tapandygyny belledi. O.Atabaýewa foruma gatnaşyjylara berk jan saglyk, alyp barýan işlerinde rowaçlyklaryň ýar bolmagyny tüýs ýürekden arzuw edip, çykyşyny: “Goý, döwlet Baştutanymyzyň, türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyzyň parahatçylyk, hoşniýetli goňşuçylyk, giň halkara hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ugur edinýän oňyn ynsanperwer syýasaty mundan beýläk-de rowaçlyklara beslensin!” diýen sözler bilen jemledi. “Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: çagalaryň hatyrasyna halkara işiniň ösüşi” atly halkara maslahat tamamlanandan soňra, ikitaraplaýyn resminamalara gol çekildi. Şolaryň hatarynda: Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasy bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar gaznasynyň (ÝUNISEF) Türkmenistandaky wekilhanasynyň arasynda hyzmatdaşlyk etmegiň meýilleri hakynda resminama; Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar gaznasynyň (ÝUNISEF) Türkmenistan boýunça 2021 — 2025-nji ýyllar üçin ýurt boýunça Maksatnamasyny durmuşa geçirmek babatda Türkmenistanyň Adalatçysynyň Diwany bilen ÝUNISEF-niň Türkmenistandaky wekilhanasynyň 2025-nji ýyl üçin iş meýilnamasy; Türkmenistanyň Bilim ministrligi bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar gaznasynyň arasynda «Ýaşyl» mekdep» bilelikdäki Maksatnamasyny durmuşa geçirmekde hyzmatdaşlyk etmek babatda özara düşünişmek hakynda Ähtnama; Türkmenistanyň Bilim ministrligi bilen ÝUNISEF-niň «Ýaşyl» mekdep» bilelikdäki Maksatnamasy; Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar gaznasynyň (ÝUNISEF) Türkmenistan boýunça 2021 — 2025-nji ýyllar üçin Maksatnamasyny durmuşa geçirmek babatda Türkmenistanyň Maliýe we ykdysadyýet ministrligi bilen ÝUNISEF-niň Türkmenistandaky wekilhanasynyň 2025-nji ýyl üçin iş meýilnamasy; Türkmenistanyň Tennis federasiýasy bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Çagalar gaznasynyň arasynda özara düşünişmek hakynda Ähtnama bar. Şeýle hem halkara maslahatyň üstünlikli geçirilmegi mynasybetli ýurdumyzyň medeniýet we sungat ussatlarynyň gatnaşmagynda aýdym-sazly dabara guraldy. Onda ýaňlanan hoş owazlarda Bitarap Watanymyzda dost-doganlygyň, hoşniýetli goňşuçylygyň, bagtyýar çagalygyň bähbidine durmuşa geçirilýän işler wasp edildi. Şeýlelikde, “Parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: çagalaryň hatyrasyna halkara işiniň ösüşi” atly halkara maslahat Türkmenistanyň çagalaryň sagdyn we bagtyýar durmuşyny üpjün etmek babatda, şol sanda Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň bu ugurda amala aşyrýan işleriniň dünýä bileleşigi tarapyndan ykrar edilýändiginiň nobatdaky beýanyna öwrüldi.

Mukaddes harby borjuny ak ýürekden berjaý edip, Garaşsyz Watanymyzyň goranmak ukybyny pugtalandyrmaga goşan goşantlaryny hem-de jemgyýetimizde kanunylygy we hukuk tertibini berkitmekde, asudalygy gorap saklamakda bitiren uly hyzmatlaryny göz öňünde tutup, şeýle hem Watan goragçylarynyň güni mynasybetli, Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 71-nji maddasynyň 15-nji bendine laýyklykda, Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Serdar Berdimuhamedow Permana gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň harby gullukçylarynyň we işgärleriniň bir toparyna harby hem-de ýörite atlar dakyldy, hünär derejeleri berildi.

Hemişelik Bitarap Türkmenistanyň Garaşsyzlygyny we özygtyýarlylygyny pugtalandyrmaga, goranmak ukybyny berkitmäge, çäk bitewüligini, konstitusion gurluşyny goramaga, howpsuzlygy, jemgyýetçilik we hukuk tertibini, kanunylygy üpjün etmäge goşan uly şahsy goşantlary, gulluk borçlaryny göreldeli ýerine ýetirendikleri, söweşjeň taýýarlykda ýokary görkezijileri gazanandyklary üçin hem-de berkarar Watanymyza, merdana halkymyza köp ýyllaryň dowamynda birkemsiz gulluk edendiklerini, çeken halal zähmetini, döwletiň we jemgyýetiň öňünde bitiren aýratyn hyzmatlaryny, önjeýli döwlet hem-de jemgyýetçilik işlerinde gazanan uly üstünliklerini nazara alyp, şeýle-de Watan goragçylarynyň güni mynasybetli Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy Serdar Berdimuhamedow Permana gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň harby gullukçylarynyň we işgärleriniň bir topary Türkmenistanyň medallary bilen sylaglanyldy.

2025-nji ýylyň 22-nji ýanwarynda Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Serdar Berdimuhamedow Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň giňişleýin göçme mejlisini geçirdi. Onda harby we hukuk goraýjy edaralar tarapyndan 2024-nji ýylda alnyp barlan işleriň jemleri jemlenildi hem-de şu ýylda bu düzümleriň öňünde durýan esasy wezipeler kesgitlenildi.

Ilki bilen, Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministri B.Gündogdyýew çykyş edip, geçen ýylda ýurdumyzyň Ýaragly Güýçlerini ösdürmegiň maksatnamasyny durmuşa geçirmek, sanly ulgamy giňden ornaşdyrmak, harby gullukçylaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak hem-de ýaşaýyş-durmuşyny gowulandyrmak boýunça görlen anyk çäreler barada hasabat berdi. Şeýle-de hasabatda çagyryş boýunça harby gullugy geçýän harby gullukçylary gullukdan boşatmak we Türkmenistanyň raýatlaryny harby gulluga çagyrmak boýunça alnyp barlan işler, Watan goragçylarynyň gününe taýýarlyk görlüşi barada aýdyldy.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, 2024-nji ýylda Türkmenistanyň Ýaragly Güýçleriniň kuwwatyny berkitmäge gönükdirilen dürli çäreler toplumynyň yzygiderli geçirilendigini aýtdy. Ýaragly Güýçleriň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak hem-de ýurdumyzyň goranmak ukybyny ýokarlandyrmak ugrunda degişli işler alnyp baryldy diýip, döwlet Baştutanymyz belledi hem-de 2025-nji ýylda ýurdumyzyň Ýaragly Güýçlerini kämilleşdirmek boýunça işleriň dowam etdiriljekdigine ünsi çekdi. Ýaragly Güýçleri döwrebap harby tehnikalar we enjamlar bilen üpjün etmek, harby ulgamda innowasion tehnologiýalardan baş çykarýan harby hünärmenleri taýýarlamak işleri ileri tutulýan wezipeleriň hatarynda kesgitlenildi. Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, goranmak ministrine Ýaragly Güýçleriň harby bölümleriniň maddy-enjamlaýyn binýadyny mundan beýläk-de pugtalandyrmak, harby gullukçylaryň ýaşaýyş-durmuş şertlerini has-da gowulandyrmak bilen bagly meseleleri gözegçilikde saklamak tabşyryldy.

Soňra Baş prokuror B.Muhamedow prokuratura edaralary tarapyndan 2024-nji ýylda ýerine ýetirilen işleriň netijeleri, döwrebap tejribäniň we sanly ulgamyň peýdalanylmagy arkaly bu edaralaryň işini kämilleşdirmek, maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmak boýunça durmuşa geçirilen çäreler, prokuratura edaralarynyň işgärleriniň netijeli gulluk etmekleri, olaryň maşgala agzalarynyň ýaşaýyş-durmuş derejesini gowulandyrmak babatda döredilýän şertler barada hasabat berdi.

Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy hasabaty diňläp, kanunlaryň ýerine ýetirilişine, hukuk namalarynyň kanunylygyna, hukuk bozulmalarynyň öňüniň alynmagyna prokuror gözegçiliginiň amala aşyrylmagyny möhüm wezipeleriň hatarynda kesgitledi. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz prokuratura edaralarynyň ulgamyny ösdürmegiň 2022 — 2028-nji ýyllar üçin Maksatnamasynda we ony amala aşyrmak boýunça ýerine ýetirilmeli çäreleriň Meýilnamasynda göz öňünde tutulan wezipeleriň talabalaýyk alnyp barylmagynyň möhüm talap bolup durýandygyny aýdyp, bu babatda Baş prokurora anyk tabşyryklary berdi.

Içeri işler ministri M.Hydyrow 2024-nji ýylda ýurdumyzda jemgyýetçilik düzgün-tertibini üpjün etmek, hukuk bozulmalarynyň öňüni almak boýunça ýerine ýetirilen işler barada hasabat berdi. Şunuň bilen birlikde, ministrligiň garamagyndaky düzümleriň iň täze tehnologiýalar bilen enjamlaşdyrylyşy, sanly ulgamyň ornaşdyrylyşy, ýangyn howpsuzlygynyň, ýol hereketiniň düzgünleriniň berk berjaý edilmegi babatda görülýän çäreler barada aýdyldy. Şeýle-de geçen ýylda we 2025-nji ýylyň başynda Diýarymyzyň welaýatlarynda ulanmaga berlen döwrebap ugurdaş desgalar barada maglumat berildi.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, içeri işler edaralarynyň, şol sanda ýol gözegçilik we ýangyn howpsuzlygy gulluklarynyň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmegiň zerurdygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, ýol hereketiniň, ýangyn howpsuzlygynyň kadalaryny berjaý etmek boýunça düşündiriş işleriniň geçirilmeginiň möhümdigi bellenildi. Şunuň bilen bir hatarda, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy ministrligiň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmagyň, onuň garamagyndaky ähli bölümlere sanly ulgamyň, öňdebaryjy tejribäniň ornaşdyrylmagynyň wajypdygyna ünsi çekip, ministre işgärleriň ýaşaýyş-durmuş şertleriniň gowulandyrylmagyna gönükdirilen işleri mundan beýläk-de dowam etdirmek babatda birnäçe anyk tabşyryklary berdi.

Ýokary kazyýetiň başlygy B.Hojamgulyýew ýolbaşçylyk edýän düzümleri tarapyndan geçen ýylda alnyp barlan işleriň netijeleri, hormatly Prezidentimiziň tabşyryklaryna laýyklykda, kazyýet işine sanly ulgamyň mümkinçiliklerini ornaşdyrmak boýunça durmuşa geçirilen çäreler, degişli ösüş maksatnamasynda göz öňünde tutulan wezipeleriň ýerine ýetirilişi we kazylaryň hünär derejesini ýokarlandyrmak babatda geçirilen işler barada hasabat berdi.

Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, ýokary derejeli hünärmenleri saýlap almaga aýratyn üns berilmelidigini, kazyýet işgärleriniň hünär we bilim derejesini yzygiderli ýokarlandyrmagyň möhümdigini belledi. Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy milli kanunçylygyň many-mazmunyny düşündirmek, hukuk medeniýetini ýokarlandyrmak işlerini, “Türkmenistanyň kazyýet ulgamyny ösdürmegiň 2022 — 2028-nji ýyllar üçin Maksatnamasynyň” öz wagtynda ýerine ýetirilmegini gözegçilikde saklamagy tabşyrdy. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz kazyýet ulgamyny yzygiderli kämilleşdirmegiň, kazylaryň hünär derejesini ýokarlandyrmagyň ähmiýetine ünsi çekdi.

Milli howpsuzlyk ministri N.Atagaraýew ýurdumyzda parahatçylygy we asudalygy üpjün etmek boýunça durmuşa geçirilen işleriň netijeleri, düzümiň öňünde goýlan wezipeleri üstünlikli çözmek üçin döwrebap usullaryň, öňdebaryjy tehnologiýalaryň ornaşdyrylyşy barada hasabat berdi.

Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy hasabaty diňläp, öňde goýlan wezipelere ünsi çekdi. Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz döwletimiziň milli howpsuzlygyny ygtybarly üpjün etmek boýunça alnyp barylýan işleri yzygiderli kämilleşdirmegiň zerurdygyny belläp, ministre anyk görkezmeleri berdi.

Döwlet serhet gullugynyň başlygy Ý.Nuryýew ýolbaşçylyk edýän düzümleriniň geçen ýylda ýerine ýetiren işleriniň netijeleri, döwlet Baştutanymyzyň tabşyrygyna laýyklykda, serhet bölümleriniň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmak, Watan goragçylary üçin talabalaýyk gulluk, ýaşaýyş-durmuş şertlerini döretmek babatda görlen çäreler barada hasabat berdi.

Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy hasabaty diňläp, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň döwlet serhediniň goňşy ýurtlar bilen dost-doganlyk serhedidigini belledi. Şunda hormatly Prezidentimiz mukaddes serhedimiziň ygtybarly goralmagyny üpjün etmegiň, serhet goşunlarynyň işini mundan beýläk-de kämilleşdirmegiň, gullugyň maddy-enjamlaýyn binýadynyň yzygiderli döwrebaplaşdyrylmagynyň möhümdigi barada aýtdy. Döwlet Baştutanymyz harby gullukçylaryň ýaşaýyş-durmuş şertlerini has-da gowulandyrmaga gönükdirilen işleri hem gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.

Adalat ministri M.Taganow milli kanunçylyk binýadyny häzirki döwrüň talaplaryna laýyklykda kämilleşdirmek, sanly ulgamy giňden ornaşdyrmak boýunça 2024-nji ýylda alnyp barlan işleriň netijeleri barada hasabat berdi. Şeýle hem raýatlaryň hukuklarydyr borçlary barada wagyz-nesihat işlerini geçirmek, ilata degişli hukuk kömegini bermek babatda ýerine ýetirilen işler barada aýdyldy.

Hormatly Prezidentimiz hasabaty diňläp, milli kanunçylyk ulgamyny halkara hukugyň umumy ykrar edilen kadalaryna laýyk getirmek boýunça işleri dowam etdirmegiň möhümdigini belledi. Döwlet düzümleri tarapyndan işlenip taýýarlanylýan hukuk namalarynyň taslamalary Türkmenistanyň Konstitusiýasyna we hereket edýän kanunlara laýyk gelmelidir diýip, döwlet Baştutanymyz belledi hem-de ministre birnäçe anyk görkezmeleri berdi.

Döwlet gümrük gullugynyň başlygy M.Hudaýkulyýew geçen ýylda alnyp barlan işler, gullugyň maddy-enjamlaýyn binýadyny kämilleşdirmek boýunça ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysynyň beren tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi, onuň işini ösdürmegiň maksatnamasyny netijeli durmuşa geçirmek babatda görlen anyk çäreler barada hasabat berdi.

Döwlet Baştutanymyz hasabaty diňläp, ýurdumyzda haryt dolanyşygynyň möçberiniň artmagynyň, ulag-logistika mümkinçilikleriniň giňelmeginiň gümrük işiniň ýokary derejede guralmagyny, şol sanda ygtybarly gümrük gözegçiliginiň üpjün edilmegini talap edýändigini belledi. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow gullugyň öňünde durýan wezipelere ünsi çekip, gümrük terminallaryny häzirki zaman barlag-gözegçilik enjamlary bilen üpjün etmek, olaryň geçirijilik ukybyny ýokarlandyrmak, ugurdaş düzümler bilen halkara hyzmatdaşlygy yzygiderli ösdürmek işlerini gözegçilikde saklamagy tabşyrdy.

Döwlet migrasiýa gullugynyň başlygy A.Sazakow geçen ýylda alnyp barlan işleriň netijeleri, gullugyň öňünde goýlan wezipeleri üstünlikli ýerine ýetirmek boýunça görlen çäreler barada hasabat berdi. Şeýle hem hasabatda gullugy ösdürmegiň maksatnamasyny durmuşa geçirmegiň çäklerinde bu düzümiň işgärleriniň gulluk etmegi, hünär derejesiniň ýokarlandyrylmagy üçin zerur şertleriň döredilýändigi, 2024-nji ýylyň noýabrynda Aşgabatda Merkezi Aziýada raýatsyzlygy aradan aýyrmak boýunça ministrler derejesindäki sebitleýin maslahatyň geçirilendigi barada aýdyldy.

Ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy hasabaty diňläp, gullugyň işini, şol sanda migrasiýa hyzmatlaryny yzygiderli kämilleşdirmegiň möhümdigini aýtdy. Döwlet Baştutanymyz maddy-enjamlaýyn binýady yzygiderli kämilleşdirmek, halkara hyzmatdaşlygy giňeltmek, durmuş şertlerini mundan beýläk-de gowulandyrmak, işgärleri taýýarlamak meselelerini gullugyň öňünde durýan möhüm wezipeleriň hatarynda kesgitläp, bu babatda tabşyryklary berdi.

Soňra hormatly Prezidentimiz mejlise gatnaşyjylara ýüzlenip, goranyş häsiýetli Harby doktrinamyzyň talaplaryna laýyklykda, Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň harby howpsuzlygyny we bitewüligini ýokary derejede üpjün etmek, ýurdumyzyň goranmak ukybyny berkitmek, Watan goragçylarynyň we olaryň maşgala agzalarynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini has-da ýokarlandyrmak boýunça maksatnamalaýyn işleriň durmuşa geçirilýändigini, bu işleriň mundan beýläk-de dowam etdiriljekdigini belledi. Türkmenistanda her ýylyň 27-nji ýanwarynda Watan goragçylarynyň güni dabaraly ýagdaýda bellenilip geçilýär. Bu baýram ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň harby gullukçylaryna, işgärlerine bildirilýän uly ynamyň, çäksiz hormatyň we olar hakda edilýän aladanyň aýdyň güwäsidir diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Nygtalyşy ýaly, ata Watanymyza wepaly gulluk edip, onuň mukaddes Garaşsyzlygyny, özygtyýarlylygyny, çäk bitewüligini, konstitusion gurluşyny ygtybarly goramak, kanunylygy üpjün etmek, adamyň we raýatyň hukuklaryny, azatlyklaryny, kanuny bähbitlerini, jemgyýetiň hem döwletiň bähbitlerini goramak Watan goragçylarynyň mukaddes borjudyr.

Hormatly Prezidentimiz pursatdan peýdalanyp, ýurdumyzyň harby we hukuk goraýjy edaralarynyň ähli harby gullukçylaryny, işgärlerini ýetip gelýän Watan goragçylarynyň güni bilen tüýs ýürekden gutlady.

Türkmenistanyň Prezidenti, ýurdumyzyň Ýaragly Güýçleriniň Belent Serkerdebaşysy goşun generaly Serdar Berdimuhamedow giňişleýin göçme mejlisi jemläp, hemmelere berk jan saglyk, rowaçlyk, halkymyzyň asuda we bagtyýar durmuşda ýaşamagy ugrunda alyp barýan jogapkärli gulluklarynda uly üstünlikleri arzuw etdi.

2025-nji ýylyň 15-nji ýanwarynda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: Türkmenistanyň halkara jemgyýetçilik bilen hyzmatdaşlygy” atly maslahat geçirildi. Oňa Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, Birleşen Milletler Guramasynyň ýöriteleşdirilen düzümleriniň Türkmenistandaky wekilhanalarynyň ýolbaşçylary, ýokary okuw mekdepleriniň ýolbaşçylary, professor-mugallymlar, talyplar gatnaşdylar.

Maslahatda çykyş edenler Gahryman Arkadagymyz tarapyndan başy başlanyp, hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda mynasyp dowam etdirilýän parahatçylyk söýüjilikli syýasatyň giňden ykrar edilýändigini, şu jähetden, 2025-nji ýylyň dünýä derejesindäki hem-de Türkmenistanyň milli şygarynyň «Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» diýlip yglan edilmeginiň aýratyn ähmiýete eýedigini bellediler. Ýylyň şygarynyň mazmunyna görä öňde durýan wezipeleri amala aşyrmak bilen baglylykda, Türkmenistanyň Prezidentiniň Permanyna laýyklykda, Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygy we BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan 2025-nji ýylyň “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýlip yglan edilmegi mynasybetli çäreleri ýokary derejede geçirmek boýunça guramaçylyk döwlet topary döredildi. Ýakynda bolsa Gahryman Arkadagymyzyň başlyklyk etmeginde bu toparyň ilkinji mejlisi geçirildi. Milli Liderimiz mejlisde guramaçylyk meselelerine seredip, degişli ýolbaşçylara birnäçe tabşyryklary berdi. Şeýle hem Türkmenistanyň Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň dowamyndaky işleriniň we onuň ileri tutýan ugurlarynyň Konsepsiýasyny işläp düzmek barada BMG-niň düzüm birlikleri bilen geňeşmeleri geçirip, onuň iş ýüzünde durmuşa ornaşdyrylmagynyň möhümdigini nygtady.

Çykyşlarda 14-nji ýanwarda türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň Baş sekretary Antoniu Guterriş bilen telefon arkaly söhbetdeş bolup, onda hyzmatdaşlygyň ileri tutulýan ugurlarynyň, şu ýylda Türkmenistanda geçiriljek halkara çäreleriň ähmiýeti dogrusynda pikir alşandygyna aýratyn üns çekildi. Telefon söhbetdeşliginiň dowamynda Gahryman Arkadagymyz BMG-niň Baş sekretaryna taýýarlanylan degişli Konsepsiýanyň esasy ugurlaryny beýan etdi. Antoniu Guterriş ählumumy gün tertibiniň möhüm meselelerini çözmekde tagallalary birleşdirmäge gönükdirilen Konsepsiýanyň wajypdygyny belläp, ony dolulygyna makullady.

Soňra maslahatda Birleşen Milletler Guramasynyň Türkmenistanda iş alyp barýan düzümleriniň ýolbaşçylaryna söz berildi. Olaryň çykyşlarynda bellenilişi ýaly, Türkmenistanyň Prezidentiniň Ählumumy howpsuzlyk strategiýasyny işläp taýýarlamak baradaky başlangyjy parahatçylyk we ynanyşmak ýörelgelerine esaslanyp, dawalaryň öňüni almagy güýçlendirmek ugrunda BMG-niň Tertipnamasynda, guramanyň ýakynda kabul edilen “Geljegiň hatyrasyna paktynda” hem-de beýleki resminamalarda beýan edilen kadalaryň Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda has-da ilerledilmegine şert döreder. Diplomatlar Türkmenistanyň Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň dowamyndaky işleriniň we ileri tutýan ugurlarynyň Konsepsiýasy bilen tanşandyklaryny aýdyp, bu resminamada ýurduň häzirki zaman ählumumy gün tertibiniň esasy meselelerine garaýyşlarynyň beýan edilýändigini, özara ynanyşmak, dialog we jogapkärçilik esasynda döwletleriň tagallalaryny birleşdirmek barada bitarap garaýyşlarynyň öz beýanyny tapýandygyny nygtadylar.

BMG-niň Türkmenistandaky ýöriteleşdirilen edaralarynyň ýolbaşçylary ýurdumyza wekilçilik edýän ugurlary boýunça alnyp barylýan gatnaşyklaryň oňyn netijelere eýe bolýandygyna ünsi çekip, Bitaraplyk ýörelgelerine eýerýän Garaşsyz Türkmenistanda işlemäge döredilen mümkinçiliklerdir şertler üçin hormatly Prezidentimize we Gahryman Arkadagymyza tüýs ýürekden hoşallyk bildirdiler.

“Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly: Türkmenistanyň halkara jemgyýetçilik bilen hyzmatdaşlygy” atly maslahatyň ahyrynda oňa gatnaşyjylar Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň adyna Ýüzlenme kabul etdiler.

Forumyň çäklerinde Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Kararnamasy esasynda, Türkmenistanyň başlangyjy bilen 2025-nji ýylyň «Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» diýlip yglan edilmegine bagyşlanan sergi guraldy hem-de institutyň talyplary tarapyndan ýörite taýýarlanan edebi-sazly kompozisiýa ýerine ýetirildi.

2025-nji ýylyň 14-nji ýanwarynda türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň BMG-niň Baş sekretary Antoniu Guterriş bilen telefon arkaly söhbetdeşligi boldy.

Söhbetdeşler mähirli salamlaşyp, birek-biregi Täze ýyl bilen gutladylar hem-de iň gowy arzuwlaryny beýan etdiler.

Gahryman Arkadagymyz telefon arkaly söhbetdeşlik üçin minnetdarlyk bildirip, BMG-niň Baş sekretary bilen geçen ýylyň tomsunda Aşgabatda geçiren duşuşygyny ýakymly duýgular bilen ýatlaýandygyny, bu duşuşygyň örän peýdaly we netijeli bolandygyny belledi hem-de mümkinçilikden peýdalanyp, oňa hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň salamyny, uly hormat goýýandygy baradaky sözlerini ýetirdi.

Antoniu Guterriş hoşniýetli sözler üçin hoşallyk bildirip, öz gezeginde, hormatly Prezidentimize mähirli salamyny, iň gowy arzuwlaryny beýan etdi hem-de BMG-niň sebitde we dünýäde parahatçylygyň pugtalandyrylmagy ugrunda çykyş edýän Bitarap Türkmenistan bilen hyzmatdaşlyga möhüm ähmiýet berýändigini belledi. Şeýle-de ol Türkmenistanyň ählumumy parahatçylyga, abadançylyga, durnukly ösüşe gönükdirilen syýasatyna, bu ugurdaky başlangyçlaryna ýokary baha berdi.

Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň Prezidentiniň Permanyna laýyklykda, 2025-nji ýylyň “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýlip yglan edilmegi hem-de Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygy mynasybetli çäreleri ýokary derejede geçirmek boýunça guramaçylyk döwlet topary döredildi. Ýakynda bolsa türkmen halkynyň Milli Lideriniň başlyklyk etmeginde bu toparyň ilkinji mejlisi geçirildi. Gahryman Arkadagymyz guramaçylyk döwlet toparynyň mejlisinde hemişelik Bitaraplygymyzyň şanly 30 ýyllygynyň guramaçylyk meselelerine seredip, bu babatda degişli ýolbaşçylara birnäçe tabşyryklary berdi. Şeýle hem Türkmenistanyň Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň dowamyndaky işleriniň we ileri tutýan ugurlarynyň Konsepsiýasyny işläp düzmek barada BMG-niň düzüm birlikleri bilen geňeşmeleri geçirip, onuň durmuşa ornaşdyrylmalydygyny nygtady. Telefon arkaly söhbetdeşligiň dowamynda Milli Liderimiz taýýarlanylan degişli Konsepsiýanyň esasy ugurlaryny beýan etdi.

Türkmen halkynyň Milli Lideri şu ýyl Birleşen Milletler Guramasynyň ştab-kwartirasynda Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyna badalga berilýändigini, Türkmenistanyň bu waka şu ýyl döredilmeginiň 80 ýyllygyny belleýän BMG-niň taryhynda möhüm, aýratyn tapgyr hökmünde garaýandygyny aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, Gahryman Arkadagymyz 2025-nji ýylyň taryhy senä — Milletler Bileleşigi tarapyndan Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň halkara derejede ykrar edilmeginiň 30 ýyllygyna gabat gelmeginiň aýratyn ähmiýetini nygtady hem-de Birleşen Milletler Guramasy bilen strategik hyzmatdaşlygyň Bitarap Türkmenistanyň daşary syýasatynyň esasy ugry bolup durýandygyny tassyklady.

Telefon arkaly söhbetdeşligiň dowamynda Gahryman Arkadagymyz BMG-niň Baş sekretaryny 2025-nji ýylda Türkmenistanda Birleşen Milletler Guramasy bilen hyzmatdaşlykda amala aşyrylmagy göz öňüne tutulýan meýilnamalar bilen tanyşdyrdy. Bellenilişi ýaly, Türkmenistanyň Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynyň dowamyndaky işleriniň we ileri tutýan ugurlarynyň Konsepsiýasy taýýarlanyldy. Bu resminamada ýurdumyzyň häzirki zamanyň ählumumy gün tertibiniň esasy meselelerine garaýyşlary beýan edilýär. Şeýle-de onda özara ynanyşmak, dialog we jogapkärçilik esasynda döwletleriň tagallalaryny birleşdirmek barada ýurdumyzyň garaýyşlary kesgitlenilýär. Milli Liderimiz bu babatda 2025-nji ýylyň özgerişler ýyly bolup biljekdigini we bolmalydygyny nygtap, BMG-niň Türkmenistanyň Konsepsiýada beýan edilen maksatlaryny goldajakdygyna ynam bildirdi.

Bu Konsepsiýa taýýarlanylanda, köp babatda BMG-niň başlangyjy boýunça geçen ýylyň sentýabrynda geçirilen «Geljegiň sammitiniň» esasy mazmunyna esaslanylandygy aýratyn bellenildi. Şoňa görä-de, Türkmenistan Konsepsiýany şol sammitiň jemleýji resminamasy bolan «Geljegiň hatyrasyna pakty» durmuşa geçirmäge özboluşly goşant hasaplaýar.

BMG-niň Baş sekretary ählumumy gün tertibiniň möhüm meselelerini çözmekde tagallalary birleşdirmäge gönükdirilen Konsepsiýanyň wajypdygyny belläp, ony dolulygyna makullady.

Türkmen halkynyň Milli Lideri öňde durýan işleriň esasy ugurlary barada aýdyp, howpsuzlyk bilen bagly meselä ünsi çekdi hem-de Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň howandarlygynda Ählumumy howpsuzlyk strategiýasyny işläp taýýarlamak baradaky başlangyjyny nygtady. Gapma-garşylykly ýagdaýlaryň öňüni almagyň we olary aradan aýyrmagyň guraly hökmünde öňüni alyş diplomatiýasyny işjeň ulanmak bu strategiýanyň esasy ugurlarynyň hataryndadyr.

Gahryman Arkadagymyz BMG-niň parahatçylyk döredijilikli tagallalaryny ilerletmek üçin Bitaraplygyň mümkinçiligini giňden ulanmagyň, ählumumy howpsuzlygy üpjün etmek bilen bagly ynanyşmak dialogynyň medeniýetini dikeltmegiň möhümdigini belledi. Milli Liderimiz bu teklipleriň iş ýüzünde amala aşyrylmagynyň dünýäde syýasy dartgynlygy azaltmaga ýardam etjekdigine ynam bildirip, Türkmenistanyň Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda sebit howpsuzlygy bilen bagly meseleler boýunça dialogy işjeňleşdirmegi pugta maksat edinýändigini tassyklady. Anyk aýdylanda, gürrüň Merkezi Aziýadaky ýagdaý barada barýar. Biz Türkmenistanyň başlangyjy boýunça Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň kabul eden «Merkezi Aziýa — parahatçylyk, ynanyşmak we hyzmatdaşlyk zolagy», «Merkezi Aziýada ýadro ýaragyndan azat zolak hakyndaky Şertnama» atly Kararnamalaryna esaslanmagy maksat edinýäris diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy.

Merkezi Aziýada howpsuzlygyň derejesi we ýagdaýy köp babatda häzirki döwürde sebit gün tertibinde durýan meseleleriň giň toplumynyň netijeli çözülmegine baglydyr. Şolaryň biri-de suw bilen bagly meseledir. Bu ugurda ýurdumyzyň garaýşy geçen ýylyň 3-nji dekabrynda Er-Riýadda geçirilen «Bitewi suw» sammitinde anyk beýan edildi. Türkmenistan Merkezi Aziýada suw bilen bagly meseleleriň tutuş toplumyna seredilende halkara hukugy berjaý etmäge, sebitiň döwletleriniň bähbitlerini özara nazara almaga hem-de bu işe halkara guramalary, ilkinji nobatda, Birleşen Milletler Guramasyny çekmäge esaslanýan çemeleşmä eýerýär. Bu kadalaryň bozulmagy sebitiň ýurtlary üçin howply bolup, ekologik, durmuş-ykdysady, ynsanperwer ugurlarda ägirt uly töwekgelçilikleri döredýär.

Milli Liderimiz Owganystandaky ýagdaý barada durup geçip, Bitarap döwlet hökmünde Türkmenistanyň bu ýurtda parahatçylygy we raýat ylalaşygyny gazanmak, onuň ykdysady üpjünçilik ulgamlaryny dikeltmek, durmuş meselelerini çözmek boýunça tagallalary goldaýandygyny aýtdy. Bellenilişi ýaly, Türkmenistan Owganystanda häzirki täze häkimiýet babatda oýlanyşykly, hakyky ýagdaýdan ugur alýan syýasaty alyp barýar. Şeýle hem bu ýurduň täze häkimiýeti bilen Birleşen Milletler Guramasynyň garaýyşlaryny, halkara derejede ykrar edilen çemeleşmeleri nazara alyp, dialogy saklaýar. Şunuň bilen birlikde, ýurdumyz owgan tarapynyň gatnaşmagynda iri ykdysady taslamalary durmuşa geçirýär. Şolaryň hatarynda Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň, Owganystanyň çäginden Pakistana uzajak elektrik geçiriji ulgamyň, Türkmenistandan owgan ugry boýunça demir ýollaryň gurluşygy bar. Türkmenistan köp ýyllaryň dowamynda Owganystanyň ilatyna ynsanperwerlik kömegini hem berip gelýär. Ýurdumyz öz serişdeleriniň hasabyna durmuş maksatly desgalaryň gurluşygyny amala aşyrýar diýip, Gahryman Arkadagymyz belledi we şeýle kömegiň geljekde-de üýtgewsiz dowam etdiriljekdigini nygtady.

BMG-niň Baş sekretary Milli Liderimiziň telefon arkaly söhbetdeşligiň dowamynda beýan eden, dünýäde we sebitde parahatçylygy, durnukly ösüşi, abadançylygy pugtalandyrmaga gönükdirilen teklipleriniň we başlangyçlarynyň möhüm ähmiýetini nygtady hem-de olary goldady.

Halk Maslahatynyň Başlygy sebit howpsuzlygy baradaky meselä geçip, bu ugurda Türkmenistanyň Hazarýaka döwlet bolup durýandygyny hem göz öňünde tutmagyň zerurdygyny belledi. Şoňa görä-de, Hazar deňzi sebitinde howpsuzlygyň ýagdaýy bizi alada goýýar. Türkmen halkynyň Milli Lideri ýurdumyzyň geçen ýylyň dowamynda Türkmenistanda Hazarýaka döwletleriň daşary işler ministrleriniň maslahatyny geçirmek baradaky teklibi öňe sürendigini aýtdy we şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanyň bitarap döwletlere Birleşen Milletler Guramasynyň parahatçylyk döredijilikli tagallalarynda “ileri tutulýan hyzmatdaş” hukuk ýagdaýyny bermek baradaky başlangyçlaryna esaslanyp, ýurdumyzyň Birleşen Milletler Guramasynyň parahatçylyk döretmek işine jogapkär düzümleri bilen işjeň iş alyp barmaga taýýardygyny beýan etdi. Şu maksat bilen, Türkmenistanyň çäginde parahatçylyk dörediş işiniň iki merkezini döretmek mümkinçiligine seredip bolar. Elbetde, bu ugurda işler Türkmenistanyň Bitaraplyk hukuk ýagdaýyny nazara almak bilen amala aşyrylar diýip, Gahryman Arkadagymyz belledi we bu işleriň esasy maksadynyň halkara parahatçylygy, howpsuzlygy üpjün etmek, şol sanda gapma-garşylyklaryň öňüni almak bilen bagly meseleleri çözmek üçin bitaraplygyň kadalaryny iş ýüzünde ulanmak bolup durýandygyny nygtady.

Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Durnukly ösüş maksatlaryny durmuşa geçirmegiň Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylyndaky bilelikdäki işiň esasy ugurlarynyň biridigini belläp, Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň 2030-njy ýyla çenli Gün tertibiniň wezipelerini ýerine ýetirmäge gönükdirilen hereketleri milli derejede hem, ýurdumyzyň durnukly ösüş babatda halkara tagallalara öz goşandyny goşmagy bilen bagly hem işjeňleşdirmäge taýýardygyny tassyklady. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň öňe süren Ýapyk aýlanyşykly ykdysadyýete geçmek boýunça ählumumy Çarçuwaly maksatnamany taýýarlamak, Durnukly ulag arabaglanyşygynyň ählumumy atlasyny hem-de Ählumumy energetika howpsuzlygy we durnukly ösüş boýunça hyzmatdaşlyk bileleşigini döretmek baradaky başlangyçlarynyň Durnukly ösüş maksatlaryny netijeli durmuşa geçirmäge ýardam edip biljekdigi nygtaldy. Gahryman Arkadagymyz Türkmenistanyň öz hyzmatdaşlary bilen iri ykdysady, durmuş, ynsanperwer, ekologiýa, howanyň üýtgemegi bilen bagly meseleleri çözmek boýunça işleri dowam etdirjekdigini tassyklap, ýurdumyzyň başlangyjy boýunça döredilen «Türkmenistan — BMG» strategik maslahat beriş geňeşiniň bu işlerde goldaw berjekdigine ynam bildirdi.

Söhbetdeşligiň dowamynda türkmen halkynyň Milli Lideri Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasy bilen giň ynsanperwer gün tertibi boýunça mundan beýläk-de hyzmatdaşlyk etmäge taýýardygyny, BMG-niň ýöriteleşdirilen edaralary bilen özara hyzmatdaşlygy yzygiderli berkitmegi maksat edinýändigini aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, “Türkmenistanda raýatsyzlygyň soňuna çykmak boýunça 2019 — 2024-nji ýyllar üçin Hereketleriň milli meýilnamasynyň” üstünlikli ýerine ýetirilmeginiň netijelerine esaslanyp, ýurdumyzyň Merkezi Aziýada apatridler we bosgunlar bilen işlemek boýunça tejribesini halkara derejede hem ulanmak teklibi beýan edildi.

Şu ýyl biziň öňümizde Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň «2025-nji ýyl — Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» atly Kararnamasyny durmuşa geçirmäge gönükdirilen we Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna bagyşlanan çäreleriň giň gerimli maksatnamasyny amala aşyrmak wezipeleri durýar. Halkara forumynyň geçirilmegi öňde boljak çäreleriň esasy wakasy bolar diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy hem-de bu forumy şu ýylyň 12-nji dekabrynda Aşgabat şäherinde döwlet Baştutanlarynyň we halkara guramalaryň ýolbaşçylarynyň derejesinde guramagyň göz öňünde tutulýandygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, Milli Liderimiz BMG-niň Baş sekretaryny uly hormat bilen bu sammite gatnaşmaga çagyrdy.

Antoniu Guterriş 2025-nji ýylyň Türkmenistanda “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýlip yglan edilmeginiň ähmiýetini belläp, şu ýylyň Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna hem-de BMG-niň döredilmeginiň 80 ýyllygyna beslenýändigini aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, Baş sekretar BMG-niň düzüm birlikleriniň Türkmenistan tarapyndan guraljak halkara çärelere işjeň gatnaşjakdyklaryny belledi.

Türkmen halkynyň Milli Lideri ýurdumyzyň Milletler Bileleşigi bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk etmäge taýýardygyny ýene-de bir gezek tassyklady hem-de Bitarap Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasynyň ynamdar hyzmatdaşy we pikirdeşi, sebitde hem-de dünýäde onuň ygtybarly daýanjy bolandygyny, bolýandygyny we şeýle bolmagynda-da galjakdygyny belledi. Biz bu garaýşyň aýdyň tassyknamasy hökmünde Türkmenistanda geçiriljek halkara duşuşyklarda we çärelerde öz milli baýdagymyz bilen bir hatarda, Birleşen Milletler Guramasynyň baýdagynyň hem goýulmagyny isleýäris. Biziň üçin bu buýsanjyň alamaty, Bitarap Türkmenistanyň we Birleşen Milletler Guramasynyň garaýyşlarynyň we maksatlarynyň bitewüliginiň nyşany bolar diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady.

BMG-niň Baş sekretary Türkmenistanyň halkara giňişlikde öňe sürýän ähli başlangyçlarynyň häzirki wagtda örän derwaýysdygyny belledi hem-de ýurdumyzyň bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik ýörelgeleri esasynda bu ugurda durmuşa geçirýän işlerini goldaýandygyny ýene-de bir gezek tassyklady.

Söhbetdeşligiň ahyrynda türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow we Birleşen Milletler Guramasynyň Baş sekretary Antoniu Guterriş Türkmenistan bilen BMG-niň arasyndaky strategik hyzmatdaşlygyň sebitde we dünýäde parahatçylygyň, durnukly ösüşiň bähbidine mundan beýläk-de ösdüriljekdigine ynam bildirip, birek-birege iň gowy arzuwlaryny beýan etdiler.

2025-nji ýylyň 10-njy ýanwarynda Türkmenistanda adam hukuklaryny we azatlyklaryny kepillendirmegiň, üpjün etmegiň we goramagyň döwlet ulgamyny pugtalandyrmak, şeýle hem adam hukuklary boýunça ýurdumyzyň halkara borçnamalaryny ýerine ýetirmek we ynsanperwer ulgamda halkara guramalar bilen hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek, adam söwdasynyň dünýäde iň ýiti wehimleriň biri hasaplanýandygyny nazara alyp, milli derejede onuň öňüni almak bilen bagly işleri üns merkezinde saklamak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanda adam söwdasyna garşy hereket etmek boýunça 2025 — 2029-njy ýyllar üçin Hereketleriň milli meýilnamasy tassyklanyldy. Şu meýilnamanyň çäreleriniň durmuşa geçirilmegi üçin jogapkär edaralara onuň ýerine ýetirilişine yzygiderli gözegçilik etmek tabşyryldy.

2025-nji ýylyň 9-njy ýanwarynda türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Mejlisiň Başlygynyň hem-de Ministrler Kabinetiniň agzalarynyň gatnaşmagynda Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 30 ýyllygy hem-de 2025-nji ýylyň BMG-niň Baş Assambleýasy tarapyndan “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýlip yglan edilmegi mynasybetli çäreleri ýokary derejede geçirmek boýunça hormatly Prezidentimiziň Permanyna laýyklykda döredilen guramaçylyk döwlet toparynyň mejlisini geçirdi. Bu topara Türkmenistanyň Halk Maslahaty başlyklyk edýär.

Gahryman Arkadagymyz, ilki bilen, mejlise gatnaşyjylary täze ýyla gadam basylmagy bilen gutlap, ata Watanymyzyň abadançylygynyň bähbidine alyp barjak işlerinde üstünlikleri, 2025-nji ýylyň ýurdumyz üçin ösüşlere we rowaçlyklara beslenmegini arzuw etdi. Türkmen halkynyň Milli Lideri şu ýylyň «Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» diýlip yglan edilmegi hem-de hemişelik Bitaraplygymyzyň şanly 30 ýyllyk baýramy mynasybetli öňde duran wezipeleri ara alyp maslahatlaşmak barada karara gelendigini aýtdy. Halk Maslahatynyň Başlygy Türkmenistanyň halkara bileleşigiň jogapkärli agzasy bolmak bilen, parahatçylyk söýüji, oňyn daşary syýasaty alyp barýandygyny, Türkmenistanyň başlangyjy esasynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasy tarapyndan “2025-nji ýyl — Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” atly Kararnamanyň biragyzdan kabul edilendigini belledi. Bu bolsa dünýäde parahatçylygy, howpsuzlygy, durnukly ösüşi goldamakda hem-de berkitmekde möhüm ähmiýete eýedir.

Ministrler Kabinetiniň we Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň geçen ýylyň ahyrynda geçirilen giňişleýin mejlisinde 2025-nji ýylyň şygary “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýlip yglan edildi. Milli Liderimiz bu ýylda Garaşsyz ýurdumyzda hemişelik Bitaraplygymyzyň şanly 30 ýyllyk baýramynyň giňden toýlanyljakdygyny, Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly hem-de Bitaraplygymyzyň şanly 30 ýyllygy mynasybetli ýurdumyzda we dünýä döwletlerinde birnäçe halkara çäreleriň geçirilmeginiň meýilleşdirilýändigini aýtdy. “Ýakynda gol çekilen Permanyň esasynda bu ugurda döredilen guramaçylyk döwlet toparyna Türkmenistanyň Halk Maslahaty ýolbaşçylyk edýär. Biz bu baýramçylyk dabaralaryny we halkara çäreleri ýokary derejede geçirmek üçin ähli tagallalary ederis. Ýurdumyzyň asuda, abadan we bagtyýar durmuşyna gönükdirilen asylly işlere mynasyp goşant goşarys” diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri belledi we şol çäreleri ýokary derejede geçirmek bilen baglanyşykly guramaçylyk meselelerine ünsi çekdi.

Gahryman Arkadagymyz Mejlisiň Başlygy D.Gulmanowa ýüzlenip, geçiriljek çäreler bilen bagly ýurdumyzyň kada-kanunçylyk işini kämilleşdirmegiň, ilatyň arasynda wagyz-nesihat işlerini giňden ýola goýmagyň möhümdigini aýtdy hem-de Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary H.Geldimyradow we Merkezi bankyň başlygy bilen bilelikde Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly hem-de hemişelik Bitaraplygymyzyň şanly 30 ýyllygy mynasybetli ýubileý medalynyň we ýadygärlik nyşanyň taslamasyny taýýarlamak boýunça işleriň geçirilmelidigini belledi. Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy wise-premýer H.Geldimyradowa öňde boljak çäreleri geçirmek bilen bagly zerur maliýe işleriniň bökdençsiz amala aşyrylmagyny üpjün etmegi, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Amanowa bolsa ýubileý ýyly bilen bagly geçiriljek çäreleriň guramaçylyk meselelerine zerur bolan ýardamy bermegi tabşyrdy.

Soňra Milli Liderimiz Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň oba hojalyk toplumyna gözegçilik edýän orunbasary T.Atahallyýewe ýüzlenip, ýubileý ýyly mynasybetli baýramçylyk saçaklaryny bezejek naz-nygmatly harytlar, milli tagamlar bilen bagly degişli teklipleri taýýarlamagy tabşyrdy. Gahryman Arkadagymyz çäreleriň geçirilýän döwründe dürli görnüşli, ýokary hilli azyk harytlary, şol sanda çörek we çörek önümleri, gök-bakja önümleri, dürli miweli içgiler, suwlar bilen üpjünçiligi üns merkezinde saklamagyň möhümdigini belledi. Şunuň bilen birlikde, türkmen halkynyň Milli Lideri azyk önümleriniň gaplarynyň bezegine-de aýratyn üns bermegi, olarda ýylyň şygarynyň we nyşanynyň gelşikli ýerleşdirilmegine gözegçilik etmegiň zerurdygyny nygtady. Şeýle-de wise-premýere ýurdumyzy, aýratyn-da, paýtagtymyzy bagy-bossanlyga öwürmek bilen, arassaçylygy, abadançylygy üpjün etmegi tabşyrdy.

Gahryman Arkadagymyz Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň Aşgabat şäherine gözegçilik edýän orunbasary B.Annamämmedowa ýüzlenip, çäreleriň geçirilýän günlerinde paýtagtymyzyň ilatynyň we myhmanlarynyň medeniýetli dynç almagy üçin has amatly şertleriň döredilmegini, bu möhüm senä taýýarlyk görmek bilen bagly Aşgabadyň abadanlaşdyrylmagyny, ýylyň şygary bilen baglanyşykly bezeg işleriniň geçirilmegini üpjün etmegi tabşyrdy.

Halk Maslahatynyň Başlygy şanly sene mynasybetli sowgatlyk harytlar baradaky meselä geçip, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň söwda toplumyna gözegçilik edýän orunbasary N.Atagulyýewe Aşgabat şäherinde hem-de welaýatlarda söwda nokatlaryny açyp, olarda dürli görnüşli harytlaryň, şol sanda milli sowgatlyk we ýadygärlik harytlaryň söwdasynyň ýokary hilli guralmagyny üpjün etmegi tabşyrdy. Şeýle-de hormatly Arkadagymyz dokma kärhanalarynyň şanly sene bilen bagly sowgatlyk önümleri öndürmelidiklerini aýtdy, wise-premýere geçiriljek çärelere bagyşlanan sergileri ýokary derejede taýýarlamak üçin zerur bolan ýardamy bermegi, halkara çärelere gatnaşyjylaryň hormatyna beriljek günortanlyk we agşamlyk naharlaryny ýokary derejede guramagy tabşyrdy.

Soňra türkmen halkynyň Milli Lideri Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň medeniýet ulgamyna gözegçilik edýän orunbasary M.Mämmedowa ýüzlenip, medeniýet edaralary tarapyndan ýubileý ýyly bilen bagly geçiriljek medeni-köpçülikleýin, baýramçylyk çäreleriniň, teatr sahnalarynyň ýokary derejede guralmagyny, şanly senä bagyşlanan maslahatlarda medeniýet bilen bagly ähli meselelere seredilmegini, çäreleriň köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde ýokary derejede beýan edilmegini üpjün etmek barada tabşyryklary berdi.

Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow mejlisi dowam edip, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary B.Orazdurdyýewa geçiriljek çäreler bilen bagly halkara ylmy-amaly maslahatlary guramak boýunça degişli teklipleri taýýarlamagy, ýokary okuw mekdeplerinde şanly senä degişli okuw sapaklaryny yzygiderli guramagy tabşyrdy. Şunuň bilen birlikde, halkara çäreleriň geçirilýän hem-de myhmanlaryň bolýan ýerlerinde sanitariýa we arassaçylyk kadalarynyň berjaý edilmegini üpjün etmek boýunça ähli zerur çäreleri görmegiň zerurdygyna üns çekildi.

Milli Liderimiz Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredowa ýüzlenip, hemişe bolşy ýaly, bu halkara çäreleri hem ýokary derejede, guramaçylykly geçirmek üçin gowy taýýarlyk görmegiň möhümdigini belledi. Şunuň bilen baglylykda, Gahryman Arkadagymyz wise-premýer, daşary işler ministrine halkara çäreler bilen ugurdaş çäreleri guramaçylykly, many-mazmun taýdan ýokary derejede geçirmek üçin degişli işleri alyp barmagy, olaryň protokol-guramaçylyk meselelerini utgaşdyrmak wezipesini ýerine ýetirmegi tabşyrdy.

Halk Maslahatynyň Başlygy wise-premýer, daşary işler ministrine Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary bilen bilelikde halkara çäreleriň maksatnamasyny işläp taýýarlamak üçin ähli zerur işleri ýerine ýetirmegi hem-de olara gatnaşmagy göz öňünde tutulýan daşary ýurt wekiliýetleriniň sanawyny anyklamak bilen bagly degişli işleri geçirmegi tabşyrdy.

Gahryman Arkadagymyz mejlise gatnaşyjylara ýüzlenip, degişli Permana laýyklykda wise-premýer, daşary işler ministri R.Meredowyň guramaçylyk döwlet toparynyň başlygynyň orunbasary bolup durýandygyny aýtdy we şunuň bilen baglylykda, toparyň agzalaryna göz öňünde tutulýan halkara çäreleri ýokary guramaçylyk derejesinde geçirmek üçin ähli meseleleri R.Meredowyň üsti bilen utgaşdyrmagy tabşyrdy.

Türkmen halkynyň Milli Lideri halkara çäreler bilen bagly ulag-aragatnaşyk meselelerine ünsi çekip, Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Ulag we kommunikasiýalar agentliginiň Baş direktory M.Çakyýewe çärelere gatnaşjak myhmanlary ýörite howa gatnawlary bilen getirmek, alyp gitmek, garşy almak we ugratmak işlerini berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy. Şunuň bilen bir hatarda, Gahryman Arkadagymyz ýokary hilli aragatnaşyk, internet hyzmatlaryny guramagyň, ýokary derejedäki resmi wekiliýet agzalaryny awtoulaglar bilen üpjün etmegiň möhümdigini belledi.

Hormatly Arkadagymyz Ministrler Kabinetiniň agzalaryna ýüzlenip, Türkmenistanyň daşary syýasat strategiýasyny üstünlikli durmuşa geçirýändigini, bu ugurda ýurdumyzda halkara derejede netijeli işleriň amala aşyrylýandygyny belledi. “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly hem-de hemişelik Bitaraplygymyzyň 30 ýyllygy mynasybetli geçiriljek çäreleriň üsti bilen merdana halkymyzyň asylly däp-dessurlaryny, myhmansöýerligini, eziz Diýarymyzyň hemmetaraplaýyn gülläp ösýändigini we ynamly öňe barýandygyny bütin dünýä aýdyň görkezmelidiris” diýip, Milli Liderimiz aýtdy hem-de Diýarymyzda Birleşen Milletler Guramasy bilen bilelikde geçiriljek halkara çäreleriň dünýäde parahatçylygy we ynanyşmagy berkitmek, Durnukly ösüş maksatlaryny ýerine ýetirmäge goşant goşmak babatda möhüm waka boljakdygyna berk ynam bildirdi.

Gahryman Arkadagymyz şu günki mejlisiň gün tertibine girizilen meseleleriň ara alnyp maslahatlaşylandygyny belledi we öňde möhüm wezipeleriň durýandygyna ünsi çekdi. “Bu wezipeleri üstünlikli amala aşyrmak üçin bizde ähli mümkinçilikler bar. Şoňa görä-de, biziň her birimiz öz borjumyza örän jogapkärli garap, bu çäreleri ýokary derejede geçirmelidiris. Garaşsyz, Bitarap Watanymyzyň halkara abraýyny öňküden-de ýokarlandyrmak ugrunda ähli zerur çäreleri görmelidiris” diýip, Milli Liderimiz nygtady.

Soňra Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri, guramaçylyk döwlet toparynyň utgaşdyryjysy R.Meredow çykyş etdi. Ol türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy, milletiň atasy Gahryman Arkadagymyzyň şu gün geçirýän döwletli maslahatynyň ähmiýetini nygtady. Bellenilişi ýaly, hormatly Prezidentimiziň gol çeken Permanyna laýyklykda, Türkmenistanyň Bitaraplygynyň 30 ýyllygy hem-de 2025-nji ýylyň “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýlip yglan edilmegi mynasybetli çäreleri ýokary derejede geçirmek boýunça guramaçylyk döwlet topary döredildi. Gahryman Arkadagymyz toparyň öňünde durýan wezipeleri kesgitläp, olary üstünlikli durmuşa geçirmek babatda gymmatly öwüt-nesihatlaryny, maslahatlaryny berdi. Şunuň bilen baglylykda, wise-premýer, daşary işler ministri şanly seneler mynasybetli halkara çäreleriň maksatnamasyny işläp taýýarlamak, olaryň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmegi üçin ähli zerur tagallalaryň ediljekdigine ynandyrdy.

Gahryman Arkadagymyz geçiriljek halkara çäreler bilen baglylykda, mejlise gatnaşyjylaryň hersine öz gözegçilik edýän ulgamlary boýunça BMG-niň degişli düzüm birlikleri bilen ýakyndan hyzmatdaşlyk etmegi tabşyrdy.

Häzirki wagtda ýurdumyz parahatçylyk we ynanyşmak ýörelgelerine berk eýerip, BMG-niň ýöriteleşdirilen edaralary bilen netijeli hyzmatdaşlyk edýär we bu iri halkara guramanyň umumadamzat ähmiýetli maksatnamalaryny üstünlikli durmuşa geçirýär. Şunuň bilen baglylykda, bu hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek maksady bilen, ýakyn günlerde guramaçylyk döwlet toparynyň agzalary saparda bolarlar. Şeýle hem Milli Liderimiz toparyň agzalaryna bilelikde Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýylynda Türkmenistanyň hemişelik Bitaraplygynyň şanly toýuny ýokary derejede geçirmek boýunça konsepsiýany taýýarlamagy tabşyrdy hem-de öňde durýan wezipeleriň ýerine ýetirilmegine jogapkärçilikli çemeleşilmelidigini aýtdy.

Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow 2025-nji ýylyň “Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly” diýlip yglan edilmegi hem-de ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygy mynasybetli geçiriljek çäreler bilen baglanyşykly meselelere bagyşlanan mejlisi tamamlap, oňa gatnaşanlara berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, eziz Watanymyzyň gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde üstünlikleri arzuw etdi.

2024-nji ýylyň 22-nji fewralynda türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyklygynda Maslahatlar merkezinde Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Prezidiumynyň mejlisi geçirildi.

Onuň gün-tertibine «Türkmenistany 2024-nji ýylda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň we maýa goýum Maksatnamasyny» durmuşa geçirmek, Halk Maslahatynyň işiniň esasy ugurlary boýunça Türkmenistanyň Mejlisi, ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary, jemgyýetçilik birleşikleri bilen bilelikde şu ýyl ýerine ýetirilmeli işleriň esasy ugurlary boýunça çäreleriň Meýilnamasyny ara alyp maslahatlaşmak bilen bagly meseleler girizildi.

Mejlise Halk Maslahatynyň Prezidiumynyň we Hökümetiň agzalary, Mejlisiň deputatlary, syýasy partiýalaryň, jemgyýetçilik birleşikleriniň, habar beriş serişdeleriniň wekilleri, beýleki çagyrylanlar gatnaşdylar. Türkmen halkynyň Milli Lideri Gurbanguly Berdimuhamedow mejlise gatnaşyjylaryň öňünde maksatnamalaýyn çykyş etdi.

Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy akyldar şahyr Magtymguly Pyragynyň 300 ýyllyk ýubileýini giňden belläp geçmek boýunça amala aşyrylýan işlere aýratyn üns çekdi.

Mejlisde Türkmen halkynyň Milli Lideri 2023-nji ýylda amala aşyrylan işleriň netijelerine syn berdi we jemi içerki önümiň ösüş depgininiň durnukly saklanandygyny belledi.

Geçen ýylda maýa goýum syýasaty üstünlikli amala aşyrylmagy bilen, önümçilik pudaklaryny, durmuş we hyzmatlar ulgamyny ösdürmäge köp möçberde serişdeler gönükdirildi. Şeýle-de, Arkadag şäheri dabaraly açylyp, onuň ikinji tapgyrynyň gurluşygyna badalga berildi.

Türkmenistan Birleşen Milletler Guramasynyň birnäçe düzümlerine saýlandy, şeýle hem onlarça halkara resminamalar kabul edildi. Milli gymmatlyklarymyz bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça guramasynyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawy has-da artdy.

Geçen ýyllarda gazanylan üstünlikleriň binýadynda «Türkmenistany 2024-nji ýylda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň we maýa goýum Maksatnamasy» işlenip taýýarlanyldy hem-de Türkmenistanyň Prezidentiniň Karary bilen tassyklanyldy.

Şunuň bilen baglylykda, türkmen halkynyň Milli Lideri Maksatnamanyň takyk hasaplamalaryna, ýetilen sepgitlere daýanmak bilen, maliýe-ykdysady taýdan, maýa goýumlaryň maksadalaýyklygy nukdaýnazaryndan esaslandyrylandygyny belledi.

Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy öňde goýlan wezipelerden we maksatlardan gelip çykýan aýratynlyklar barada aýdyp, ykdysady, senagat, önümçilik, söwda, hyzmatlar, öňdebaryjy tehnologiýalar we durmuş häsiýetli maksatlara üns çekdi.

Sanly ulgamlary giňden ornaşdyrmak, amatly işewürlik gurşawyny döretmek, döwlete dahylsyz bölegi ösdürmek esasy maksatlaryň hatarynda görkezildi.

Mejlisiň dowamynda ýurdumyzyň içerki ösüşi bilen bagly käbir görkezijilere üns çekildi. Bellenilişi ýaly, ýurdumyzyň ykdysady kuwwaty barha artdy, jemi içerki önümiň ösüş depgini durnukly saklandy. 2009-njy ýyldan bäri ortaça 6 göterimden ýokary ösüş emele geldi. Soňky 15 ýylyň dowamynda jemi içerki önümiň möçberi 3,7 esse artdy. Ýurdumyzda öndürilýän önümleriň görnüşleriniň barha köpeldi. Geçen ýyllar bilen deňeşdirilende, 2023-nji ýylda öndürilen senagat önümleriniň möçberi 3 esseden gowrak artdy. Içerki bazarda haryt üpjünçiligi doly kanagatlandyrylýar. 2023-nji ýylda bölek satuw haryt dolanyşygynyň möçberi 2008-nji ýyl bilen deňeşdirilende 8,5 esse artyp, 140 million manada barabar boldy.

Hukuk-kanunçylyk ulgamyna degişli wezipeler kesgitlenilip, olaryň arasynda: ýurdumyzda maýa goýumlary çekmek hem-de maýadarlary goramak we goldamak, jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna garşy hereket etmek, salgydy dolandyrmak, salgytlaryň ýygnalyşynyň hilini ýokarlandyrmak, intellektual eýeçiligi goramak, intellektual eýeçilik hukuklaryny döwlet we halkara derejede goramagyň kepilliklerini üpjün etmek ýaly ugurlarda kanunçylyk binýadyny has-da kämilleşdirmek gaýragoýulmasyz çäreleriň hatarynda görkezildi. Şunuň bilen birlikde, Türkmenistanyň Bütindünýä Söwda Guramasyna goşulýan ýurt bolup durýandygyny nazara alyp, bu guramanyň düzgünlerine we ýörelgelerine laýyklykda milli kanunçylygy kämilleşdirmegiň zerurlygy bellenildi.

Türkmenistanyň Prezidentiniň içeri we daşary syýasy başlangyçlaryny kanunçylyk çygrynda goldamak, Türkmenistanyň Mejlisiniň gün tertibinde duran soraglar bilen bagly geçirmeli işlere aýratyn üns çekildi. Şunuň bilen baglylykda, raýat-hukuk gatnaşyklary babatda kanunçylygy kämilleşdirmek, halkara hususy hukugynyň kadalaryny ornaşdyrmak, döwre görä emläk, eýeçilik, şertnama-hukuk, hukuk bozulmalarynyň öňüni almak bilen bagly kanunçylygy kämilleşdirmek, döwlet hyzmatlaryny sanly ulgamlar arkaly amala aşyrmak, hukuk kömegini bermek, telekeçiligi döwlet tarapyndan goldamak, ykdysady işjeňligi üpjün etmek, ulag we logistika, dürli pudaklarda sanly hyzmatlary ösdürmek, kärhanalaryň işini, harytlaryň bäsdeşlige ukyplylygyny üpjün etmek, gurluşyk işleriniň kadalaryny düzgünleşdirýän kanunçylygy kämilleşdirmek, oba hojalyk önüm öndürijileri, tohumçylyk işini höweslendirmek, howanyň üýtgemegi, ekologiýa ýaly meselelere degişli kanunçylygy seljerip, möhüm işleri geçirmegiň wajypdygy bellenildi. Şeýle-de, durmuş syýasaty ulgamyna degişli, hususan-da, iş üpjünçiligini we zähmet gatnaşyklary, maşgalanyň, eneligiň hem-de çagalygyň goraglylygy, ýaşlary goldamak, saglygy goraýyş ulgamlaryna degişli kanunçylygy yzygiderli seljerip, degişli işleriň geçirilmeginiň zerurlygyna üns çekildi.

Mejlisde hereket edýän kanunçylygy kämilleşdirmek boýunça seljerme işlerini geçirmek, teklipleri işläp taýýarlamak üçin Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Diwanynda deputatlardan, beýleki döwlet edaralarynyň we jemgyýetçilik birleşikleriniň wekillerinden ybarat hukuk-bilermenler toparyny döretmek barada hem aýdyldy. Kanunlardan gelip çykýan kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň öz wagtynda işlenip taýýarlanylmagyny üpjün etmek we degişli edaralar tarapyndan gözegçilik, usuly, amaly, maslahat beriş toparlaryny döretmek, olaryň işini guramak geljegi uly ugurlaryň hatarynda görkezildi. Şunuň bilen birlikde, kanun çykaryjylyk işiniň nazary we amaly meseleleri boýunça alymlaryň, hünärmenleriň, bilermenleriň Halk Maslahatynyň agzalary we Mejlisiň deputatlary bilen duşuşyklaryny guramagyň, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisinde kabul edilen çözgütleriň, berlen tabşyryklaryň, Türkmenistanyň Prezidentiniň 2024-nji ýylda ýurdumyzy ösdürmegiň esasy ugurlaryna degişli kabul eden Kararlarynyň, tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi, ýurdumyzy ösdürmegiň orta we uzak möhletli Maksatnamalarynyň maksatlary we ileri tutulýan ugurlary barada maslahatlary geçirmegiň wajypdygy bellenildi.

Mejlisiň dowamynda ýurdumyzyň ykdysadyýetiniň dürli pudaklarynda zähmet çekýän raýatlara söz berildi we olaryň çykyşlarynda Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň dürli pudaklarynda amala aşyrylýan işler barada maglumatlar öz beýanyny tapdy.

Mejlisde «Türkmenistany 2024-nji ýylda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň we maýa goýum Maksatnamasyny» durmuşa geçirmek boýunça ýerine ýetirilmeli işleriň we geçirilmeli çäreleriň Meýilnamasy hakynda» Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Prezidiumynyň Kararyna gol çekildi.

(Aşgabat şäheri, 2024-nji ýylyň 22-nji fewraly)

Hormatly Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Prezidiumynyň mejlisine gatnaşyjylar!

Eziz watandaşlar!

Türkmen halky — nusgawy ösüş ýoluny emele getiren, beýik şahsyýetleri dünýä beren halk. Şu ýyl ýurdumyzda beýik akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň 300 ýyllyk ýubileýi giňden bellenilip geçiler. Beýik söz ussadynyň dünýä nusgalyk döredijiligine çäksiz buýsanç, söýgi we hormat bilen, şeýle hem halkymyzyň isleg-arzuwlary göz öňünde tutulyp, 2024-nji ýyl «Pähim-paýhas ummany Magtymguly Pyragy» ýyly diýlip yglan edildi.

Magtymguly Pyragy öz ynsanperwer garaýyşlary bilen her bir ynsana, bütin adamzada söýginiň, ählumumy sazlaşygyň dogry ýoluny salgy berýär. Bu gün Magtymgulynyň ömür-döredijiligini, edebi mirasyny ýurdumyzda we daşary ýurtlarda öwrenmek hem-de giňden wagyz etmek ugrunda alnyp barylýan işler örän möhüm ähmiýete eýedir. Ýurdumyzda Medeniýet we sungat işgärleriniň hem-de Magtymguly Pyragynyň şygryýet güni mynasybetli şu ýyl Arkadag şäherinde ilkinji gezek Medeniýet hepdeligini geçireris.

Magtymguly Pyragy türkmen halkyny beýgelden, abraý-mertebesini dünýäde belende göteren nusgawy şahyrdyr. Men öz ýazan goşgymda: «Barymyzy şärik edýär ägirt şöhrat-şanyna,//Pähim-paýhas ummany Magtymguly Pyragy» diýmek bilen, beýik şahyryň dünýä dolan şan-şöhratynyň, belentliginiň bu gün türkmen halkynyň taryhyny, at-abraýyny, medeni mirasyny hem beýgeldýändigine buýsanjymy beýan etdim. Beýik akyldaryň arzuwlan berkarar döwletiň täze eýýamynda türkmen döwleti gün-günden kuwwatlanyp, dünýäde abraýly ornuny has-da pugtalandyrdy. Bu üstünliklere dana Magtymgulynyň wesýetlerine wepaly halkymyzyň agzybirligi, tutanýerliligi, maksada okgunlylygy, ata Watanyna bolan beýik söýgüsi bilen ýetildi.

Hormatly Prezidentimiz «Türkmenistanyň «Magtymguly Pyragynyň 300 ýyllygyna» atly ýubileý medalyny döretmek hakynda» Kanuna hem gol çekdi. Bu başlangyçlary döredijilikli dowam etdirip, biz geljekde Magtymguly Pyragynyň medeni mirasyny kanun esasynda berkidip, ebedileşdirsek hem maksadalaýyk bolar diýip hasap edýärin.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar! Dünýä ykdysadyýetiniň çalt depginler bilen ösýän, özgerýän, üýtgäp duran we täze wehimleriň ýüze çykýan häzirki şertlerinde ykdysady ösüşi üpjün etmek biziň uzak möhletleýin ösüş strategiýamyzyň baş maksady bolup durýar. Şunda oýlanyşykly ölçenen syýasy garaýyş, anyk maksatly kabul edilen dolandyryş çözgütleri, hasaplanylyp taýýarlanan meýilnamalar depginli ösüşiň esasy şertidir.

Ýurdumyzda Arkadag Serdarly bagtyýar ýaşlar ýylynyň Maksatnamasynda göz öňünde tutulan esasy wezipeleriň ählisi üstünlikli durmuşa geçirildi. Geçen ýyl döwletiň kuwwatyny, halkyň parasadyny, abraý-şöhratyny, agzybirligini, maksatlaryň birligini görkezen şanly wakalara örän baý boldy. 2023-nji ýylda jemi içerki önümiň ösüş depgini durnukly saklandy. Maýa goýum syýasaty hem üstünlikli amala aşyryldy. Önümçilik pudaklaryny, durmuş we hyzmatlar ulgamyny ösdürmäge köp möçberde serişdeler gönükdirildi. Iň ýokary amatlyklar döredilen Arkadag şäheri dabaraly açyldy. Hormatly Prezidentimiz tarapyndan bu «akylly» şäheriň ikinji tapgyrynyň gurluşygyna hem badalga berildi.

2023-nji ýylda depginli ösýän döwletimiz Birleşen Milletler Guramasynyň birnäçe düzümlerine saýlandy, şeýle hem onlarça halkara resminamalar kabul edildi. Milli gymmatlyklarymyz bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça guramasynyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawy has-da artdy.

Şöhratly pederlerimiziň halk häkimiýeti baradaky däplerine, hakyky halk demokratiýasyna daýanyp, Türkmenistanyň Halk Maslahatyny döretdik. Garaşsyzlygymyzyň 32 ýyllygynyň öňüsyrasynda Halk Maslahatynyň taryhy mejlisini geçirip, ýurdumyzyň içeri we daşary syýasaty bilen bagly möhüm çözgütleri kabul etdik. Bäsleşik, açyklyk, aýdyňlyk esasynda Mejlisiň deputatlarynyň, halk maslahatlarynyň, Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlaryny hem guramaçylykly geçirdik.

Hormatly adamlar!

Geçen ýyllarda gazanylan üstünlikleriň binýadynda Hökümetimiz tarapyndan «Türkmenistany 2024-nji ýylda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň we maýa goýum Maksatnamasy» işlenip taýýarlanyldy hem-de hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň Karary bilen tassyklanyldy.

Şu ýerde biz bir zady berk bellemeli, ýagny Garaşsyz Watanymyzyň ykdysady binýady tutulanda, her bir pudagyň, sebitiň, edara-kärhanalaryň görkezijileriniň jikme-jik seljerilip, hasaplanyp jemlenilmegi ýola goýuldy. Şeýle çemeleşilip toplanan maglumatlar gysga, orta we uzak geljegi öňünden görmek, takyk hasaplap, anyk çaklamak we meýilnamalaşdyrmak işiniň alnyp barylmagy üçin zerur şertleri emele getirdi. Şonuň netijesinde, ykdysadyýeti gurnamagyň, dolandyrmagyň, netijeliligi gazanmagyň oýlanyşykly tejribesi kemala geldi. 2024-nji ýyl üçin işlenen Maksatnama hem şeýle usullar bilen durmuşa geçirilýän «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasyndan», «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyndan» ugur alnyp düzülendir. Maksatnamanyň takyk hasaplamalara, ýetilen sepgitlere daýanmak bilen, maliýe, ykdysady taýdan, maýa goýumlaryň maksadalaýyklygy nukdaýnazaryndan esaslandyrylandygyny bellemek gerek.

Maksatnamada öňde goýlan wezipelerden we maksatlardan gelip çykýan aýratynlyklar barada belläp geçsek, olar şulardan ybaratdyr.

Birinjiden, ykdysady, senagat, önümçilik häsiýetli maksatlar;

Ilkinji nobatda, ýurduň içerki mümkinçiliklerini doly ulanmak bilen, döwletimiziň durnukly ösmegini üpjün etmäge, pudaklaryň we sebitleriň ösüşine gönükdirilen çäreler göz öňünde tutulýar. Önümçilik kärhanalarynyň kuwwatlyklarynyň doly işledilmegini gazanmak, gaýtadan işleýän senagaty ösdürmek, eksporty artdyrmak, importyň ornuny tutýan önümçilikleri ösdürmek, ekologik taýdan arassa, ýokary hilli oba hojalyk we beýleki azyk önümleriniň öndürilişini artdyrmak, amatly işewürlik gurşawyny döretmek esasy maksatlaryň hatarynda görkezilen. Maýa goýumlaryň esasy ugurlarynda bolsa senagat pudaklaryny ösdürmek, innowasion kärhanalary, täze önümçilikleri döretmek, oba hojalygyny özgertmek we azyk üpjünçiligini has-da gowulandyrmak, gaýtadan işleýän ugurlary ösdürmek bellenen.

Döwlet Baştutanymyzyň tagallalary we ýadawsyz aladasy netijesinde, gurluşyk syýasaty üstünlikli durmuşa geçirilýär. «Türkmenistany 2024-nji ýylda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň we maýa goýum Maksatnamasynyň» çäklerinde möhüm we giň gerimli taslamalaryň ençemesi, şol sanda halkara, sebit ähmiýetli uly taslamalaryň onlarçasy bar. Şeýle hem geljegiň şäheri bolan Arkadag şäheriniň ikinji tapgyrynyň gurluşyklary dowam etdiriler.

Ikinjiden, söwda we hyzmatlar ulgamyny ösdürmek üçin maksatlar;

Ykdysadyýetiň netijeli işlemegi, önüm öndürijileriň düşewüntli bolmagy, täze iş ýerleriniň döredilmegi, aýlyk zähmet haklarynyň we ilatyň girdejileriniň ýokarlanmagy tölege ukyplylygyň ösmegine, bazarlarda harytlary sarp edijilik isleginiň ýokarlanmagyna, dürli hyzmatlardan peýdalanýanlaryň artmagyna getirýär. Hormatly Prezidentimiziň syýasatynda bu ugurlara hem uly üns berilýär. Şunda azyk önümlerine, ilatyň ilkinji sarp edýän harytlaryna ösýän islegleri kanagatlandyrmak maksady bilen, söwdany, ulag, ýaşaýyş jaý-jemagat, durmuş we beýleki hyzmatlar ulgamyny ösdürmek esasy wezipeleriň biri bolup galýar.

Üçünjiden, Maksatnamanyň durmuş häsiýetli maksatlary;

Täze iş orunlarynyň döredilmegine we ilatymyzyň durmuş taýdan goraglylygynyň berk üpjün edilmegine gönükdirilen çärelere uly üns berilýär. Maýa goýumlar durmuş maksatly desgalaryň, şol sanda ýaşaýyş jaýlarynyň, aýratyn mätäçlik çekýän raýatlar üçin niýetlenen ýaşaýyş jaýlarynyň, saglygy goraýyş desgalarynyň, orta mekdepleriň, çagalar baglarynyň, awtomobil ýollarynyň, suw, gaz, elektrik geçirijileriň, aragatnaşyk ulgamlarynyň, suw arassalaýjy desgalaryň, ulag we beýleki durmuş hyzmatlarynyň ösdürilmegine gönükdirilýär.

Dördünjiden, Maksatnamada ähli ugurlar boýunça amala aşyrylmaly işler, öňdebaryjy tehnologiýalary, sanly ulgamlary giňden ornaşdyrmak, amatly işewürlik gurşawyny döretmek, döwlete dahylsyz bölegi ösdürmek esasy maksat edilip goýlan.

Hormatly adamlar, indi bolsa ýurdumyzyň içerki ösüşi bilen bagly käbir görkezijilere ünsüňizi çekmek isleýärin!

1. Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ýurdumyzyň ykdysady kuwwaty barha artýar. Dünýäde bolup geçen ykdysady çökgünliklere garamazdan, jemi içerki önümiň ösüş depgini durnukly saklandy. 2009-njy ýyldan bäri ortaça 6 göterimden ýokary ösüş emele geldi. Soňky 15 ýylyň dowamynda jemi içerki önümiň möçberi 3,7 esse artdy.

2. Ýurdumyzda öndürilýän önümleriň görnüşleri barha artýar hem-de hil babatda dünýä ölçeglerine laýyk gelýär. Geçen ýyllar bilen deňeşdirilende, 2023-nji ýylda öndürilen senagat önümleriniň möçberi 3 esseden gowrak köpeldi.

3. Içerki bazarda haryt üpjünçiligi doly kanagatlandyrylýar. Bölek satuw haryt dolanyşygynyň möçberi 2008-nji ýylda 16 million manat bolan bolsa, 2023-nji ýylda bu görkeziji 8,5 esse artyp, 140 million manada barabar boldy.

4. 2022-nji ýylyň dekabrynda Türkmenistanda ilatyň we ýaşaýyş jaý gorunyň uçdantutma ýazuwy geçirilip, 7 milliondan gowrak adam sany hasaba alyndy. Bu, 2008-nji ýyl bilen deňeşdirilende, 2 milliona golaý ilatyň artandygyny görkezýär. Demografik ösüş ilatymyzyň hal-ýagdaýynyň hem-de ýaşaýyş-durmuş derejesiniň has-da gowulanmagynyň hasabyna üpjün edildi.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Maksatnamanyň halk bähbitli belent maksatlaryny durmuşa geçirmek bilen bagly halk maslahatlarynyň, Mejlisiň agzalarynyň, jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri hökmünde biziň öňümizde hem uly wezipeler durýar.

Hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň tassyklan Maksatnamasynda ykdysady, maliýe, durmuş, önümçilik we beýleki wezipeler bilen bir hatarda, kanunçylyk ulgamyna degişli wezipeler hem öňde goýulýar. Bu ugurda ýerine ýetirmeli işlerimiziň möhüm ugurlary barada durup geçsek, olar şulardan ybaratdyr.

1) Ýurdumyzda maýa goýumlary çekmegiň hem-de maýadarlary goramagyň we goldamagyň kanunçylyk binýadyny has-da kämilleşdirmek;

2) Türkmenistanyň Bütindünýä Söwda Guramasyna goşulýan ýurt bolup durýandygyny nazara alyp, bu guramanyň düzgünlerine we ýörelgelerine laýyklykda milli kanunçylygy kämilleşdirmek;

3) jenaýatçylykly ýol bilen alnan girdejileriň kanunlaşdyrylmagyna garşy hereket etmek boýunça kanunçylygy kämilleşdirmek;

4) salgydy dolandyrmak, salgytlaryň ýygnalyşynyň hilini ýokarlandyrmak babatda kadalaşdyryjy hukuk namalaryny kämilleşdirmek;

5) intellektual eýeçiligi goramak ulgamynyň hukuk binýadyny kämilleşdirmek, intellektual eýeçilik hukuklaryny döwlet we halkara derejede goramagyň kepilliklerini üpjün etmek;

6) bank amallaryny, töleg tabşyryklaryny kämilleşdirmekde sanly ulgamy ornaşdyrmak boýunça işleri tehnologiýalar we kadalaşdyryjy hukuk namalarynda bildirilýän talaplara laýyklykda amala aşyrmak;

7) milli ykdysadyýetiň dünýä bazaryna goşulyşmagy üçin işewürlik gurşawynyň kämilleşdirilmegi, bazar ykdysadyýetinde maliýeleşdirmegiň kadalaşdyryjy hukuk esasynyň dünýä tejribesine laýyk getirilmegi;

8) ylmy barlaglaryň depginini ýokarlandyrmak, «emeli aňy» düýpli we netijeli öwrenmek, ylym, önümçilik babatda işewürligiň hem-de täjirçiligiň täze usullaryny döretmek, ösdürmek, bu ugurda degişli kadalaşdyryjy hukuk namalaryny taýýarlamak;

9) innowasiýa ulgamynyň netijeli işlemegi üçin kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň taslamalaryny taýýarlamak.

Hormatly Prezidiumyň mejlisine gatnaşyjylar!

Öňde goýlan wezipeler bilen bir hatarda, Türkmenistanyň Prezidentiniň içeri we daşary syýasy başlangyçlaryny kanunçylyk taýdan goldamak, şeýle hem Türkmenistanyň Mejlisiniň gün tertibinde duran soraglar bilen bagly geçirmeli işlerimiz hem köp. Şunuň bilen baglylykda:

raýat-hukuk gatnaşyklary babatda kanunçylygy kämilleşdirmek, halkara hususy hukugynyň kadalaryny ornaşdyrmak, döwre görä emläk, eýeçilik, şertnama-hukuk, hukuk bozulmalarynyň öňüni almak bilen bagly kanunçylygy kämilleşdirmek;

döwlet hyzmatlaryny sanly ulgamlar arkaly amala aşyrmak, hukuk kömegini bermek, telekeçiligi döwlet tarapyndan goldamak;

ykdysady işjeňligi üpjün etmek, ulag we logistika, dürli pudaklarda sanly hyzmatlary ösdürmek, kärhanalaryň işini, harytlaryň bäsdeşlige ukyplylygyny üpjün etmek, gurluşyk işleriniň kadalaryny düzgünleşdirýän kanunçylygy kämilleşdirmek;

oba hojalyk önüm öndürijileri, tohumçylyk işini höweslendirmek, howanyň üýtgemegi, ekologiýa ýaly meselelere degişli kanunçylygy seljerip, degişli işleri geçirmek gerek.

Durmuş syýasaty barada aýdylanda, iş üpjünçiligini we zähmet gatnaşyklaryny döwrebap kadalaşdyrmak, maşgalany, eneligi we çagalygy goramak, ýaşlary goldamak, saglygy goraýyş ýaly meselelere degişli kanunçylygy yzygiderli seljerip, degişli işleri geçirmek zerurdyr.

Durmuş goraglylygyny üpjün etmegiň çäklerinde howandarlyga mätäçlere hemaýat bermek işini ösdürmek, döwletiň her bir adamyň, ylaýta-da, çagalaryň bagtyýar durmuşyny üpjün etmek babatdaky başlangyçlaryny, ägirt uly aladalaryny kanunçylyk taýdan berkitmek möhüm meseleleriň biridir. Bu ugurda «Hossarlyk we howandarlyk hakynda» Türkmenistanyň Kanuny bilen kesgitlenen Hossarlyk we howandarlyk edaralary hakynda Düzgünnamanyň, Hossarlygy we howandarlygy amala aşyrmagyň tertibi hakynda Düzgünnamanyň döwrüň talabyna laýyk işlenip taýýarlanylmagynyň kanunyň talaplarynyň ýerine ýetirilmegi nukdaýnazardan uly ähmiýete eýedigine siziň ünsüňizi çekýärin. Bu ugurda Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň hem oňyn tejribe toplandygyny bellemek gerek.

Ösüp gelýän ýaşlarymyzy goramak, olary goldamak babatda kämillik ýaşyna ýetmedikleriň meseleleri bilen bagly gatnaşyklary düzgünleşdirýän kadalaşdyryjy hukuk namalaryny kämilleşdirmegiň wagtynyň gelendigini aýtmak isleýärin. Şu ýerde men türkmeniň mukaddes maşgala ojagynyň eýesi bolan enelerimiziň, gelin-gyzlarymyzyň mertebesini belentde tutmak, olar barada döwletiň düýpli aladalaryny, kanuny bähbitlerini goramak ugrunda döredilýän şertleri, maşgalanyň goragyny we bitewüligini, çagalaryň iň gowy bähbitlerini üpjün etmegiň hukuk usullaryny berkitmegiň döwrüň zerur talaplarynyň biridigine ünsüňizi çekýärin.

«Döwlet adam üçindir!» hem-de «Watan diňe halky bilen Watandyr! Döwlet diňe halky bilen döwletdir!» diýen ajaýyp ýörelgelerimize laýyklykda, netijeli durmuş-ykdysady syýasaty üstünlikli amala aşyrmak ýurdumyzyň strategik maksatlary bolup durýar. Umuman, ýurdumyzyň kanunçylygyny kämilleşdirmek biziň ählimiziň gündelik üns bermeli möhüm meselelerimiziň biridir.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Türkmenistanyň Halk Maslahaty, Mejlisi we jemgyýetçilik birleşikleri jemgyýetimizde täze syýasy, hukuk garaýyşlaryny hem-de medeniýetini kemala getirmek, milli döwletlilik ýörelgelerimizi ösdürmek, halkymyzy umumymilli maksatlaryň töwereginde jebisleşdirmek, agzybirligimizi pugtalandyrmak babatda wajyp işleri alyp barmaly. Täze taryhy döwrüň belent maksatlaryny üstünlikli durmuşa geçirmek üçin bilelikdäki işleriň döredijilikli, anyk meýilnama esasynda dowam etdirilmegi örän ähmiýetli bolup durýar. Şeýle maksatlar bilen, Halk Maslahatynyň işiniň esasy ugurlary boýunça Türkmenistanyň Mejlisi, ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary hem-de jemgyýetçilik birleşikleri bilen bilelikde «Türkmenistany 2024-nji ýylda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň we maýa goýum Maksatnamasyny» durmuşa geçirmek boýunça ýerine ýetirilmeli işleriň we geçirilmeli çäreleriň Meýilnamasy hem taýýarlanyldy.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Meýilnama laýyklykda, biz, ilkinji nobatda, kanun çykaryjylyk başlangyçlarymyza bolan hukugymyz esasynda kanunçylygy kämilleşdirmek işlerimizi guramaçylykly dowam etmeli. Şunuň bilen baglylykda:

birinjiden, kanun taslamalaryny taýýarlamak boýunça döredilýän iş toparlarynyň düzümine öňdebaryjy pikirleri, döwrebap teklipleri öňe sürmek üçin ökde, tejribeli hünärmenleri, bilermenleri giňden çekmeli we Türkmenistanyň Prezidentiniň öňe süren başlangyçlaryny, tabşyryklaryny, kabul eden çözgütlerini kanunçylyk taýdan üpjün etmek boýunça çäreleri görmeli;

ikinjiden, hereket edýän kanunçylygy kämilleşdirmek boýunça seljerme işlerini geçirmek, teklipleri işläp taýýarlamak üçin Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Diwanynda deputatlardan, beýleki döwlet edaralarynyň we jemgyýetçilik birleşikleriniň wekillerinden ybarat hukuk-bilermenler toparyny döretmeli;

üçünjiden, kanunlardan gelip çykýan kadalaşdyryjy hukuk namalarynyň öz wagtynda işlenip taýýarlanylmagyny üpjün etmeli we degişli edaralar tarapyndan gözegçilik, usuly, amaly, maslahat beriş toparlaryny döretmeli, olaryň işini guramaly;

dördünjiden, kanun çykaryjylyk işiniň nazary we amaly meseleleri boýunça alymlaryň, hünärmenleriň, bilermenleriň Halk Maslahatynyň agzalary we Mejlisiň deputatlary bilen duşuşyklaryny guramaly;

bäşinjiden, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisinde kabul edilen çözgütleriň, berlen tabşyryklaryň, Türkmenistanyň Prezidentiniň 2024-nji ýylda ýurdumyzy ösdürmegiň esasy ugurlaryna degişli kabul eden Kararlarynyň, tabşyryklarynyň ýerine ýetirilişi, ýurdumyzy ösdürmegiň orta we uzak möhletli maksatnamalarynyň maksatlary we ileri tutulýan ugurlary barada maslahatlary geçirmeli.

Alyp barýan işlerimiziň ýokary guramaçylyk derejesini üpjün etmeli we Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Prezidiumynyň mejlislerinde ara alyp maslahatlaşmaly. Bu işleri geçirmek üçin Prezidiumyň mejlisiniň gün tertibine Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň hem-de Ministrler Kabinetiniň mejlislerinde kabul edilen çözgütler, berlen tabşyryklar bilen öňde goýlan wezipeleri öz wagtynda durmuşa geçirmek boýunça soraglary işläp taýýarlamaly we girizmeli.

Olar:

Beýik akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygyny halkara derejede giňden belläp geçmek;

Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, halk maslahatlarynyň we Geňeş agzalarynyň jemgyýetimiziň agzybirligini has-da berkitmek, maksatnamalarda öňde goýlan wezipeleri durmuşa geçirmäge işjeň gatnaşmaklaryny üpjün etmek;

ýurdumyzy durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek, her bir zähmetkeşi üstünlikli işlere ruhlandyrmak, ykdysadyýetiň hususy pudagyny we hyzmatlar bölegini ösdürmegiň, importyň ornuny tutýan önümçiligi goldamagyň hem-de gurluşyk işleriniň konsepsiýalaryny, eksport ugurly senagaty goldamagyň, şäherleri ösdürmegiň strategiýasynyň taýýarlanylmagyna işjeň gatnaşmak;

ýaşlar bilen işleşýän ýöriteleşdirilen guramalaryň işini güýçlendirmek;

ýurdumyzda okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň Konsepsiýasyny, ylym ulgamyny ösdürmegiň Strategiýasyny işläp taýýarlamak;

täze kanunçylyk namalaryny kabul etmek hem-de kanunlary yzygiderli kämilleşdirmek babatda degişli işleri alyp barmak bilen baglydyr.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Döwletimiziň syýasatynda we durmuşa geçirilýän maksatnamalarda sebitleýin ösüş meselelerine, ýerli wekilçilikli häkimiýet we öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň ösüşine hem-de mümkinçilikleriniň artmagyna, olara guramaçylyk, usuly taýdan kömek bermek işlerine uly üns berilýär. Şonuň üçin hem biziň esasy wezipelerimiziň hatarynda şu meseleler hem bar:

raýatlarymyzdan we edaralardan gelip gowuşýan tekliplere we ýüztutmalara garamak boýunça welaýatlarda, Aşgabat we Arkadag şäherlerinde duşuşyklary hem-de ýerli edaralar, guramalar bilen maslahatlary geçirmegi netijeli alyp barmaly;

ýurdumyzyň oba zähmetkeşleri bilen meýdan şertlerinde duşuşyklary geçirmeli, alnyp barylýan möwsümleýin işler bilen tanyşmaly, olaryň armasyny ýetirmek çärelerini geçirmeli;

welaýat, etrap, şäher halk maslahatlaryna, Geňeşlere kanunçylyk babatda guramaçylyk we usuly taýdan kömek bermek işlerini kämilleşdirmeli, olar bilen amaly-usuly maslahatlary geçirmeli;

obalaryň we şäherleriň ýaşaýjylaryna kabul edilýän kanunlaryň many-mazmunyny düşündirmeli, adamlaryň isleg-arzuwlaryny, zerurlyklaryny öwrenmeli we ýerli döwlet edaralary bilen bilelikde durmuş-ykdysady wezipeleriň hem-de ilatyň hal-ýagdaýynyň gowulanmagyna degişli meseleleriň çözülmegine, raýatlaryň ýüztutmalary boýunça kabul edişliklere ýakyndan gatnaşmaly;

Türkmenistanyň Prezidentiniň beren tabşyryklaryny, öňde goýan wezipelerini durmuşa geçirmek, kanunçylygyň dürli ugurlaryna degişli teklipleri öwrenmek maksady bilen, welaýatlaryň, Aşgabat we Arkadag şäherleriniň jogapkär wekilleriniň, jemgyýetçilik birleşikleriniň gatnaşmagynda Halk Maslahatynyň we Mejlisiň komitetleriniň göçme maslahatlaryny geçirmeli.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Ilatymyzy döredijilikli işlere has-da ruhlandyrmak, durmuşa geçirilýän taryhy işleriň daşynda jebisleşdirmek, Watanymyzyň gazanan üstünliklerini giňden wagyz-nesihat etmek alyp barjak işlerimiziň meýilnamasynda esasy wezipe hökmünde kesgitlenilmeli. Şunda Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisiniň, hormatly Prezidentimiziň öňe sürýän taryhy başlangyçlarynyň, halk bähbitli işleriň, kabul edilen resminamalaryň jemgyýetçilik-syýasy ähmiýetini düşündirmek, wagyz-nesihat etmek boýunça duşuşyklary, maslahatlary geçirmek bilen, halky olar barada gyzgyny bilen habarly etmeli, köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde täsirli çykyşlary guramaly; jemgyýetde kanunlaryň hökmürowanlygyny, adam hukuklaryny we azatlyklaryny goramak, hukuk medeniýetini ösdürmek, sagdyn durmuş ýörelgelerini, adamlaryň halal zähmet çekmegi, bagtyýar durmuşda ýaşamagy üçin döwletimiz tarapyndan döredilýän giň mümkinçilikleri, milli medeniýetimizi, maşgala gymmatlyklaryny, däp-dessurlarymyzy, jemgyýetçilik ahlagyny wagyz-nesihat etmek işlerini hem dowam etdirmeli.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň Prezidenti Arkadagly Gahryman Serdarymyz tarapyndan tassyklanan Maksatnamadan gelip çykýan wezipeleri durmuşa geçirmek boýunça 2024-nji ýylda bilelikde ýerine ýetirilmeli işleriň we geçirilmeli çäreleriň Meýilnamasy «Pähim-paýhas ummany Magtymguly Pyragy» ýylynda siziň alyp barmaly işleriňiziň özenini düzer. Biziň alyp barýan işlerimizde diňe bir ykdysady ösüşi üpjün etmek däl-de, eýsem, ösüşiň uzak möhletleýin we durnukly depgininiň saklanylmagy hem möhüm wezipe bolup durýar. Täze döwrüň ykdysady ösüş nusgasy bolsa, ilkinji nobatda, işewürlik gurşawyny döretmek, telekeçilik başlangyçlaryny goldamak bilen, hususy maýa goýumlaryň köpelmeginde jemlenendir. Biz geljekde hukuk ulgamynyň işewürlik üçin özüne çekijiligini üpjün etmeli.

Eziz watandaşlar, mähriban halkym!

Hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň «Ýaşlar — Watanyň daýanjy» atly kitabynda şeýle ajaýyp jümleler bar: «Owal-ahyr hemişelik badalgamyz Watandyr». Şeýle hem onda: «Döwlet sarsmaz, tükenmez uly güýçdür. Biz döwletimiziň güýjünden güýç alýarys. Döwletimiziň ady bilen buýsanýarys, abraýy bilen beýgelýäris» diýlip, parasatlylyk bilen Watanyň gymmatlygyna üns çekilýär.

Türkmenistanyň Prezidenti Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde halkymyz bilen bilelikde tutanýerli zähmet çekip, 2024-nji ýylda bellenen sepgitlere, maksatlara ýetiljekdigine berk ynanýandygyny buýsanç bilen belledi.

Biziň ählimiziň iň esasy maksadymyz jandan eziz görýän Watanymyzy beýik geljege tarap ynamly öňe alyp barmakdan ybaratdyr. Şoňa görä-de, mukaddes Watanymyzy beýgeldýän beýik başlangyçlary wagyz etmek, halkymyzy bu işlere ruhlandyrmak borjumyzdyr.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Görşüňiz ýaly, täze taryhy döwürde durmuş-ykdysady maksatnamalar bilen kesgitlenen wezipeleri üstünlikli amala aşyrmak, durmuşa geçirilýän beýik işleri giňden wagyz etmek boýunça öňümizde uly wezipeler durýar. Biz siziň bilen Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň Prezidenti Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň alyp barýan içeri we daşary syýasatyny doly goldamak bilen, 2024-nji ýylda öňümizde durýan wezipeleri anyk kesgitledik.

Ýurdumyzda demokratik, hukuk, dünýewi döwlet, ynsanperwer, adalatly jemgyýet has-da berkeýär. Adam hukuklaryny, azatlyklaryny, bähbitlerini mundan beýläk-de üpjün etmek, goramak barada häkimiýet düzümleriniň işleri barha kämilleşýär. Türkmenistan demokratiýanyň, kanunlaryň rüstemliginiň, raýat agzybirliginiň we bitewüliginiň mizemez ýörelgeleriniň esasynda ösýär. Biz bu işleri «Pähim-paýhas ummany Magtymguly Pyragy» ýylynda täze görnüşde, has ýokary derejede alyp baryp, geçmişiň beýikligine, şu günüň haýran galdyryjy üstünliklerine daýanmak, geljegiň röwşen gözýetimine nazar salmak arkaly ýurdumyzyň täze belentliklere tarap okgunly öňe gitmegini üpjün ederis.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Şu gün biz mejlisde göz öňünde tutulan ähli meselelere seretdik. Siziň Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe durmuşa geçirilýän işlere mynasyp goşant goşjakdygyňyza uly ynam bildirýärin.

Goý, Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan döwletimiz agzybirlik, asudalyk, abadançylyk ýoly bilen mundan beýläk-de gülläp össün! Goý, Ýer ýüzüniň ähli ýurtlary bilen dostluga we hyzmatdaşlyga açyk eziz Watanymyzyň dünýädäki şan-şöhraty has-da belende galsyn!

Size berk jan saglyk, abadan we bagtyýar durmuş, alyp barýan işleriňizde uly üstünlikleri arzuw edýärin.

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyzyň, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň tagallalary bilen Arkadag Serdarly bagtyýar ýaşlar ýyly uly üstünliklere beslendi.

Magtymguly Pyragynyň döredijiliginiň dünýä dolan şöhratyny has-da beýgeltmek we ony giňden wagyz etmek, bu ugurda halkara hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak boýunça ýurdumyzda giň gerimli işler alnyp barylýar. Türkmenistanyň Prezidentiniň kabul eden Kararyna laýyklykda, 2024-nji ýylda Gündogaryň beýik akyldary we şahyry Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygyny dünýä derejesinde giňden belläp geçmäge taýýarlyk görülýär. «Pähim-paýhas ummany Magtymguly Pyragy» ýylynda köp sanly myhmanlaryň gatnaşmagynda birnäçe iri halkara çäreleriň geçirilmegi meýilleşdirilýär. Akyldar şahyrymyzyň doglan gününiň 300 ýyllygy mynasybetli Magtymguly Pyragynyň medeni-seýilgäh toplumynyň açylyş dabarasy geçiriler we bu seýilgäh toplumynda daşary ýurtly ýazyjy-şahyrlaryň heýkelleri hem oturdylar. Munuň özi Magtymguly Pyragynyň arzuwlan berkarar döwletinde dost-doganlygyň dabaralanýandygynyň aýdyň nyşanyna öwrüler.

Ýurdumyzda pähim-paýhas ummany bolan Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygyny halkara jemgyýetçilik bilen bilelikde bellemek babatda durmuşa geçirilýän işler akyldar şahyrymyzyň dünýä edebiýatynyň altyn hazynasyna giren baý hem-de gymmatly edebi mirasyny öwrenmekde möhüm ähmiýete eýe bolup durýar. Täze taryhy döwürde Köpetdagyň eteginde Magtymguly Pyragynyň ägirt uly heýkeliniň gurulmagy beýik şahyryň ömrüne, döredijilik mirasyna häzirki döwrüň nesilleri tarapyndan uly sarpa goýulýandygynyň aýdyň nyşanydyr.

Beýik akyldaryň «Berkarar döwlet istärin» diýip, özbaşdak döwlet, halkymyzyň agzybir, asuda we abadan durmuşda ýaşamagy hakynda eden arzuwlary döwletimiziň Garaşsyzlygyna eýe bolmagy bilen doly hasyl boldy. Dünýä medeniýetiniň baý genji-hazynasyna öwrülen Magtymguly Pyragynyň çuňňur pähim-paýhasa ýugrulan eserleri hem-de filosofik garaýyşlary, agzybirlik, sahawatlylyk hakyndaky pikirleri, öwüt-ündewleri türkmen jemgyýetiniň ruhy taýdan kämilligine, halkymyzyň häzirki we geljek nesilleriniň ruhy sagdynlygyna gönükdirilen döwlet syýasatynyň esasynda goýlandyr.

Türki medeniýetiň halkara guramasynyň — TÜRKSOÝ-nyň hemişelik geňeşiniň mejlisinde 2024-nji ýylyň «Beýik türkmen şahyry we akyldary Magtymguly Pyragy ýyly» diýlip yglan edilmegi, şeýle hem Magtymguly Pyragynyň golýazmalar toplumynyň BMG-niň Bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça guramasynyň «Dünýäniň hakydasy» maksatnamasynyň halkara sanawyna hem-de Magtymguly Pyragynyň 300 ýyllygynyň 2024-2025-nji ýyllarda ÝUNESKO bilen bilelikde bellenilip geçiljek şanly seneleriň sanawyna girizilmegi nusgawy şahyrymyzyň döredijiliginiň dünýä derejesinde ykrar edilýändiginiň subutnamasydyr.

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe milli mirasymyza sarpa goýmak, Watanymyzy mundan beýläk-de özgertmek, şan-şöhratyny we halkara abraýyny artdyrmak, ýaş nesli Magtymguly Pyragynyň ömrüni we döredijiligini, edebi mirasyny öwrenmek hem-de dünýä ýaýmak, beýik söz ussadynyň dünýä nusgalyk döredijiligine çäksiz buýsanç, söýgi we hormat goýmak ruhunda terbiýelemek maksady bilen, 2024-nji ýyly Magtymguly Pyragynyň ady bilen baglanyşykly atlandyrmak barada, şeýle hem Gahryman Arkadagymyzyň ýiti zehininden, jöwher paýhasyndan dörän «Pähim-paýhas ummany Magtymguly Pyragy» goşgusyndan ugur alyp, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň wekillerinden, ýurdumyzyň iri jemgyýetçilik birleşiklerinden, zähmet toparlaryndan we raýatlarymyzdan gelip gowşan teklipleri göz öňünde tutup, Türkmenistanyň Mejlisi 2024-nji ýyly «Pähim-paýhas ummany Magtymguly Pyragy» ýyly diýip yglan etmek barada karar kabul etdi.

2024-nji «Pähim-paýhas ummany Magtymguly Pyragy» ýylynda türkmen halkynyň akyldar şahyry Magtymguly Pyragynyň halkara hukuk kadalary bilen utgaşýan we adalatlylyk, ynsanperwerlik, agzybirlik we birek-birege goldaw bermek ýaly asylly ýörelgelere çagyrýan eserleri Türkmenistanyň Adalatçysynyň diwanynyň işiniň esasy ylham çeşmeleriniň biri bolar.

2025-nji ýylyň 10-njy ýanwarynda Türkmenistanda adam hukuklaryny we azatlyklaryny kepillendirmegiň, üpjün etmegiň we goramagyň döwlet ulgamyny pugtalandyrmak, şeýle hem adam hukuklary boýunça ýurdumyzyň halkara borçnamalaryny ýerine ýetirmek we ynsanperwer ulgamda halkara guramalar bilen hyzmatdaşlygy işjeňleşdirmek, adam söwdasynyň dünýäde iň ýiti wehimleriň biri hasaplanýandygyny nazara alyp, milli derejede onuň öňüni almak bilen bagly işleri üns merkezinde saklamak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi. Resminama laýyklykda, Türkmenistanda adam söwdasyna garşy hereket etmek boýunça 2025 — 2029-njy ýyllar üçin Hereketleriň milli meýilnamasy tassyklanyldy. Şu meýilnamanyň çäreleriniň durmuşa geçirilmegi üçin jogapkär edaralara onuň ýerine ýetirilişine yzygiderli gözegçilik etmek tabşyryldy.

Şu gün paýtagtymyzda Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 32 ýyllygynyň öňüsyrasynda türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyklyk etmeginde Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisi geçirildi. Döwletimiziň durmuşynda taryhy ähmiýetli waka öwrülen umumymilli forumyň gün tertibine ýurdumyzy mundan beýläk-de okgunly ösdürmäge, halkymyzyň abadan we bagtyýar durmuşyny üpjün etmäge gönükdirilen düýpli özgertmeleri amala aşyrmagyň ileri tutulýan wezipeleri girizildi.

Häzirki döwürde Halk Maslahaty Türkmenistanyň Konstitusiýasyna laýyklykda hereket edýän halk häkimiýetiniň ýokary wekilçilikli edarasy bolmak bilen, döwürleriň aýrylmaz baglanyşygyny hem-de nesilleriň dowamatlylygyny, Garaşsyz, baky Bitarap Watanymyzyň gadymdan gelýän demokratik ýörelgelere, saýlap alan döredijilikli ýoluna ygrarlydygyny alamatlandyrýar.

...Maslahat köşgünde aýratyn dabaraly we ruhubelentlik ýagdaýy emele geldi. Bu ýere ýurdumyzyň ähli künjeginden wekiller ýygnandylar. Mejlise gatnaşýanlar Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowy ör turup, şowhunly el çarpyşmalar bilen garşylaýarlar.

Türkmen halkynyň Milli Lideri zalyň sahnasyna geçýär we foruma gatnaşyjylary mähirli mübärekleýär. Munuň özi türkmen jemgyýetinde demokratik ýörelgeleriň barha uly ähmiýete eýe bolýandygynyň we rowaçlanýandygynyň aýdyň subutnamasydyr.

Gahryman Arkadagymyz ýygnananlara we ähli watandaşlarymyza ýüzlenip, ata-babalarymyzyň döwletlilik däplerinden ugur alyp, şu gün Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň Arkadag Serdarly bagtyýar ýaşlar ýylynda, Garaşsyz hem Bitarap Watanymyzyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 32 ýyllygynyň baýram edilýän günlerinde Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisiniň geçirilýändigini belledi.

Bu taryhy mejlise Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň düzümine girýän döwlet häkimiýet edaralarynyň ýolbaşçylary, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlary, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, syýasy partiýalaryň, jemgyýetçilik guramalarynyň ýolbaşçylary, welaýatlaryň, etraplaryň we şäherleriň häkimleri, welaýat, etrap we şäher halk maslahatlarynyň agzalary, hormatly ýaşulular, ýurdumyzyň ähli sebitlerine wekilçilik edýän jemgyýetçilik wekilleri, beýleki çagyrylan adamlar gatnaşýarlar.

Türkmen halkynyň Milli Lideriniň belleýşi ýaly, Garaşsyzlyk bu biziň göterilen ykbalymyzdyr! Garaşsyzlyk Magtymguly atamyzyň arzuwlan zamanasydyr, berkarar döwletli we bagtyýar ýaşaýşymyzdyr! Şoňa görä-de, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisini geçirmek bilen, geçilen taryhy menzillere ser salmak, geljekde öňde duran wezipeleri anyk kesgitläp, Garaşsyz döwletimiziň gazananlaryny berkitmek esasy wezipämizdir. Ösüşlerimiziň binýadyny berk tutmak, döwletimiziň geljegi bolan ýaşlary ak ýollara ugrukdyrmak baş maksadymyzdyr.

Dabaraly pursat gelip ýetýär: Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow Halk Maslahatynyň mejlisini açyk diýip yglan edýär. Türkmenistanyň Döwlet senasy ýaňlanýar. Umumymilli foruma gatnaşyjylaryň ählisi oňa öz seslerini goşýar.

Türkmen halkynyň Milli Lideri Halk Maslahatynyň mejlisiniň prezidiumynyň saýlanan agzalaryny öz ýerlerine geçmäge çagyrýar.

Gahryman Arkadagymyz ýygnananlary we ýurdumyzyň ähli halkyny ýetip gelýän şanly baýram bilen tüýs ýürekden gutlady we hemmelere berk jan saglyk, bagtyýarlyk, rowaçlyk arzuw edip, umumymilli foruma gatnaşýanlaryň onuň gün tertibi bilen tanyşmaga mümkinçilik alandyklaryny belledi hem-de ara alyp maslahatlaşmaga girizilen meseleler we resminamalar boýunça tekliplerdir bellikleriň bardygy ýa-da ýokdugy bilen gyzyklandy.

Ýygnananlaryň biragyzdan goldamagynda we doly makullamagynda türkmen halkynyň Milli Lideri Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň şu günki mejlisiniň gün tertibiniň tassyklanýandygyny yglan etdi.

Soňra Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow mejlisde maksatnamalaýyn çykyş etdi.

Türkmen halkynyň Milli Lideri ýygnananlara ýüzlenip, milli demokratik däplerimize, aýanlyk, adalatlylyk, döwletlilik, kanunylyk we jemgyýetçilik pikirini nazara almak tejribämize esaslanyp, döwlet ähmiýetli, il-ýurt bähbitli soraglary halk bilen maslahatlaşyp çözmekde toplan milli tejribämizden ugur alyp, biz şu gün Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň nobatdaky mejlisini geçirýäris diýip belledi.

Gahryman Arkadagymyz bu wekilçilikli mejlisiň Garaşsyzlyk ýyllarynda gazanan üstünliklerimizi has-da berkitmekde, halkymyzyň abadan ýaşaýşynyň bähbidine öňde duran örän möhüm soraglary maslahatlaşyp, anyk wezipeleri kesgitlemekde uly ähmiýetiniň boljakdygyna berk ynam bildirdi. Türkmen halkynyň Milli Lideri, Halk Maslahatynyň Başlygynyň belleýşi ýaly, türkmen halkynyň garaşsyzlyk we döwletlilik, watansöýüjilik hem-de ynsanperwerlik düşünjeleri gözbaşyny müňýyllyklardan alyp gaýdýar. Bu düşünjeler biziň günlerimizde halklaryň ýakynlaşmagyna, dostlukly gatnaşyklary ýola goýmaga ýardam edýän milli we umumadamzat ähmiýetli taglymatlara öwrüldi. Milli bitewüligi emele getirip, döwlet Garaşsyzlygynyň esaslaryny düzdi.

Biz, nesip bolsa, geljek ýyl dünýä edebiýatynyň altyn hazynasyna giren beýik akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygyny halkara derejede giňden belläp geçeris. Ykbalyny halkyň ykbaly bilen mäkäm baglan şahyryň bu gün arzuw eden zamany geldi. Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan bagtyýarlygyň we agzybirligiň, ösüşleriň ýurduna öwrüldi. Gahryman Arkadagymyz bu barada «Pähim-paýhas ummany Magtymguly Pyragy» atly goşgusynda hem belläp geçdi.

Biziň beýik ýeňişlerimiziň hem-de üstünliklerimiziň, döwletimiziň barha artýan halkara abraýynyň esasynda Türkmenistanyň döwlet Garaşsyzlygy durýar diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri sözüni dowam etdi. Garaşsyzlyk döretmäge kuwwat, gurmaga güýç, рarahatçylygy we dostlugy pugtalandyrmaga egsilmez ylham berýär. Türkmen halky döwlet gurujy halkdyr. Biz döwlet gurmak babatda merdana ata-babalarymyzyň wesýetlerine eýerip, ösüşiň milli nusgasyny saýlap aldyk. Halkymyzyň agzybirligine, ukyp-başarnygyna, parahatçylyk söýüjilik däplerine daýanyp, özygtyýarly döwleti döretdik. Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan halk häkimiýeti berkarar edilen döwletdir diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady.

Häzirki döwürde şöhratly pederlerimiziň halk häkimiýeti baradaky däpleri mynasyp dowam etdirilýär. Şu ýyl ýurdumyzda demokratik, hukuk we dünýewi döwletimizi depginli ösdürmek maksady bilen, halk häkimiýetiniň ýokary wekilçilikli edarasy — Türkmenistanyň Halk Maslahaty döredildi.

«Ömrümiň manysynyň dowamaty» atly kitabymda belleýşim ýaly, Halk Maslahaty ata-babalarymyzyň ýaşululardan maslahat sorap, akyldar, ylymdar geňeşdarlary ýygnap, karara gelmek däbini, demokratiýany durmuşa ornaşdyrmagyň bir ugrudyr diýip, Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy. Biziň ösüş nusgamyz häzirki ählumumylaşma döwründe ýüze çykýan soraglary çözmegiň netijeli ýoludyr. Milli agzybirligimiz, kanunlaryň hökmürowanlygy, häkimiýet edaralarynyň we dolandyryş ulgamynyň netijeli bolmagy, jemgyýetçilik pikiriniň ileri tutulmagy biziň saýlap alan ýolumyzyň kesgitleýji aýratynlygydyr.

Döwür öňümizde täze-täze wezipeleri goýýar. Biziň döwleti we jemgyýeti ösdürmekde milli nusgamyz döwlet syýasatynyň binýatlyk esaslaryny düzýär. Garaşsyzlygymyzy we Bitaraplygymyzy agzybirligimizi hem-de watançylygymyzy, parahatçylyga, dostluga ygrarlylygymyzy, Watanyň, il-günüň öňündäki jogapkärçiligimizi döwletimizidir jemgyýetimizi kämilleşdirmegiň esasy hem-de täze eýýamyň biri-biriniň üstüni doldurýan, özara baglanyşykly bitewi taglymaty hasap edýärin diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri nygtady.

Halk bilen häkimiýetiň mizemez jebisligi biziň ähli işlerimizi rowaçlandyrýan güýçdür. Biziň bu ugurda gazanan üstünliklerimiz kanunlaryň berjaý edilmegine esaslanýar. Esasy Kanunymyzda halk döwlet häkimiýetiniň ýeke-täk gözbaşy hökmünde ykrar edilýär. Halkyň öz häkimiýetini gös-göni ýa-da wekilçilikli edaralaryň üsti bilen amala aşyrýandygy nygtalýar diýip, Gahryman Arkadagymyz sözüni dowam etdi. Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň hem esasy wezipeleri halk bilen häkimiýeti jebisleşdiriji güýç hökmünde häkimiýet edaralarynyň ählisini il-ýurt bähbitli işlerde jemlemäge gönükdirilendir. Sebäbi Garaşsyz, Bitarap ýurdumyzyň ösüş nusgasynda döwletimiziň syýasy taýdan durnukly, ykdysady taýdan kuwwatly, raýatlaryň durmuş taýdan goragly bolmagy esasy maksat edilip goýlandyr.

Taryh üçin uzak bolmadyk döwürde biz döwleti dolandyrmagyň ygtybarly, demokratiýa we hukuga esaslanýan nusgasyny döredip, jemgyýetimiziň her bir wekiliniň erk-islegini beýan etmeginiň netijeli ulgamyny kemala getirdik diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri belledi.

Bu ugurda Türkmenistanyň Konstitusiýasyny tapgyrlaýyn kämilleşdirmegiň ýolunda, birinjiden, döwlet häkimiýet we dolandyryş, ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralarynyň, ýerli wekilçilikli we öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň guramaçylyk hem-de üpjünçilik mümkinçiliklerini has-da artdyrdyk. Ikinjiden, ýörite bilimli, ukyp-başarnykly ýolbaşçylaryň we gullukçylaryň täze neslini taýýarlap, döwlet dolandyryş ulgamynyň işgärler düzümini kämilleşdirdik. Üçünjiden, ykdysadyýetimiziň pudaklaryny senagatlaşdyrmak we sanlylaşdyrmak bilen, döwlet häkimiýet we dolandyryş, ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralarynyň hem-de ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň işine döwrebap usullary ornaşdyrdyk diýip, Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow sözüni dowam etdi. Dördünjiden, parahatçylygyň we ylalaşygyň, durnukly ösüşiň aýrylmaz hem-de kesgitleýji şerti hökmünde döwletimiziň hukuk binýadyny, raýat jemgyýetiniň institutlaryny tapgyrlaýyn berkitdik.

Gadymdan gelýän demokratik ýolumyza we ynsanperwer taglymatymyza laýyklykda, döwletimizi ösdürmegiň ileri tutulýan ugurlarynyň özara baglanyşygyny üpjün edip, jemgyýetçilik-syýasy, kanunçylyk-hukuk taýdan ähli mümkinçilikleri döretdik. Bu mümkinçilikler Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň barha ösýän talaplaryna laýyk gelýär. Ýurdumyzyň döwlet we jemgyýetçilik gurluşynyň örän oýlanyşykly hem-de sazlaşykly dolandyrylmagyna, giň gerimli özgertmelerimiziň işjeňleşmegine ýardam edýär diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri belledi. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň döwlet dolandyryş ulgamyny institusional we hukuk taýdan kämilleşdirmek babatda öňe sürýän başlangyçlary bolsa ösüşiň täze tapgyryna ynamly gadam basmaga mümkinçilik berýär. Bularyň ählisi halkymyzy beýik işlere galkyndyrýar.

Geçen 32 ýylda biz amala aşyran işlerimiz netijesinde halk bilen häkimiýetiň, döwlet bilen raýatyň arasynda örän mäkäm we synmaz gatnaşyklary — milli bähbitlerimiziň bitewüligini üpjün etdik. Bu bolsa Garaşsyz Türkmenistanyň ösüş nusgasynyň düýpli aýratynlygydyr diýip, Gahryman Arkadagymyz sözüni dowam etdi. Ýurdumyzyň durmuşyny demokratiýalaşdyrmak, raýat jemgyýetiniň edaralaryny kemala getirmek we olaryň üstünlikli işlemegini ýola goýmak işlerini netijeli amala aşyrýarys. Şol işlerde halk häkimiýetiniň gadymy däpleri, ata-babalarymyzyň döwlet gurmakdaky baý tejribesi bilen birlikde, üçünji müňýyllygyň dünýä tejribesine hem daýanýarys. Şeýdip, biz täze taryhy döwrüň öňe sürýän wezipelerini çözmekde häkimiýetiň gözbaşy bolan halk köpçüliginiň ornuny has-da ýokarlandyrýarys.

Halk häkimiýetiniň döwrebap guralmagy, ilkinji nobatda, kämil saýlaw ulgamy bilen berk baglydyr diýip, Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady. Şu ýylyň 26-njy martynda erkin bäsdeşlik, açyklyk, pikir we söz azatlygy boýunça hakyky demokratiýa esaslanyp geçirilen saýlawlaryň netijesinde, Türkmenistanyň Mejlisiniň, halk maslahatlarynyň we Geňeş agzalarynyň täze düzüminiň saýlanmagyna biz demokratiýanyň ýokary derejede ýüze çykmasy hökmünde garaýarys. Bu saýlawlar syýasy ulgamyň kämilleşýändigini, raýatlaryň aň-düşünjesiniň, jemgyýetçilik-syýasy işjeňliginiň artýandygyny hem-de halk häkimiýetiniň berkeýändigini görkezdi. Türkmenistanyň Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň şu ýylyň 6-njy aprelinde Türkmenistanyň Mejlisiniň ýedinji çagyrylyşynyň deputatlarynyň birinji maslahatyna gatnaşyp, ýurdumyzyň ösüşiniň täze tapgyrynda syýasy we durmuş-ykdysady özgertmeleriň hukuk binýadyny kämilleşdirmek bilen bagly wezipeleri kesgitlemegi biziň başlangyçlarymyzyň mynasyp dowam etdirilýändiginiň aýdyň subutnamasy boldy diýip, Gahryman Arkadagymyz belledi.

Täze taryhy döwürde biz döwlet häkimiýet we dolandyryş edaralarynyň işini il-ýurt bähbitli tagallalara gönükdirýäris. Wekilçilikli edaralara hukuk we usuly taýdan goldaw berýäris. Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlislerinde ýurdumyzyň ministrlikleriniň, pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýolbaşçylarynyň, jemgyýetçilik birleşikleriniň wekilleriniň, deputatlaryň gatnaşmagynda döwlet ähmiýetli möhüm soraglary ara alyp maslahatlaşýarys. Türkmeniň täze taryhynda indiki wezipämiz eziz Watanymyzy mundan beýlägem gülledip ösdürmekden ybaratdyr. Bu wezipäni Garaşsyzlyk ýyllarynda gazanan üstünliklerimizi has-da berkitmek, halkymyzy täze üstünliklere ruhlandyrmak arkaly amala aşyryp bileris. Ine, hut şu işlerde Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň orny uludyr.

Halk häkimiýetiniň wekilçilikli edaralarynyň ulgamynda halk maslahatlarynyň we Geňeş agzalarynyň möhüm orny bardyr diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri belledi we Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, halk maslahatlarynyň we Geňeş agzalarynyň jemgyýetimiziň agzybirligini üpjün etmäge mundan beýläk-de işjeň gatnaşjakdyklaryna, eziz Watanymyzyň gülläp ösmegi üçin ak ýürekden yhlasly zähmet çekip, bu mukaddes işe mynasyp goşant goşjakdyklaryna ynam bildirdi.

Gahryman Arkadagymyz ýygnananlara ýüzlenip, türkmen halkynyň terbiýe mekdebiniň müňýyllyklaryň dowamynda kemala gelendigine ünsi çekdi. Şoňa görä-de, biz nesil terbiýesine, pähim-parasatly ýaşulularymyzyň, eziz enelerimiziň bu ugurdaky hyzmatyna uly ähmiýet berýäris. Şonuň üçin Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň ýanynda Ýaşulular geňeşi döredildi. Ýaşulular agzybirligimizi pugtalandyrmakda, milli bitewüligimizi berkitmekde, watansöýüji nesilleri kemala getirmekde ýakyn maslahatçylardyr. Eziz Watanymyzy ýürekden söýmegi, ata-enä hormat goýmagy, halal ýaşamagy ündeýän ýaşuly nesillerimize hormatymyz örän uludyr. Şoňa görä-de, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Ýaşulular geňeşi häzirki döwürde döwlet bilen halkyň jebisligini, ösüş ýollaryna garaýyşlarynyň bitewüligini berkidýän esasy syýasy-jemgyýetçilik güýç hökmünde ornuny pugtalandyrýar diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri belledi.

Biziň durmuşa geçirýän bu işlerimiziň ählisi döwletimiziň, Türkmenistanyň Prezidentiniň alyp barýan syýasatyny goldamaga, amala aşyrylýan özgertmeleriň netijeliligini artdyrmaga, halkymyzyň hal-ýagdaýyny gowulandyrmaga gönükdirilendir diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady.

Ýaşlar baradaky döwlet syýasatymyz ýaş raýatlaryň hukuklaryny, azatlyklaryny, döwlet kepilliklerini üpjün etmäge we olary goldamaga gönükdirilen durmuş-ykdysady, syýasy, medeni, guramaçylyk hem-de hukuk çäreleriniň ulgamyny öz içine alýar diýip, Halk Maslahatynyň Başlygy aýtdy. Garaşsyz Watanymyzyň geljegi bolan ýaşlara uly ynam bildirilip, şu ýyl «Arkadag Serdarly bagtyýar ýaşlar ýyly» diýlip atlandyryldy. Ýaşlaryň ýurdumyzyň ykdysady, syýasy, medeni durmuşyna işjeň gatnaşmaklary, ylymly-bilimli, giň dünýägaraýyşly nesiller bolup kemala gelmekleri döwlet derejesinde hemişe aýratyn ähmiýet berilýän sorag bolmagynda galýar. Bu barada Arkadag şäheriniň Ruhyýet köşgünde ýurdumyzyň taryhy, ýaş nesliň borçlary barada geçiren umumy sapagymda hem giňişleýin durup geçdim. Adamzat taryhynyň bütin dowamynda türkmenleriň döwleti emele getirmekde we dolandyrmakda, adalatly jemgyýeti gurmakda toplan baý tejribesi hakynda gürrüň etdim. Men Watanymyzyň güýç-kuwwaty, abraý-mertebesi hem-de beýik geljegi bolan ýaşlarymyzyň alyp barýan işlerine ýokary baha berýärin. Sebäbi ýaşlar halkymyzyň daýanjydyr diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady.

Halk Maslahatynyň Başlygy çykyşyny dowam edip, ýurdumyzyň ösüşiniň dünýäniň tehnologik özgertmeleri bilen utgaşykly dowam etmelidigini belledi. Aýratyn-da, hormatly Prezidentimiziň ykdysadyýetimizi innowasion esasda ösdürmek we sanlylaşdyrmak, jemgyýetimiziň aň-bilim we ylmy mümkinçiliklerini has-da ýokarlandyrmak babatda öňe sürýän garaýyşlary, kabul edýän çözgütleri netijesinde, durmuşymyz barha gözelleşmelidir. Ýurdumyzyň ägirt uly ykdysady kuwwaty, tebigy baýlyklary, adam mümkinçilikleri bu maksada ýetmäge gönükdirilendir.

«Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasy», «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasy» we beýleki maksatnamalar esasynda döwletimiziň ykdysady kuwwaty barha artýar. Raýatlarymyzyň durmuş goraglylygy, iş üpjünçiligi we ýaşaýyş-durmuş derejesi yzygiderli ýokarlanýar, täze şäherdir obalar gurulýar. Bularyň ählisi nesilleriň bagtyýar durmuşyny üpjün etmek barada edilýän örän uly aladadan nyşandyr. Halkymyzyň agzybirligini, ýurtda milli bitewüligi we jebisligi pugtalandyrmakda bahasyna ýetip bolmajak işlerdir diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady.

Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, häzirki wagtda döwlet dolandyryş işini döwrüň talaplaryna laýyk guramak döwlet gullukçylaryndan ýokary ussatlygy we ukyp-başarnygy talap edýär. Bu iş berk binýada esaslanýar we yzygiderli kämilleşdirilýär. Ýakynda Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynyň döwrebap binasynyň ulanmaga berilmegi muňa aýdyň şaýatlyk edýär.

Biziň milli ykdysady nusgamyzda öňe sürýän baş wezipelerimiziň ýene-de biri azyk howpsuzlygyny üpjün etmekdir. Şu maksat bilen, oba hojalygynyň ykdysady netijeliligi we düşewüntliligi ýokarlandyrylýar.

Gaýtadan işleýän kärhanalar döwrebaplaşdyrylyp, galyndysyz tehnologiýalar ornaşdyrylýar diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri aýtdy. Azyk howpsuzlygynyň gazanylmagy ilatyň uzak ömrüniň we ýokary hilli ýaşaýşynyň möhüm esaslaryny emele getirmäge oňyn täsir edýär.

Suw serişdelerini aýawly saklamak we tygşytly peýdalanmak boýunça hem Türkmenistanda giň gerimli işler durmuşa geçirilýär. Suwy tygşytly peýdalanmagyň we suwarymly ýerleri ulanmagyň netijeliligini ýokarlandyrmagyň usullary ylmy esasda öwrenilip önümçilige ornaşdyrylýar. Ýurdumyzda «ýaşyl» ykdysadyýetiň ösdürilmegine hem-de onuň geljegine uly orun berilýär. Halkara ekologik talaplara laýyk gelýän zawod-fabrikler gurulýar. Bu işler bilen birlikde, Aşgabat şäherini, welaýatlarymyzy, etraplarymyzydyr obalarymyzy bagy-bossanlyga öwürmek işleri giň gerimde alnyp barylýar diýip, Halk Maslahatynyň Başlygy nygtady.

Şu ýylyň 29-njy iýunynda gadymy Ahal topragynda Arkadag şäheriniň birinji tapgyry ulanmaga berildi diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri belledi. Ýurdumyzyň ägirt uly ykdysady we maýa goýum kuwwatyny görkezýän geljegiň şäheri adam hakyndaky aladanyň netijesinde ýaşaýyş üçin iň amatly gurşawyň döredilýändigi bilen aýratyn ähmiýetlidir.

Hormatly Prezidentimiziň wezipä girişmek dabarasynda eden çykyşynda: «Her bir maşgalany häzirki zaman öýi ýa-da jaýy bilen üpjün etmek meniň esasy aladalarymyň biri bolar» diýip bellemegi raýatlaryň abadan we bagtyýar durmuşda ýaşamagynyň döwlet syýasatynda esasy orny eýeleýändigini ýene-de bir gezek görkezýär diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady.

Halkyň ýaşaýyş derejesi şähergurluşyk işi bilen berk baglydyr. Bu ugurda ýurdumyzda zerur kanunçylyk binýady döredildi. Kabul eden kanunlarymyz adamyň talabalaýyk ýaşaýyş jaýynyň bolmagy we durmuş gurşawynyň emele getirilmegi, ilatly ýerleriň durnukly ösdürilmegi bilen bagly durmuşa geçirýän işlerimizi mundan beýläk hem üstünlikli dowam etdirmäge mümkinçilik berýär. Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistanda şäherleri ösdürmegiň strategiýasyny işläp taýýarlamak zerur diýip hasap edýäris. Bu strategiýa täze eýýamda baş maksadymyza ýetmekde — halkymyzyň hal-ýagdaýyny dünýäniň iň ösen ýurtlarynyň derejesine çykarmakda ýene-de bir möhüm ädim bolar.

Halk Maslahatynyň Başlygy watandaşlarymyza ýüzlenip, ynsanperwerlik, mätäji goldamak ýaly milli ýolumyza eýermek bilen, Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň döredilendigini belledi. Gazna tarapyndan ata-enesiniň ýa-da olaryň ornuny tutýan adamlaryň howandarlygyndan galan çagalar we ýetginjekler aýratyn alada bilen gurşalyp alynýar. Gaznanyň serişdeleriniň hasabyna howandarlyga mätäç köp sanly çagalaryň saglygy dikeldildi. Biz bu işleri geljekde-de dowam etdireris. Munuň üçin döwletimiziň hem, gaznanyň hem ýeterlik serişdeleri bar. Sebäbi halkyň saglygy diňe bir ýurduň baş baýlygy bolman, eýsem, türkmenistanlylaryň häzirki we geljek nesilleriniň bagtyýar durmuşynyň hem berk binýadydyr diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady.

Biz öňümizde belent wezipeleri goýduk diýip, Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow yhlas bilen başyna barlan işleriň bolsa bitmän galmajakdygyna ynam bildirdi. Şoňa görä-de, ata Watanymyzyň mundan beýläk-de gülläp ösmegi, merdana halkymyzyň abadançylygy üçin egsilmez gujur-gaýratymyza we synmaz erkimize daýanyp, öňküden-de jebisleşip, yhlasly, tutanýerli zähmet çekmelidiris.

“Biz diňe, halk bilen beýik işleri we belent wezipeleri amala aşyrmalydyrys!” diýip, Gahryman Arkadagymyz çykyşyny jemledi.

Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygynyň çykyşy uly üns berlip diňlenildi we dowamly el çarpyşmalar bilen garşylanyldy.

* * *

Türkmen halkynyň Milli Lideri Gurbanguly Berdimuhamedow ara alyp maslahatlaşmalaryň jemini jemläp, Halk Maslahatynyň şu günki taryhy mejlisinde döwlet we syýasy-jemgyýetçilik durmuşyndaky örän möhüm meselelere garalandygyny, çykyşlaryň diňlenendigini belledi. Şol çykyşlarda öňe sürlen başlangyçlaryň ählisi goldanyldy. Şunuň bilen baglylykda, Gahryman Arkadagymyz çykyş edenleriň we ara alyp maslahatlaşmalara işjeň gatnaşanlaryň ählisine minnetdarlyk bildirdi.

Soňra gysga wagtlyk arakesme yglan edildi. Arakesmeden soňra, Halk Maslahatynyň mejlisi hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda öz işini dowam etdi.

Türkmen halkynyň Milli Lideri Türkmenistanda ýerine ýetirilen işleri beýan etmek üçin döwlet Baştutanymyza söz berdi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow ýygnananlary mähirli mübärekläp, mejlise gatnaşyjylary we olaryň üsti bilen ýurdumyzyň ähli halkyny Türkmenistanyň mukaddes Garaşsyzlygynyň 32 ýyllyk baýramy mynasybetli tüýs ýürekden gutlady we hemmelere berk jan saglyk, bagtyýar durmuş, eziz Diýarymyzyň Garaşsyzlyk binýadyny has-da pugtalandyrmak ugrunda alyp barýan işlerinde täze üstünlikleri arzuw etdi.

Bellenilişi ýaly, 1991-nji ýyldan bäri geçen 32 ýylyň dowamynda demokratik, hukuk we dünýewi döwletimiziň binýadyny pugtalandyrmakda örän köp işler amala aşyryldy. Bu döwür möhüm wakalar we ägirt uly üstünlikler bilen şöhratlandy. Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň at-abraýyny belent derejelere göteren türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyzyň başda durmagynda ata Watanymyz ösüşiň we abadançylygyň aýdyň ýoly bilen täze belentliklere ýetdi.

Durnukly ykdysady ösüş biziň uzak möhletleýin strategiýamyzyň baş maksady bolup durýar. Şoňa görä-de, ykdysadyýetimiziň ähli ugurlaryny gurşap alýan maksatnamalarymyzy hem-de özgertmelerimizi üstünlikli amala aşyrýarys. Döwlet maýa goýum syýasatynyň netijeliligini hem-de işjeňligini has-da ýokarlandyrmak üçin zerur işleri alyp barýarys. Gaýtadan işleýän we önüm öndürýän senagat pudaklaryny çalt depginler bilen ösdürmäge gönükdirilen maýa goýumlaryň möçberini yzygiderli artdyrýarys diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow aýtdy.

Maksatnamalaýyn alnyp barlan bu işleriň netijesinde, şu ýylyň başyndan bäri jemi içerki önümiň ösüşi 6,2 göterim möçberde durnukly saklanýar. Bu bolsa ýurdumyzda alnyp barylýan syýasatyň oýlanyşykly häsiýetini görkezýär. Şu ýyl önümçilik we medeni-durmuş ulgamlaryna jemi 37 milliard 400 million manat möçberde maýa goýumlary goýmak göz öňünde tutulýar. Bu serişdeleriň hasabyna täze önümçilik we medeni-durmuş maksatly desgalary gurýarys hem-de döwrebaplaşdyrýarys. Şäherlerimizi, obalarymyzy özgerdip, ýaşaýyş jaý toplumlaryny giň gerimde bina edýäris.

Döwrebap kärhanalarda öndürilýän, dünýä bazarlarynda bäsdeşlige ukyply önümlerimiziň möçberi hem-de görnüşleri artýar. Bu bolsa depginli ösýän döwletimiziň dünýäniň ykdysady, senagat, maýa goýum, ylmy-tehniki we tehnologik giňişligine ynamly aralaşýandygyny görkezýär. Biziň ýokary tehnologiýalara esaslanýan we bäsdeşlige ukyply önümleri öndürmäge, sebitlerimiziň ykdysady we durmuş ulgamlaryny döretmäge gönükdirilen giň gerimli sebit we milli maýa goýum taslamalarymyz bar. Şoňa görä-de, uzak möhletleýin döwürde maýa goýumlary çekmegiň ugurlaryny has-da kämilleşdirmek hem-de bu ugurdaky şertleri yzygiderli gowulandyrmak, maýadarlaryň töwekgelçiliklerini azaltmak üçin zerur işler alnyp barylýar diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.

Şonuň bilen birlikde, halkara maýa goýum mümkinçilikleri netijeli ulanylyp, milli ykdysadyýetimiziň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak, maýa goýumlaryň möçberini artdyrmak utgaşykly we toplumlaýyn esasda ýola goýulmalydyr diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy. Daşary ýurt döwletleri, Halkara pul gaznasy, Bütindünýä banky, Aziýanyň ösüş banky, Ýewropanyň täzeleniş we ösüş banky, Yslam ösüş banky ýaly halkara maliýe institutlary bilen hyzmatdaşlyk has-da işjeňleşdirilmelidir. Bilelikde maýa goýum forumlary we işewürlik maslahatlary geçirilmelidir.

Arkadagly Serdarymyz mejlise gatnaşyjylara ýüzlenip, biziň ykdysady syýasatymyzyň baş maksadynyň halkymyzyň ýaşaýyş-durmuşyny yzygiderli gowulandyrmakdan ybaratdygyny nygtady. Häzirki döwürde ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynda we 2028-nji ýyla çenli döwür üçin Oba milli maksatnamasynda şu ýyl üçin göz öňünde tutulan esasy wezipeleriň ählisi diýen ýaly üstünlikli durmuşa geçirilýär. Munuň üçin ýurdumyzyň senagat pudaklaryny ösdürmek; innowasion häsiýetli bilelikdäki kärhanalaryň işini ýola goýmak; eksporta gönükdirilen we importy çalyşýan önümçilikleri döretmek; oba hojalygynda özgertmeleri geçirmek hem-de azyk üpjünçiligini gowulandyrmak; ýurdumyzyň ähli sebitlerinde täze iş orunlaryny döretmek we ilatyň durmuş taýdan goraglylygyny üpjün etmek boýunça toplumlaýyn işler alnyp baryldy.

Mälim bolşy ýaly, geçen ýyl sanly tehnologiýalar arkaly ýurdumyzyň ilatynyň we ýaşaýyş jaý gorunyň uçdantutma ýazuwy geçirildi. Halkara standartlara doly laýyklykda ýerine ýetirilen bu işe Birleşen Milletler Guramasynyň Ilat gaznasynyň bilermenleri ýokary baha berdiler. Ilat ýazuwynyň netijeleri boýunça 2022-nji ýylyň 17-nji dekabryndaky ýagdaýa görä, ýurdumyzyň ilaty 7 million 57 müň 841 adam boldy. Şunuň bilen baglylykda, biziň öňümizde täze wezipeler ýüze çykýar. Ilat ýazuwynyň jemlerinden ugur alyp, geljek ýyllardaky meýilnamalarymyza degişli seljermeler geçirilip, takyklamalar girizilse, maksadalaýyk bolar diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.

Bellenilişi ýaly, Döwlet býujeti ykdysadyýetimizi meýilleşdirmegiň möhüm guralydyr. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň baş maliýe meýilnamasyndan bilimi, saglygy goraýşy, medeniýeti ösdürmäge, durmuş üpjünçiligine, ýaşaýyş jaý-jemagat hojalygyna, döwlet hyzmatlaryna, önümçilik we durmuş-medeni maksatly desgalaryň gurluşygyna köp möçberde serişdeler gönükdirildi. Bu serişdelerden önümçilik maksatly desgalaryň gurluşygyna maýa goýumlaryň umumy möçberiniň 56 göterimi, medeni-durmuş maksatly desgalaryň gurluşygy üçin hem 44 göterimi goýberildi. Şu ýyl göz öňünde tutulan 2688 iş ornunyň ýerine 7607 täze iş ýeri döredildi.

Täze ýylyň 1-nji ýanwaryndan býujetden maliýeleşdirilýän edaralaryň, hojalyk hasaplaşygyndaky kärhanalaryň we jemgyýetçilik birleşikleriniň işgärleriniň aýlyk zähmet haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň, talyp we diňleýji haklarynyň möçberi ýene-de 10 göterim ýokarlandyrylar. Biziň gazanan üstünliklerimiz alyp barýan syýasatymyzy halkymyzyň giňden goldamagynyň hem-de işjeň gatnaşmagynyň netijesidir diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow nygtady.

Ýangyç gorlaryna baý ýurdumyzyň nebitgaz pudagyny ösdürmek, tebigy gazy dünýä bazarlaryna diwersifikasiýa ýoly bilen ibermek, nebitgaz serişdelerini gaýtadan işläp, dünýä standartlaryna laýyk gelýän ýokary hilli önümleri öndürmek Garaşsyz döwletimiziň alyp barýan energetika strategiýasynyň möhüm ugurlarynyň biridir.

Häzirki döwürde Türkmenbaşydaky nebiti gaýtadan işleýän zawodlar toplumynda çig nebiti galyndysyz düýpli gaýtadan işlemäge mümkinçilik berýän täze desgalaryň gurluşygynyň alnyp barylmagy munuň ýene-de bir mysalydyr. Döwlet Baştutanymyz Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygyny tamamlamagy; daşary ýurt maýa goýumlaryny Hazar deňziniň türkmen böleginiň geljegi uly bolan toplumlaryny özleşdirmäge we önüm çykarmak boýunça iri taslamalara çekmegi; gaz boýunça ylmy we tejribäni, täze tehnologiýalary ösdürmegi hem-de burawlamagyň tehniki mümkinçiliklerini kämilleşdirmegi; uglewodorod serişdelerini has ýokary derejede düýpli gaýtadan işlemegiň çygryny giňeltmegi; sanly tehnologiýalary ornaşdyrmak hem-de seýsmiki gözleg we geologiýa-gözleg işlerinde öňdebaryjy daşary ýurt kompaniýalary bilen tejribe alyşmagy nebitgaz pudagyny ösdürmekde esasy ugurlaryň hatarynda görkezdi.

Gurmak we döretmek Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň esasy şygarydyr. Innowasion önümçilikleri döretmek, ilatyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini düýpli özgertmek boýunça gurluşyk we senagat toplumynda uly işler amala aşyrylýar. Ýurdumyzyň şäherleriniň we obalarynyň özgerýän keşbi ykdysady ösüşimiziň aýdyň mysalydyr diýip, Arkadagly Serdarymyz nygtady.

Biz gurluşyk senagatynyň kuwwatyny artdyrmak, bu ugurda hususy işewürligiň önümçilik binýadyny ösdürmek üçin zerur şertleri döredýäris. Ýurdumyzda magdan däl gurluşyk materiallaryny, sementi, keramziti, gurluşyk aýnasyny öndürmekde oňyn tejribe toplandy diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Şu ýylyň ahyryna çenli Türkmenbaşy — Farap we Aşgabat — Daşoguz awtomobil ýollarynyň, Garabogazköl aýlagynyň üstünden geçýän köpriniň gurluşygynda bahasy 545 million 55 müň manada deň bolan düýpli maýa goýumlar özleşdiriler.

Şunuň bilen baglylykda, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow BMG-niň Senagat ösüşi boýunça guramasy bilen hyzmatdaşlykda ýurdumyzda senagatyň aýry-aýry ugurlaryny ösdürmegiň, senagat marketingini, halkara bazarlara çykmagyň, bäsdeşlige ukyplylygy ýokarlandyrmagyň, dolandyryş tejribesini kämilleşdirmegiň ugurlaryny mundan beýläk-de ösdürmegiň bilelikdäki taslamalaryny we maksatnamalaryny işläp taýýarlamagyň zerurdygyna ünsi çekdi.

Aşgabat we Arkadag şäherlerinde nusgalyk işler amala aşyrylýar. Ýokary amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlary, dolandyryş binalary, bilim we saglyk edaralary, söwda-dynç alyş merkezleri, seýilgähler gurlup ulanmaga berildi diýip, döwlet Baştutanymyz aýratyn belledi. Öz gurluşykçylarymyz tarapyndan bary-ýogy dört ýyldan gowrak wagtda bina edilen Arkadag şäheri iri ylym-bilim, medeni we halkara hyzmatdaşlygyň merkezine öwrüler. Bellenilişi ýaly, halkara sylaglaryň 21-sine mynasyp bolan bu ajaýyp şäheriň gurluşygynda «akylly» şäher konsepsiýasynyň kadalary, «ýaşyl» tehnologiýalar giňden ulanyldy.

Şäheriň derejesi we ähmiýeti ýurdumyzyň kanunçylygynda hukuk taýdan berkidildi. Şunuň bilen baglylykda, dünýäde mynasyp orny eýelemegi üçin Arkadag şäherini 2024 — 2052-nji ýyllarda ösdürmegiň Konsepsiýasyny taýýarlamagy hem maksadalaýyk hasaplaýarys diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.

Sanlyja ýyllarda biz döwrebap ýaşaýyş jaýlaryny, durmuş-medeni binalary, ösen innowasion tehnologiýaly pudaklary öz içine alýan «Aşgabat-sitini» we Arkadag şäheriniň ikinji tapgyryny hem gurarys diýip, döwlet Baştutanymyz nygtady.

Bitarap döwletimiz möhüm halkara meseleleriň, aýratyn-da, energetika howpsuzlygynyň, ulag düzümini diwersifikasiýa ýoly bilen ösdürmegiň oňyn çözülmegine işjeň gatnaşýar. Köpugurly hem-de görnüşli turba geçirijiler ulgamyny döretmek bilen, energiýa serişdeleriniň halkara bazarlara iberilmegi üçin täze ugurlary açýar. Biz öňdebaryjy ýurtlar, ýöriteleşdirilen halkara guramalar, şol sanda Energiýanyň gaýtadan dikeldilýän çeşmeleri boýunça halkara agentlik, Halkara energetika agentligi we Halkara energetika hartiýasy, Atom energiýasy boýunça halkara agentlik bilen hyzmatdaşlygy giňeldýäris. Demirgazyk — Günorta, Gündogar — Günbatar ugurlary boýunça Aziýa bilen Ýewropany birleşdirýän üstaşyr ulag we energetika geçelgelerini gurmaga hem işjeň gatnaşýarys diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sözüni dowam etdi we ýakyn onýyllyklarda Türkmenistanyň Ýewraziýada ulag we energetika ulgamlarynyň geçýän esasy ýurtlarynyň birine öwrüljekdigine ynam bildirdi.

Ýurdumyzyň obasenagat toplumy çalt depginler bilen ösýär. Diňe Oba milli maksatnamasy esasynda hem ýaşaýyş-durmuş pudaklarynyň we inženerçilik üpjünçilik ulgamlarynyň 15 ugruny, ýagny hassahanalary, saglyk öýlerini we merkezlerini, mekdebe çenli çagalar hem-de umumy bilim edaralaryny, medeniýet öýlerini, sport mekdeplerini we desgalaryny, suw, lagym, gaz, elektrik geçirijilerini we desgalaryny, awtomobil ýollaryny, aragatnaşyk ulgamyny, ýaşaýyş jaý hojalygyny öz içine alýan gurluşyklar dowam etdirilýär diýip, Arkadagly Serdarymyz aýtdy.

Bellenilişi ýaly, pudakda geçirilýän düýpli özgertmeler ýokary hilli dürli oba hojalyk önümleriniň möçberini we eksportyny artdyrmaga, azyk bolçulygyny üpjün etmäge gönükdirilendir. Pudagy has ýokary sepgitlere çykarmak üçin welaýatlaryň toprak-howa şertlerine laýyk gelýän, ylmy taýdan esaslandyrylan usullar ulanylýar. Ýerleriň melioratiw ýagdaýyny gowulandyrmak, önüm öndürijileri höweslendirmek boýunça anyk işler geçirilýär. Bu ugurda alnyp barlan işleriň netijesinde ýurdumyzyň zähmetsöýer gallaçylary şu ýyl hem bol bugdaý hasylyny ýetişdirip, azyk bolçulygyny döretmäge öz mynasyp goşantlaryny goşdular.

Ýurdumyzyň oba hojalygyny we daşky gurşawy goramagy düýpli özgertmek maksady bilen, ýakynda Oba hojalyk we daşky gurşawy goramak ministrliginiň binýadynda Oba hojalyk ministrligi hem-de Daşky gurşawy goramak ministrligi döredildi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, şu ýyl pudakda 1 milliard 600 million manat möçberde düýpli maýa goýumlar özleşdiriler. Häzirki döwürde ähli hojalyklarda gara mallaryň baş sany 2 million 530 müňe, dowarlaryň sany 20 million 88 müňe, guşlaryň sany 21 million 957 müňe, düýeleriň sany hem 141 müňe ýetirildi. Biz ekerançylykda we maldarçylykda halkara tejribäni ornaşdyrmak üçin dünýäniň öňdebaryjy ýurtlary bilen hyzmatdaşlygy ösdürmelidiris. Hasyllylygy ýokarlandyrmak, tohumçylygy gowulandyrmak boýunça zerur işleri geçirmelidiris. Ekinleriň naýbaşy tohumlaryny önümçilige ornaşdyryp, tohumçylyk edaralarynyň işini halkara derejede kämilleşdirmelidiris diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.

Häzirki döwürde oba hojalygyny suw bilen üpjün etmek möhüm meseleleriň birine öwrüldi. Şonuň üçin suwy rejeli peýdalanmaga, suw desgalarynyň tehniki ýagdaýyny gowulandyrmaga gönükdirilen toplumlaýyn çäreler geçirildi. Bu işleri depginli dowam etdirip, suw serişdelerini örän tygşytly ulanmaly. Halkymyzyň «Suw damjasy — altyn dänesi» diýen parasatly sözlerinden ugur alyp, önümçilige suw tygşytlaýjy öňdebaryjy usullary we tehnologiýalary giňden ornaşdyrmaly diýip, Arkadagly Serdarymyz aýtdy.

Suw diplomatiýasy alyp barýan daşary syýasatymyzyň we daşary ykdysady işimiziň aýrylmaz bölegidir. Şoňa görä-de, biz suw serişdelerini gorap saklamaga we tygşytly ulanyp, onuň ýitgisini azaltmaga örän jogapkärli çemeleşmeli. Şeýle hem Merkezi Aziýa sebitinde suw ulgamyndaky howpsuzlyk we suw serişdelerini rejeli peýdalanmak, Aral deňziniň guramagynyň ýaramaz netijelerini azaltmak boýunça goňşy döwletler bilen, şol sanda Araly halas etmegiň halkara gaznasynyň çäklerinde hyzmatdaşlygy has-da ösdürmeli. Biz Birleşen Milletler Guramasynyň Aral deňziniň sebiti üçin Ýörite maksatnamasynyň resmileşdirilmegi ugrunda hem çykyş edýäris diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady.

Daşky gurşawy goramak ministrligi çölleşmä, ýerleriň şorlaşyp zaýalanmagyna garşy göreşmek, gurakçylygyň täsirini azaltmak boýunça ylmy taýdan esaslandyrylan zerur işleri amala aşyrmalydyr.

Türkmenistan daşky gurşawyň howpsuzlygyny üpjün etmek we howanyň üýtgemegine garşy göreşmek ugrunda çykyş edýär, şeýle hem Birleşen Milletler Guramasynyň “Ählumumy metan borçnamasy” atly täze başlangyjyny goldaýar we metan zyňyndylarynyň howa aralaşmagyny azaltmak ugrunda tagalla edýär.

Biz daşky gurşawy goramak we ekologik meseleler bilen bagly milli maksatnamalary üstünlikli durmuşa geçirýäris. Ýurdumyzyň obalarynyň we şäherleriniň daş-töwereginde tokaý zolaklaryny, gök guşaklary döredýäris. Çöl, dag, derýa we köl ekoulgamlarynyň, hususan-da, haýwanlaryň hem-de ösümlikleriň seýrek görnüşleriniň goralyp saklanmagyna, aýratyn goralýan tebigy çäkleriň giňeldilmegine gönükdirilen işleri alyp barýarys diýip, döwlet Baştutanymyz kanagatlanma bilen belledi.

Daşky gurşawa ýaramaz täsiriň öňüni almak üçin, ýurdumyzda polimer we plastik materiallary ulanmagyň hem-de olaryň galyndylaryny gaýtadan işlemegiň ylmy taýdan esaslandyrylan kadalaryny we düzgünlerini ornaşdyrmak ugrunda hem zerur işleri alyp barmak möhümdir. Bu galyndylary toplamak we gaýtadan işlemek boýunça ýörite maksatnamany kabul etmeli. Biz geljekde hem halkara we sebit guramalarynyň, hususan-da, Birleşen Milletler Guramasynyň degişli konwensiýalary esasynda bu ugurda hyzmatdaşlygy dowam etdireris diýip, Arkadagly Serdarymyz nygtady.

Soňra döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, içerki söwdany kämil dolandyryş we düzgünleşdiriş ulgamy harytlaryň elýeterli, bahalaryň durnukly bolmagyny üpjün edýär, söwda hyzmatynyň hilini hem-de medeniýetini ýokarlandyrýar. «Türkmenistanda öndürildi» diýen nyşanly, dünýä bazarlarynda uly isleg bildirilýän harytlar ýurdumyzy ýokary derejeli, bäsdeşlige ukyply, kuwwatly döwlet hökmünde tanadýar diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow nygtady. Biz ykdysadyýetimiziň hususy böleginiň dünýä bazarlarynda eýeleýän ornuny giňeltmek üçin amatly şertleri döretmäge aýratyn üns berýäris. Täze bazarlary özleşdirmäge, bar bolanlaryny ösdürmäge hemmetaraplaýyn goldaw berýäris. Şunuň bilen birlikde, hususy ulgamyň bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrmak, halkara bazarlara erkin bäsleşikli şertlerde çykmak, harytlaryň päsgelçiliksiz hereketini üpjün etmek üçin tagalla etmelidiris. Bu ugurda ykdysadyýetiň hususy pudagyny we hyzmatlar bölegini ösdürmegiň, importyň ornuny tutýan önümçiligi goldamagyň konsepsiýalaryny hem-de eksport ugurly senagaty goldamagyň strategiýasyny taýýarlamagy zerur hasaplaýaryn diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.

Bütindünýä Söwda Guramasynda “işjeň synçy” derejesi berlen ýurdumyz erkin söwda boýunça halkara şertnamalara gatnaşýan döwlet hökmünde netijeli syýasaty alyp barýar. Biz ýurdumyzyň bu abraýly halkara gurama agza bolmagyny hem-de daşary söwda ulgamyny we logistik düzümlerini has-da ösdürmegi göz öňünde tutýarys diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow aýtdy.

Şunuň bilen baglylykda, milli bähbitlerimizi nazarda tutup, Bütindünýä Söwda Guramasyna agza bolmak üçin talap edilýän köptaraply ylalaşyklary baglaşmak üçin zerur işleri alyp barmaly; ýurdumyzyň ätiýaçlandyryş bazaryny, ätiýaçlandyryş we gaýtadan ätiýaçlandyryş işini kämilleşdirmek hem-de halkara standartlara laýyk getirmek bilen, bu ugurda öňdebaryjy kompaniýalar we dellallar bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmeli; standartlaşdyrmak boýunça halkara we sebitara guramalar, daşary ýurtlaryň ygtyýarly edaralary bilen özara hyzmatdaşlygy giňeltmeli; dünýäniň we sebitiň iri haryt-çig mal biržalary bilen hyzmatdaşlygy ösdürmek üçin teklipleri taýýarlamaly; milli önüm öndürijilerimiziň we hyzmatlary ýerine ýetirijilerimiziň ählumumy gymmatlyklar ulgamynda hyzmatdaşlygyny ýola goýmaly; öz önümlerimiziň dünýä bazaryna eksportyny artdyrmak üçin lomaý söwda-logistika merkezlerini döretmeli diýip, Arkadagly Serdarymyz nygtady.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, ýurdumyzyň ýeňil senagatyny ösdürmek, gaýtadan işleýän senagaty döwrebaplaşdyrmak, dokma önümlerini öndürýän iri döwletleriň arasynda Türkmenistanyň ornuny berkitmek boýunça köp işler amala aşyrylýar. Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabyndaky gön zawodynyň önümçilik kuwwatyny ýokarlandyrmak boýunça zerur işleri geçirmek göz öňünde tutulýar. Daşoguz welaýatynyň Saparmyrat Türkmenbaşy etrabynda täze, häzirki zaman dokma toplumyny gurmagy hem meýilleşdirýäris. Bu işleriň ählisi pudagy depginli ösdürmäge, uly islegden peýdalanýan, täze önümleri öndürmäge mümkinçilik berer.

Biz Birleşen Milletler Guramasynyň Durnukly ösüş maksatlaryny durmuşa geçirmegiň çäklerinde ýurdumyzda ilaty elýeterli hem-de ýokary hilli lukmançylyk we bilim hyzmatlary bilen üpjün etmek, howanyň üýtgemegine uýgunlaşmak, onuň täsirini azaltmak boýunça netijeli işleri alyp barýarys. Ruhy taýdan kämil, berk bedenli, giň dünýägaraýyşly ýaş nesilleri terbiýelemäge örän uly ähmiýet berýäris. Dünýäniň öňdebaryjy tejribelerinden ugur alyp, ýaşlaryň döwrebap bilim almagy, ylym, sport we döredijilik bilen meşgullanmagy üçin giň mümkinçilikleri döredýäris. Okuw-terbiýeçilik işleriniň esaslaryny we usullaryny döwrebaplaşdyrýarys. Bu ugurda milli maksatnamalary, konsepsiýalary durmuşa geçirýäris diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi.

Şu ýyl Bilimler we talyp ýaşlar gününde Arkadag şäherinde Aba Annaýew adyndaky Halkara atçylyk akademiýasynda, Berdimuhamet Annaýew adyndaky mugallymçylyk, Saçly Dursunowa adyndaky lukmançylyk orta hünär okuw mekdeplerinde bagtyýar talyplarymyz okuwa başladylar.

Şeýle hem bu ýerde Sahy Jepbarow adyndaky ýörite sungat mekdebine, Şükür bagşy adyndaky çagalar sungat mekdebine, mekdebi we çagalar bagyny öz içine alýan okuw-terbiýeçilik toplumyna, iňlis dili dersine ýöriteleşdirilen mekdeplere okuwçylarymyz, çagalar baglaryna bolsa eziz körpelerimiz ilkinji gadamlaryny basdylar.

Bilimler we talyp ýaşlar gününde paýtagtymyzda Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanyndaky Döwlet gullugy akademiýasynyň täze binalar toplumy açyldy. Aşgabatda Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň, Türkmenabat şäherinde Seýitnazar Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk institutynyň täze binalar toplumlarynyň, Mary şäherinde Türkmenistanyň Döwlet energetika institutynyň täze okuw binalar toplumynyň we umumy ýaşaýyş jaýynyň gurluşygyna badalga berildi. Şonuň ýaly-da, ýurdumyzyň welaýatlarynda häzirki zaman tehnologiýalary ornaşdyrylan, döwrebap orta mekdepler we çagalar baglary dabaraly açylyp ulanmaga berildi.

Häzirki wagtda ýurdumyzyň ilatynyň esasy bölegini Garaşsyzlyk ýyllarynda kemala gelen nesiller düzýär. Biz olara berkarar Watanymyzyň geljegini gurujylar hökmünde garaýarys diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow buýsanç bilen belledi. Nygtalyşy ýaly, eziz Diýarymyzyň ykdysady kuwwatyny artdyrmak, aň-bilim ösüşini üpjün etmek, syýasy-jemgyýetçilik durmuşyny kämilleşdirmek, ilkinji nobatda, şu nesilleriň taýýarlygyna baglydyr. Biz ýaş raýatlaryň durmuş üpjünçiligini gowulandyrmak, ýaş çatynjalara goldaw bermek, olary häzirki zaman ýaşaýyş jaýy bilen üpjün etmek, ýaşlaryň telekeçilik başlangyçlaryny höweslendirmek boýunça alyp barýan işlerimiziň gerimini has-da giňelderis diýip, döwlet Baştutanymyz belledi.

Ýaşlar baradaky döwlet syýasatymyzy üstünlikli durmuşa geçirmek üçin ýaşlar bilen işleşýän ýöriteleşdirilen guramalaryň işini güýçlendirmegi, hukuk esaslaryny we maliýe meselelerini geljekde hem kämilleşdirmegi maksadalaýyk hasaplaýarys diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady.

Çykyşda bellenilişi ýaly, ylmyň we tehnikanyň örän çalt depginler bilen ösmegi, täze tehnologiýalaryň döremegi, dünýäniň bilim giňişligine ýurdumyzyň işjeň goşulyşmagy bilim edaralarynda okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegi talap edýär. Şunuň bilen baglylykda, Arkadagly Serdarymyz mekdebe çenli, başlangyç, esasy orta, doly orta, mekdepden daşary we goşmaça bilim boýunça okatmagyň usulyýetini milli tejribä, döwlet we halkara bilim standartlaryna laýyk getirýän resminamany — Türkmenistanda okatmagyň usulyýetini kämilleşdirmegiň Konsepsiýasyny taýýarlamagyň möhümdigine ünsi çekdi.

Döwür täze pikirleri hem-de innowasion önümçilikleri talap edýär. Şunuň bilen baglylykda, ykdysadyýetimizi senagatlaşdyrmak esasynda ýurdumyzda smart-telewizorlary, noutbuklary, planşetleri we beýleki döwrebap tehnikalary öndürmek arkaly dünýä bazaryna çykarýan elektron önümlerimiziň bäsdeşlige ukyplylygy hem ýokarlanýar. Bu ugurda Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasy, ylmy-barlag edaralary hem-de ýokary okuw mekdepleriniň ylmy merkezleri, önümçilik kärhanalarynyň arasynda aragatnaşyk, senagat we awtomobil elektronikasyny, lukmançylyk hem-de kompýuter tehnikasyny, elektron harytlary we beýleki önümleri öndürmek boýunça hyzmatdaşlygy ösdürmegi, täze kärhanalary döretmegi geljekki ösüşlerimiziň esasy şertleriniň biri hasaplamalydyr diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.

Bellenilişi ýaly, milli innowasion önümlerimiziň dünýä standartlaryna laýyk gelmegi üçin mekdep okuwçylaryny, talyplary, aspirantlary çekmegi göz öňünde tutýan düzümler, halkara hyzmatdaşlyga laýyklykda, ylmy-tehniki, ylmy-inženerçilik, dolandyryş hünärmenlerini taýýarlamagy has işjeňleşdirmelidir. Ýurdumyzda innowasiýa işini ösdürmek, ylmy barlaglaryň we täze tehnologiýalaryň netijeliligini ýokarlandyrmak, milli medeni mirasy ylmy taýdan öwrenmek we wagyz etmek boýunça köp işler ýerine ýetirildi. Beýik Ýüpek ýolunyň ugrunda ýerleşen taryhy-medeni ýadygärliklerimizde gazuw-agtaryş işlerini geçirmek boýunça birnäçe maksatnamalar durmuşa geçirildi diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sözüni dowam etdi we ýurdumyzda ylym ulgamyny ösdürmegiň 2024 — 2052-nji ýyllar üçin Strategiýasyny işläp taýýarlamagyň zerurdygyny nygtady.

Bellenilişi ýaly, saglygy goraýyş ulgamy depginli ösdürilip, halkymyza dünýä ülňülerine laýyk gelýän lukmançylyk hyzmatlary edilýär. Şu ýyl bu ulgama Döwlet býujetinden 2 milliard 900 million manat möçberinde maliýe serişdelerini goýberdik. Saglygy goraýyş desgalarynyň gurluşygy üçin 1 milliard 900 million manat maýa goýum serişdesini gönükdirdik. Aşgabatda Halkara fiziologiýa ylmy-kliniki we Halkara sagaldyş-dikeldiş merkezleriniň gurluşygy dowam etdirilýär. Halkara iç keselleri, Halkara «Ene mähri» we Halkara saglygy goraýyş-anyklaýyş merkezlerini döwrebaplaşdyrmak boýunça işler ýerine ýetirilýär. Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň ak pata bermegi bilen paýtagtymyzda Halkara pediatriýa, Halkara onkologiýa ylmy-kliniki merkezleriniň we Stomatologiýa merkeziniň düýbi tutuldy. Derman senagatyny ösdürmek, dünýä bazarynda bäsdeşlige ukyply önüm çykarýan kärhanalary döretmek dowam etdirilýär. Lukmançylyk diplomatiýasynyň kadalaryna laýyklykda, milli saglygy goraýyş ulgamyna keselleriň öňüni almak, anyklamak we bejermek boýunça öňdebaryjy tejribeler giňden ornaşdyrylýar.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, Halkara Olimpiýa Komitetiniň we Aziýanyň Olimpiýa Geňeşiniň agzasy bolan ýurdumyz Olimpiýa hereketini ösdürmäge mynasyp goşant goşýar. Bitarap döwletimizde «Amul — Hazar 2018» halkara awtorallisi, Beýik Ýüpek ýolunyň ugry boýunça ylgaw ýaryşlary hem-de köpçülikleýin welosipedli ýörişler, Agyr atletika boýunça dünýä çempionaty ýokary derejede geçirildi. Ýapyk binalarda we söweş sungaty boýunça V Aziýa oýunlary bolsa sport, parahatçylyk, dostluk däplerimizi Ýer ýüzünde dabaralandyrdy.

Ýurdumyzyň türgenleri sporty ösdürmekde, halkara ýaryşlarda oňat netijeleri gazanýarlar. Şu ýyl hem olar halkara ýaryşlarda 164 altyn, 177 kümüş, 259 bürünç medala, jemi 600 medala mynasyp boldular.

Noýabr aýynda Aşgabat şäherinde geçiriljek Kuraş boýunça dünýä çempionatyny hem ýokary derejede guramalydyrys. Şeýle-de geljek ýyl Fransiýada geçiriljek tomusky Olimpiýa oýunlaryna gowy taýýarlyk görmelidiris diýip, Arkadagly Serdarymyz nygtady we türgenlerimiziň halkara ýaryşlarda sagdynlygyň we ruhubelentligiň ýurdy hökmünde Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň sport abraýyny gorap, watansöýüjiligiň hem-de ussatlygyň nusgasyny görkezjekdiklerine ynam bildirdi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow mejlise gatnaşyjylara ýüzlenip, milli mirasymyzy, taryhy, medeni we ruhy baýlyklarymyzy gorap saklamagyň, ylmy taýdan öwrenmegiň, dünýä ýaýmagyň hem döwlet syýasatymyzyň möhüm ugry bolup durýandygyny nygtady. Döwrebap teatrlar, kitaphanalar, muzeýler, medeniýet öýleri milli medeniýetimiziň we sungatymyzyň gülläp ösýändiginiň subutnamasydyr.

Şu ýylyň 17-nji awgustynda Türkmenistan bilen Birleşen Milletler Guramasynyň Bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça guramasynyň arasynda ýola goýlan hyzmatdaşlygyň 30 ýyllygyny dabaraly belläp geçdik. Geçen döwürde ýurdumyz ÝUNESKO we onuň degişli komitetleri, ylmy-barlag institutlary bilen hyzmatdaşlyk edip, medeni-ynsanperwer, ylym-bilim, sport, aragatnaşyk we maglumat ugurlary boýunça baý tejribe toplady.

Şu ýyl Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersitetinde «Medeni miras: geçmişden geljege» hem-de Seýitnazar Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk institutynda «Durnukly ösüş üçin ekologiýa bilimi» atly ÝUNESKO kafedralary açyldy.

Birleşen Milletler Guramasyndan şu baýramçylyk günlerinde şatlykly habar gelip gowuşdy. Bu Guramanyň Bilim, ylym we medeniýet meseleleri boýunça guramasynyň Bütindünýä mirasy komitetiniň mejlisinde Türkmenistanyň Özbegistan we Täjigistan Respublikalary bilen bilelikde hödürlän «Beýik Ýüpek ýoly: Zarawşan — Garagum geçelgesi» hem-de Türkmenistanyň Özbegistan we Gazagystan Respublikalary bilen bilelikde hödürlän «Aram guşaklykdaky Turan çölleri» atly köptaraplaýyn hödürnamalaryny ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizmek hakynda çözgüt kabul edildi. Bu sanawa ýurdumyzyň «Bereketli Garagum», «Gaplaňgyr» döwlet tebigy goraghanalarynyň, «Repetek» döwlet biosfera goraghanasynyň we onuň «Ýerajy» çäkli goraghanasynyň çöl ekoulgamlary hem girizildi. Bu işleriň ählisi Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň dünýäniň durnukly ösüşine goşýan goşandydyr diýip, Arkadagly Serdarymyz kanagatlanma bilen nygtady.

Türkmenistan bu gurama bilen hyzmatdaşlykda alyp barýan işlerini geljekde has-da giňelder diýip, döwlet Baştutanymyz birnäçe gaýragoýulmasyz wezipeleri kesgitledi. Hususan-da, Türkmenistanyň 2023 — 2026-njy ýyllar üçin ÝUNESKO-nyň Bedenterbiýe we sport boýunça hökümetara komitetiniň düzümine saýlanmagy; ýurdumyzyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkezinde «Sanly ylym» atly ÝUNESKO kafedrasyny döretmek; ÝUNESKO-nyň işleri barada Türkmenistanyň milli toparynyň ýanynda bu guramanyň klublarynyň milli federasiýasyny döretmek; Türkmenistanyň endemik dermanlyk ösümlikleri bilen bagly türkmenleriň halk lukmançylygyndaky gadymy däplerini, şeýle hem Hazar deňziniň günorta kenaryndaky Akpatlawuk we Gökpatlawuk läbik wulkanlaryny tebigy geologik ýadygärlikler hökmünde ÝUNESKO-nyň Bütindünýä tebigy mirasynyň sanawyna goşmak wezipeleri bar.

Beýik Ýüpek ýolunyň çatrygynda ýerleşen gadymy Daýahatyn kerwensaraýyny, Dehistanyň ýadygärliklerini Bütindünýä medeni mirasynyň sanawyna goşmak; türkmeniň milli dograma tagamyny, keçe we kilim taýýarlamak hem-de hüwdini ýerine ýetirijilik sungatyny, çaga sallançagyny bejermek we türkmen alabaýlaryny ýetişdirmek däplerini ÝUNESKO-nyň Adamzadyň maddy däl medeni mirasynyň sanawyna; Aşgabat we Arkadag şäherlerini bu guramanyň döredijilik şäherleriniň toruna girizmek üçin zerur işleri alyp barmak ileri tutulýan wezipeleriň hatarynda görkezildi.

Çykyşynyň dowamynda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow 2024-nji ýylda türkmeniň akyldar şahyry Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygynyň giňden bellenip geçiljekdigini nygtady. Bu şanly sene bilen bagly köp çäreler bellenildi. Biz bu çäreleri örän ýokary derejede guramaçylykly, dabaraly ýagdaýda geçirmelidiris. Öz halkyny agzybirlige we özbaşdak, berkarar döwletlilige çagyran beýik ynsanperwer şahyryň şanly ýubileýini ählihalk baýramçylygyna öwürmelidiris diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.

Arkadagly Serdarymyz ýurdumyzyň daşary syýasy strategiýasy bilen baglanyşykly meseleler barada durup geçip, onuň esasy maksatlarynyň döwletimizi we jemgyýetimizi parahatçylykly hem-de durnukly ösdürmek üçin amatly daşarky şertleri döretmekden; Bitarap ýurdumyzyň ornuny dünýäde has-da berkitmekden; halkara gatnaşyklar ulgamynda milli bähbitlerimizi yzygiderli goramakdan ybaratdygyna ünsi çekdi. Bellenilişi ýaly, şu maksatlardan ugur alyp, Ýer ýüzünde parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmek, ýurdumyzyň oňyn Bitaraplygyny dünýä giňişliginde ösdürmek, daşary ykdysady gatnaşyklary has-da giňeltmek, halkara gatnaşyklara ynsanperwerligi, ýokary ahlak we adalat standartlaryny ornaşdyrmaga hemaýat etmek meselelerine aýratyn ähmiýet berilýär.

Türkmenistan bitaraplyk kadalaryna berk eýermek bilen, gapma-garşylyklaryň parahatçylykly, syýasy serişdeler arkaly çözülmeginiň tarapdary bolup çykyş edýär. Halkara hukugyň ählumumy kadalaryna, ilkinji nobatda, Birleşen Milletler Guramasynyň Tertipnamasynyň düzgünlerine ygrarly bolmagynda galýar. Dünýä bileleşiginiň jogapkärli agzasy hökmünde hem-de Bitaraplyk hukuk ýagdaýyna daýanmak bilen, «Dialog — parahatçylygyň kepili» atly filosofik ýörelge esasynda halkara gatnaşyklaryň ösüşine mynasyp goşant goşýar. Öňüni alyş diplomatiýasyny bu gatnaşyklaryň tejribesine ornaşdyrmaga ýardam berýär.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow ýakynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 78-nji sessiýasyna gatnaşylandygy barada aýdyp, bu guramanyň belent münberinden sebit we ählumumy derejedäki möhüm meseleler boýunça ýurdumyzyň beýan eden ileri tutýan ugurlary, ählumumy abadançylygyň we ösüşiň bähbitlerine netijeli halkara hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmäge gönükdirilen täze başlangyçlary barada durup geçdi. Şolaryň hatarynda BMG-niň howandarlygynda Merkezi Aziýada we onuň bilen ýanaşyk zolaklarda Howpsuzlyk boýunça maslahaty, Merkezi Aziýada howanyň üýtgemegi bilen bagly tehnologiýalar boýunça sebit merkezini, «Hazar ekologik başlangyjyny» döretmek, halkara guramalar bilen hyzmatdaşlykda azyk howpsuzlygy boýunça uly halkara forumy çagyrmak teklipleri görkezildi.

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwri asyrlardan gözbaş alyp, geljege uzaýan, agzybirligimize we jebisligimize daýanyp, il-ýurt bähbitli, umumadamzat ähmiýetli işlerimiz bilen şöhratlanýan döwürdir diýip, Arkadagly Serdarymyz nygtady.

Täze döwürde ýurdumyzyň parlamentiniň işini hem barha ösdürýäris. Milli kanunçylygymyzy halkara hukugyň kadalaryna laýyklykda yzygiderli kämilleşdirýäris diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we durmuş-ykdysady özgertmeleriň hem-de halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini mundan beýläk-de ýokarlandyrmak boýunça alnyp barylýan giň möçberli işleriň hukuk esaslaryny pugtalandyrmagyň zerurdygyna ünsi çekdi. Şunuň bilen baglylykda, täze kanunçylyk namalaryny kabul etmegiň hem-de kanunlary yzygiderli kämilleşdirip durmagyň häzirki döwrüň iň wajyp meseleleriniň biridigi nygtaldy. Jemgyýetimizde täze hukuk medeniýetini kemala getirmek, döwletlilik ýörelgelerimizi we demokratiýany ösdürmek boýunça Halk Maslahatynyň agzalary hem-de Mejlisiň deputatlary tarapyndan köp işleriň ýerine ýetirilendigini we dowam etdiriljekdigini aýratyn bellemek isleýärin diýip, hormatly Prezidentimiz aýtdy.

Garaşsyzlygynyň 32 ýyllyk baýramyny giňden belleýän Bitarap Türkmenistan ösüşleriň aýdyň ýoly bilen ynamly öňe barýar. Berkarar döwletimiziň ähli mümkinçilikleri öňde goýlan belent maksatlara ýetmegiň, ýurdumyzyň her bir raýatynyň, tutuş halkymyzyň bagtyýar we eşretli durmuşyny üpjün etmegiň anyk ugurlaryna gönükdirilýär. Häzirki döwür biziň ählimizden alyp barýan işlerimize täzeçe çemeleşmegi talap edýär. Şoňa görä-de, Türkmenistanyň Halk Maslahaty, Mejlisi, Hökümeti we biziň ählimiz yhlasly işlemelidiris diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sözüni dowam etdi.

Döwrüň talabyna görä, milli kanunçylygy kämilleşdirmek döwlet gurluşyny ösdürmegiň esasy ugruna öwrülýär. Şunuň bilen baglylykda, ata Watanymyzyň, häzirki we geljek nesillerimiziň öňündäki jogapkärçilikden ugur alyp, ýokary döwlet häkimiýet edaralarynyň dolandyryş ulgamyny mundan beýläk-de berkitmegiň zerurdygy bellenildi.

Meniň maksadym Garaşsyzlygymyzyň we Bitaraplygymyzyň binýatlyk esaslaryny has-da kämilleşdirip, ýurdumyzy ynamly öňe alyp gitmekden ybaratdyr diýip, Arkadagly Serdarymyz aýtdy we çykyşyny “Goý, Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiz mundan beýläk-de gülläp össün! Goý, Garaşsyz, Bitarap döwletimiziň berkararlygy dowamat-dowam bolsun!” diýen sözler bilen jemledi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň maksatnamalaýyn çykyşy uly üns berlip diňlenildi hem-de dowamly el çarpyşmalar bilen garşylanyldy.

* * *

Mejlis tamamlanandan soňra, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň häkimleri, harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylary hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowy Türkmenistanyň Gahrymany diýen belent adyň dakylmagy bilen tüýs ýürekden gutladylar hem-de döwlet Baştutanymyza berk jan saglyk, uzak ömür, ähli asylly işlerinde we başlangyçlarynda egsilmez güýç-gaýrat, täze üstünlikleri arzuw etdiler.

Döwlet Baştutanymyz bu ýokary sylaga eziz Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň we Bitaraplyk ýörelgeleriniň esaslaryny pugtalandyrmak işine ägirt uly şahsy goşandy hem-de döwletiň we jemgyýetiň öňündäki ajaýyp hyzmatlary üçin mynasyp boldy.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow gutlaglardyr hoşniýetli arzuwlar üçin minnetdarlyk bildirip, öňde Garaşsyzlyk eýýamynyň gazananlaryny artdyrmaga, uzak möhletli geljegi nazara almak bilen, ýurdumyzyň mundan beýläk-de okgunly ösüşini üpjün etmäge gönükdirilen toplumlaýyn maksatnamalary durmuşa geçirmek boýunça giň gerimli işleriň durýandygyny nygtady we hemmelere öňde goýlan jogapkärli wezipeleri çözmekde üstünlikleri arzuw etdi.

(Nýu-Ýork şäheri, 2023-nji ýylyň 19-njy sentýabry)

Hormatly wekiliýetleriň Baştutanlary we agzalary!
Hanymlar we jenaplar!

Ilki bilen, sizi Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 78-nji sessiýasynyň başlanmagy bilen gutlaýaryn we netijeli işlemegi arzuw edýärin. Şeýle hem ilçi Dennis Frensisi Baş Assambleýanyň Başlygy wezipesine saýlanmagy bilen gutlaýaryn we oňa şu jogapkärli döwürde alyp barjak işinde goldaw, ýardam beriji sözlerimi beýan edýärin.

Häzirki döwürde hut örän ýokary jogapkärçilik duýgusy biziň guramamyzyň agza ýurtlarynyň 193-siniň ählisini hem birleşdirmelidir. Geografik taýdan ýerleşýän ýerine, ilatynyň sanyna, ykdysadyýetiniň möçberine, jemgyýetçilik-syýasy nusgasyna garamazdan, olaryň her biri Milletler Bileleşiginiň öňünde durýan wezipeleri çözmäge öz möhüm goşandyny goşmalydyr.

Köp sanly sebäplere görä, häzirki zaman dünýäsi örän düýpli wehimleriň birnäçesi bilen ýüzbe-ýüz bolýar. Ýüze çykmagynyň aýratynlyklary esasynda olaryň ählisi döwletara gatnaşyklaryň barşyna azda-kände täsir edýär. Ählumumy gün tertibiniň esasy ugurlary boýunça ylalaşylan ösüş meýilnamalarynyň hem-de maksatnamalarynyň ýerine ýetirilmegine ýygy-ýygydan ýaramaz täsirini ýetirýär. Bu bolsa, öz gezeginde, Birleşen Milletler Guramasynyň esasy işi hökmünde ählumumy howpsuzlygyň düýpli sütünleriniň weýran bolmagyna getirip biler. Muňa, elbetde, ýol bermek bolmaz. Şundan ugur alyp, Türkmenistan köp ýyllaryň dowamynda howpsuzlygyň bölünmezligi we bitewüligi, onuň dürli ugurlarynyň biri-birinden aýrylmazlygy ýörelgesini berk we durnukly goraýar. Biz harby we syýasy howpsuzlyga ykdysady, ekologik, tehnogen, energetika, ulag, azyk, biologik, maglumat howpsuzlygyndan aýrylykda seredip bolmajakdygyna ynanýarys. Sanalyp geçilen ugurlaryň hiç biri ikinji derejeli ýa-da möhüm däl bolup bilmez, olary çözmegi bolsa has giçki möhlete goýup bolmaz.

Men Birleşen Milletler Guramasynyň baş wezipesi howpsuzlyk meselesine hut şeýle, utgaşykly çemeleşmegi üpjün etmekden ybaratdyr diýip hasaplaýaryn. Agza döwletleriň tejribesini, ygtyýarlygyny, ideýasyny we başlangyçlaryny döredijilikli ugra gönükdirmeli diýip pikir edýärin. Hakyky ykbal kesgitleýji maksatlara ýetmek üçin wagtlaýyn bähbitlerden we artykmaçlyklardan el çekmeli diýip hasap edýärin. Şol maksatlar pugta parahatçylygy we howpsuzlygy, uzak döwür üçin ösüşi üpjün edip biler. Muny bolsa diňe bilelikde we Birleşen Milletler Guramasynyň aýgytly orny bolanda gazanyp bolar. Häzirki zaman dünýäsinde BMG-niň orny baradaky çekişmeler, ony özgertmek boýunça teklipler netijesinde, bu guramanyň ýerini tutjak edaranyň ýokdugy üýtgewsiz we äşgär bolup galýar. Esaslandyrylan gününden bäri geçen onýyllyklaryň dowamynda bolşy ýaly, Birleşen Milletler Guramasy, häzirki döwürde hem parahatçylygy saklamak, ählumumy hem-de hemmetaraplaýyn howpsuzlygy, halkara gatnaşyklaryň häzirki gurluşynyň durnuklylygyny üpjün etmek üçin jogapkär bolan ýeke-täk köptaraply we kanuny gurama bolup çykyş edýär. Munuň özi Türkmenistanyň düýpli garaýşydyr.

Şoňa görä-de, bolup geçýän wakalara hem-de meýillere oýlanyşykly, ideologiýalaşdyrylmadyk bahany bermek, dünýä syýasatynda ynamsyzlygy we gapma-garşylykly dartgynlylygy ýeňip geçmek, ylalaşyk hem-de bähbitleri özara hasaba almak boýunça geljegi anyklamaga çalyşmak üçin bütindünýä guramasynyň mümkinçiligini, syýasy-diplomatik guralyny, at-abraýyny yzygiderli we doly peýdalanmalydyrys. Muny diňe Birleşen Milletler Guramasynyň howandarlygynda aç-açan, dogruçyl gatnaşyklarda amala aşyryp bolar. Şeýle gatnaşyklary gazanmagyň ýönekeý bolmajakdygy äşgärdir. Şeýle-de bolsa, ol zerurdyr.

Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan dünýä ösüşiniň möhüm ýagdaýlaryny hem-de meýillerini hasaba almak bilen, Birleşen Milletler Guramasynyň Tertipnamasynyň kadalary we halkara hukugyň umumy ykrar edilen düzgünleri esasynda Ählumumy howpsuzlyk strategiýasyny işläp taýýarlamak mümkinçiligini ara alyp maslahatlaşmaga başlamagy teklip edýär. Biziň pikirimizçe, şeýle strategiýa adaty töwekgelçilikler bilen bilelikde, soňky döwürde ýüze çykan töwekgelçilikleriň hem bardygyny beýan etmelidir.

Şeýle hem biz strategiýa Birleşen Milletler Guramasynyň işiniň birnäçe ugurlaryny, hususan-da:

— gapma-garşylyklaryň öňüni almagyň, olary ýok etmegiň guraly hökmünde öňüni alyş diplomatiýasyny;

— jedelleri we dawalary parahatçylykly, syýasy-diplomatik taýdan düzgünleşdirmek üçin bitaraplygyň mümkinçiliklerini peýdalanmagy;

— Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň 2021-nji ýyly «Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» hem-de 2023-nji ýyly «Parahatçylygyň kepili hökmünde dialogyň halkara ýyly» diýip yglan etmek hakynda Kararnamalary esasynda ynanyşmak dialogynyň medeniýetini girizmegi zerur hasap edýäris. Wagt häzirki pursatda bu Kararnamalaryň zerurdygyny tassyklady.

Ählumumy we hemmetaraplaýyn howpsuzlygy gazanmak maksady bilen, Türkmenistan BMG-niň işine sebit meselesi beýan edilen garaýyşlary ornaşdyrmagyň zerurdygyndan ugur alýar. Şeýle çemeleşme bilelikdäki işe gerek bolan takyklygy girizmek, onuň wezipesini hem-de netijeliligini ýokarlandyrmak üçin zerur diýip hasaplaýarys. «Merkezi Aziýa — BMG» ugry boýunça inklýuziw, doly görnüşli we ulgamlaýyn dialogy ýola goýmagyň wagtynyň gelendigine ynanýaryn. Türkmenistan oňa girişmäge hyzmatdaşlary hormat bilen çagyrýar.

Şunuň bilen baglylykda, biziň ýurdumyz BMG-niň howandarlygynda Merkezi Aziýada we onuň bilen ýanaşyk zolaklarda Howpsuzlyk boýunça maslahaty döretmek başlangyjy bilen çykyş edýär. Maslahatyň maksady Merkezi Aziýa ýurtlaryny we dünýä bileleşigini, halkara guramalary, maliýe we ykdysady institutlary ýakynlaşdyrmaga, bu sebiti durnukly, gapma-garşylyksyz ösdürmegi üpjün etmek işinde olaryň tagallalaryny utgaşdyrmaga gönükdirilen çemeleşmeleri we çözgütleri işläp taýýarlamakdan ybaratdyr. Biz birinji maslahaty 2024-nji ýylda Aşgabatda geçirmäge taýýardygymyzy beýan edýäris.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Türkmenistan BMG-niň geljek ýyllar üçin işiniň esasy ugurlarynyň arasynda howa we ekologiýa meselelerini çözmegi möhüm hasaplaýar. Şolaryň hatarynda metan boýunça ählumumy borçnamalar bilen bagly meseleleri aýratyn belleýäris.

Biziň ýurdumyzyň howa boýunça Pariž Ylalaşygyna goşulmagy bilen, 2017-nji ýylda birnäçe degişli milli maksatnamalaryň kabul edilendigini aýtmalydyryn. Metanyň howa ýaýramagynyň ýaramaz netijelerini azaltmak we ýok etmek maksady bilen, umumydöwlet çäreleri ileri tutulyp amala aşyrylýar. Gürrüň, ilkinji nobatda, ekologik taýdan arassa, serişde tygşytlaýjy häzirki zaman tehnologiýalary, aýratyn-da, energetika, senagat we ulag pudaklarynda ornaşdyrmaga tapgyrlaýyn geçmek hem-de peýdalanmak hakynda barýar.

Şol bir wagtda, biz dünýä bileleşiginiň Ählumumy metan borçnamasyny amala aşyrmak boýunça tagallalaryny goldaýarys. Elbetde, bu işde BMG-niň ýöriteleşdirilen düzümleri, agza ýurtlar, beýleki gyzyklanýan hyzmatdaşlar tarapyndan anyk kooperasiýa we salgyly ýardama bil baglaýarys. Şunuň bilen baglylykda, ýaňy-ýakynda Türkmenistanda ýurdumyzyň Ählumumy metan borçnamasyna goşulmagy baradaky meseläni öwrenmäge gönükdirilen halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek babatdaky “Ýol kartasy” tassyklanyldy. Bu resminamany ýakyn wagtda guramanyň Sekretariatyna ibereris.

Umuman, Birleşen Milletler Guramasynda Merkezi Aziýadaky ekologik meselelere has düýpli we täsirli üns bermek üçin wagt ýetdi diýip hasaplaýaryn. Bu meselelere seredilende belli bir hereketsizligi ýeňip geçmeli we örän uly giňişlikleri eýeleýän, özboluşly tebigy serişdeleri hem-de biologik köpdürlüligi bolan, şol bir wagtda, düýpli ekologik töwekgelçilikleriň zolagynda ýerleşýän 80 milliona golaý ilatly sebit babatda BMG-niň maksatly ekologik strategiýasyny taýýarlamak boýunça belli bir salgyly we anyk çärelere başlamaly diýip pikir edýärin.

Merkezi Aziýanyň ekologik meselelerine strategik çemeleşme kabul edilende, Türkmenistan möhüm ädim hökmünde ýöriteleşdirilen düzümi — Merkezi Aziýada howanyň üýtgemegi bilen bagly tehnologiýalar boýunça sebit merkezini döretmek baradaky teklip bilen çykyş edýär. Bu merkez howa meselesi boýunça anyk we ulgamlaýyn işleri alyp barar. Biz merkeziň işlemegi üçin Türkmenistanyň paýtagty Aşgabatda guramaçylyk we tehniki şertleri döretmäge taýýardyrys.

Merkezi Aziýa Hazar deňzine galtaşýan sebitdir. Özboluşly tebigy toplum bolan bu deňziň Ýer togalagynyň ekologiýasy babatda nähili ähmiýetiniň bardygy hemmelere mälimdir. Kenarýaka ýurtlar tarapyndan köpýyllyk tutanýerlilik we hormat goýmak arkaly alnyp barlan hyzmatdaşlygyň netijesinde, Hazar syýasatynyň umumy esasy düzgünleri işlenip taýýarlanyldy. Şol sanda esasy resminama — Hazar deňziniň hukuk ýagdaýy hakynda Konwensiýa kabul edildi. Türkmenistanda geçen ýylyň tomsunda geçirilen altynjy Hazar sammitine ähli gatnaşyjylaryň ekologik mesele boýunça ysnyşykly hyzmatdaşlyk etmäge taýýardygy tassyklanyldy. Bu bolsa kenarýaka döwletleriň BMG bilen giňden we ulgamlaýyn hyzmatdaşlyk etmäge başlamagy üçin gowy mümkinçilik açýar diýip hasap edýärin.

Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan «Hazar ekologik başlangyjyny» döretmek barada teklip girizýär. Ol Hazar deňziniň gurşawyny we biologik serişdelerini gorap saklamak, emele gelen ekologik meseleleri çözmek bilen bagly wezipeleriň giň toplumy boýunça jikme-jik we ýokary derejede hyzmatdaşlyk etmek üçin halkara platforma bolmaga niýetlenendir. Biz bu başlangyç Birleşen Milletler Guramasy, onuň agentlikleri, edaralary we institutlary bilen ysnyşykly hyzmatdaşlykda amala aşyrylmalydyr diýip hasap edýäris.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

BMG-niň jogapkärçilikli agza döwleti hökmünde Türkmenistan ileri tutýan ugurlaryny belläp, öz çemeleşmelerini we hereketlerini anyk beýan edýär hem-de durmuşa geçirýär. Bu ugurlar boýunça ýurdumyzyň goşandy netijeli bolar, umumydünýä maksatlarynyň bähbidine hyzmat eder, olaryň çalt gazanylmagyna ýardam berer.

Ileri tutulýan şol meseleleriň arasynda ulag babatda Durnukly ösüş maksatlaryny amala aşyrmagy aýratyn belleýäris. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan şu möhüm ugur boýunça dialog üçin netijeli halkara platformany döretmegiň başyny başlaýjy boldy. Aşgabatda 2016-njy ýylda üstünlikli geçirilen durnukly ulag boýunça BMG-niň birinji ählumumy maslahatyny, şeýle hem geçen ýylyň tomsunda BMG bilen hyzmatdaşlykda Türkmenistanda guralan deňze çykalgasy bolmadyk ösýän ýurtlaryň ulag ministrleriniň duşuşygyny ýatlap geçeliň!

Biz Türkmenistanyň maksada gönükdirilen işiniň netijesinde, diňe soňky ýyllarda ulag babatda öňe süren başlangyçlarymyz boýunça Baş Assambleýanyň alty Kararnamany kabul edendigine buýsanýarys. Şolaryň soňkularynyň hatarynda şu ýylyň maý aýynda kabul edilen «Bütindünýä durnukly ulag güni» atly Kararnamany görkezmek bolar. Bu resminamany biragyzdan goldandyklary üçin ähli agza döwletlere minnetdarlyk bildirýäris.

Şunuň bilen baglylykda, şol Kararnamanyň düzgünlerine esaslanyp, Türkmenistan şu sessiýanyň çäklerinde «Bütindünýä durnukly ulag güni» mynasybetli ýokary derejeli maslahaty çagyrmagy teklip edýär. BMG-niň degişli düzümleriniň bu çäräni Nýu-Ýorkda guramakda ýardam berjekdigine umyt edýäris.

Azyk meselesini çözmekde BMG-ä doly ýardam bermek Türkmenistanyň Durnukly ösüş maksatlaryny durmuşa geçirmek boýunça işiniň örän möhüm ugrudyr. СOVID-19 pandemiýasy beýleki amatsyz şertler bilen bir hatarda, hut azyk meselesiniň çözülmedik meseledigini, ilaty doly bahaly iýmit almaýan döwletleriň gowşaklygyny ýüze çykardy. Şoňa görä-de, döwletleriň we sebitleriň azyk serişdelerine elýeterli bolmagy bilen bagly meselelere seredilende agzybirlik, tutanýerlilik, aýgytlylyk zerurdyr. Islendik adamyň aýrylmaz hukugy, ozaly bilen, çagalaryň sagdyn we kadaly ösüşiniň esasy şerti hökmünde doly bahaly iýmite kepillendirmeler möhümdir. Bu işde syýasat, ideologiýa we ýagdaýlar bilen bagly päsgelçilikleri ýeňip geçýän aýgytly çözgütler, täze çemeleşmeler zerurdyr.

Şundan ugur alyp, Türkmenistan Birleşen Milletler Guramasynyň howandarlygynda, Bütindünýä azyk maksatnamasy, Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasy, BMG-niň Çagalar gaznasy bilen hyzmatdaşlykda azyk howpsuzlygy boýunça uly halkara forumy çagyrmak başlangyjy bilen çykyş edýär. Bu çäräni ylalaşylan möhletlerde Türkmenistanyň paýtagtynda geçirmek üçin şertleri döretmäge taýýardygymyzy mälim edýäris.

Hormatly mejlise gatnaşyjylar!

Hormatly wekiliýetleriň Baştutanlary we agzalary!

Geljek ýyl Türkmenistanda we onuň çäklerinden daşarda, şol sanda Birleşen Milletler Guramasynda türkmen halkynyň görnükli ogly, akyldar şahyr, filosof Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygy giňden belleniler.

Ähli medeniýetli adamzat diňe bir dünýä edebiýatyna däl-de, eýsem, tutuş Gündogaryň, bütin dünýäniň medeni ösüşine örän uly goşant goşan beýik ynsanperwer şahyry ýatlaýar we oňa hormat goýýar. Men öz çykyşymy Magtymgulynyň «Adamzat» atly goşgusynyň şu sözleri bilen tamamlamak isleýärin. Bu goşguda şahyr döwürdeşlerine we geljek nesillere örän täsirli şeýle setirler bilen ýüzlenýär:

Ýatsa-tursa hyýalyndan çykarmaz,
Kaýsy işe maýyl bolsa adamzat.

Goý, döredijilikli oý-pikirlere, parahatçylyk, adalatlylyk, ösüş ideallaryna wepalylyk biziň bilelikdäki işimizde esasy we aýdyň ýörelge bolup hyzmat etsin!

1-nji sentýabrda, Türkmenistanda Bilim we talyp ýaşlar güni dabaraly ýagdaýda geçirildi. Ýurdumyzyň okuw mekdepleriniň ählisinde täze, 2023-2024-nji okuw ýylynyň başlanandygyny aňladýan ilkinji jaň ýaňlandy. Däp bolşy ýaly, okuwçylar we talyplar üçin ilkinji okuw güni Garaşsyzlyk binasyna we Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynyň Yzgant şäherçesindäki 27-nji orta mekdepdäki Berdimuhamet Annaýewiň ýadygärligine gül desselerini goýmak dabarasy bilen başlandy.

Bilim edaralarynyň ählisinde şu okuw ýylynyň ilkinji sapagy «Arkadag Serdarly bagtyýar ýaşlar ýyly» ady bilen geçirildi.

Türkmenistanda her ýyl okuw jaýlarynyň onlarçasy gurulýar we ulanylmaga berilýär. Bu gün hem Diýarymyzyň sebitleriniň we etraplarynyň köpüsinde täze binalaryň açylyşy boldy, olaryň açylyşyna ýerine ýetiriji häkimiýetiň we jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri, hormatly ýaşulular hem-de ýerli ilat gatnaşdylar.

Arkadag şäheriniň bilim edaralarynyň açylyş dabaralarynyň çäklerinde ýurdumyzyň orta mekdepleriniň birnäçesiniň ÝUNESKO-nyň Assosirlenen mekdepler toruna girizilmegi mynasybetli Halkara şahadatnamalaryň gowşuryş dabarasynyň geçirilendigini bellemelidiris.  

Dabaraly ýagdaýda Birleşen Milletler Guramasynyň Türkmenistandaky Hemişelik utgaşdyryjysy Dmitriý Şlapaçenko Aşgabat şäheriniň daşary ýurt dillerini, takyk, tebigy dersleri çuňlaşdyryp öwredýän ýöriteleşdirilen 140-njy orta mekdebiniň; Ahal welaýatynyň Kaka etrabynyň 19-njy orta mekdebiniň; Balkan welaýatynyň Balkanabat şäheriniň tebigy ugurly derslere ýöriteleşdirilen 21-nji orta mekdebiniň; Daşoguz welaýatynyň Daşoguz şäheriniň iňlis dili, himiýa we biologiýa dersleri çuňlaşdyrylyp öwredilýän ýöriteleşdirilen 26-njy orta mekdebiniň; Lebap welaýatynyň Türkmenabat şäheriniň daşary ýurt diline ýöriteleşdirilen 30-njy orta mekdebiniň; Mary welaýatynyň Mary şäheriniň 24-nji zehinli ýaşlar mekdebiniň müdirlerine degişli şahadatnamalary gowşurdy. Mälim bolşy ýaly, «ÝUNESKO-nyň Assosirlenen mekdepleri» atly taslama 1953-nji ýylda badalga aldy. Ol tutuş dünýäniň bilim edaralaryny umumy maksadyň – parahatçylyk döredijilik we ynsanperwerlik gymmatlyklary ilerletmek, medeniýetleriň arasyndaky netijeli gatnaşyklary ösdürmek maksadynyň töwereginde jemleýär.

Şeýle hem, Arkadag şäherinde Aba Annaýew adyndaky Halkara Atçylyk Akademiýasy açylyp, şol bilim edaralarynyň açylyş dabarasynda halkara sertifikatlaryny gowşurmak dabarasynyň geçirilenligi barada belläp geçmelidiris. Hormat hatlar Ýewraziýa atçylyk birleşigi (EEA) tarapyndan berilip, şol ýokary okuw jaýy Aziýa atçylyk federasiýasynyň (AEF) Şahadatnamasy bilen sylaglandy.

Ýurtda täze binalar toplumynyň açylyşynyň çäginde Türkmenistanyň Prezidentiniň ýanynda Döwlet gullugy Akademiýasynyň açylandygyny bellemek bilen, şol Akademiýa Germaniýa Federatiw Respublikasynyň ýokary okuw jaýlarynyň Hormat hatlary bilen sylaglanyldy. Häzirki wagtda ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan giň gerimli özgertmeleri amala aşyrmagyň esasy wezipeleriniň biri milli ykdysadyýetiň we durmuş ulgamynyň ähli ugurlaryny sanlylaşdyrmakdan, ylmyň öňdebaryjy gazananlaryny önümçilige ornaşdyrmakdan ybaratdyr.

Türkmenistanda ýaş nesil, oňa milli we umumadamzat gymmatlyklarynyň esasynda terbiýe bermek döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir.

Ýurdumyzda amala aşyrylýan özgertmelerde jemgyýetiň we döwletiň mundan beýläkki ösüşiniň esasy bolan milli bilim ulgamyny kämilleşdirmäge möhüm ähmiýet berilýär.

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň Arkadag Serdarly bagtyýar ýaşlar ýylynda türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy, Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başyny başlan ýaşlar baradaky parasatly syýasaty hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow tarapyndan üstünlikli durmuşa geçirilýär. Şonuň netijesinde Watanymyzyň geljegi bolan ýaşlar ýurdumyzda giň gerimli özgertmeleri amala aşyrmaga işjeň gatnaşýarlar. Munuň özi halkara jemgyýetçilik tarapyndan hem giňden ykrar edilýär.Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasyna hoş habaryň gelip gowuşmagy hem munuň aýdyň subutnamasydyr.

ÝUNESKO-nyň Sekretariatynyň Sosial we ynsanperwer ylymlary bölümçesiniň syýasat we maksatnamalar meseleleri boýunça direktory Anžela Melo öz hatynda Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň indi ÝUNESKO-nyň Bütindünýä Ýaşlar jemgyýetiniň resmi agzasy bolup durýandygyny uly şatlyk bilen habar berdi.

Bu jemgyýet ýaşlar tarapyndan döredilen we dolandyrylýan özboluşly dünýä derejesindäki merkez bolup durýar. Ol ÝUNESKO-nyň ýaşlar babatyndaky başlangyçlarynyň we beýleki ugurdaş taslamalaryň arasynda özara hereketleriň utgaşdyrylmagyna gönükdirilendir.

Bütindünýä Ýaşlar jemgyýeti ýaşlary öz guramalarynyň işine giňden çekmäge, ÝUNESKO bilen işjeň hyzmatdaşlyga höweslendirýär. Ol şeýle hem ÝUNESKO-nyň işine degişli taslamalary bilelikde öwrenmäge, işläp taýýarlamaga we durmuşa geçirmäge çalyşýan ýaşlar we ýaşlaryň guramalary üçin özbaşdak bilim giňişligi hökmünde çykyş edýär.

Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň ÝUNESKO-nyň Bütindünýä Ýaşlar jemgyýetiniň resmi agzasy diýlip ykrar edilmegi ýurdumyzyň halkara ýaşlar dialogyny pugtalandyrmak, şeýle hem ýaş nesliň ruhy-ahlak, medeni, aň-paýhas we beden taýdan sazlaşykly ösmegini üpjün etmek işindäki hyzmatlarynyň nobatdaky subutnamasydyr.

Şu gün Daşary işler ministrliginde Türkmenistanyň adam hukuklary we halkara ynsanperwer hukugy babatda halkara borçnamalaryny ýerine ýetirmek boýunça pudagara toparyň nobatdaky mejlisi geçirildi. Oňa Mejlisiň, birnäçe ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, ýurdumyzyň jemgyýetçilik guramalarynyň wekilleri gatnaşdylar.

Mejlisiň gün tertibine laýyklykda, pudagara toparyň 2023-nji ýylyň alty aýynda ýerine ýetiren işleriniň netijeleri, halkara ynsanperwer hukugynyň durmuşa ornaşdyrylyşynyň 2021 — 2023-nji ýyllar üçin iş meýilnamasynyň ýerine ýetirilişi, ýurdumyzyň ynsanperwer ugurda abraýly halkara guramalar bilen ulgamlaýyn hyzmatdaşlygyny ösdürmek bilen bagly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.

Mejlisiň dowamynda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň Ministrler Kabinetiniň şu ýylyň 14-nji iýulynda geçirilen giňişleýin mejlisinde ýurdumyzyň oňyn Bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik, «Açyk gapylar», hoşniýetli goňşuçylyk we deňhukukly, özara bähbitli hyzmatdaşlyk ýörelgelerine esaslanýan daşary syýasaty alyp barýandygyny nygtamak bilen, netijeli halkara hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmek, dürli halkara çäreleri guramak baradaky tabşyryklaryny ýerine ýetirmegiň ugurlary bellenildi. Şeýle-de BMG-niň ýöriteleşdirilen edaralary, ÝHHG-niň Aşgabatdaky merkezi we beýleki halkara guramalar bilen hyzmatdaşlygyň geljekki wezipeleri, möhüm ugurlary kesgitlenildi.

Hereket edýän kadalaşdyryjy hukuk namalaryna seljerme bermek, milli maksatnamalaryň taslamalaryny, hereketleriň meýilnamalaryny işläp taýýarlamak, adamyň syýasy, ykdysady, durmuş we medeni hukuklary babatda ýurdumyzyň halkara borçnamalaryny ýerine ýetirişine gözegçilik etmek toparyň işiniň esasy ugry bolup durýar. Mejlisde milli kanunçylygy umumy ykrar edilen halkara hukuk kadalaryna laýyk getirmek boýunça teklipleriň taýýarlanylmagyna hem üns berildi. Şunuň bilen birlikde, çykyş edenler ilatyň bu möhüm ugur boýunça habarlylygyny ýokarlandyrmak wezipesini durmuşa geçirmek üçin Aşgabat şäherindäki, welaýatlardaky adam hukuklary boýunça maglumat merkezlerinde, köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde wagyz-nesihat işleriniň yzygiderli geçirilmeginiň ähmiýetlidigini bellediler.

Milletler Bileleşiginiň deňhukukly agzasy bolmak bilen, ýurdumyz häzirki döwrüň möhüm wezipeleriniň çözgütlerini tapmaga işjeň gatnaşýar. Soňky ýyllarda BMG bilen hyzmatdaşlyk boýunça toplanan tejribäniň üsti yzygiderli ýetirilýär. Türkmen tarapynyň sebit we ählumumy ähmiýete eýe bolan başlangyçlarynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi abraýly düzümler bilen bilelikde amala aşyrylýan taslamalarda, maksatnamalarda öz beýanyny tapýar. Bellenilişi ýaly, “Türkmenistanda adam hukuklary boýunça 2021 — 2025-nji ýyllar üçin Hereketleriň milli meýilnamasynyň”, “Türkmenistanda gender deňligi boýunça 2015 — 2020-nji ýyllar üçin Hereketleriň milli meýilnamasynyň” durmuşa geçirilmegi netijeli halkara hyzmatdaşlygyň ösdürilýändiginiň güwäsi bolup durýar.

Türkmenistanyň Prezidentiniň şu ýylyň 21-nji iýunyndaky Karary esasynda “Türkmenistanda çagalaryň hukuklaryny durmuşa geçirmek boýunça 2023 — 2028-nji ýyllar üçin Hereketleriň milli meýilnamasynyň” tassyklanylmagy bilen, bu meýilnamany amala aşyrmagyň ileri tutulýan ugurlaryna mejlise gatnaşyjylar aýratyn üns berdiler. Bu resminama Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň, “Çaganyň hukuklarynyň döwlet kepillikleri hakynda” Türkmenistanyň Kanunynyň, BMG-niň Çaganyň hukuklary hakynda Konwensiýasynyň we çagalaryň bähbidine gönükdirilen beýleki resminamalaryň ýörelgelerine esaslanýar. Çagalaryň ýagdaýynyň mundan beýläk-de gowulandyrylmagyna, olaryň hukuklarynyň, abadançylygynyň üpjün edilmegine gönükdirilen syýasatyň esasy ugurlary täze meýilnamada öz beýanyny tapýar. Şunuň bilen baglylykda, mejlisde çykyş edenler ýurdumyzyň ýaş raýatlary hakyndaky aladanyň hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň alyp barýan döwlet syýasatynyň möhüm ugrudygyny nygtadylar. Oňa laýyklykda, çagalaryň sazlaşykly ösüşine, beden taýdan sagdynlygyna, ýokary bilimli bolup ýetişmeklerine, olaryň durmuşy üçin iň amatly şertleriň döredilmegine aýratyn ähmiýet berilýär.

Çagalaryň hukuklaryny durmuşa geçirmek boýunça Hereketleriň milli meýilnamasynyň ýerine ýetirilmegi Türkmenistanyň ýurduň ýaş raýatlarynyň hukuklaryny üpjün etmek boýunça öz üstüne alan borçnamalaryny berjaý edýändigini tassyklaýar. Bu ugur boýunça ýerine ýetirilýän işler barada berilýän hasabatlar döwletimiziň ýeten derejesi bilen tanyşmaga mümkinçilik berýär.

Şeýle hem pudagara toparyň mejlisinde Birleşen Milletler Guramasynyň Türkmenistandaky wekilhanasy bilen Hereketleriň bilelikdäki meýilnamasyny durmuşa geçirmek boýunça anyk ugurlar ara alnyp maslahatlaşyldy. Mejlisiň dowamynda başga-da birnäçe meselelere garaldy.

Şu gün paýtagtymyzyň gözel künjeginde ýerleşýän Maslahatlar merkezinde türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Prezidiumynyň mejlisi geçirildi. Onuň dowamynda Watanymyzyň Garaşsyzlygynyň 32 ýyllyk baýramyna hem-de Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisine taýýarlyk görmek bilen baglanyşykly meseleler we hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň Ministrler Kabinetiniň giňişleýin mejlisinde öňde goýan wezipelerini ýerine ýetirmegiň ugurlary ara alnyp maslahatlaşyldy.

Döwletimiziň we jemgyýetimiziň durmuşynda möhüm ähmiýeti bolan, ýurdumyzyň durmuş-ykdysady taýdan ösüşiniň wajyp meselelerini öz içine alýan maslahata Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Prezidiumynyň agzalary, Mejlisiň ýolbaşçylary, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, syýasy partiýalaryň we jemgyýetçilik guramalarynyň, döwlet, häkimiýet, jemgyýetçilik edaralarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň ýolbaşçylary gatnaşdylar. Munuň özi Watanymyzyň abadançylygynyň, halkymyzyň bagtyýar durmuşynyň üpjün edilmegine gönükdirilýän döwletli tutumlaryň ýokary guramaçylyk derejesinde geçirilmegine toplumlaýyn esasda çemeleşilýändiginiň nobatdaky beýanyna öwrüldi. Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Prezidiumynyň mejlisinde garaljak meseleler ýurdumyzyň sazlaşykly ösüşi bilen bir hatarda, halkymyzyň abadan durmuşynyň ýokary derejesini öz içine alýar. Bu bolsa “Döwlet adam üçindir!” diýen asylly şygary baş ýörelge edinýän we hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda durmuşa geçirilýän döwlet syýasatynyň rowaçlyklara beslenýändigini görkezýär.

Ir bilen türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Prezidiumynyň mejlisiniň geçirilýän ýerine geldi. Bu ýerde Gahryman Arkadagymyz mähirli garşylanyldy.

Soňra Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Prezidiumynyň mejlisi öz işine başlady. Onda türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň taryhy çykyşy diňlenildi.

Gahryman Arkadagymyz däp bolşy ýaly, her ýyl agzybir halkymyzyň Garaşsyz, baky Bitarap Watanymyzyň baş baýramyny aýratyn buýsanç bilen garşy alýandygyny belledi. Çünki bu sene Garaşsyz ýurdumyz hem-de agzybir halkymyz üçin aýratyn ähmiýetli, buýsançly, biziň her birimizi täze, has belent maksatlara galkyndyrýan şanly wakadyr. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň Garaşsyzlyk baýramynyň bellenilýän günlerinde Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisini geçirmek bilen, bu mejlisde döwletimiziň ösüşinde gazanylan üstünlikleriň, ýetilen sepgitleriň, ýerine ýetirilen işleriň jemini jemläris, şeýle hem häzirki talaplardan, täze ykdysady şertlerden ugur alyp, täze taryhy döwürde öňümizde durýan möhüm wezipeleri ara alyp maslahatlaşarys diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri sözüni dowam etdi.

Gahryman Arkadagymyz «Türkmenistanyň Halk Maslahaty hakynda» Türkmenistanyň Konstitusion kanuny esasynda Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisini çagyrmak we ýokary derejede geçirmek boýunça guramaçylyk toparyny döretmek, onuň geçiriljek senesini kesgitlemek hem-de düzümini tassyklamak, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň düzümine welaýatlaryň we Aşgabat şäheriniň halk maslahatlary tarapyndan teklip edilýän jemgyýetçilik wekillerini hödürlemegiň Tertibini tassyklamak hakynda degişli resminamalaryň kabul ediljekdigini belledi.

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň ikinji ýylynyň şöhratly wakalara örän baý bolandygyny belläp, Gahryman Arkadagymyz 2023-nji ýylyň başyndan bäri geçen döwürde täze döwrüň möhüm wezipelerinden ugur alnyp, ähli tagallalaryň döwletimiziň hem-de jemgyýetimiziň depginli ösüşiniň üpjün edilmegine gönükdirilendigini aýtdy. Şunda halk häkimiýetliligini berkitmek, milli demokratik institutlary ösdürmek boýunça taryhy işler durmuşa geçirildi. 2023-nji ýylyň ýanwarynda döwletlilik, kanunylyk we milli demokratik ýörelgelere esaslanmak bilen, şöhratly ata-babalarymyzyň ýoluny dowam etdirip, Türkmenistanyň Halk Maslahaty döredildi.

Täze özgertmeleriň yglan edilmegi bilen, Türkmenistanyň Konstitusiýasyna üýtgetmeleriň we goşmaçalaryň girizilendigini belläp, Gahryman Arkadagymyz döwletiň wekilçilikli häkimiýet edaralarynyň işiniň özgerdilendigine we döwrebaplaşdyrylandygyna ünsi çekdi. Bu işler kanun esasynda, «Türkmenistanyň Halk Maslahaty hakynda» Türkmenistanyň Konstitusion kanunyny kabul etmek arkaly ýola goýuldy. Mart aýynda geçirilen saýlawlaryň ýylyň möhüm syýasy-jemgyýetçilik wakasyna öwrülendigini, saýlawlaryň bäsdeşlik, açyklyk, aýanlyk, ýokary raýat işjeňligi esasynda geçirilendigini aýdyp, Milli Liderimiz bu işleriň döwletimizi durmuş-ykdysady taýdan ýokary derejede ösdürmäge, şeýlelikde, işleri dolandyrmagyň, kanunçylyk-hukuk üpjünçiliginiň, häkimiýet edaralarynyň guramaçylyk esaslarynyň netijeli, täzeçil, çeýe we kämil gurallaryny kemala getirmäge gönükdirilendigini belledi.

Ýurdumyzyň depginli ösüşini üpjün etmek üçin «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasy», «Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasy» üstünlikli durmuşa geçirilip başlandy. Täze şäherdir obalarymyzyň gurluşyklaryny ýokary depginde dowam etdirdik diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri sözüni dowam etdi. Ýurdumyzy ösdürmegiň maksatnamalarynda durmuş syýasatyna aýratyn orun degişlidigini belläp, Gahryman Arkadagymyz saglyk, bilim, sport, medeniýet ulgamlaryny ösdürmegiň, iş ýerlerini döretmegiň, ilatyň gazanç etmegi üçin beýleki şertleri üpjün etmegiň, köp çagaly maşgalalara we döwletiň kömegine mätäçlere hemaýat bermegiň döwlet syýasatynyň wajyp ugurlarynyň biridigine ünsi çekdi.

Täze obalar we şäherler gülläp ösüşiň ajaýyp subutnamalary bolup durýar. 2023-nji ýylyň 29-njy iýunynda Arkadag şäheriniň birinji tapgyry açyldy. Arkadag şäheri geljegiň şäheri bolup, Türkmenistanda adam hakyndaky aladanyň esasy orunda durýandygy, ýaşaýyş üçin iň amatly gurşawyň döredilýändigi bilen ähmiýetlidir. Şeýle hem bu taslama ýurdumyzyň ägirt uly ykdysady, maliýe we maýa goýum kuwwatyny görkezýän taslamadyr diýip, Gahryman Arkadagymyz belledi. Şunda döwlet ähmiýetli meseleleri çözmek, ýurdumyzda durmuşa geçirilýän maksatnamalaryň ýerine ýetirilmegine halk köpçüligini giňden çekmek, teklipleri işläp taýýarlamak, halkymyzyň agzybirligini, bitewüligini, jebisligini, asudalygyny, abadançylygyny berkitmäge hem-de Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň ösmegine, has-da kuwwatlanmagyna ýardam bermek Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň baş maksady we esasy wezipeleridir.

Şunuň bilen baglylykda, Gahryman Arkadagymyz Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Mejlisiň deputatlary, ýurdumyzyň Hökümeti bilen agzybirlikde we jebis gatnaşykda, şeýle hem wakalaryň jümmüşinde bolup, döwrüň öňe sürýän möhüm meselelerine öz wagtynda seslenmegiň, teklipleri işläp taýýarlamagynyň wajypdygyna ünsi çekdi.

Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisine taýýarlyk görmek bilen bagly işleriň çäginde milli ykdysadyýetiň pudaklarynyň ykdysady we maliýe görkezijileriniň içgin seljerilmelidigini belläp, Milli Liderimiz bu babatda aýratyn möhüm hasaplanýan alty ugur barada aýtdy.

Birinjiden, geljekde bazar gatnaşyklaryna esaslanýan döwlet-hususy hyzmatdaşlygy ösdürmek, paýdarlar jemgyýetlerini döretmek, gymmat bahaly kagyzlaryň bazaryny, gazna biržasynyň işini kämilleşdirmek, hususy pudagyň işjeňligini has-da artdyrmak, maýadarlaryň töwekgelçiliklerini peseltmek üçin olara goşmaça kepillikler bermek ýaly möhüm ugurlara degişli alnyp barylýan işleriň täzeden seljerilmelidigini aýdyp, Gahryman Arkadagymyz ýurdumyzyň maýa goýum, migrasiýa syýasaty, milli manadymyzyň hümmetini durnukly saklamak, pul dolanyşygy we walýuta düzgünleşdirmesi hem-de beýleki birnäçe meseleler boýunça teklipleri taýýarlamagyň zerurdygyna ünsi çekdi.

Ikinjiden, maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalarynyň geriminiň barha giňeýändigini nazara alyp, bilim bermegiň, hünärmenleri taýýarlamagyň, hünär derejelerini ýokarlandyrmagyň täze usullaryny we tehnologiýalaryny ornaşdyrmak, geljekde has köp talap ediljek hünärler boýunça taýýarlygy giňden alyp barmagyň meselelerine garalmalydyr.

Üçünjiden, döwletimiziň alyp barýan syýasatynyň örän möhüm, ileri tutulýan ugry bolan saglygy goraýyş we derman senagaty pudagyny ösdürmek, iýmit önümleriniň howpsuzlygyny üpjün etmek, bejeriş we öňüni alyş işleriniň, derman serişdeleriniň ýokary hilli bolmagyna, howpsuzlygyna hem-de netijeliligine gönükdirilen gözegçilik boýunça alnyp barylýan işler dowam etdirilmelidir diýip, Gahryman Arkadagymyz belledi.

Dördünjiden, senagat pudaklaryny, hususan-da, nebitgaz, himiýa, gurluşyk, energetika, dokma pudaklaryny innowasiýalar arkaly ösdürmek we döwrebap tehnologiýalary ornaşdyrmak babatda alnyp barylýan toplumlaýyn işleriň çäklerinde ýüze çykýan gatnaşyklaryň, şol sanda bu pudaklaryň işine degişli standartlaryň, maýa goýum, hukuk, ykdysady gurşawyň kämil bolmagyna gönükdirilen işler boýunça teklipler taýýarlanylmalydyr.

Bäşinjiden, oba hojalyk toplumyny ösdürmek, şol sanda azyk howpsuzlygyny üpjün etmek, gaýtadan işleýän kärhanalary döwrebaplaşdyrmak we galyndysyz tehnologiýalary ornaşdyrmak, azyk önümlerini saklamak bilen bagly ulgamy giňeltmek, oba hojalyk senagatynda emläk gatnaşyklaryny kämilleşdirmek, eksport ugurly önümçilikleriň döredilmegini dowam etdirmek, oba ýerleriniň durmuş taýdan özgerişini çaltlandyrmak zerurlygynyň ýüze çykýandygyny aýdyp, Gahryman Arkadagymyz bu pudagyň işini netijeli dolandyrmagyň, dürli guramaçylyk-hukuk görnüşli önüm öndüriji hojalyklaryň mümkinçiliklerini artdyrmagyň, tohumçylyk, ýer, suw meseleleri boýunça teklipleriň taýýarlanmagynyň wajypdygyna ünsi çekdi.

Altynjydan, Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan Watanymyzyň tutuş dünýäde parahatçylygyň, asudalygyň höküm sürýän ýurdy, çalt depginde özgerýän hem-de ösýän döwlet hökmünde giňden tanalýandygyny belläp, Gahryman Arkadagymyz daşary ýurt döwletleri we halkara guramalar bilen netijeli hyzmatdaşlygy yzygiderli alyp barmak, tejribeleri öwrenmek, olary giňden ornaşdyrmak boýunça teklipleriň üstünde iş alyp barmagyň zerurdygyny belledi. Şu we beýleki pudaklara, döwletiň we jemgyýetiň durmuşynyň wajyp ugurlaryna degişli meseleler boýunça geçirilen işleriň netijeleri boýunça hormatly Prezidentimize degişli hasabatlarydyr maglumatlary bermek, ol maglumatlary seljermek bilen, geljekki ösüşlerimizi üpjün etmek üçin wajyp teklipleri işläp taýýarlamak, degişli çözgütleriň kabul edilmegini gazanmak biziň esasy wezipelerimiziň biri bolup durýar diýip, Gahryman Arkadagymyz sözüni dowam etdi.

Milli Liderimiz ýurdumyzy ösdürmegiň söwda-ykdysady, senagat, önümçilik, dolandyryş, kanunçylyk-hukuk, hyzmat ediş we medeni-durmuş ugurlarynda gazanylan üstünlikler, ýetilen sepgitler baradaky maglumatlary hem-de geljek üçin mümkinçilikleri açýan beýleki habarlary, ol maglumatlar esasynda teklipleri, garaýyşlary gysga wagtda işläp taýýarlamalydygyny belläp, «Türkmenistanyň Halk Maslahaty hakynda» Türkmenistanyň Konstitusion kanunynyň 19-njy maddasyna laýyklykda, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Diwanynyň guramaçylyk topary bilen bilelikde alyp barmaly işleriniň möhüm ugurlaryny kesgitledi.

Şunda, birinjiden, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň agzalary, deputatlar, syýasy we jemgyýetçilik guramalarynyň işjeň agzalary, alymlar, ýokary okuw mekdepleriniň professor-mugallymlary, habar beriş serişdeleriniň ýolbaşçylary Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisine taýýarlyk görülýän döwürde we mejlisiň jemleri boýunça Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň döredilmeginiň hem-de alyp barýan işleriniň taryhy, syýasy-jemgyýetçilik ähmiýeti barada täsirli wagyz-nesihat çärelerini, çykyşlary, duşuşyklary giňden ýaýbaňlandyrmalydyr.

Ikinjiden, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisine taýýarlyk görmek boýunça işler guramaçylyk topary bilen bilelikde meýilnama esasynda alnyp barylmalydyr.

Üçünjiden, mejlisiň gün tertibine giriziljek meseleleri we resminamalaryň taslamalaryny guramaçylyk toparynyň ýygnaklarynda deslapdan ara alyp maslahatlaşmagy guramak zerurdyr.

Dördünjiden, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisine taýýarlyk görmek boýunça welaýatlaryň, etraplaryň we şäherleriň halk maslahatlarynyň işine guramaçylyk-usulyýet taýdan ýolbaşçylyk edilmelidir.

Bäşinjiden, raýatlardan gelip gowşan tekliplere we beýleki ýüztutmalara garamak, hasaba almak, olary umumylaşdyrmak boýunça degişli işler alnyp barylmalydyr.

Altynjydan, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisini geçirmegiň maksatnamasy taýýarlanylmalydyr.

Ýedinjiden, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň işini köpçülikleýin habar beriş serişdelerinde beýan etmek bilen bagly zerur maglumatlar taýýarlanylmalydyr.

Sekizinjiden, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisine taýýarlyk görmek boýunça guramaçylyk işlerini Türkmenistanyň Mejlisi, Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, degişli ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary, welaýatlaryň, Aşgabat şäheriniň häkimlikleri, jemgyýetçilik birleşikleri bilen bilelikde utgaşdyrmak bilen alyp barmalydyr.

Dokuzynjydan, hormatly Prezidentimiziň beren tabşyryklaryna laýyklykda, Garaşsyzlyk ýyllary içinde ýurdumyzyň durmuşynyň syýasy, ykdysady, medeni ugurlarynda ýokary zähmet üstünliklerini gazanan, halk arasynda uly abraýdan we sylagdan peýdalanýan ildeşlerimizi döwlet sylaglary bilen sylaglamak we hormatly atlary dakmak boýunça hem alyp barýan işlerimizi guramaçylykly ýerine ýetirmelidir diýip, Gahryman Arkadagymyz belledi we mynasyp adamlary hödürlemek hem-de bu işleri resmileşdirmek boýunça işleri öz wagtynda talabalaýyk ýerine ýetirmegi tabşyrdy.

Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň ýanynda Ýaşulular geňeşiniň döredilendigini aýdyp, Milli Liderimiz ýaşulularyň bu ugurda alnyp barylýan işlere doly girişip, olaryň birnäçe asylly, döwletli işleri alyp barýandygyny kanagatlanma bilen belledi. Mundan beýläk hem ýaş nesilleriň aladasy edilip, olar goldaw-hemaýat bilen gurşalar we çagalaryň bähbitlerinden ugur alnyp, asylly işler döwlet derejesinde dowam etdiriler. Şunda hormatly ýaşulularymyzyň türkmeniň asyl ýörelgelerine esaslanýan garaýyşlaryna, alyp barýan işlerine ýokary baha berýäris. Şol maksatlar bilen, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Ýaşulular geňeşini döretmek barada netijä geldik diýip, Gahryman Arkadagymyz sözüni dowam etdi.

Şu günki mejlise geňeşiň agzalarynyň çagyrylandygyny, olaryň Türkmenistanyň Halk Maslahatyna taýýarlyk görmek boýunça teklipleri taýýarlandyklaryny belläp, türkmen halkynyň Milli Lideri geňeşiň agzalarynyň Arkadag şäheri we ol ýerde gurlan çagalar sagaldyş-dikeldiş merkeziniň işi bilen içgin tanyşmagynyň wajypdygyna ünsi çekdi.

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolan çagalaryň hukuklaryny we abadançylygyny üpjün etmek, ýurdumyzyň jemgyýetçilik-syýasy, durmuş-ykdysady, medeni ulgamlarynda çagalaryň hukuklaryny goramaga we yzygiderli gowulandyrmaga gönükdirilen şertleri ýaýbaňlandyrmak, ösüp gelýän ýaş nesliň ýaşaýyş-durmuş şertlerini mundan beýläk-de gowulandyrmak, çagalary okatmagyň, durmuşa taýýarlamagyň, olar bilen geçirilýän terbiýeçilik işleriniň hilini has-da ýokarlandyrmak, Türkmenistanyň halkara şertnamalar esasynda çagalaryň hukuklaryny üpjün etmek barada öz üstüne alan borçnamalaryna ygrarlydygyny beýan etmek we olaryň hukuklardan peýdalanmak mümkinçiligini artdyrmak maksady bilen, Türkmenistanyň Prezidenti Karara gol çekdi.

Resminama laýyklykda, «Türkmenistanda çagalaryň hukuklaryny durmuşa geçirmek boýunça 2023 — 2028-nji ýyllar üçin Hereketleriň milli meýilnamasy» tassyklanyldy hem-de ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary, ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralary, jemgyýetçilik birleşikleri meýilnamada göz öňünde tutulan çäreleriň ýerine ýetirilmegini üpjün etmäge borçly edildi.

Şu gün hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Baş sekretary hanym Helga Şmidi kabul etdi.

Hanym Helga Şmid hormatly Prezidentimize wagt tapyp kabul edendigi üçin hoşallyk bildirip, Arkadag şäheriniň “Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň sebitinde durnukly, “ýaşyl”, howa üçin oňaýly we innowasion çözgütli şäherleri ösdürmek” taslamasyna goşulýandygy baradaky hem-de Türkmenbaşy Halkara deňiz portuna berlen “EcoPorts” güwänamalaryny gowşurdy.

Myhman ÝHHG-niň Türkmenistan bilen ählumumy parahatçylygyň we abadançylygyň bähbidine laýyk gelýän hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmäge uly gyzyklanma bildirýändigini belledi.

Döwlet Baştutanymyz abraýly halkara guramanyň ýolbaşçysyny mübärekläp, bu saparyň ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň häzirki ýagdaýy we geljekki ugurlary boýunça pikir alyşmaga, özara gatnaşyklary mundan beýläk-de ösdürmegiň ýollaryny ara alyp maslahatlaşmaga mümkinçilik berjekdigine ynam bildirdi. Bellenilişi ýaly, Türkmenistan sebitde we dünýäde parahatçylygy, durnukly ösüşi üpjün etmek maksady bilen, halkara giňişlikde işjeň hyzmatdaşlygyň tarapdary bolup çykyş edýär hem-de ÝHHG-niň çäklerinde bu ugurda tagallalaryň utgaşdyrylmagyna aýratyn ähmiýet berýär. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Aşgabatdaky merkeziniň täze binasynyň açylmagy bilen hanym Helga Şmidi tüýs ýürekden gutlady we degişli güwänamalary gowşurandygy üçin minnetdarlyk bildirdi. Munuň özi ekologiýa babatda Türkmenistan bilen ÝHHG-niň hyzmatdaşlygynyň anyk netijelere gönükdirilendiginiň subutnamasydyr.

Duşuşygyň dowamynda häzirki wagtda Türkmenistan bilen ÝHHG-niň arasyndaky gatnaşyklaryň netijeli häsiýete eýedigi bellenildi. Her ýyl Türkmenistanyň Hökümeti we ÝHHG-niň Aşgabatdaky merkezi tarapyndan taýýarlanylýan hyzmatdaşlygyň bilelikdäki maksatnamalary esasynda yzygiderli işler durmuşa geçirilýär. Ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň gün tertibinde syýasy we howpsuzlyk meselelerine möhüm orun degişlidir. Şunuň bilen baglylykda, howpsuzlygyň üpjün edilmeginiň adamlaryň abadançylykda ýaşamagynyň baş şertidigi, häzirki zaman dünýäsinde her bir döwletiň parahatçylygy üpjün etmek üçin sebit we halkara howpsuzlygy saklamaga gönükdirilen köptaraplaýyn tagallalary birleşdirmäge işjeň gatnaşmalydygy bellenildi.

Ählumumy gün tertibiniň möhüm meseleleri barada pikir alyşmalaryň barşynda özara ynanyşmagy pugtalandyrmakda we netijeli dialogy ilerletmekde syýasy-diplomatik mehanizmlere aýratyn ähmiýet berilýändigi nygtaldy. Şunuň bilen baglylykda, ýakynda paýtagtymyzda Türkmenistanyň Mejlisi bilen ÝHHG-niň Parlament Assambleýasy tarapyndan “Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň çäginde howpsuzlygy, durnuklylygy we dialogy berkitmekde bitarap döwletleriň orny” atly halkara maslahatyň geçirilmeginiň ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň parlamentara gatnaşyklar bilen üstüniň ýetirilýändiginiň subutnamasy bolandygyna üns çekildi.

Hormatly Prezidentimiz halkara derejede energiýa serişdeleriniň ygtybarly we durnukly üstaşyr geçirilmeginiň üpjün edilmeginiň tutuş sebitiň abadançylygyna we rowaçlygyna gönüden-göni täsir edýändigini aýdyp, ýurdumyzyň energiýa serişdelerine baý döwlet bolmak bilen, halkara energetika howpsuzlygyny üpjün etmekde anyk işleri durmuşa geçirýändigini belledi. Şunda energiýa serişdelerini halkara bazara çykarmagyň, olary üstaşyr geçirmegiň syýasy, maliýe, tehnologiýa, ekologiýa ugurlary boýunça ÝHHG-niň çäklerinde anyk işleri geçirmegiň maksadalaýyk boljakdygy nygtaldy. Şeýle hem söhbetdeşligiň barşynda beýleki ileri tutulýan ugurlarda, hususan-da, üstaşyr ulag ulgamynda, demokratik institutlaryň işini kämilleşdirmek, adam hukuklaryny we azatlyklaryny, gender deňligini üpjün etmek hem-de beýleki ugurlarda hyzmatdaşlygy ösdürmegiň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

Duşuşygyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow hem-de Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Baş sekretary hanym Helga Şmid ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň mundan beýläk-de netijeli ösdüriljekdigine ynam bildirip, birek-birege hoşniýetli arzuwlaryny aýtdylar.

***

Şu gün paýtagtymyzda Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Aşgabatdaky merkeziniň täze edara binasynyň açylyş dabarasy boldy.

Açylyş dabarasyna ÝHHG-niň Baş sekretary, guramanyň Aşgabatdaky merkeziniň ýolbaşçysy, ýurdumyzda işleýän daşary ýurt ilçihanalarynyň we halkara guramalaryň wekilhanalarynyň, Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň, Aşgabat şäher häkimliginiň ýolbaşçylary, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň wekilleri gatnaşdylar. Çärä gatnaşyjylar aýdym-sazly çykyşlar bilen garşylanyldy. Bu ýerde “Serpaý” etnografik halk döredijilik toparynyň artistleri çykyş etdiler hem-de Çagalary goramagyň halkara gününe gabat gelen bu dabaranyň toý öwüşginini artdyrdylar.

Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Baş sekretary hanym Helga Şmidiň ýolbaşçylygyndaky wekiliýetiň ýurdumyza meýilleşdirilen saparynyň çäklerinde guramanyň Aşgabatdaky merkeziniň täze edara binasynyň açylmagy ÝHHG bilen Türkmenistanyň özara hormat goýmaga esaslanan uzak möhletleýin gatnaşyklary mundan beýläk-de pugtalandyrmagy maksat edinýändikleriniň aýdyň subutnamasy boldy. Bular barada ÝHHG-niň Baş sekretarynyň, myhmanlaryň we türkmen tarapynyň dabarada eden çykyşlarynda nygtaldy.

Mälim bolşy ýaly, 1999-njy ýyldan bäri Aşgabatda hemişelik esasda ÝHHG-niň merkezi hereket edýär. Bu gurama bilen hyzmatdaşlykda bilelikde işlemegiň tassyklanylýan meýilnamalarynyň çäklerinde geçen ýyllarda giň gerimli ugurlary gurşap alýan maksatlaýyn taslamalar üstünlikli durmuşa geçirildi. Munuň özi hyzmatdaşlygyň işjeňleşdirilmegine, durnukly ösüşe goldaw berilmegine, parahatçylygyň saklanylmagyna we adam hukuklarynyň üpjün edilmegine gönükdirilen işlerdir.

Dabaranyň dowamynda Bitarap Türkmenistanyň döwrüň möhüm meseleleri boýunça halkara gatnaşyklary işjeňleşdirmäge pugta ygrarlydygy, şol meseleleriň hatarynda ählumumy parahatçylygyň üpjün edilmegi, durnuklylygyň, howpsuzlygyň esaslarynyň pugtalandyrylmagy hem-de BMG tarapyndan kabul edilen Durnukly ösüş maksatlarynyň gazanylmagy baradaky ugurlaryň bardygy bellenildi. Dabara gatnaşyjylar sebit we halkara gatnaşyklaryň işjeň ösdürilmeginde ýurdumyzyň amala aşyrýan anyk işleriniň ähmiýetine ýokary baha berip, türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowa hem-de hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowa tüýs ýürekden hoşallyk sözlerini aýtdylar we ÝHHG-niň Aşgabatdaky merkeziniň täze edara binasynyň açylmagynyň anyk ugurlar boýunça özara bähbitli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak üçin amatly şertleri üpjün etjekdigine ynam bildirdiler.

Soňra Ministrler Kabinetiniň ýanyndaky Ulag we kommunikasiýalar agentliginiň Baş direktory M.Çakyýewiň hem-de Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Baş sekretary hanym Helga Şmidiň duşuşygy geçirildi. Duşuşykda bu abraýly guramanyň çäklerinde ulag-aragatnaşyk ulgamynda köpugurly hyzmatdaşlygyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Bellenilişi ýaly, Türkmenistan we ÝHHG ekologiýa hem-de daşky gurşawy goramak, suwdan peýdalanmak, tebigy serişdeleri oýlanyşykly ulanmak, howanyň üýtgemegi bilen baglanyşykly meseleleri çözmek üçin tagallalaryň birleşdirilmegini goldap çykyş edýär.

Çagalaryň abadan we bagtyýar durmuşyny üpjün etmek, olaryň şahsyýet hökmünde kemala gelmegi hem-de ukyp-başarnyklaryny doly açmagy üçin şertleriň döredilmegi hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň Watanymyzyň, halkymyzyň röwşen geljegi ugrundaky uly jogapkärçilige esaslanýan tagallalarynyň baş maksadydyr. Ýaş nesle mynasyp terbiýe bermek Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň möhüm, strategik maksatlarynyň biridir. Çagalyk ýyllarynda şahsyýetiň häsiýetleri, ahlak ýörelgeleri hem-de gymmatlyklary, Watana söýgi, milli däp-dessurlara sarpa goýmak, ata-babalarymyzyň wesýetlerine we beýik taglymlaryna eýermek duýgulary kemala gelýär.

1-nji iýunda dünýäniň ähli beýleki döwletlerinde bolşy ýaly, Türkmenistanda hem Çagalary goramagyň halkara güni giňden bellenilýär. Bu sene dünýä bileleşigi bilen raýdaşlygyň, Birleşen Milletler Guramasynyň çagalaryň hukuklary we bähbitleri babatda esas goýujy maksatlaryna, ýörelgelerine ygrarlylygyň beýany hökmünde ýurdumyzyň resmi baýramçylyklarynyň sanawyna girizildi.

Mälim bolşy ýaly, Türkmenistan 1994-nji ýylda BMG tarapyndan 1989-njy ýylda kabul edilen Çaganyň hukuklary hakynda Konwensiýa goşuldy hem-de ösüp gelýän nesil üçin has amatly durmuş şertleriniň üpjün edilmeginde öz ýokary jogapkärçiligini tassyklady.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow bu ajaýyp baýramçylyk mynasybetli ýaş türkmenistanlylara iberen Gutlagynda: “Çagalar biziň kalbymyzyň buýsanjy, öýlerimiziň ýaraşygy, bagtyýar durmuşymyzyň gül-gunçalary, ömrümiziň dowamatydyr. Şoňa görä-de, Diýarymyzda erkana ýaýnaýan bagtyýar çagalarymyzyň rahat dynç alyp, okap, öwrenip, döredip, ylymly-bilimli, giň dünýägaraýyşly, sagdyn bedenli, edep-terbiýeli, Watana wepaly bolup ýetişmeklerine gönükdirilen maksatnamalarymyzy üstünlikli amala aşyrýarys” diýip belleýär. Munuň üçin Türkmenistanda türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyzyň öňdengörüjilikli başlangyçlary netijesinde soňky ýyllarda maşgala goldaw bermegiň, eneligi we çagalygy goramagyň, ýaş nesilleri terbiýelemegiň, olara bilim bermegiň kanunçylyk taýdan üpjün edilmeginden başlap, bu ulgamda iň gowy dünýä tejribesiniň ornaşdyrylmagyna çenli ygtybarly döwlet ulgamy kemala getirildi.

Döwlet tarapyndan köp çagaly maşgalalara goldaw bermek olaryň hemmetaraplaýyn aladalar bilen gurşalandygynyň bir mysalydyr. Bu çäreler köp çagalylyk ýaly maşgala ýörelgeleriniň has-da berkidilmegini şertlendirdi. Eneleriň we çagalaryň hukuklarynyň, bähbitleriniň kanun taýdan goralmagy babatda degişli kanunçylyk namalarynyň kabul edilmegi, köp sanly durmuş ýeňillikleriniň berilmegi enäniň we çaganyň saglygyny goramak boýunça häzirki zaman «Ene mähri» merkezleriniň döredilmegi körpe türkmenistanlylara abadan durmuşy hem-de irki döwürde ýaşlarda doly derejeli ösüşi şertlendirýär. Sebäbi sagdyn bolmak diňe bir adamyň hukuklarynyň biri bolman, eýsem, döwletiň tükeniksiz baýlygydyr, durnukly ösüşiniň zerur şertidir. Zähmete ukyply ilatyň saglygy Watanymyzyň şu gününi, çagalaryň saglygy bolsa onuň geljekki ösüşini üpjün edýär.

Ene süýdi bilen iýmitlendirmek hem-de ganazlyga garşy göreşmek boýunça milli maksatnamalaryň üstünlikli durmuşa geçirilmegi iri halkara guramalaryň ýokary bahasyna mynasyp boldy. Ýurdumyzyň bäbekhanalaryna «Çaga hoşniýetli garaýyşly hassahana» diýen dereje berildi. Munuň özi Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň bilermenleri tarapyndan resmi taýdan tassyklanyldy. Türkmenistanda halkara hyzmatdaşlygyň, şol sanda Birleşen Milletler Guramasy we onuň iri düzümleri, hususan-da, BMG-niň Çagalar gaznasy (ÝUNISEF) bilen gatnaşyklaryň ösdürilmegine möhüm ähmiýet berilýär. Bu gurama eneligi we çagalygy goramak, ýaş nesliň hemmetaraplaýyn ösmegi, maşgalanyň maddy abadançylygyny ýokarlandyrmak, bilim we saglygy goraýyş ulgamlaryny kämilleşdirmek, sagdyn durmuş ýörelgelerini wagyz etmek boýunça ýurdumyzda amala aşyrylýan maksatnamalaryň durmuşa geçirilmegine işjeň gatnaşýar.

Bedenterbiýe we sport hereketi ýyl-ýyldan giňelýär, belent ruhy gymmatlyklaryň berkarar bolmagyna gönükdirilen giň gerimli terbiýeçilik, aň-bilim işleri alnyp barylýar. Ýurdumyzda çagalaryň sagdyn, howpsuz, beden we ruhy taýdan sazlaşykly ösmegi, olaryň ukyp-başarnyklaryny açmagy üçin şertleri özünde jemleýän durmuş gurşawy kemala getirildi. Ähli häzirki zaman okuw-terbiýeçilik maksatnamalary, bilim özgertmeleri, uly möçberdäki döwlet maýa goýumlary bilim bermäge, saglygy goraýşa, sportuň hem-de ugurdaş düzümleriň ösdürilmegine gönükdirilendir. Häzirki wagtda Türkmenistanyň mekdebe çenli çagalar edaralarynda körpeleriň hemmetaraplaýyn ösmegi, doly derejeli dynç almagy hem-de wagtlaryny peýdaly geçirmegi üçin ähli şertler döredilýär. Olar döredijilik gurnaklary, sport zallary, başlangyç kompýuter sowatlylygy we daşary ýurt dillerini öwrenmek üçin lingafon otaglar bilen üpjün edilendir.

Bu ugurda Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň baştutanlygynda durmuşa geçirilýän çäreler Gahryman Arkadagymyzyň başyny başlan hem-de yzygiderli häsiýete eýe bolan köpýyllyk giň gerimli işleriniň mynasyp dowamy bolup durýar. Türkmen halkynyň belent ruhy ýörelgelerine eýermek bilen, ýurdumyzda dürli sebäplere görä çylşyrymly durmuş ýagdaýyna düşen adamlara goldaw berilýär. Döwletimiz ýetim çagalaryň hem-de ene-atanyň howandarlygyndan mahrum bolan çagalaryň kanuny bähbitleriniň, goragynyň üpjün edilmegini hukuk taýdan kepillendirýär. Şeýle hem aýratyn durmuş goldawyna mätäç ýaş nesliň jemgyýetde uýgunlaşmagyna, olaryň özbaşdak durmuşa taýýarlygyna gönükdirilen goldawy berýär. Şu maksatlar bilen, türkmen halkynyň Milli Lideriniň başlangyjy boýunça 2021-nji ýylda Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasy döredildi. Türkmenistanyň Mejlisiniň kararyna laýyklykda, bu gazna ony esaslandyryjy Gurbanguly Berdimuhamedowyň ady dakyldy.

Gaznanyň milli we daşary ýurt pulunda açylan bank hasaplaryna raýatlardan hem-de ýuridik taraplardan yzygiderli ýagdaýda pul serişdeleri gelip gowuşýar. Olar çagalara tölegli lukmançylyk we bilim hyzmatlaryny bermäge, olaryň doly derejeli dynç almagy üçin mümkinçilikleriň döredilmegine, beýleki degişli hajatlara gönükdirilýär. Haýyr-sahawat gaznasyndan howandarlyga mätäç çagalara paýtagtymyzyň we welaýatlaryň lukmançylyk edaralarynda dürli operasiýalary geçirmek, çagalar öýlerinde, ýöriteleşdirilen mekdeplerde we mekdep-internatlarda terbiýelenilýän hem-de bilim alýan çagalaryň saglygyny bejermek, olar üçin lukmançylyk maksatly serişdeleriň satyn alynmagy üçin maliýe serişdeleriniň bölünip berilmegi yzygiderli häsiýete eýe boldy.

Garaşsyz, Bitarap Türkmenistany bagtyýar çagalygyň, iň nurana arzuw-hyýallaryň hasyl bolýan ýurdy diýip atlandyrmak bolar. Täsin hem-de bagy-bossanlyga bürenen künjekde ýerleşýän Gökderedäki we Hazaryň kenaryndaky «Awaza» milli syýahatçylyk zolagynda ýerleşýän häzirki zaman çagalar sagaldyş-dynç alyş merkezleri munuň aýdyň güwäsidir. Çagalaryň dynç almagy hem-de wagtyny gyzykly geçirmegi üçin ähli şertler döredilen sagaldyş merkezleri ýurdumyzyň ähli welaýatlarynda-da bina edildi. Ýaňy başlanan tomusky dynç alyş möwsüminde şol ýerlerde çagalara köp sanly gyzykly wakalar, duşuşyklar, medeni we sport çäreleri, aň-paýhas, döredijilik bäsleşikleri garaşýar.

Adatça, Çagalary goramagyň halkara güni baýramçylyk konsertleri, teatr oýunlary, sergiler, bäsleşikler, sport we sagaldyş çäreleri bilen utgaşýar. Şeýle dabaralary jemgyýetçilik guramalary ministrlikler, pudaklaýyn dolandyryş edaralary bilen bilelikde, «Çagalar — biziň geljegimiz» diýen şygar astynda guraýarlar. «Arkadag Serdarly bagtyýar ýaşlar ýyly» şygary astynda geçýän şu ýylda ýörite baýramçylyga gabatlanyp, sergi-ýarmarkalar, multfilmleriň görkezilişleri, paýtagtymyzyň «Türkmenistan» kinokonsert merkezinde we Ahal welaýatynyň Ak bugdaý etrabynyň Änew şäherinde çalt okamak boýunça bäsleşik geçiriler. Seýilgählerde, iri medeni-dynç alyş we söwda merkezlerinde, hakykatdan-da, bagtyýar çagalygyň mekany hökmünde ykrar edilen Türkmenistanyň ähli medeni-dynç alyş edaralarynda çagalaryň we ene-atalaryň baýramçylyk gezelençleri, dürli bäsleşikler, gyzykly sport ýaryşlary guralar.

Çagalary goramagyň halkara güni mynasybetli öňde boljak dabaralar körpelere diňe bir unudylmajak täsirleri, şatlyk duýgularyny peşgeş bermek bilen çäklenmän, olary tükeniksiz söýgi bilen gurşap alýan, beden hem-de ruhy taýdan sagdyn, hemmetaraplaýyn bilimli, ýurdumyzyň we halkymyzyň geljegi hasaplanýan ýaş nesli terbiýelemek üçin ähli şertleri döredýän Watanymyza söýgini has-da artdyrmaga-da ýardam berer.

Şu gün hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Parlament Assambleýasynyň ýolbaşçysy Margareta Sederfeldi kabul etdi. 

Myhman wagt tapyp kabul edendigi üçin döwlet Baştutanymyza tüýs ýürekden hoşallygyny bildirip, ÝHHG-niň Parlament Assambleýasynyň sebit we dünýä derejesinde parahatçylygyň, abadançylygyň, durnukly ösüşiň üpjün edilmegine gönükdirilen döredijilikli, öňdengörüjilikli daşary syýasaty amala aşyrýan Bitarap Türkmenistan bilen ýola goýlan netijeli hyzmatdaşlygyň dowam etdirilmegine gyzyklanma bildirýändigini tassyklady.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow ÝHHG-niň Parlament Assambleýasynyň ýolbaşçysyny mübärekläp, onuň Aşgabada saparynyň dowamynda “ÝHHG-niň çäginde howpsuzlygy, durnuklylygy we dialogy berkitmekde bitarap döwletleriň orny” atly halkara maslahata gatnaşyp biljekdigini, bu çäräniň häzirki döwürde ýüze çykýan wehimleri ýeňip geçmekde bitaraplygyň eýeleýän ornuna bagyşlanýandygyny belledi. Döwlet Baştutanymyz çäklerinde hyzmatdaşlygyň möhüm meselelerini ara alyp maslahatlaşmak we onuň geljekki ugurlaryny kesgitlemek maksady bilen, ikitaraplaýyn duşuşyklaryň geçirilmegi meýilleşdirilýän bu saparyň Türkmenistan bilen ÝHHG-niň Parlament Assambleýasynyň arasyndaky hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de ösdürmäge täze itergi berjekdigine ynam bildirdi.

Bellenilişi ýaly, Türkmenistan BMG-niň Baş Assambleýasynyň degişli Kararnamalaryna laýyklykda, iki gezek ykrar edilen Bitaraplyk hukuk derejesine üýtgewsiz ygrarly bolmak bilen, oňyn daşary syýasatyny yzygiderli durmuşa geçirýär. Bu syýasatda köptaraplaýyn gurallary peýdalanmak arkaly daşary ýurtly hyzmatdaşlar bilen netijeli gatnaşyklaryň ösdürilmegine uly ähmiýet berilýär. Şunda abraýly halkara guramalar we düzümler bilen hyzmatdaşlyk ileri tutulýan ugurdyr. ÝHHG-niň Parlament Assambleýasy hem şol düzümleriň hataryndadyr. Däp bolan bu gatnaşyklary ösdürmekde Türkmenistan häzirki wagtda netijeli hyzmatdaşlygy ilerletmekde, döwletleriň we halklaryň arasynda özara düşünişmegi, ynanyşmagy berkitmekde parlamentara dialogyň möhüm gurallaryň biri bolup çykyş edýändiginden ugur alýar. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň ÝHHG-niň Parlament Assambleýasy bilen üstünlikli hyzmatdaşlyk edýändigi we onuň ýylsaýyn işjeň häsiýete eýe bolýandygy nygtaldy.

Türkmenistanyň Mejlisiniň wekiliýeti Parlament Assambleýasynyň sessiýalaryna, şeýle hem onuň howandarlygynda geçirilýän dürli okuw maslahatlaryna işjeň gatnaşýar. Ýurdumyz ÝHHG-niň işine parlamentarileriň ýakyndan çekilmegini we hyzmatdaşlygyň görnüşleriniň giňeldilmegini goldap, guramanyň ählumumy howpsuzlygy berkitmek boýunça maksatnamalarynyň durmuşa geçirilmegine öz goşandyny goşmaga taýýardyr. Şunuň bilen baglylykda, duşuşygyň dowamynda ykdysady ösüşi, energiýa serişdeleriniň halkara ugurlar boýunça durnukly iberilmegini üpjün etmek, ekologik abadançylyk we daşky gurşawy goramak, suw serişdelerini rejeli peýdalanmak ýaly ugurlarda tagallalary utgaşdyrmagyň möhümdigi nygtaldy. Şunuň bilen bir hatarda, adam hukuklaryny goramak ulgamynda tejribe alyşmagy hem-de demokratik institutlary pugtalandyrmak, hukugyň hökmürowanlygyny gazanmak boýunça hyzmatdaşlygy dowam etdirmegiň zerurdygy bellenildi.

Öz tarapyndan Türkmenistan häzirki zaman ösüşiniň anyk wezipelerini çözmek üçin ÝHHG-niň Parlament Assambleýasynyň çäklerinde netijeli hyzmatdaşlygyň işjeňleşdirilmegine ýardam bermäge taýýardyr. Aşgabatda “ÝHHG-niň çäginde howpsuzlygy, durnuklylygy we dialogy berkitmekde bitarap döwletleriň orny” atly halkara maslahatyň geçirilmegi hem munuň aýdyň subutnamasydyr.

Duşuşygyň ahyrynda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow we Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasynyň Parlament Assambleýasynyň ýolbaşçysy Margareta Sederfelt Türkmenistanyň hem-de ÝHHG-niň Parlament Assambleýasynyň köpýyllyk hyzmatdaşlygy giňeltmäge, netijeli parlamentara gatnaşyklary täze many-mazmun bilen baýlaşdyryp, mundan beýläk-de pugtalandyrmaga taýýardyklaryny tassykladylar.

1941 — 1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşuna gatnaşyjylaryň söweşlerde görkezen deňsiz-taýsyz gahrymançylygyny hem-de uruş ýyllarynda tylda zähmet çeken ak saçly enelerimiziň görkezen nusgalyk edermenligini hormatlap, olaryň ýaş nesillerimizi watançylyk, gahrymançylyk, mertlik ruhunda terbiýelemekde we halkymyzyň agzybirligini, jebisligini berkitmekde alyp barýan asylly işlerini, ýurdumyzda amala aşyrylýan düýpli özgertmeleri üstünlikli durmuşa geçirmäge goşýan goşantlaryny göz öňünde tutup, şeýle hem Beýik Ýeňşiň 78 ýyllygy mynasybetli, Türkmenistanyň Prezidenti Permana gol çekdi. Resminama laýyklykda, welaýatlaryň, şäherleriň we etraplaryň häkimlikleri 1941 — 1945-nji ýyllaryň Beýik Watançylyk urşunda gazanylan Ýeňşiň 78 ýyllygy mynasybetli uruş weteranlaryna Türkmenistanyň Prezidentiniň adyndan 200 manat möçberde pul sowgadyny hem-de gymmat bahaly sowgatlary dabaraly ýagdaýda gowşurmaga borçly edildi.

Şu gün Türkmenistanyň Maslahatlar merkeziniň binasynda türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyklyk etmeginde Halk Maslahatynyň mejlisi geçirildi.

Irden Gahryman Arkadagymyz Türkmenistanyň Maslahatlar merkeziniň binasyna geldi. Bu ýere ýygnananlar Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygyny ör turup, şowhunly el çarpyşmalar bilen garşyladylar.

Türkmen halkynyň Milli Lideri Gurbanguly Berdimuhamedow mejlisi açyp, şu günki mejlisiň döwleti dolandyrmakda, demokratik we adalatly jemgyýeti gurmakda toplan tejribämize daýanyp, 2023-nji ýylyň 26-njy martynda geçirilen saýlawlaryň jemleri boýunça täze saýlanan we Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň düzümine girýän, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýatlaryň, etraplaryň we şäherleriň halk maslahatlarynyň başlyklarynyň, etraplaryň edara ediş merkezleri bolup durýan şäherleriň, şäherçeleriň arçynlarynyň, şeýle hem Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlarynyň, harby we hukuk goraýjy edaralaryň ýolbaşçylarynyň, Aşgabat şäheriniň we welaýatlaryň, etrap, şäher häkimleriniň, syýasy partiýalaryň we jemgyýetçilik birleşikleriniň ýolbaşçylarynyň gatnaşmagynda geçirilýändigini belledi.

Pursatdan peýdalanyp, Gahryman Arkadagymyz Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň — halkymyzyň bähbitlerine wekilçilik edýän ýokary wekilçilikli edaranyň düzümine girýän milli parlamentiň, ýerli halk maslahatlarynyň, Geňeşleriň agzalaryny saýlawlarda ýeňiş gazanmaklary bilen gutlady.

Türkmen halkynyň Milli Lideri Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisiniň öz işine başlamagy bilen hem türkmenistanlylary, mejlise gatnaşyjylary tüýs ýürekden gutlap, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň täze düzümdäki mejlisiniň işine üstünlik arzuw etdi.

Biz Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe Garaşsyz hem Bitarap Watanymyzy ösdürmek ugrunda köp sanly, wajyp ähmiýetli işleri alyp barýarys diýip, Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy we döwlet häkimiýet, dolandyryş edaralarynyň işiniň adam bähbitli tagallalarda jemlenip, ýurdumyzyň uzak geljekde hem iň bagtly adamlaryň ýaşaýan, kuwwatly, demokratik, hukuk döwleti bolmagyna gönükdirilýändigini nygtady.

Şu maksatlar bilen wekilçilikli edaralaryň işine, olaryň işiniň kämil kanunçylyk esaslarynyň bolmagyna, guramaçylyk, hukuk we usuly taýdan goldaw berilmegine aýratyn üns berilýär. Mälim bolşy ýaly, Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň palatalarynyň bilelikdäki mejlisinde, şeýle hem jemgyýetçilik wekilleriniň gatnaşmagynda geçirilen bilelikdäki mejlisinde bu meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy diýip, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy sözüni dowam etdi.

Türkmen halky öz döreden maddy we ruhy gymmatlyklary bilen dünýä medeniýetiniň ösmegine goşant goşan halkdyr. Taryhda şöhratly ata-babalarymyz tarapyndan köp sanly döwletler gurlupdyr. Döwleti dolandyrmakda, onuň gurluşyny kämilleşdirmekde, halky abadan durmuşda ýaşatmakda örän baý tejribeler toplanypdyr.

Bellenilişi ýaly, parahatçylyk, ynsanperwerlik kadalaryna ygrarly, beýik taryhy hem-de medeniýeti döreden ata-babalarymyzyň mukaddes däplerini mynasyp dowam etdirip, dünýäde umumy ykrar edilen demokratik düzgünlere eýerip, Türkmenistanyň Halk Maslahaty döredildi.

Ata-babalarymyzyň «Geňeşsiz iş bolmaz» diýen pendinden ugur alyp, döwleti dolandyrmakda, demokratik we adalatly jemgyýeti gurmakda toplanan köpasyrlyk milli tejribämize daýanmagy makul bildik. Bu tejribäni döwrebaplaşdyryp, ýurdumyzyň geljekki ykbalyna dahylly möhüm wezipeleri, uzak möhletli döwür üçin strategik maksatlarymyzy Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň täze düzümi bilen ara alyp maslahatlaşmaly diýen karara geldik diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady.

Döwrüň talaplaryndan, täze ykdysady şertlerden ugur alyp, geljegimiz hakynda pikirlenmek we her bir işe döredijilikli çemeleşmek möhümdir diýip, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy aýtdy hem-de agzybirlik we maksada okgunlylyk bilen hereket etmegiň ösüşleriň ýoly bilen öňe barýan Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň her bir raýatynyň jana-jan wezipesidigini belledi.

Mejlise gatnaşyjylar dürli hünärli, ýokary bilimli we taýýarlykly Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlary, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarydyr. Hereket edýän kanunçylyga laýyklykda, 26-njy martda geçirilen Mejlisiň deputatlarynyň, welaýat, etrap we şäher halk maslahatlarynyň, Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlary ýurdumyzda demokratiýanyň ösüş derejesini görkezýän möhüm syýasy waka boldy. Bu saýlawlar Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistanyň bütinleý täze eýýama ynamly gadam basandygynyň ýene-de bir aýdyň subutnamasyna öwrüldi.

Demokratiýany ösdürmek — raýat jemgyýetini kämilleşdirmegiň, dünýä ölçeglerine laýyklykda, adamyň we raýatyň hukuklaryny, azatlyklaryny üpjün etmegiň, hukuk taýdan goramagyň, syýasy ulgamy ösdürmegiň hem-de kämilleşdirmegiň tapawutlandyryjy aýratynlygydyr diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri nygtady we pursatdan peýdalanyp, geçirilen saýlawlara işjeň gatnaşandyklary üçin, ýurdumyzyň ähli raýatlaryna minnetdarlyk bildirdi, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň täze saýlanan agzalaryna bolsa berk jan saglyk, eziz Watanymyzyň mundan beýläk hem gülläp ösmegi ugrunda alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.

Çykyşyň dowamynda bellenilişi ýaly, bu gün ýurdumyz öz ösüşiniň täze tapgyryna — Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüne aýgytly gadam basdy. Bu döwürde hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda döwleti we jemgyýeti mundan beýläk-de demokratiýalaşdyrmak, raýatlaryň hukuklaryny, azatlyklaryny giňeltmek, ýokary aň-düşünjeli, beden taýdan sagdyn şahsyýetleri kemala getirmek babatda düýpli özgertmeler amala aşyrylýar.

Häzirki döwürde mukaddes Garaşsyzlygymyzyň taryhy gazananlaryny saklap galmak bilen birlikde, ýurdumyzyň we halkymyzyň abadançylygynyň bähbitleri üçin ýöredilýän döwlet syýasatynyň netijeliligini ýokarlandyrmak biziň her birimiziň baş wezipämizdir diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy. Hormatly Prezidentimiziň geçirýän özgertmeleriniň üstünlikli amala aşyrylmagy üçin agzybirligimizi we bitewüligimizi pugtalandyryp, döwrebap ýaşamagymyz, okamagymyz we zähmet çekmegimiz Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň talaplaryndan gelip çykýan taryhy zerurlykdyr. Agzybir halkymyz häzirki döwrüň talaplaryna laýyk tutanýerli zähmet çekip, ata Watany gülletmegiň, ony dünýäde iň abraýly ýurda öwürmegiň ajaýyp nusgasyny görkezýär.

Ýurdumyzda amala aşyrylýan durmuş-ykdysady özgertmeler hormatly Prezidentimiziň: «Watan diňe halky bilen Watandyr! Döwlet diňe halky bilen döwletdir!» diýen ylmy-tejribe taýdan esaslandyrylan taglymatynyň iş ýüzünde durmuşa geçirilýändiginiň aýdyň alamatydyr. Bu taglymat bolsa täze eýýamyň ideologiýasynyň esasyny düzmek bilen, täze taryhy döwürde merdana halkymyzy beýik üstünliklere galkyndyrmaga giň ýol açýar diýip, Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.

Her bir işe yhlas bilen ýürekden ýapyşyp, Garaşsyzlyk ýyllarynda gazananlarymyzy has-da berkitmek, ýurdumyzy ösüşiň has ýokary derejelerine çykarmak biziň öňde goýan esasy wezipelerimizdir.

Bellenilişi ýaly, döwletimiziň hukuk binýadyny berkitmekde, raýat jemgyýetiniň institutlaryny döretmekde, abadan we durnukly ösüşi üpjün etmekde ýetilen sepgitler Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 4-nji maddasynda: «Adamy goramak, goldamak we oňa hyzmat etmek döwlet häkimiýet edaralarynyň baş wezipeleridir» diýip beýan edilen kadalaryň bir maksada gönükdirilip, durmuş hakykatyna öwrülmegi ugrunda bitirilen bimöçber işleriň netijeleridir.

Ýurdumyzda gazanylýan her bir ösüş milli kanunçylygyň kämilleşdirilmeginiň esasynda amala aşyrylýar. Şunuň bilen baglylykda, Esasy Kanunymyz bolan Konstitusiýamyzy birnäçe gezek kämilleşdirip, döwlet häkimiýet edaralarynyň kämil ulgamlarynyň emele getirilendigi bellenildi. Şunuň bilen birlikde, häkimiýet edaralarynyň guramaçylyk, üpjünçilik mümkinçilikleriniň artdyrylmagy, işgärler düzüminiň kämilleşmegi, sanly tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagy üçin ähli mümkinçilikler döredildi. Biziň üstünliklerimiziň esasy açary hem şundan ybaratdyr diýmek bilen, türkmen halkynyň Milli Lideri geçilen menzilleriň, bitirilen işleriň şu günümiziň we geljegimiziň beýikdigini ykrar edýändigini nygtady.

Biz ykdysady ösüşiň häzirki zaman, kämil nusgasyny emele getirdik. Şunda ähli serişdeleriň (tebigy, maliýe, zähmet) netijeli ulanylmagyna, öňdebaryjy önümçilik kärhanalarynyň döredilmegine, dolandyryş işiniň netijeli usullarynyň öwrenilmegine, eýeçilik gatnaşyklarynyň kämilleşdirilmegine uly üns berdik. Netijede, durnukly ykdysady ösüşi üpjün etmek, senagat mümkinçiliklerimizi giňeltmek, iş ýerleriniň döredilmegini gazanmak bilen ýaşaýşyň täze derejelerine çykdyk.

Biz dünýäniň iri kompaniýalary we abraýly maliýe düzümleri bilen ysnyşykly gatnaşyklary ýola goýup, ýurdumyzyň eksport mümkinçiliklerini hem artdyrdyk. Amatly geosyýasy we ykdysady şertlerde ýerleşen ýurdumyzyň kuwwatly mümkinçiliklere eýe bolan berkarar döwlet hökmünde dünýä giňişliginde tutýan ornuny pugtalandyrdyk. Şeýle hem ýurdumyzyň ägirt uly taslamalary özbaşdak hem-de hyzmatdaşlar bilen bilelikde durmuşa geçirmäge ukyply döwlete öwrülmeginiň üpjün edilendigi nygtaldy. Döwletimiziň berkararlygy, halkymyzyň bagtyýarlygy baradaky aladalar biziň ählimiziň borjumyzdyr diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy.

Döwletimiziň bähbidi halkymyzyň bähbididir. Häzirki döwürde mähriban halkymyz baradaky hemmetaraplaýyn alada biziň döwletimiziň alyp barýan durmuş syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biri bolup durýar.

Ýol çekmek, köpri gurmak, bina galdyrmak halkymyzda hemişe asylly, sogaply işler hasaplanypdyr. Biz hem şol gadymy ýolumyzy häzirki döwürde üstünlikli dowam etdirýäris diýip, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy belledi.

Çykyşynyň dowamynda Gahryman Arkadagymyz Magtymguly Pyragynyň birnäçe parasatly sözlerini we halk nakyllaryny mysal getirdi. Türkmenistanda «Il saglygy — ýurt baýlygy» şygary esasy şygarlaryň biridir. Şunuň bilen baglylykda, türkmen halkynyň Milli Lideri sagdyn jemgyýetiň gülläp ösýän döwletiň daýanjy bolup durýandygyny belledi. Ýakynda ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamynyň köpugurly düzüminiň üstüni ýetirjek döwrebap lukmançylyk desgalarynyň — Halkara onkologiýa ylmy-kliniki merkeziniň, Stomatologiýa merkeziniň we Halkara pediatriýa merkeziniň düýbüniň tutulmagy ýurdumyzda türkmenistanlylaryň saglygyny pugtalandyrmaga uly üns berilýändiginiň aýdyň mysaly hökmünde görkezildi.

Innowasion tehnologiýalaryň hem-de dünýä belli kompaniýalaryň öňdebaryjy enjamlarynyň işjeň ornaşdyrylmagy, ugurdaş edaralaryň giň ulgamy we olaryň hünärmenleriniň dünýäniň iri lukmançylyk merkezlerinde hünär taýýarlyklaryny geçmegi gysga wagtyň içinde ilata hödürlenilýän lukmançylyk hyzmatlarynyň ýokary derejesini üpjün etmäge, keselçiligi pese düşürmäge we ilatyň ortaça ömür dowamlylygyny artdyrmaga mümkinçilik berýär.

Bellenilişi ýaly, röwşen geljegimiz bolan çagalar baradaky alada halkymyzyň ynsanperwer kadalaryna hem-de halkara talaplara laýyklykda ýurdumyzda alnyp barylýan döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugry bolupdy we şeýle bolmagynda-da galýar. Bagtyýar çagalygyň Watany hökmünde ykrar edilen Türkmenistanda ýaş nesli watansöýüjilik, ynsanperwerlik, dostluk ruhunda terbiýelemek barada köp alada edilýär. Çagalaryň beden, aň-bilim, ruhy, ahlak we durmuş taýdan ösüşiniň üpjün edilmegine uly ähmiýet berilýär. Eneligi we çagalygy goramak «Saglyk» Döwlet maksatnamamyzda kesgitlenen möhüm ugur bolup durýar.

Ata-babalarymyzyň howandarlyga mätäçlere goldaw bermek bilen bagly asylly däplerinden ugur alnyp, Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasy döredildi. Bu gaznanyň ştab-kwartirasy Arkadag şäheriniň Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky çagalar sagaldyş-dikeldiş merkezinde ýerleşdirildi. Mälim bolşy ýaly, gaznanyň serişdeleriniň hasabyna howandarlyga mätäç çagalaryň köpüsiniň saglygy dikeldildi, biz bu işleri geljekde-de dowam etdireris diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri aýtdy.

Halkyň saglygy diňe bir ýurduň baş baýlygy bolman, eýsem, türkmenistanlylaryň häzirki we geljek nesilleriniň bagtyýar geljeginiň hem berk binýadydyr diýmek bilen, Gahryman Arkadagymyz ýurdumyzyň kämil we ýokary derejeli saglygy goraýyş ulgamyny döretmek boýunça alnyp barylýan toplumlaýyn işleriň «Döwlet adam üçindir!» diýen ýörelgäni baş şygar edinýän durmuş ugurly syýasatyň aýdyň beýanydygyny nygtady.

Garaşsyzlyk ýyllarynda şu günümiziň we geljegimiziň aýdyň bolmagy üçin ägirt uly işler bitirildi, belent sepgitlere ýetildi. Bu beýik işler halkymyzyň abadan we bagtyýar durmuşyny üpjün etmäge gönükdirilen döwlet syýasatymyzyň netijesidir. Indiki wezipämiz ýurdumyzy mundan beýlägem gülledip ösdürmekden ybaratdyr. Bu wezipäni bolsa Garaşsyzlyk ýyllarynda, aýratyn hem, Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe gazanylan üstünlikleri berkitmek, wagyz etmek, adamlary täze üstünliklere ruhlandyrmak arkaly berjaý edip bileris diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady we bu işlerde Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň ornunyň uly bolmalydygyna ünsi çekdi.

Bellenilişi ýaly, ata-babalarymyzyň asylly däplerini dowam etdirip, döwlet ähmiýetli özgertmeleri geçirmäge, durmuş-ykdysady maksatnamalary amala aşyrmaga halk köpçüligi giňden çekilýär. Şunuň bilen baglylykda, bu meseleler boýunça teklipleri işläp taýýarlamagyň, maslahatlary bermegiň, agzybirligimizi, jebisligimizi, asudalygymyzy berkitmäge, Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň ösmegine, has-da kuwwatlanmagyna ýardam bermegiň Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň baş maksady we esasy wezipeleri bolup durýandygy aýdyldy.

Halk Maslahaty öňde durýan wezipeleri çözmekde — döwleti dolandyrmakda, halkymyzyň agzybirligini saklamakda, ýurdumyzy kuwwatlandyrmakda, ony dünýä tanatmakda täsirli mekdep bolmalydyr.

Mundan başga-da, Halk Maslahatynyň döredilmegi ýurdumyzy geljek 30 ýylda ösdürmegiň esasy ugurlaryny kesgitlän «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasyny» durmuşa geçirmekde aýratyn ähmiýetli bolup durýar diýip, Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow belledi. Bu jemgyýetçilik-syýasy waka halk bilen häkimiýetiň bitewüligini berkitmekde, demokratik kadalary kämilleşdirmekde nobatdaky möhüm ädimdir. «Döwlet adam üçindir!», «Döwlet diňe halky bilen döwletdir!» diýen ýörelgelerimize laýyklykda halkymyzyň hal-ýagdaýyny, durmuş goraglylygyny mundan beýläk-de gowulandyrmak ugrunda alyp barýan işlerimiziň dowamydyr.

Içeri we daşary syýasatdaky galkynyşlarymyz, döwletimiziň berkararlygy, halkymyzyň bagtyýarlygy meniň yhlasymyň, gije-gündizki aladalarymyň ýerine düşendigine kepil bolýar. Men muňa örän guwanýaryn diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy.

Bellenilişi ýaly, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň işini kadaly alyp barmak üçin onuň Prezidiumy — Türkmenistanyň Halk Maslahatyna hasabat berýän, hemişelik hereket edýän kollegial edara döredilýär. Onuň düzümine Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy, Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy, Türkmenistanyň Ýokary kazyýetiniň başlygy, Türkmenistanyň Döwlet howpsuzlyk geňeşiniň sekretary, Türkmenistanyň Baş prokurory, Türkmenistanyň adalat ministri we welaýatlaryň hem-de Aşgabat şäheriniň halk maslahatlarynyň başlyklary girýär.

Türkmen halkynyň Milli Lideri Gurbanguly Berdimuhamedow bu baradaky gürrüňi dowam edip, öňde duran esasy wezipelere ünsi çekmek bilen, Türkmenistanyň Konstitusion kanunynda göz öňünde tutulan ygtyýarlyklaryň çäklerinde Prezidiumyň mejlisleriniň yzygiderli geçiriljekdigini nygtady.

Şunuň bilen birlikde, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň işiniň ata-babalarymyzyň hem eýeren, biziň döwletliligimiziň esaslaryny düzýän, milliligimize mahsus kadalara esaslanýandygy, bu kadalaryň demokratiýadan, aýanlykdan, adalatlylykdan, kanunyň h��kmürowanlygyndan, halkara hukugyň umumy ykrar edilen kadalaryny ileri tutmakdan, adamyň we raýatyň kanunyň öňündäki deňliginden, adamyň hukuklaryna we azatlyklaryna hormat goýmakdan, çözgütleri erkin ara alyp maslahatlaşmakdan hem-de kabul etmekden, jemgyýetçilik pikirini nazara almakdan ybaratdygy bellenildi.

Elbetde, Halk Maslahatynyň döwletimizde, jemgyýetimizde tutýan orny örän uly bolmalydyr diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri aýtdy we Halk Maslahatynyň işiniň käbir esasy ugurlaryna ünsi çekdi. Ilkinji nobatda, bu edara döwletimiziň alyp barýan bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik hem-de hoşniýetli goňşuçylyk syýasatyna we «Dialog — parahatçylygyň kepili» atly ýörelgämize eýerip, halkara soraglara degişli köptaraplaýyn işleri geçirmelidir, döwletleriň we halklaryň özara düşünişmegine, hyzmatdaşlyk gatnaşyklarynyň täze nusgalarynyň işlenip taýýarlanylmagyna işjeň gatnaşmalydyr. Şunuň bilen baglylykda, Halk Maslahatynyň öňünde durýan esasy wezipeleriň biriniň dünýäniň ýurtlary bilen gatnaşyklary ösdürmekden hem-de giňeltmekden ybaratdygy bellenildi. Abraýly halkara we sebit guramalary bilen hyzmatdaşlyga uly üns bermegiň wajypdygy barada hem aýdyldy.

Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow biziň döwletimiziň durmuşa geçirýän «Açyk gapylar» syýasatynyň ähmiýeti barada aýdyp, Türkmenistanyň Birleşen Milletler Guramasy tarapyndan iki gezek ykrar edilen hemişelik Bitaraplyk hukuk ýagdaýynyň biziň ýurdumyza sebitde we bütin dünýäde häzirki zaman syýasy garaýyşlary we usullary ulanmak üçin giň mümkinçilikleri döredýändigini kanagatlanma bilen belledi.

Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan ösdürmek we ýurdumyzy strategik taýdan özgertmek Halk Maslahatynyň işiniň esasy ugurlarynyň hatarynda kesgitlenildi.

Biziň baş wezipelerimiz türkmen jemgyýetinde agzybirligi, jebisligi, ruhubelentligi we geljege bolan beýik ynamy has-da pugtalandyrmakdyr diýip, Gahryman Arkadagymyz nygtady. Şunuň bilen baglylykda, türkmen maşgalasynyň esaslaryny goramakda we berkitmekde, onuň maddy üpjünçiligini gowulandyrmakda maşgala gymmatlyklarynyň ornunyň uludygy bellenildi. Şuny nazara alyp, Türkmenistanyň Halk Maslahaty halk bilen ysnyşykly gatnaşyklary ýola goýup, maşgalany goldamaga gönükdirilen işlere örän işjeň gatnaşmalydyr, Mejlisiň deputatlary bolsa ýurdumyzyň ministrlikleri we pudak edaralary hem-de halkara guramalar bilen netijeli hyzmatdaşlygy ýola goýmalydyr.

Halk Maslahaty häzirki döwürde döwlet bilen halkyň jebisligini, jemgyýetde maksatlaryň birdigini, ösüş ýollaryna bolan garaýyşlaryň bitewüligini ýüze çykarýan esasy jemgyýetçilik-syýasy güýç hökmünde öz ornuny pugtalandyrýar.

Halk Maslahatynyň agzalarynyň halkyň arasynda ýygy-ýygydan bolmagy, adamlary gyzyklandyrýan meseleleri içgin öwrenmegi, ýurdumyzda geçirilýän özgertmelerden habarly bolup, ilat arasynda, aýratyn hem, ýaşlarymyzyň arasynda degişli wagyz-nesihat işlerini geçirmekleri zerur bolup durýar diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri sözüni dowam etdi.

Şunda köpçülikleýin habar beriş serişdeleriniň, teleradioýaýlymlaryň, döwürleýin metbugatyň, elektron neşirleriň, internet saýtlarynyň we beýleki media serişdeleriniň işine uly ähmiýet berilýändigi bellenildi. Olar halkymyz bilen jebis aragatnaşyk saklamagyň möhüm gurallary diýlip hasaplanylýar. Gahryman Arkadagymyz bu wezipeleri ýerine ýetirmegiň Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň köpçülikleýin habar beriş serişdeleri boýunça metbugat wekiliniň üstüne ýüklenendigini belledi. Şeýle hem ilaty halk häkimiýetiniň ýokary wekilçilikli edarasynyň işi bilen tanyşdyrmak üçin internet saýtynyň döredilendigi bellenildi.

Amala aşyrylýan işleriň ählisi türkmen döwletiniň, Türkmenistanyň Prezidentiniň alyp barýan syýasatlaryny goldamaga, geçirilýän özgertmeleriň netijeliligini artdyrmaga, halkymyzyň hal-ýagdaýyny gowulandyrmaga gönükdirilendir.

Ýurdumyzda döwlet häkimiýetiniň ýerli wekilçilikli edaralarynyň, ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralarynyň, ýerli öz-özüňi dolandyryş edaralarynyň — Geňeşleriň ygtyýarlyklaryny, onuň işiniň tertibini, agzalarynyň we wezipeli adamlarynyň işiniň hukuk esaslaryny, tertibini we ygtyýarlyklaryny kesgitleýän Türkmenistanyň kanunçylygy hereket edýär. Milli kanunçylykda bu edaralara örän giň hukuklar we mümkinçilikler berilýär.

“Ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralary hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna laýyklykda, bu edaralar welaýat, etrap, şäher häkimlikleri bolup durýar diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri aýtdy we welaýatlaryň, etraplaryň hem-de şäherleriň ýolbaşçylarynyň öňünde durýan esasy wezipelere ünsi çekdi.

“Döwlet häkimiýetiniň ýerli wekilçilikli edaralary hakynda” Türkmenistanyň Kanunyna, Türkmenistanyň Konstitusiýasyna laýyklykda, döwlet häkimiýetiniň ýerli wekilçilikli edaralary, ýagny welaýatda — welaýat halk maslahaty; welaýat hukukly şäherde — şäher halk maslahaty; etrapda — etrap halk maslahaty; etrap hukukly şäherde — şäher halk maslahaty döredilýär diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy we welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň agzalarynyň esasy ygtyýarlyklaryny belledi.

Bellenilişi ýaly, 2023-nji ýylyň 26-njy martynda welaýat, etrap we şäher halk maslahatlarynyň agzalarynyň saýlawlarynda iň mynasyp, zähmeti, şahsy görüm-göreldesi bilen tapawutlanan adamlar saýlandy.

Wagt öňe tarap hereket edýär. Türkmenistan hem yzygiderli ösüşiň, giň gerimli özgertmeleriň ýoly bilen öňe barýar. Şunuň bilen baglylykda, halk maslahatlarynyň täze agzalarynyň öz işlerini döwrüň talabyna laýyk guramaklary üçin Türkmenistanyň Mejlisi olara ýardam berip durmaly. Olar bilen okuw maslahatlary gurap, degişli kanunçylyk namalary barada giňişleýin okuwlary geçirmeli. Türkmenistanyň Mejlisi Maliýe we ykdysadyýet ministrligi bilen bilelikde «Döwlet häkimiýetiniň ýerli wekilçilikli edaralary hakynda» Kanuna laýyklykda, halk maslahatlarynyň işini kämilleşdirmek meselesine seretmeli.

Şunuň bilen birlikde, türkmen halkynyň Milli Lideri azyk howpsuzlygy, tebigaty goramak, ilatyň durmuş üpjünçiligi meseleleriniň ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň elmydama üns merkezinde bolmalydygyny nygtady.

Mundan başga-da, döwlet häkimiýetiniň ýerli wekilçilikli edaralarynyň işiniň döwrüň talaplaryna laýyklykda kämilleşdirilmelidigi hem-de olaryň ygtyýarlyklarynyň ýokarlandyrylmalydygy bellenildi. Olar öz işinde düzüminde hormatly ýaşulular bolan raýat jemgyýetiniň özboluşly mekdebine daýanmalydyr.

«Ýerli öz-özüňi dolandyryş hakynda» Türkmenistanyň Kanunynda çäk, jemgyýetçilik öz-özüňi dolandyryş edaralary baradaky kadalar beýan edilýär. Hususan-da, öz-özüňi dolandyryş edaralary jemgyýetçilik başlangyçlarynda, degişli çäkde ýaşaýan ilatyň bähbitlerinden ugur alyp, ýerli ähmiýetli meseleleri özbaşdak çözmek maksady bilen döredilýär.

Şu nukdaýnazardan ugur alyp, kanunçylygymyzda kesgitlenilen bu edaranyň işini talabalaýyk ýola goýmak üçin Türkmenistanyň Mejlisi ýerlerde Geňeşler bilen degişli kanunçylyk namalary barada giňişleýin okuw-maslahatlary yzygiderli gurap durmalydyr diýip, Gahryman Arkadagymyz sözüni dowam etdi.

Ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralary, welaýat, şäher we etrap halk maslahatlary obadaky işjeň adamlar, mekdepleriň mugallymlary, medeniýet işgärleri bilen bilelikde ilatyň arasynda düşündiriş we terbiýeçilik işlerini geçirmelidir, oba ilatynyň durmuş şertlerini gowulandyrmak boýunça teklipleri taýýarlamalydyr diýip, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedow nygtady.

Türkmenler «Maslahatly biçilen don gysga bolmaz» diýip, ýöne ýere aýtmandyrlar diýip bellemek bilen, türkmen halkynyň Milli Lideri ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralarynyň, welaýat, şäher we etrap halk maslahatlarynyň Türkmenistanyň Halk Maslahaty, Türkmenistanyň Mejlisi bilen ýakyndan aragatnaşyk saklap, her bir işi maslahatlaşyp çözmelidigini, Türkmenistanyň Halk Maslahatyna, Türkmenistanyň Mejlisine öz çäklerini ykdysady, durmuş we medeni taýdan ösdürmegiň esasy ugurlary boýunça has ähmiýetli teklipleri garamaga bermelidigini nygtady.

Milli parlamentiň deputatlary jemgyýetimiziň durmuşynyň, ondaky wakalaryň jümmüşinde bolmalydyrlar, döwlet häkimiýetiniň ýerli wekilçilikli edaralarynda, ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralarynda bolup, ýygy-ýygydan duşuşmaly we gürrüňdeş bolmalydyrlar diýip, Gahryman Arkadagymyz belledi we şeýle pikir alyşmalaryň hereket edýän kanunçylyga üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek üçin peýdaly maglumatlary berjekdigine hem-de täze kabul edýän kanunlarymyza, geçirýän özgertmelerimize işjeňlik häsiýetini berjekdigine pugta ynam bildirdi.

Çykyşynyň ahyrynda Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy ýerine ýetiriji häkimiýeti özgertmek, döwlet dolandyryş ulgamynyň işini düzgünleşdirmek we onuň netijeliligini ýokarlandyrmak baradaky käbir garaýyşlaryna mejlise gatnaşyjylaryň ünsüni çekdi, şeýle hem Türkmenistanyň Mejlisiniň we Ministrler Kabinetiniň, welaýatlaryň häkimlikleriniň öňünde durýan möhüm wezipeleri kesgitledi.

Şolaryň hatarynda Türkmenistanyň döwlet esaslaryny pugtalandyrmaga, eziz Diýarymyzy ösdürmäge işjeň gatnaşmak, ýurdumyzda we sebitde pugta durnuklylygy, sebitleýin we halkara hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de üpjün etmek wezipeleri bar. Şunuň bilen birlikde, raýat jemgyýetini yzygiderli ösdürmek üçin degişli işleri geçirmegiň, raýatlarymyzyň hukuklaryny we azatlyklaryny üpjün etmek boýunça täze başlangyçlar bilen çykyş etmegiň zerurdygy barada aýdyldy.

Gahryman Arkadagymyz şeýle hem hormatly Prezidentimiz tarapyndan durmuşa geçirilýän beýik özgertmelere gönükdirilen maksatnamalary, ýurdumyzy durmuş-ykdysady we medeni taýdan ösdürmegi hem-de alnyp barylýan giň gerimli özgertmeleri wagyz etmegiň we ilata giňden düşündirmegiň wajypdygyny nygtady.

Bu edaralaryň gözegçilik ygtyýarlyklaryny giňeltmegi göz öňünde tutmak möhüm wezipeleriň hatarynda görkezildi. Türkmen halkynyň Milli Lideri ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralarynyň, ýerli öz-özüňi dolandyryş ulgamynyň hukuk ýagdaýyna halkara tejribä laýyklykda doly seretmegiň hem-de olaryň ygtyýarlyklaryny, maliýe üpjünçilik we eýeçilik hukuk esaslaryny anyk kesgitlemek üçin degişli işleri geçirmegiň, ilata edilýän hyzmatlaryň hiliniň ýokary bolmagyny gazanmagyň zerurdygyny nygtady. Şu wezipelerden ugur alyp, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň işini guramagyň kanunçylyk esaslaryny berkitmek hem-de olaryň ýerine ýetiriji ýerli häkimiýet edaralary bilen özara gatnaşyklaryny düzgünleşdirmegiň netijeli ulgamyny döretmek möhümdir diýip, Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.

Hökümet ýerine ýetiriji häkimiýetiň tutuş ulgamy üçin jogapkärçilik çekýär diýip, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy sözüni dowam etdi we ýurdumyzyň Hökümetiniň alyp barýan işleriniň netijeliligini ýokarlandyrmagyň, onuň her bir agzasynyň şahsy jogapkärçiligini artdyrmagyň wajypdygyna ünsi çekdi. Türkmenistanyň Mejlisi bilen Ministrler Kabinetiniň işiniň sazlaşykly we ylalaşykly alnyp barylmalydygy aýdyldy.

Bellenilişi ýaly, ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary kadalaşdyryjy hukuk namalaryny wagtynda kabul etmek boýunça degişli işleri geçirmelidir. Ýurdumyzda kabul edilen Maksatnamalarda göz öňünde tutulan ägirt uly özgertmeleriň hukuk esasyny döretmek, bazar ykdysadyýeti şertlerinde pudaklaryň netijeliligini ýokarlandyrmaga, olaryň dünýä ykdysady giňişligine işjeň goşulmagyna gönükdirilen täze kanunçylyk namalaryny kabul etmek hem-de kanunlary yzygiderli kämilleşdirmek Türkmenistanyň Mejlisiniň ilkinji nobatdaky örän möhüm wezipesidir diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri aýtdy.

Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň ýurdumyzyň abadançylygyny, halkymyzyň eşretli we döwrebap durmuşyny üpjün etmek barada edýän ýadawsyz aladalarynyň, amala aşyrýan işleriniň netijesinde uly üstünlikler gazanylýar. Arkadag şäheri munuň aýdyň mysallarynyň biridir. Şu günler bu şäheri dabaraly ýagdaýda ulanmaga bermäge taýýarlyk görülýär.

Bu «akylly» şäheriň innowasion taslamasy dünýäniň we milli binagärligiň, bezegiň, tehnologik üpjünçiligiň iň gowy nusgasyny özünde jemleýär. Şäher düzümi durmuş we beýleki maksatly desgalaryň toplumyny, şol sanda çagalar baglaryny, mekdepleri, beýleki ýöriteleşdirilen okuw mekdeplerini, saglygy goraýyş, medeniýet, söwda, hyzmatlar ulgamlarynyň edaralaryny, sport desgalaryny, edara binalaryny özüne birleşdirýär.

Ýakynda Arkadag şäheriniň hukuk ýagdaýyny, şonuň ýaly-da wezipelerini amala aşyrmagy bilen baglylykda döwlet häkimiýet edaralarynyň işiniň hukuk, guramaçylyk we beýleki esaslaryny kesgitleýän «Arkadag şäheri hakynda» Türkmenistanyň Kanuny kabul edildi, şäheriň düzüminde Kärizek hem-de Gorjaw etraplary döredildi diýip, Gahryman Arkadagymyz belledi.

«Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynda» bellenilişi ýaly, geljek ýedi ýylda ýurdumyzyň önümçilik mümkinçiliklerini durmuşa geçirmek, ýaşaýyş-durmuş ulgamyny ösdürmek üçin uly möçberlerde maýa goýumlar gönükdirilýär.

Arkadagly Serdarymyz Türkmenistanyň Prezidenti wezipesine girişmek dabarasynda eden çykyşynda: “Her bir maşgalany häzirki zaman öýi ýa-da jaýy bilen üpjün etmek meniň esasy aladalarymyň biri bolar” diýip belledi. Bu işiň üstünlikli amal edilmegi bolsa şähergurluşyk işi bilen berk baglanyşyklydyr. Häzirki zaman şähergurluşygy ykdysady işiň örän çylşyrymly görnüşleriniň biri bolup, onda dünýäniň ösüş meýillerini we jemgyýete mahsus bolan milli aýratynlyklaryň özara sazlaşygyny gazanmak zerur bolup durýar diýip, Halk Maslahatynyň Başlygy sözüni dowam etdi.

Bu işiň ýene bir tapawutly tarapy onuň ýurduň durnukly ykdysady ösüşiniň kepilleriniň biri hökmünde çykyş etmegidir. Bu ugurdaky işleriň ýokary derejede alnyp barylmagynyň esasy kepili bolsa döwrebap kanunçylykdyr. Ýaňy-ýakynda kabul edilen «Ýaşaýyş jaýlarynyň we gozgalmaýan emläge degişli başga obýektleriň paýly gurluşygy hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna üýtgetme we goşmaça girizmek hakynda», «Şähergurluşyk işi hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna goşmaçalar we üýtgetme girizmek hakynda» Türkmenistanyň Kanunlarynyň ähmiýetine aýratyn üns çekildi.

Türkmenistanyň Konstitusiýasyna we kanunlaryna laýyklykda, Arkadag şäherinde we onuň etraplarynda Arkadag şäheriniň halk maslahaty we onuň etraplarynyň halk maslahatlary döwlet häkimiýetiniň ýerli wekilçilikli edaralary bolup durýarlar. Arkadag şäheriniň we onuň etraplarynyň halk maslahatynyň agzalarynyň saýlawlarynyň tertibi Türkmenistanyň kanunlary bilen bellenilýär. Şunuň bilen baglylykda, türkmen halkynyň Milli Lideri Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek boýunça merkezi topara hem-de Türkmenistanyň Mejlisine

Arkadag şäheriniň we täze döredilen etraplaryň halk maslahatlarynyň agzalarynyň saýlawlaryny geçirmek bilen bagly işleri guramagy tabşyrdy.

Ýurdumyzda ýaşlarymyzyň kämil bilim almagy, halkymyza, Watanymyza gerekli adamlar bolup ýetişmekleri üçin ýaşlar syýasatyny durmuşa geçirmek, ilat arasynda sagdyn durmuş kadalaryny berkarar etmek bilen bagly wezipeler döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň hatarynda görkezildi.

Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, BMG tarapyndan yglan edilen Durnukly ösüş maksatlarynyň zerur şerti hökmünde ekologiýa meselelerine möhüm orun degişlidir. Türkmenistan bu möhüm wezipeleri çözmäge anyk goşant goşup, uzak geljek üçin niýetlenen, ylmy taýdan esaslandyrylan tebigaty goraýyş strategiýasyny toplumlaýyn durmuşa geçirýär. Halk Maslahatynyň işinde bu meselä hem aýratyn ähmiýet berilmelidir diýip, türkmen halkynyň Milli Lideri aýtdy.

Biziň ýurdumyzda dürli tebigy baýlyklaryň, çig mal serişdeleriniň örän uly gorlary bar diýip, Halk Maslahatynyň Başlygy sözüni dowam etdi we olaryň halkymyzyň hyzmatyna, bähbitlerine gönükdirilmelidigini, goralyp saklanylmalydygyny hem-de geljekki nesillere ýetirilmelidigini nygtady.

Şunuň bilen birlikde, milli baýlyklarymyzy, çig mal serişdelerimizi senagat taýdan özleşdirip, netijeli ulanmak, dünýä bazarlaryna diňe bir çig mal bilen däl-de, taýýar önümler bilen çykmak üçin zawodlary, fabrikleri, beýleki senagat desgalaryny, köprüleri, howa menzillerini, demir ýollary, awtomobil ýollaryny gurmagy ýene-de dowam etdirmegiň wajypdygy bellenildi.

Ýurdumyzyň ulag-üstaşyr geçirijilik ukybyny, himiýa, elektroenergetika, nebitgaz senagatlarynyň mümkinçiliklerini netijeli ulanyp, olary Türkmenistany durmuş-ykdysady taýdan ösdürmäge degişli soraglary çözmäge gönükdirmelidiris diýip, Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow aýtdy.

Telekeçiligi goldamak, ýurdumyzda öndürilýän önümleriň möçberlerini artdyrmak, içerki bazarlarda azyk bolçulygyny üpjün etmek, täze önümçilikleri we iş orunlaryny döretmek, ilaty ýaşaýyş jaýlary bilen üpjün etmek ýaly çäreler halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini has-da ýokarlandyrmaga gönükdirilendir.

Täze taryhy döwürde parlament diplomatiýasy hem hil taýdan täze derejä we işjeň häsiýete eýe bolýar. Ýurdumyzyň Bitaraplyk hukuk ýagdaýyna laýyklykda, bu syýasat üstünlikli dowam etdirilýär. Munuň özi Bitarap döwletimiziň halkara başlangyçlaryny goldamakda möhüm gural bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, bir palataly parlamentiň parlamentara gatnaşyklaryň ösdürilmegine, halkara hukugyň umumy ykrar edilen kadalaryny milli kanunçylyga ornaşdyrmak babatda öňde goýan wezipelerimizi üstünlikli ýerine ýetirmäge ýardam etjekdigi bellenildi.

Şunuň bilen bir hatarda, nygtalyşy ýaly, milli kanunçylyk binýadynyň kämilleşdirilmegi döwletimizi syýasy, ykdysady, durmuş we medeni babatda ösdürmek üçin möhümdir. Halkara tejribeden ugur alyp, Mejlisiň deputatlary kanunçylyk namalaryny yzygiderli döwrebap ýagdaýa getirmelidir diýip, Halk Maslahatynyň Başlygy aýtdy we ähli işlerde diňe halkymyzyň bähbitlerinden ugur alynmalydygyna ýene-de bir gezek ünsi çekdi. Sebäbi halkymyzyň bähbitleri döwlet häkimiýetiniň esasy wezipeleriniň biri bolup durýar.

Gahryman Arkadagymyz aýdylanlary jemläp, alnyp barylýan ähli işleriň Türkmenistanyň mukaddes Garaşsyzlygyny goramaga, hemişelik Bitaraplygyny berkitmäge, ýurdumyzy gülledip ösdürmäge, halkymyzyň parahat, abadan durmuşda, bolçulykda ýaşamagyny üpjün etmäge gönükdirilmelidigini nygtady.

Bellenilişi ýaly, Halk Maslahatynyň agzalarynyň her biri bu möhüm işlere öz mynasyp goşandyny goşmalydyr, ilat arasynda, esasan hem, ýaşlary�� arasynda döwletimiziň her bir adamyň abadan durmuşda ýaşamagyna gönükdirilen ynsanperwer içeri we daşary syýasatyny, milli kanunçylygy wagyz etmäge ýakyndan gatnaşmalydyr.

Geljekde alnyp baryljak işleri has-da kämilleşdirmek, netijeliligini artdyrmak ugrunda degişli teklipleri taýýarlap, ýerine ýetirmek üçin Türkmenistanyň Ministrler Kabinetine ibermek Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň öňünde durýan esasy wezipeleriň biridir.

Garaşsyz Watanymyza buýsanjymyzy, nurana ertirlere ynamymyzy, aýdyň maksatlarymyzy belentde tutup, halkymyzyň isleg-arzuwlary esasynda 2023-nji ýyla «Arkadag Serdarly bagtyýar ýaşlar ýyly» diýip at berildi. Munuň özi Watanymyzyň geljegi bolan ýaşlara bildirilen uly ynamdyr.

Biz halkymyzyň, şol sanda ýaşlarymyzyň watansöýüjiligine, zehinine we yhlasyna daýanyp, eziz Watanymyzy rowaçlyklaryň ýurduna öwürjekdigimize, siziň her biriňiziň Türkmenistan döwletimiziň Garaşsyzlygyny, hemişelik Bitaraplygyny berkitmäge, halkymyzyň abadançylygyny, bagtyýarlygyny üpjün edýän işlerden çetde durmajakdygyňyza, ähli ukyp-başarnygyňyzy halkymyza hyzmat etmäge gönükdirjekdigiňize pugta ynanýarys diýip, Halk Maslahatynyň Başlygy belledi.

Birleşen tagallalarymyz, agzybirlikli we yhlasly zähmetimiz netijesinde, ata Watanymyzy gülledip ösdürip, şöhratly taryhymyzyň sahypalaryna altyn harplar bilen ýazyljak, geljek nesillerimize nusga boljak işleri bitirip bileris diýip, Gahryman Arkadagymyz aýtdy.

Soňra türkmen halkynyň Milli Lideri Türkmenistanyň Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasary, daşary işler ministri R.Meredowa söz berdi. Ol bu günki geçirilen Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň mejlisiniň uly ähmiýetini aýratyn nygtady.

Wise-premýer, daşary işler ministri Gahryman Arkadagymyzyň döwlet işgäri hökmünde köp ýyllyk terjibesini paýlaşandygy, mejlisde çuň manyly çykyş edendigi hem-de öz öňlerinde halkymyzyň bagtyýar durmuşyna gönükdirilen möhüm wezipeleri goýandygyny belläp, bu ugurda işleri has-da kämilleşdirmek boýunça degişli çäreleriň görüljekdigini nygtady.

Çykyşda bellenilişi ýaly, häzirki wagtda Garaşsyz, baky Bitarap Türkmenistan hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň baştutanlygynda halkara gatnaşyklarda taryhy ösüşlere eýe bolup, Birleşen Milletler Guramasy bilen işjeň hyzmatdaşlygy alyp barýar.

Daşary işler ministri şu günki wakanyň möhümdigine ünsi çekip, Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň başlyklyk etmeginde geçirilen mejlisde Halk Maslahatynyň Prezidiumynyň döredilendigini, onuň düzüminiň kesgitlenendigini belledi.

Bu ýokary wekilçilikli edaranyň halkymyzyň jebisligini berkidýän güýçdügini nygtap, wise-premýer, ýurdumyzyň daşary syýasat edarasynyň ýolbaşçysy türkmen halkynyň Milli Liderine hem-de hormatly Prezidentimize berk jan saglyk, uzak ömür, alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.

Soňra Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy D.Gulmanowa söz berildi. Onuň çykyşynda bellenilişi ýaly, ýurdumyzyň syýasy-jemgyýetçilik durmuşynda taryhy waka öwrülen Halk Maslahatynyň mejlisiniň geçirilmegi, onda möhüm wezipeleriň kesgitlenilmegi türkmenistanlylaryň kanuny bähbitlerini goramaga, halkymyzyň abadan we parahat durmuşyny üpjün etmäge, uly ykdysady ösüşleri gazanmaga ýardam eder.

Häzirki wagtda Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň baştutanlygynda amala aşyrylýan döwlet syýasatyny durmuşa geçirmek, Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň ägirt uly özgertmeleriniň hukuk esaslaryny döretmek boýunça giň gerimli işleriň geçirilýändigi bellenildi.

Mejlisiň Başlygy türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyzyň bu günki mejlisde milli kanunçylygy mundan beýläk hem kämilleşdirmek boýunça öňe süren asylly başlangyçlaryndan ugur alyp, parlamentiň deputatlarynyň bu ugurdaky işleri, halkara kadalara laýyklykda, netijeli dowam etdirjekdiklerine ynandyrdy.

Soňra Halk Maslahatynyň Diwanynyň iş dolandyryjysy, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputaty K.Babaýewe söz berildi. Çykyşda nygtalyşy ýaly, Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň şu mejlisiň barşynda öňe süren anyk teklipleri döwürleriň we nesilleriň özara baglanyşygyny üpjün eder, iň esasysy bolsa halkymyzyň kanuny bähbitlerini mundan beýläk hem gorar. Şunuň bilen baglylykda, öňde goýlan wezipeleri iş ýüzünde durmuşa geçirmek, ilatyň arasynda taryhy başlangyçlaryň ähmiýetini giňden düşündirmek, adamlaryň pikirlerini diňlemek möhüm işler hökmünde kesgitlenildi.

Bellenilişi ýaly, milli kanunçylygymyzy kämilleşdirmek işlerinde umumy ykrar edilen halkara kadalaryň berjaý edilmegine aýratyn ähmiýet berilýär. Şunuň bilen baglylykda, dünýäniň öňdebaryjy tejribesini ornaşdyrmak boýunça degişli işler geçirilýär. Konstitusion Kanunyň esasy maksady her bir raýatyň hukuklaryny we azatlyklaryny goramakdan, ýurdumyzyň ykdysady kuwwatyny pugtalandyrmakdan, parahatçylygy üpjün etmekden ybaratdyr.

Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygynyň bu ugurda goýan wezipelerini üstünlikli durmuşa geçirmek üçin halk bilen jebis işleniljekdigine ynandyryp, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Diwanynyň iş dolandyryjysy, Mejlisiň deputaty K.Babaýew Arkadagly Serdarymyza we Gahryman Arkadagymyza berk jan saglyk, uzak ömür, alyp barýan işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.

Soňra mejlis Türkmenistanyň Mejlisiniň Ylym, bilim, medeniýet we ýaşlar syýasaty baradaky komitetiniň başlygy B.Seýidowanyň çykyşy bilen dowam etdi. Bellenilişi ýaly, halka hyzmat etmegiň beýik nusgasyny görkezen Gahryman Arkadagymyz ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan ägirt uly özgertmeleriň başyny başlady. Şol özgertmeler häzirki döwürde Arkadagly Serdarymyzyň baştutanlygynda üstünlikli amala aşyrylýar. B.Seýidowa mejlisde ýaş türkmenistanlylary döwletimiziň jemgyýetçilik-syýasy durmuşyna işjeň çekmek, olaryň sanly tehnologiýalardan baş çykarýan, döwrebap hünärmenler bolup ýetişmekleri babatdaky ymtylmalaryny höweslendirmek, ýaşlary watançylyk hem-de ynsanperwerlik ruhunda terbiýelemek boýunça uly işleriň alnyp baryljakdygyna ynandyrdy.

Mejlisiň deputatlary öz işinde türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň öňde goýan wezipelerinden ugur alarlar. Bellenilişi ýaly, häzirki wagtda Arkadagly Serdarymyzyň ýurdumyzyň bilim ulgamyny kämilleşdirmek meselelerine uly üns bermeginiň netijesinde täze okuw mekdepleriniň ençemesi gurlup ulanylmaga berildi. Şol mekdeplerde ýaş nesliň döwrebap bilim almagy üçin ähli şertler döredildi, zerur bolan ugurdaş enjamlar bilen üpjün edilen sport meýdançalary göz öňünde tutuldy. Munuň özi sportuň muşdaklary üçin giň mümkinçilikleri açýar.

Häzirki wagtda ýaşlarymyz dürli dilleri suwara bilýärler. Ýurdumyzda daşary ýurt dillerine ýöriteleşdirilen bilim ojaklarynyň ençemesi hereket edýär.

Soňra mejlisde Aşgabat şäheriniň halk maslahatynyň başlygy, Hormatly il ýaşulusy G.Ataýewe söz berildi. Ol Halk Maslahatynyň şu günki geçirilen mejlisiniň halkymyz üçin taryhy waka bolup durýandygyny belledi. G.Ataýew bu mejlise gatnaşmagyň özi üçin hormatdygyny belläp, türkmen halkynyň Milli Lideriniň ýaşlara uly üns berýändigini, ýaşuly nesle ägirt uly hormat goýýandygyny buýsanç bilen nygtady. Gahryman Arkadagymyz çuň manyly çykyşynda ýaş nesliň döwletiň durmuşyndaky ornuna aýratyn üns berdi. Munuň özi Arkadag Serdarly bagtyýar ýaşlar ýylynda ýaş türkmenistanlylara ägirt uly ynam bildirilýändiginiň aýdyň mysalydyr.

Hormatly il ýaşulusynyň belleýşi ýaly, Gahryman Arkadagymyzyň şu mejlisde ýaşlar barada aýdan parasatly sözleri, olaryň öňünde goýlan wezipeler halkymyzyň arasynda giňden wagyz ediler. Munuň üçin ähli zerur şertler dörediler.

Bellenilişi ýaly, türkmen halkynyň Milli Lideri islendik işde ýaşululara sala salýar. Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň ýanynda Ýaşulular geňeşiniň döredilmegi we onuň düzgünnamasynyň tassyklanylmagy hem ýurdumyzda döwletli tutumlar tutulanda ýaşulularyň pähim-pendine uly ornuň degişlidiginiň aýdyň subutnamasydyr.

Gahryman Arkadagymyz mejlisiň jemini jemläp, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň düzümine täze saýlanan Mejlisiň deputatlarynyň, welaýat, etrap, şäher halk maslahatlarynyň we Geňeşleriň agzalarynyň Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň kanunçylyk esaslaryny üpjün etmäge mynasyp goşantlaryny goşjakdyklaryna ynam bildirdi.

Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy mejlisi tamamlap, oňa gatnaşanlara jogapkärli işlerinde üstünlikleri arzuw etdi we bu ýerden ugrady.

***

Şu ýylyň mart aýynyň wakalary hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow tarapyndan üstünlikli durmuşa geçirilýän «Açyk gapylar» syýasatynyň çäklerinde ýurdumyzyň ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň netijeli işleri alyp barýandyklarynyň aýdyň subutnamasy boldy. Daşary ýurtly hyzmatdaşlaryň gatnaşmagynda dürli görnüşde geçirilen işewürlik duşuşyklary, gepleşikler, forumlar, Türkmenistanyň ynanyşmak, deňhukuklylyk, özara bähbitlilik ýörelgeleri esasynda giň halkara hyzmatdaşlyga gönükdirilen daşary syýasat ugrunyň üstünliklere beslenýändigini tassyklady.

1-2-nji martda Türkmenistanyň wekiliýeti Birleşen Milletler Guramasynyň Adam hukuklary boýunça komitetiniň 137-nji mejlisiniň işine gatnaşdy. Onuň dowamynda ýurdumyzda adam hukuklarynyň goraglylygyny üpjün etmek we bu ugurda kanunçylyk binýadyny kämilleşdirmek boýunça ulgamlaýyn işleriň alnyp barylýandygy bellenildi. Şunuň bilen baglylykda, halkara borçnamalaryň hem-de BMG-niň şertnamalaýyn edaralarynyň maslahatlarynyň ýerine ýetirilmegine aýratyn üns berilýär. Mejlisiň çäklerinde Adam hukuklary boýunça komitet Türkmenistanyň Raýat we syýasy hukuklar hakynda halkara paktyň kadalarynyň we düzgünleriniň ýerine ýetirilişi boýunça üçünji döwürleýin hasabatyna garady.

***

Şu gün hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda Jemgyýetçilik guramalarynyň merkezinde Türkmenistanyň Mejlisiniň ýedinji çagyrylyşynyň birinji maslahaty geçirildi. Onuň dowamynda milli parlamentiň täze ýolbaşçy düzümi saýlanyldy, şeýle hem deputatlaryň öňünde durýan esasy wezipeler kesgitlenildi.

Mejlisiň maslahatyna gatnaşmak üçin Jemgyýetçilik guramalarynyň merkeziniň maslahatlar zalynda altynjy we ýedinji çagyrylyşyň deputatlary, Ministrler Kabinetiniň Başlygynyň orunbasarlary, ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň ýolbaşçylary, syýasy partiýalaryň, jemgyýetçilik guramalarynyň, köpçülikleýin habar beriş serişdeleriň, Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek boýunça merkezi toparyň wekilleri we beýlekiler ýygnandylar.

***

Döwlet Baştutanymyz maslahata gatnaşyjylary mübärekläp, şu ýylyň 26-njy martynda ýurdumyzyň syýasy-jemgyýetçilik durmuşynda örän möhüm wakanyň bolandygyny — Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýat, etrap we şäher halk maslahatlarynyň, Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlarynyň geçirilendigini belledi. Demokratik ýörelgeler esasynda geçirilen saýlawlara ýurdumyzyň raýatlary ýokary işjeňlikde gatnaşdylar.

Bilşiňiz ýaly, şu ýylyň ýanwar aýynda ýurdumyzda möhüm konstitusion özgertmeler hem amala aşyryldy. Halk häkimiýetiniň ýokary wekilçilikli edarasy bolan Türkmenistanyň Halk Maslahaty döredildi. Gahryman Arkadagymyz Halk Maslahatynyň Başlygy wezipesine bellenip, türkmen halkynyň Milli Lideri diýlip ykrar edildi diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow nygtady.

Bu gün bolsa biz Türkmenistanyň Mejlisiniň ýedinji çagyrylyşynyň birinji maslahatyny geçirýäris diýip, döwlet Baştutanymyz sözüni dowam etdi hem-de ony açyk diýip yglan etdi. Türkmenistanyň Döwlet senasy ýaňlanýar.

Mejlisiň gün tertibi tassyklanandan soňra, Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek boýunça merkezi toparyň başlygy G.Myradowa söz berildi. Ol ählihalk saýlawlarynyň netijeleri barada hasabat berdi.

Bellenilişi ýaly, Türkmenistanyň Mejlisiniň ýedinji çagyrylyşynyň deputatlarynyň saýlawlary Türkmenistanyň Konstitusiýasyna, milli kanunçylyga hem-de ykrar edilen halkara kadalara laýyklykda, aýanlyk ýagdaýynda, bäsleşik esasynda geçirildi. Saýlaw möwsüminde dalaşgärleri hödürlemek maksady bilen, ýurdumyz boýunça 125 saýlaw okrugy, ses bermek üçin 2644 saýlaw uçastogy, Türkmenistanyň daşary ýurtlardaky diplomatik wekilhanalarynyň we konsullyk edaralarynyň ýanynda 42 saýlaw uçastogy döredildi.

Mejlisiň deputatlarynyň saýlawlary boýunça Türkmenistanyň syýasy partiýalary tarapyndan 175, raýatlar toparlary tarapyndan 83 adam deputatlyga dalaşgärlige hödürlenip, 258 dalaşgär bellige alyndy. Dalaşgärleriň wagyz işlerini geçirmekleri üçin deň şertler döredildi. Olaryň çykyşlarynyň 258-si teleýaýlymlara berildi. Dalaşgärlere dahylly maglumatlar gazetlerde çap edilip, halka ýetirildi. Olar saýlawçylar bilen duşuşyklaryň 700-den gowragyny geçirdiler. Saýlaw uçastoklarynyň 240-synda ses berlişi onlaýn tertipde göni görkezildi.

Şeýle hem merkezi saýlaw toparynyň ýolbaşçysy saýlawlara syn etmäge milli synçylaryň 3 müňe golaýynyň, Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyndan, Ýewropada Howpsuzlyk we Hyzmatdaşlyk Guramasyndan, Türki Döwletleriň Guramasyndan, Şanhaý Hyzmatdaşlyk Guramasyndan, Yslam Hyzmatdaşlyk Guramasyndan halkara synçylaryň 60-synyň, Türkmenistanda işleýän daşary ýurtly diplomatlardan hem 32-siniň gatnaşandygyny habar berdi. Halkara guramalaryň synçylar toparlary brifingleri geçirip, Türkmenistanyň demokratik kadalara ygrarlydygyny, saýlawlaryň açyklyk şertlerinde, aýanlyk ýagdaýynda, demokratik ýörelgelere laýyklykda, giň bäsleşik esasynda, guramaçylykly geçirilendigini bellediler.

Nygtalyşy ýaly, ýurdumyzyň raýatlary saýlawlara işjeň gatnaşdylar. Türkmenistan boýunça jemi 3 million 496 müň 368 saýlawçydan 3 million 185 müň 935-si ses berip, 91,12 göterim gatnaşyk boldy. Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlygyna 125 adam, şol sanda Türkmenistanyň Demokratik partiýasyndan 65 (52 göterim), Senagatçylar we telekeçiler partiýasyndan 18 (14,5 göterim), Agrar partiýadan 24 (19 göterim), raýatlaryň toparlaryndan 18 (14,5 göterim) adam saýlanyldy. Mejlisiň saýlanan deputatlarynyň 25,60 göterimi zenanlar, 99 göterime golaýy ýokary bilimli raýatlardyr. Şolaryň 10 göterime golaýy ýaşy 30-a çenli, 40,80 göterimi bolsa ýaşy 40-a çenli bolan adamlardyr. Saýlanan deputatlaryň 45 göterimi ylym, bilim ulgamlarynda, syýasy-jemgyýetçilik guramalarynda, 11 göterimi saglygy goraýyş, 6 göterimden köprägi maliýe we ykdysadyýet, 5 göterimi durmuş üpjünçiligi, 4 göterimi oba hojalyk ulgamlarynda, şeýle-de beýleki ulgamlarda zähmet çekýän raýatlardan ybarat.

Merkezi saýlaw toparynyň şu ýylyň 29-njy martynda geçirilen mejlisinde saýlawlarda ses bermegiň netijeleri jemlenildi we saýlawlar Türkmenistanyň Konstitusiýasyna, Saýlaw kodeksine laýyklykda geçirildi diýlip ykrar edildi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow ýygnananlara ýüzlenip, Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň saýlawlarynyň netijeleri barada Türkmenistanda Saýlawlary we sala salşyklary geçirmek boýunça merkezi toparyň başlygynyň hasabatyndan görnüşi ýaly, 2023-nji ýylyň 26-njy martynda geçirilen saýlawlaryň netijeleri boýunça Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň 125-si saýlanyldy. Mejlisiň deputatlaryny saýlamak işi ýurdumyzyň saýlaw kanunçylygyna laýyklykda geçirildi diýip belledi.

Döwlet Baştutanymyzyň nygtaýşy ýaly, «Türkmenistanyň Mejlisi hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň 3-nji maddasyna laýyklykda, täze çagyrylyşyň deputatlarynyň ygtyýarlyklary Mejlisiň birinji maslahatynda ykrar edilýär. Şunuň bilen baglylykda, Mejlisiň mandat toparynyň teklibi boýunça Mejlisiň deputatlarynyň ygtyýarlyklaryny ykrar etmek hakynda karar kabul etmeli diýip, hormatly Prezidentimiz mandat toparynyň ses bermek arkaly saýlanylmalydygyny belledi.

Milli parlamentariler mandat toparynyň düzümi bilen tanşyp, degişli karary kabul etmek arkaly ony biragyzdan tassykladylar.

Maslahat mandat toparynyň başlygy, Mejlisiň deputaty B.Seýilowyň hasabaty bilen dowam etdi. Ol Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň Arkadag Serdarly bagtyýar ýaşlar ýylynda giň bäsdeşlik, aýanlyk ýörelgeleri esasynda, milli kanunçylygymyza hem-de halkara hukugyň umumy ykrar edilen kadalaryna laýyklykda geçirilen Mejlisiň deputatlarynyň saýlawlarynyň ata Watanymyzda demokratiýanyň dabaralanmasy bolandygyny belledi. Saýlawlar gününde ýurdumyzyň raýatlary ýokary işjeňlik görkezdiler.

Merkezi saýlaw toparyndan berlen resminamalar esasynda mandat topary Mejlisiň ýedinji çagyrylyşynyň düzümine saýlanan deputatlaryň ygtyýarlyklaryny barlady. Saýlawlar Türkmenistanyň Konstitusiýasyna we ýurdumyzyň Saýlaw kodeksine laýyklykda saýlaw okruglarynyň 125-sinde geçirildi. Syýasy partiýalar hem-de degişli saýlaw okrugynyň çäginde ýaşaýan raýatlar toparlary tarapyndan deputatlyga hödürlenen dalaşgärleriň 258-si bellige alyndy. Saýlawlaryň netijeleri esasynda merkezi saýlaw tarapyndan saýlanan dalaşgärleriň 125-si Mejlisiň düzümine saýlanan deputatlar hökmünde bellige alyndy. Ozal habar berlişi ýaly, deputatlaryň täze düzüminiň hatarynda senagat-gurluşyk we ulag-aragatnaşyk ulgamlarynda, oba hojalygynda, ylym we bilim, medeniýet, sungat, saglygy goraýyş, durmuş üpjünçiligi edaralarynda, maliýe-ykdysady toplumda we beýleki pudaklarda işleýän adamlar bar. Täze saýlanan deputatlaryň 32-si ýa-da 25,60 göterimi zenanlardyr. Şeýle hem deputatlar düzüminiň ýaş boýunça görkezijileri barada habar berildi.

Mandat toparynyň başlygy çykyşyny jemläp, saýlanan 125 deputatyň ygtyýarlyklarynyň ykrar edilendigini habar berdi. Ýokarda beýan edilenler esasynda Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 80-nji we “Türkmenistanyň Mejlisi hakynda” Kanunyň 8-nji maddasyna laýyklykda, “Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň ygtyýarlyklaryny ykrar etmek hakynda” Türkmenistanyň Mejlisiniň kararynyň taslamasy taýýarlanyldy. Hödürlenen resminama deputatlar tarapyndan biragyzdan kabul edildi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow maslahaty dowam edip, Mejlisiň täze saýlanan deputatlaryny saýlawlarda gazanan üstünlikleri bilen tüýs ýürekden gutlady hem-de saýlawçylaryň bildiren ynamyny ödäp, uly abraýa eýe bolmaklaryny arzuw etdi.

Soňra Mejlisiň altynjy çagyrylyşynyň deputatlar düzüminiň ýolbaşçysy G.Mämmedowa söz berildi. Ol türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowa hem-de hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowa hemmetaraplaýyn goldawy, altynjy çagyrylyşyň deputatlar düzüminiň öňünde goýlan wezipeleri ýerine ýetirmegi babatda döredilen şertler we mümkinçilikler üçin tüýs ýürekden hoşallyk bildirip, ähli bilimini hem-de toplan tejribesini ulanyp, mundan beýläk-de eziz Watanymyzyň gülläp ösmeginiň bähbidine tutanýerli zähmet çekjekdigine ynandyrdy.

Döwlet Baştutanymyzyň belleýşi ýaly, türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň tagallalary bilen Türkmenistanyň Mejlisiniň işi täze derejelere ýetirildi. Döwlet Baştutanymyz G.Mämmedowa hem-de Türkmenistanyň Mejlisiniň altynjy çagyrylyşynyň deputatlaryna hukuk özgertmelerini geçirmäge goşan goşantlary üçin minnetdarlyk bildirdi.

***

Döwlet Baştutanymyz ýygnananlara ýüzlenip, Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ýurdumyzda amala aşyrylýan giň gerimli özgertmeleriň netijesinde syýasatda, ykdysadyýetde, medeni-durmuş ugurlarynda uly ösüşleriň gazanylýandygyny belledi. Türkmenistanyň ynsanperwerlik, parahatçylyk söýüjilik ýörelgelerine esaslanýan içeri we daşary syýasaty üstünlikli durmuşa geçirilýär. Garaşsyz, hemişelik Bitarap döwletimiziň demokratik we hukuk esaslarynyň pugtalandyrylmagy, milli hukuk binýadynyň yzygiderli kämilleşdirilmegi «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasynda» we beýleki kabul edilen maksatnamalarda kesgitlenen wezipeleriň üstünlikli durmuşa geçirilmeginiň möhüm şertleri bolup durýar diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow nygtady.

Türkmenistanda adamyň we raýatyň Konstitusiýada hem-de kanunlarda kepillendirilen hukuklaryny, azatlyklaryny goramak biziň alyp barýan döwlet syýasatymyzyň baş maksady bolup durýar. Şunuň bilen baglylykda, bu işleriň kanunçylyk binýadyny kämilleşdirmek ýurduň kanun çykaryjy edarasynyň esasy wezipeleriniň biri bolmaly. Şunuň bilen baglylykda, raýat-hukuk gatnaşyklaryny kämilleşdirmek maksady bilen, häzirki döwrüň talaplaryndan we oňyn halkara tejribeden ugur alyp, Türkmenistanyň Raýat kodeksiniň täze rejelenen görnüşini taýýarlamak zerur bolup durýar. Türkmenistanyň Administratiw hukuk bozulmalary hakynda kodeksine we beýleki kodekslere üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek boýunça işler alnyp barylmalydyr.

Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň 134-nji maddasyna laýyklykda, Türkmenistanyň ykdysadyýetiniň bazar gatnaşyklary ýörelgelerine esaslanýandygyny göz öňünde tutup, bu ugurdaky kanunçylygy hem kämilleşdirmek möhümdir diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Bellenilişi ýaly, Watanymyza, döwletimize, halkymyza wepaly, watansöýüjilik ruhunda terbiýelenen, ahlak taýdan durnukly, sagdyn pikirli hem-de hünär taýdan kämil harby gullukçylary kemala getirmek we olaryň hukuk goraglylygyny kämilleşdirmek maksady bilen, «Harby gullukçylaryň hukuk ýagdaýy hakynda» we «Harby borçlulyk we harby gulluk hakynda» Türkmenistanyň Kanunlaryna täzeden seretmek wajypdyr.

Milli ykdysadyýetimiziň pudaklarynyň ykdysady we maliýe görkezijilerinden ugur alnyp, geljek ýylda amala aşyrylmaly işleriň ykdysady hasaplamalaryny edip, «Türkmenistanyň 2024-nji ýyl üçin Döwlet býujeti hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasyny işläp taýýarlamak boýunça işlere häzirki wagtdan taýýarlyk görmek zerurdyr diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow nygtady.

Döwlet býujetine seredilende, milli ykdysadyýetimiziň ähli pudaklarynda durnukly ösüş depginlerini üpjün etmek, goşmaça iş orunlaryny döretmek we zähmet haklaryny yzygiderli ýokarlandyrmak, ilatyň durmuş taýdan goraglylygyny berkitmek, halkyň ýaşaýyş derejesini ýokarlandyrmaga gönükdirilen maksatnamalary durmuşa geçirmek bilen bagly wezipelere üns berilmelidir. Döwlet serişdelerini aýawly ulanmak, býujet-salgyt, pul-karz gatnaşyklaryny düzgünleşdirýän kanunçylyk namalaryny işläp taýýarlamak esasy maksatlaryň hatarynda kesgitlenildi. Aýdylanlary nazara alyp, işewürlik gurşawyny gowulandyrmaga, telekeçilik işini höweslendirmäge, maliýe durnuklylygyny üpjün etmäge, gazna bazaryny ösdürmäge hem-de bäsleşikli bazar gurşawyny döretmäge gönükdirilen kadalar bilen bagly «Salgytlar hakynda» Türkmenistanyň Bitewi kanunyna, Türkmenistanyň Gümrük kodeksine, beýleki kanunlara döwrebap üýtgetmeleri we goşmaçalary girizmek zerur bolup durýar diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy.

«Paýdarlar jemgyýetleri hakynda», «Kiçi we orta telekeçiligi döwlet tarapyndan goldamak hakynda», «Daşary ykdysady iş hakynda», «Gymmatly kagyzlar bazary hakynda» Türkmenistanyň Kanunlaryny döwrebaplaşdyrmak boýunça işleri dowam etdirmek möhümdir. Çykyşynyň dowamynda hormatly Prezidentimiz Halkara Zähmet Guramasynyň esasy kadalaşdyryjy namalaryndan gelip çykýan düzgünleri Türkmenistanyň zähmet kanunçylygyna ornaşdyrmak, zähmet gatnaşyklaryny kämilleşdirmek we zähmet şertlerini gowulandyrmak, işgärleriň konstitusion zähmet hukuklaryny kepillendirmek maksady bilen, «Türkmenistanyň Zähmet kodeksine üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň taslamasyny işläp taýýarlamagyň maksadalaýykdygyny belledi.

Ösüp gelýän ýaş nesilleri durmuş taýdan goldamak, çagalaryň saglygynyň dikeldilmegine ýardam bermek, olaryň bagtyýar durmuşda ýaşamagyny üpjün etmek hem-de olarda Watana wepalylyk, ruhubelentlik, arassa ahlaklylyk, ynsanperwerlik, halallyk ýaly häsiýetleri kemala getirmek üçin amatly şertleri döretmek boýunça uly işler durmuşa geçirilýär. Bellenilişi ýaly, howandarlyga mätäç çagalaryň jemgyýetiň we döwletiň durmuşyna doly gatnaşmaga bolan hukuklarynyň durmuşa geçirilmegine ýardam bermek, olary durmuş taýdan goramagyň goşmaça kepilliklerini bellemek biziň ynsanperwer syýasatymyzyň möhüm ugrudyr. Şunuň bilen birlikde, Türkmenistanyň Maşgala kodeksine, raýat ýagdaýynyň namalary hakynda kanunçylyga hem täzeden seretmegiň maksadalaýyk boljakdygy nygtaldy.

Ýurdumyz uglewodorod çig malynyň dünýäde ägirt uly gorlaryna eýe bolmak bilen, senagaty ýokary tehnologiýalar bilen üpjün etmek, daşary ýurt maýa goýumlaryny çekmek arkaly ýurduň ykdysadyýetini depginli ösdürmek meselesini esasy orunda goýýar diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow belledi. Bu ugurda durmuşa geçirilýän işleriň hukuk binýadyny döwrüň talaplaryna laýyk getirmek bilen baglylykda, «Daşary ýurt maýa goýumlary hakynda» we «Uglewodorod serişdeleri hakynda» Türkmenistanyň Kanunlaryny kämilleşdirmek maksadalaýyk bolar.

Garaşsyz Watanymyzda milli däp-dessurlarymyzy, taryhymyzy, milli mirasymyzy, şol sanda milli taryhy-medeni mirasyň obýektlerini goramak, olary bütin dünýä ýaýmak bilen bir hatarda, geljekki nesillere ýetirmek ugrunda maksatnamalaýyn işler alnyp barylýar. Bu ugurda ýurdumyz halkara guramalar bilen hyzmatdaşlygy ýokary derejede ýola goýdy. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz «Milli taryhy-medeni mirasyň obýektlerini goramak hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna degişli üýtgetmeleriň we goşmaçalaryň girizilmeginiň maksadalaýyk boljakdygyny nygtady.

Şunuň bilen birlikde, ýurdumyzda Gündogaryň beýik akyldary we nusgawy şahyry Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllygyny dabaraly bellemek, Magtymguly Pyragynyň baý we gymmatly edebi mirasyny şöhratlandyrmak, bu şanly senäni dabaralandyrmak maksady bilen, «Magtymguly Pyragynyň 300 ýyllygyna» atly Türkmenistanyň ýubileý medalyny döretmek hakynda» Türkmenistanyň Kanunyny işläp taýýarlamagyň we kabul etmegiň beýik akyldaryň mertebesini beýgeltmekde uly iş boljakdygy aýdyldy.

Ýurdumyzda alnyp barylýan giň gerimli özgertmelerde oba hojalyk pudagyna hem möhüm orun degişlidir. Bu özgertmeler oba hojalyk pudagynyň netijeliliginiň ýokarlandyrylmagyny, ýer we suw serişdeleriniň netijeli peýdalanylmagyny, ýurdumyzyň azyk garaşsyzlygynyň üpjün edilmegini, ýerli önümleriň öndürilişini we Diýarymyzyň eksport kuwwatynyň artdyrylmagyny maksat edinýär diýip, hormatly Prezidentimiz sözüni dowam etdi. Tebigy baýlyklary rejeli peýdalanmak, täze tehnologiýalary ornaşdyrmak, ekologik howpsuzlygy üpjün etmek Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň esasy ugurlarynyň birine öwrüldi. «Gidrometeorologiýa işi hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň rejelenen görnüşiniň işlenip taýýarlanylmagy, «Daýhan hojalygy hakynda» Türkmenistanyň Kanunyna degişli üýtgetmeleriň we goşmaçalaryň girizilmegi gaýragoýulmasyz wezipeleriň hatarynda görkezildi.

Bellenilişi ýaly, döwletimiziň oňyn Bitaraplyk, parahatçylyk söýüjilik, hoşniýetli goňşuçylyk, netijeli halkara hyzmatdaşlyk ýörelgelerine esaslanýan daşary syýasaty rowaçlyga beslenýär. Ýurdumyz sebitiň we yklymyň möhüm meseleleriniň çözgüdini işläp taýýarlamakda, dünýä döwletleriniň tagallalaryny birleşdirmekde işjeň we oňyn başlangyçlary öňe sürýär, Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmekde özüniň saldamly goşandyny goşýar.

Häzirki wagtda Türkmenistan döwletimiziň ençeme halkara şertnamalara, ylalaşyklara we konwensiýalara goşulmagy bilen, olarda beýan edilen halkara hukuk kadalary milli kanunçylygymyza ornaşdyryldy diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy we ýurdumyzyň dünýä döwletleri we abraýly guramalar bilen hyzmatdaşlygyny giňeltmek üçin geljekde-de bu işleri has-da kämilleşdirmegiň we giňeltmegiň wajypdygyny belledi. Dünýä döwletleri ýurdumyz bilen ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy ýola goýmaga uly gyzyklanma bildirýärler. Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzyň daşary syýasat işini, halkara gatnaşyklarynyň şertnama-hukuk binýadyny kanunçylyk taýdan üpjün etmek boýunça alnyp barylýan işleri yzygiderli dowam etdirmegiň wajypdygyna üns berildi.

Şu işler bilen bir hatarda, ýurdumyzyň daşary syýasy gatnaşyklaryny parlament diplomatiýasynyň üsti bilen dünýä ýaýmak üçin Türkmenistanyň Mejlisi dünýä döwletleriniň parlamentleri hem-de abraýly halkara guramalar bilen gatnaşyklaryny yzygiderli berkitmelidir diýip, hormatly Prezidentimiz nygtady we bu ugurda parlamentara dostluk toparlarynyň, ugurdaş komitetleriň, ýaş parlamentarileriň, zenan parlamentarileriň arasynda özara tejribe alyşmak üçin hyzmatdaşlygyň täzeçe iş usullarynda ýola goýulmagynyň maksadalaýyk boljakdygyny belledi. Şeýle hem Türkmenistanyň Mejlisiniň wekilleri halkara derejede geçirilýän maslahatlara, parlament meýdançalarynda guralýan forumlara işjeň gatnaşmak bilen, şeýle çäreleri ýurdumyzda-da guramak we geçirmek babatda zerur işleri alyp barmalydyrlar diýip, döwlet Baştutanymyz aýtdy. Munuň özi parlament işini guramaga we kanun çykaryjylyk işinde tejribe alyşmaga, ýurdumyzyň oňyn başlangyçlaryny dünýä jemgyýetçiligine ýetirmäge amatly mümkinçilik berer.

«Türkmenistanyň Saýlaw kodeksine üýtgetmeler we goşmaçalar girizmek hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň, şeýle hem «Saýlawçylaryň bitewi döwlet reýestri hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň taslamalaryny taýýarlamak, «Döwlet häkimiýetiniň ýerli wekilçilikli edaralary hakynda», «Ýerine ýetiriji häkimiýetiň ýerli edaralary hakynda», «Ýerli öz-özüňi dolandyryş hakynda» Türkmenistanyň Kanunlaryny kämilleşdirmek ileri tutulýan meýilnamalaryň hatarynda görkezildi.

Türkmenistanyň Konstitusiýasynyň esas goýujy ýörelgelerinden, ýurdumyzyň Hökümeti tarapyndan kabul edilen maksatnamalardan we Kararlardan gelip çykýan wezipelerden ugur alnyp, üstümizdäki ýylda hem ýurdumyzyň milli ykdysadyýetini ösdürmek, halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmak boýunça öňde goýlan wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilmegine kanunçylyk taýdan oňyn şertleri döretmäge uly üns bermek zerurdyr diýip, hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow sözüni dowam etdi we bu ugurda kanunlar maksatlaýyn, pudaklaýyn we sebitleýin maksatnamalardan, döwletimiziň milli ykdysadyýetiniň pudaklarynyň ykdysady we maliýe görkezijilerinden ugur alnyp işlenilip taýýarlanylmalydyr diýip belledi.

Döwlet Baştutanymyz çykyşyny jemläp, Türkmenistanyň Mejlisiniň geljekde-de öz işini jemgyýetimiz we döwletimiz üçin örän möhüm bolan wezipeleridir meseleleri çözmäge gönükdirip, ýokary netijeleri gazanjakdygyna berk ynam bildirdi we hemmelere berk jan saglyk, maşgala abadançylygyny, ata Watanymyzyň at-abraýyny has-da belende götermek ugrunda alyp barjak işlerinde uly üstünlikleri arzuw etdi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň çykyşy ruhubelentlik bilen diňlenildi hem-de şowhunly el çarpyşmalar bilen garşylanyldy.

Şunlukda, Türkmenistanyň Mejlisiniň ýedinji çagyrylyşynyň birinji maslahaty ýapyk diýip yglan edildi. Maslahat Türkmenistanyň Döwlet senasynyň ýaňlanmagy bilen jemlendi.

Döwlet Baştutanymyz ýygnananlar bilen hoşlaşyp, bu ýerden ugrady.

***

Şu gün Türkmenistanyň Mejlisiniň ýedinji çagyrylyşynyň birinji maslahatynyň jemlerine bagyşlanan maslahat geçirildi.

Maslahatda çykyş edenler 2023-nji ýylyň 26-njy martynda geçirilen Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlarynyň, welaýat, etrap we şäher halk maslahatlarynyň, Geňeşleriň agzalarynyň saýlawlarynyň ýurdumyzda ýaýbaňlandyrylan giň gerimli özgertmeleri durmuşa geçirmekde ýokary raýatlyk işjeňliginiň subutnamasyna öwrülendigini bellediler. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow deputatlar düzüminiň öňünde eden maksatnamalaýyn çykyşynda kanunçylygy mundan beýläk-de kämilleşdirmek, durmuşa geçirilýän milli maksatnamalaryň hukuk esaslaryny pugtalandyrmak boýunça ýakyn geljek üçin anyk wezipeleri kesgitledi.

Maslahata gatnaşyjylar Türkmenistanyň Mejlisiniň saýlanan deputatlarynyň aglabasynyň ýaş nesliň wekilleridigini bellediler. Munuň özi ýurdumyzda ýaşlar baradaky döwlet syýasatynyň üstünlikli durmuşa geçirilýändigine, ýaşlaryň jemgyýetde özlerini ykrar etdirmekleri, olaryň möhüm syýasy, ykdysady, durmuş özgertmelerini amala aşyrmaga gatnaşmagy üçin zerur şertleriňdir kepillikleriň döredilýändigine şaýatlyk edýär. Hormatly Prezidentimiziň çuň mazmunly çykyşynda kesgitlenen wezipeleri çözmek üçin Türkmenistanyň Mejlisi tarapyndan «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasynda» kesgitlenen wezipeleriň kanunçylyk-hukuk taýdan üpjün edilmegi boýunça zerur işler geçiriler.

Maslahatyň ahyrynda Türkmenistanyň Mejlisiniň deputatlary uly ynamy ödemek üçin tutanýerli zähmet çekjekdiklerine, Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwrüniň belent maksatlaryna ýetmegiň bähbidine ähli güýç-gaýratlaryny, bilimlerini gaýgyrmajakdyklaryna ynandyrdylar.

Şu gün paýtagtymyzda türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň gatnaşmagynda ýakyn ýyllarda ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamynyň köpugurly düzüminiň üstüni ýetirjek döwrebap lukmançylyk desgalarynyň birbada üçüsiniň düýbüni tutmak dabaralary boldy. Bu lukmançylyk desgalarynyň — Halkara onkologiýa ylmy-kliniki merkeziniň, Stomatologiýa merkeziniň we Halkara pediatriýa merkeziniň gurluşyklaryna hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň şu ýylyň fewralynda gol çeken degişli Kararlaryna laýyklykda badalga berildi. Döwrebap lukmançylyk desgalaryny gurmak baradaky çözgüt ýurdumyzda halkymyzyň we her bir raýatyň saglygynyň pugtalandyrylmagyna berilýän uly ünsüň nobatdaky aýdyň subutnamasydyr. Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe raýatlaryň bähbitleriniň goralmagy döwlet syýasatynyň ileri tutulýan ugurlarynyň biridir.

Türkmen halkynyň Milli Lideri, Halk Maslahatynyň Başlygy, Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň akademigi, lukmançylyk we ykdysady ylymlaryň doktory, professor, düýpli ylmy işleriň awtory Gurbanguly Berdimuhamedowyň gönüden-göni gatnaşmagynda işlenip taýýarlanylan “Saglyk” Döwlet maksatnamasynyň yzygiderli durmuşa geçirilmegi milli saglygy goraýyş ulgamyny dünýä ölçegleriniň ýokary derejesine çykarmaga, ilata hödürlenilýän hyzmatlaryň görnüşlerini we hilini ýokarlandyrmaga mümkinçilik berdi. Pudagyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmak, ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlamak, adamlaryň saglygyny dikeltmäge gönükdirilen öňüni alyş çärelerini güýçlendirmek, jemgyýetde sagdyn durmuş ýörelgelerini berkarar etmek üçin şertleri döretmek, bedenterbiýäni we sporty giňden wagyz etmek ýurdumyzyň saglygy goraýyş we derman senagaty ulgamyny ösdürmekde möhüm wezipeler hökmünde kesgitlenildi. Bu ugurda alnyp barylýan giň gerimli işleriň çäklerinde saglygy goraýyş ulgamynyň düzümleriniň döwrebaplaşdyrylmagyna uly ähmiýet berilýär. Ýurdumyzyň ähli künjeklerinde tutuş Merkezi Aziýa sebitinde deňi-taýy bolmadyk döwrebap anyklaýyş we sagaldyş merkezleri, halkara ölçeglere laýyk gelýän hassahanalardyr şypahanalar, ýerli çig mallardan derman serişdelerini we lukmançylyk maksatly önümleri öndürýän kärhanalar gurulýar.

Innowasion tehnologiýalaryň hem-de dünýä belli kompaniýalaryň öňdebaryjy enjamlarynyň işjeň ornaşdyrylmagy, ugurdaş edaralaryň giň ulgamy we olaryň hünärmenleriniň dünýäniň iri lukmançylyk merkezlerinde hünär taýýarlyklaryny geçmegi gysga wagtyň içinde ilata hödürlenilýän lukmançylyk hyzmatlarynyň ýokary derejesini üpjün etmäge, keselçiligi pese düşürmäge we ilatyň ortaça ömür dowamlylygyny artdyrmaga mümkinçilik berýär. Sebäbi halkyň saglygy diňe bir ýurduň baş baýlygy bolman, eýsem, türkmenistanlylaryň häzirki we geljek nesilleriniň röwşen geljeginiň berk binýadydyr. Bir söz bilen aýdylanda, ýurdumyzyň kämil we ýokary derejeli saglygy goraýyş ulgamyny döretmek boýunça alnyp barylýan toplumlaýyn işler “Döwlet adam üçindir!” diýen ýörelgäni baş şygar edinýän durmuş ugurly syýasatymyzyň aýdyň beýanydyr. Nobatdaky döwrebap lukmançylyk desgalarynyň gurluşygyna badalga berilmegi hem munuň ýene-de bir subutnamasy boldy.

Ministrler Kabinetiniň şu ýylyň iki aýynda halk hojalygynyň pudaklarynda ýerine ýetirilen işleriň jemlerine bagyşlanyp geçirilen mejlisinde döwlet durmuşyna degişli birnäçe möhüm meselelere garaldy. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow dünýäde emele gelen häzirki ýagdaýy seljerip, maliýe-ykdysadyýet toplumynda durmuşa geçirilýän çäreleri işjeňleşdirmek babatda görkezmeleri berdi. Şeýle hem döwlet Baştutanymyz ministrlikleriň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň Önümçilik meýilnamalarynyň ýerine ýetirilişini yzygiderli esasda seljermegi we berk gözegçilikde saklamagy tabşyrdy. Şunda ýurdumyzyň mundan beýläk-de sazlaşykly ösüşi bilen baglanyşykly meseleleriň çözgüdini üpjün etmäge aýratyn üns çekildi.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow mejlisde iki aýyň jemleriniň Garaşsyz döwletimiziň sazlaşykly ösýändigini görkezýändigini, şunda jemi içerki önümiň ösüş depgininiň 6,2 göterim derejesinde saklanýandygyny belledi. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz gazanylan netijeleri saklap galmak bilen çäklenmän, eýsem, olary artdyrmagyň zerurdygyny nygtady. Şoňa görä-de, ýurdumyzy 2023-nji ýylda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyny, beýleki kabul edilen maksatnamalarydyr meýilnamalary durmuşa geçirmegiň üstünde netijeli işlemek, amala aşyrylýan ähli taslamalaryň we toplumlaýyn özgertmeleriň yzygiderli durmuşa geçirilişini üns merkezinde saklamak möhümdir.

Döwlet Baştutanymyz durmuşa geçirilýän özgertmeler maksatnamalarynyň we meýilnamalarynyň amala aşyrylmagy bilen bir hatarda, olaryň durmuş ugurly bolmagyna ünsi çekýär. Halkymyzyň abadançylygynyň, amatly ýaşaýşynyň yzygiderli ösdürilmeginiň üpjün edilmegi häzirki döwürde Diýarymyzda ýaýbaňlandyrylan düýpli özgertmeleriň möhüm bölegidir. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, durmuş ulgamy Garaşsyz, Bitarap Türkmenistanyň döwlet syýasatynyň esasy ugrudyr. Ýurdumyzyň bar bolan ägirt uly mümkinçiliklerini durmuşa geçirmek ykdysady we durmuş ugurlarynyň durnukly ösüşi bilen berk baglanyşyklydyr. Milli ykdysadyýetimizde özgertmeleri amala aşyrmak, onuň tapgyrlaýyn esasda bazar gatnaşyklaryna geçirilmegini üpjün etmek, sanlylaşdyrmak we ýokary tehnologiýaly binýady berkitmek, senagat pudagyna ägirt uly maýa goýum serişdelerini gönükdirmek halkymyzyň ýaşaýyş-durmuş derejesini ýokarlandyrmak boýunça wezipeleriň üstünlikli ýerine ýetirilmegi bilen utgaşyklylykda alnyp barylýar. Şu maksada ýetmek üçin Türkmenistanda ägirt uly köpugurly işler amala aşyrylýar. Şol işler anyk netijesini hem berýär. Häzir dünýäde emele gelen çylşyrymly ýagdaýlara garamazdan, ýurdumyz sazlaşykly ösüşini dowam etdirýär. Geçen iki aýyň jemleri boýunça jemi içerki önümiň görkezijileri ykdysadyýetimiziň durnukly ösüşiniň aýdyň netijesidir. Bu bolsa kabul edilen maksatnamalary üstünlikli durmuşa geçirmäge, bilim, ylym, medeniýet, saglygy goraýyş, ýaşaýyş jaýlaryny gurmak we jemagat hojalygy ulgamlaryna gönükdirilýän maýa goýumlary yzygiderli artdyrmaga mümkinçilik berýär.

Şäherleriň we beýleki ilatly ýerleriň düzümini toplumlaýyn kämilleşdirmäge, raýatlarymyzy ähli amatlyklary bolan ýaşaýyş jaýlary bilen üpjün etmäge gönükdirilen täzeçil şähergurluşyk konsepsiýasy döwlet Baştutanymyzyň başlangyjy bilen durmuşa geçirilýän strategiýanyň möhüm ugurlarynyň biridir. Paýtagtymyzda hem-de tutuş ýurdumyzda bar bolan ýaşaýyş jaý gaznasyny döwrebaplaşdyrmak bilen bir hatarda, dürli belentlikdäki, şol sanda ähli amatlyklary özünde jemleýän kottej görnüşli jaýlar guruldy we olaryň gurluşygy dowam etdirilýär. Bu bolsa raýatlaryň ýokary hil talaplaryna bolşy ýaly, ýaşaýjylaryň şahsy isleglerine laýyk gelýän jaýlary saýlamaga bolan şertleriň has-da artmagyna mümkinçilik berýär.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow golaýda ýurdumyzy 2023-nji ýylda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasyny we Türkmenistanyň şu ýyl üçin maýa goýum Maksatnamasyny tassyklady. Olarda “Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasynda”, “Türkmenistanyň Prezidentiniň ýurdumyzy 2022 — 2028-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Maksatnamasynda”, şeýle-de «Türkmenistanyň Prezidentiniň obalaryň, şäherçeleriň, etraplardaky şäherleriň we etrap merkezleriniň ilatynyň ýaşaýyş-durmuş şertlerini özgertmek boýunça 2028-nji ýyla çenli döwür üçin Milli maksatnamasynda» kesgitlenen wajyp wezipeler öz beýanyny tapdy.

Ykdysadyýet ulgamyndaky döwlet syýasaty we türkmen halkynyň Milli Lideri, Halk Maslahatynyň Başlygy Gurbanguly Berdimuhamedowyň başyny başlan, Arkadagly Serdarymyz tarapyndan üstünlikli amala aşyrylýan düýpli özgertmeler ulgamy ylmy çemeleşmelere, hojalygy sowatly dolandyrmak we meýilnamalaşdyrmak ýörelgelerine esaslanýar. Kabul edilen özgertmeler maksatnamalarynyň, şol sanda Oba milli maksatnamasynyň yzygiderli durmuşa geçirilmegi, şäherleriň we obalaryň abadanlaşdyrylmagy, her ýylda köp sanly täze binalaryň, hususan-da, ýaşaýyş jaýlarynyň açylyp ulanmaga berilmegi durmuş ulgamyny nazarlaýan syýasatyň oňyn netijesidir.

Şunuň bilen baglylykda, ýurdumyzda bilim ulgamynda düýpli özgertmeleriň amala aşyrylýandygyny aýratyn bellemek gerek. Bu bolsa ösüp gelýän ýaş nesilleriň ukyp-başarnyklaryny doly açyp görkezmegi, häzirki zaman ylmyna we saýlap alan hünärine ýetmegi, ýaşlaryň dünýägaraýşynyň giňelmegi, ylym hem-de döredijilik bilen meşgullanmagy üçin amatly şertleri döretmäge mümkinçilik berýär.

Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, ýaşlara bilim-terbiýe bermek ynsanyň ahlak ýörelgeleriniň iň gowy ugurlary bolup durýar. Hut şonuň üçin hem Türkmenistanda bilim ulgamyny hemmetaraplaýyn döwrebaplaşdyrmaga, okuw-usulyýet ugruny kämilleşdirmäge, ugurdaş düzümi, döwrüň talaplaryna laýyk gelýän ylmy-usulyýet we hukuk binýadyny döretmäge gönükdirilen anyk çäreler durmuşa geçirilýär. Durmuşa geçirilýän özgertmeleriň çäklerinde sanly bilim ulgamyny ösdürmegiň Konsepsiýasy, daşary ýurt dillerini okatmagy kämilleşdirmek, sanly ykdysadyýeti ösdürmek boýunça anyk işler yzygiderli amala aşyrylýar.

Umumy orta bilimi kämilleşdirmek bilen bir hatarda, ony hil taýdan täze derejä çykarmaga möhüm ähmiýet berilýär. Halk hojalygynyň dürli pudaklary üçin hünär taýdan taýýarlykly işgärleriň ýetişdirilmegine aýratyn ähmiýet berilýär. Bu meseleler döwletimiziň ýörite we haýsydyr bir ugur boýunça bar bolan talaplaryny nazara almak esasynda çözülýär. Şunuň bilen baglylykda, soňky ýyllarda ýurdumyzyň ýokary okuw mekdeplerinde birnäçe täze ugurlar açyldy we bu ugurdaky işler yzygiderli dowam etdirilýär.

Mekdepleriň we ýokary okuw mekdepleriniň häzirki zaman enjamlary, maglumat-kommunikasiýa tehnologiýalary bilen üpjün edilmegi berilýän bilimiň döwrüň talabyna laýyk gelmegine kömek edýär. Bilim ulgamynyň interaktiw usulda ösdürilmegi ýaşlaryň intellektual kuwwatynyň ösmegine ýardam berýär. Şunuň bilen baglylykda, döwlet Baştutanymyz ösüp gelýän ýaş nesilleriň watansöýüjilik, zähmetsöýerlik, milletiň ýokary ruhy-ahlak gymmatlyklary esasynda terbiýelenilmegine hem-de jemgyýetimiziň durmuşyna işjeň gatnaşmagyna möhüm ähmiýet berýär.

Şeýle hem döwletimizde çagalaryň hemmetaraplaýyn we sazlaşykly ösüşine, mekdebe çenli çagalar edaralarynda terbiýäniň döwrebaplaşdyrylmagyna uly üns berilýär. 2020 — 2025-nji ýyllar üçin niýetlenen, çaganyň irki ösüşi boýunça Milli strategiýada hem-de çaganyň irki ösüşi we onuň mekdebe taýýarlyk derejesini ýokarlandyrmak babatda mekdebe çenli çagalar edaralarynyň işini kämilleşdirmegiň Maksatnamasynda degişli wezipeler kesgitlenildi. Soňky ýyllarda ýurdumyzda täze çagalar baglarynyň onlarçasy ulanmaga berildi. Häzirki wagtda iň körpe raýatlaryň bilim-terbiýeçilik işlerinde döwrebap multimedia tehnologiýalary işjeň ulanylýar.

Ýurdumyzda ylym ulgamynyň ösüşine hem hil taýdan täze itergi berildi. Bu ulgama döwlet tarapyndan berilýän goldaw yzygiderli artdyrylýar. Bu bolsa geljegi uly ylmy barlaglary, synag işlerini we tehnologik işläp taýýarlamalary alyp barmakda möhümdir. Alymlaryň hünärini, işiniň netijeliligini ýokarlandyrmak, ylmy barlaglaryň gerimini giňeltmek hem-de netijelerini önümçilige ornaşdyrmak üçin ähli zerur şertler döredilýär. Ylmy edaralaryň we ýokary okuw mekdepleriniň maddy-enjamlaýyn binýady pugtalandyrylýar, olaryň işine täzeçil usullar ornaşdyrylýar. Şol sanda internetiň we elektron kitaphanalaryň üsti bilen dünýäniň maglumat binýadyna bolan elýeterlilik üpjün edilýär.

Dünýäniň iri ylym-bilim merkezleri, halkara guramalar we gaznalar bilen ýola goýulýan hyzmatdaşlyk has-da işjeňleşdirildi, täze mazmun bilen baýlaşdyryldy. Bu ugurda amala aşyrylýan işler milletiň aň-bilim kuwwatynyň doly durmuşa geçirilmegine gönükdirilendir. Bu bolsa Watanymyzy ösüşiň täze derejelerine çykarmakda möhüm şert bolup durýar.

Ýurdumyzyň saglygy goraýyş ulgamyny mundan beýläk-de kämilleşdirmek we ösdürmek bilen baglanyşykly meseleler döwlet Baştutanymyzyň hemişe üns merkezinde saklanylýar. “Il saglygy — ýurt baýlygy” diýen paýhasly jümle Türkmenistanyň döwlet syýasatynda giň möçberli we maksatnamalaýyn özgertmeleriň amala aşyrylmagynda öz beýanyny tapýar.

Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy, ýurdumyzyň Ylymlar akademiýasynyň akademigi, lukmançylyk ylymlarynyň doktory, professor Gurbanguly Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda işlenip taýýarlanylan hem-de Arkadagly Serdarymyz tarapyndan üstünlikli durmuşa geçirilýän “Saglyk” Döwlet maksatnamasy saglygy goraýyş ulgamyny hil taýdan täze derejä çykarmaga mümkinçilik berdi. Soňky ýyllarda paýtagtymyzda we ýurdumyzyň welaýatlarynda döwrebap hassahanalar, dürli lukmançylyk, sagaldyş-dynç alyş ugurly edaralar guruldy we olaryň gurluşygy dowam etdirilýär. Bu düzümleriň hemmesi öňdebaryjy enjamlar we täzeçil tehnologiýalar bilen enjamlaşdyrylýar. Şunda ýokary hünärli işgärleriň taýýarlanylmagyna, pudaklaýyn ylmyň höweslendirilmegine möhüm ähmiýet berilýär. Şunuň netijesinde, Türkmenistanyň ähli ilatyna ýokary derejeli we halkara ölçeglere laýyk gelýän lukmançylyk hyzmatlaryny almaga mümkinçilik döredildi.

Ýurdumyzda enäni we çagany goramagyň netijeli ulgamy döredildi. Ýokary tehnologiýaly lukmançylyk ulgamy işjeň ösdürilýär. Dünýäniň öňdebaryjy hassahanalary we ylmy-barlag merkezleri bilen özara bähbitli hyzmatdaşlyk ýola goýuldy. Ýerli çig mallardan ýokary hilli dermanlyk serişdeleri, ýörite maksatly beýleki önümler öndürilýär. Şunuň bilen birlikde, Türkmenistanda sagdyn durmuş ýörelgeleriniň berkidilmegine, ilatyň, ilkinji nobatda, ýaşlaryň bedenterbiýe we sport bilen meşgullanmagyna uly ähmiýet berilýär.

Döwletimiz sport-sagaldyş düzüminiň ösdürilmegine, halkara ölçeglere gabat gelýän ugurdaş desgalaryň gurluşygyna ägirt uly maýa serişdelerini gönükdirýär. Şeýle hem döwrebap enjamlar bilen üpjün edilen sport desgalary, meýdançalar we ýüzüş howuzlary mekdep okuwçylarynyň, ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň we çagalar baglarynda terbiýelenilýän çagalaryň hyzmatyndadyr. Häzirki wagtda köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş hem-de sport hereketi giň gerime we uzak möhletleýin umumymilli häsiýete eýe boldy. Ýokary netijeli sportuň ösdürilmegine hil taýdan täze itergi berildi. Munuň özi Türkmenistanyň Konstitusiýasynda jemgyýetimiziň we döwletimiziň iň ýokary gymmatlygy hökmünde kesgitlenen adamlaryň saglygy, abadançylygy hakyndaky aladanyň aýdyň subutnamasydyr.

Milli medeniýetimizi ösdürmek hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän syýasatynyň esasy ugurlarynyň hataryndadyr. Milletiň özboluşly medeni-taryhy mirasyna hem-de gadymy ruhy gymmatlyklaryna esaslanýan täze taryhy döwrüň meýilleri hem-de wezipeleri bu ugurda bir bitewi sazlaşygy emele getirýär. Ynsanperwer ulgamdaky netijeli gatnaşyklar ösdürilýär. Bu bolsa Türkmenistanyň daşary ýurtlar we abraýly halkara guramalar bilen netijeli hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmakda möhüm orny eýeleýär.

Aýlyk haklarynyň, pensiýalaryň, döwlet kömek pullarynyň we talyp haklarynyň yzygiderli ýokarlandyrylmagynyň hem-de hususy başlangyçlara goldaw bermegiň, beýleki oňyn çäreleriň hasabyna ilatyň girdejileriniň artmagy döwlet Baştutanymyzyň durmuş ulgamyny nazarlaýan strategiýasynyň oňyn netije berýändiginiň subutnamasydyr. Türkmenistanda telekeçiligi we onuň önümçilik ulgamyny ösdürmek üçin amatly şertler döredildi. Häzirki zaman bazar mehanizmlerini giňden ornaşdyrmagyň hasabyna milli ykdysadyýetimizde hususyýetçiligiň paýyny artdyrmak döwlet Baştutanymyzyň kesgitlän möhüm wezipeleriniň hataryndadyr.

Kiçi we orta telekeçiligiň hem-de onuň halk hojalygynyň dürli pudaklarynda ýerine ýetirýän işleriniň höweslendirilmegi täze iş orunlarynyň döredilmegini maksat edinýär. Bu bolsa ilatyň iş bilen üpjün edilmegi, halkymyzyň abadançylygynyň ýokarlandyrylmagy ýaly wajyp wezipeleriň oňyn çözülmegine ýardam berýär.

Mahlasy, ýurdumyzy ösüşiň täze derejelerine çykarmak maksady bilen durmuşa geçirilýän ähli işler döwlet Baştutanymyzyň alyp barýan syýasatynyň durmuş ugrunyň ösdürilmegine giň ýol açýar. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň belleýşi ýaly, döwletimiz bu ugra mundan beýläk-de ägirt uly serişdeleri gönükdirer. Şeýlelikde, Watanymyzyň mundan beýläk-de sazlaşykly ösüşini, uzak möhletleýin geljegi nazara almak bilen, halkymyzyň abadan durmuşynyň üpjün edilmegi üçin ygtybarly binýat döredilýär.

Garaşsyz, hemişelik Bitarap Türkmenistan hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň durmuşa geçirýän «Açyk gapylar» we halkara hyzmatdaşlyk syýasatyna pugta eýerip, häzirki döwrüň möhüm meselelerini çözmek, ählumumy parahatçylygy, howpsuzlygy üpjün etmek, sebit we dünýä derejesinde Durnukly ösüş maksatlaryny gazanmak üçin amatly şertleri döretmek boýunça halkara jemgyýetçiligiň tagallalaryna işjeň gatnaşýar we başlangyçlary öňe sürýär. 2023-nji ýylyň birinji aýynda-da şu babatda netijeli işler alnyp baryldy. Ministrlikler we pudaklaýyn dolandyryş edaralary tarapyndan ýurdumyzda, şeýle-de daşary ýurtlarda geçirilen köpugurly çäreleriň hatarynda ikitaraplaýyn hem köptaraplaýyn duşuşyklar, Daşary işler ministrlikleriniň arasyndaky geňeşmeler, işewürlik gepleşikleri, maslahatlar, dürli derejedäki sergilerdir forumlar bar.

Şu ýylyň 8 — 10-njy ýanwary aralygynda Türkmenistanyň parlament wekiliýeti Türkiýäniň Antalýa şäherinde geçirilen Aziýa Parlament Assambleýasynyň 13-nji umumy mejlisine gatnaşdy. Onuň dowamynda biziň döwletimiziň parlament diplomatiýasy arkaly parahatçylygy we howpsuzlygy üpjün etmek babatda ikitaraplaýyn, köptaraplaýyn hyzmatdaşlyga, halkara giňişlikde energiýa, ulag, ekologiýa, medeni-ynsanperwer diplomatiýa ugurlaryndaky hyzmatdaşlyga aýratyn ähmiýet berýändigi bellenildi. Mejlisiň jemleri boýunça Jarnama kabul edildi.

Forumyň çäklerinde Türkiýäniň Beýik Millet Mejlisiniň we Aziýa Parlament Assambleýasynyň Başlygy Mustafa Şentop bilen duşuşyk geçirildi. Onuň dowamynda netijeli pikir alyşmagyň möhümdigi, şeýle çäreleriň parlament diplomatiýasynyň mümkinçiliklerinden has giňişleýin peýdalanmak nukdaýnazaryndan ähmiýetlidigi nygtaldy. Şeýle hem ikitaraplaýyn we köptaraplaýyn görnüşde, şol sanda Aziýa Parlament Assambleýasynyň we Türki döwletleriň Parlament Assambleýasynyň çäklerinde ýurtlarymyzyň arasyndaky köptaraplaýyn hyzmatdaşlygy pugtalandyrmakda parlamentara dialogyň ähmiýeti bellenildi.

9-njy ýanwarda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Eýran Yslam Respublikasynyň daşary işler ministriniň ykdysady diplomatiýa boýunça orunbasary Mahdi Safari bilen duşuşyk geçirildi. Duşuşykda syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer, ýangyç-energetika we üstaşyr ulag ulgamlarynda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň meseleleriniň giň toplumy ara alnyp maslahatlaşyldy.

Şol gün Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda 2023-nji ýylyň “Arkadag Serdarly bagtyýar ýaşlar ýyly” diýlip yglan edilmegine bagyşlanan çäre guraldy. Oňa Türkmenistandaky diplomatik wekilhanalaryň ýolbaşçylary, milli diplomatik gullugyň işgärleri, Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky Ýaşlar guramasynyň wekilleri, institutyň professor-mugallymlary we talyplary gatnaşdylar. Maslahatda çykyş edenler ýaşlaryň döwletimiziň geljegini kesgitlemekde eýeleýän esasy orny, olaryň hukuklarynyň, azatlyklarynyň goralmagy, watançylyk we ynsanperwerlik ruhunda terbiýelenilmelidigi barada aýtdylar. Türkmen ýaşlarynyň halkara hyzmatdaşlyk Strategiýasyny işläp düzmegiň, şeýle hem olaryň daşary ýurtly deň-duşlary bilen dürli ugurlarda, hususan-da, bilim, ylym, medeniýet we sport, parlament diplomatiýasy we halkara syýasat ýaly ugurlarda ylmy-barlag taslamalaryny amala aşyrmagyň wajypdygy nygtaldy.

10-njy ýanwarda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde Gyrgyz Respublikasynyň we Katar Döwletiniň Türkmenistanda täze bellenilen Adatdan daşary we Doly ygtyýarly ilçileri bilen duşuşyklar geçirildi. Onuň dowamynda ikitaraplaýyn hem-de köptaraplaýyn hyzmatdaşlygyň özara gyzyklanma bildirilýän dürli ugurlarynda gatnaşyklaryň pugtalandyrylmagynyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

16-njy ýanwarda Daşary işler ministrliginde Birleşen Milletler Guramasynyň Daşky gurşaw boýunça maksatnamasynyň Ýerine ýetiriji direktory Inger Andersen bilen sanly ulgam arkaly duşuşyk geçirildi. Taraplar Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek ugrunda bilelikdäki taslamalary durmuşa geçirmegiň maksadalaýyk boljakdygyny bellediler we daşky gurşawy goramak, howanyň üýtgemegi, ekologiýa, tebigy baýlyklardan rejeli peýdalanmak boýunça hyzmatdaşlygyň esasy ugurlaryny we geljegini ara alyp maslahatlaşdylar.

Şeýle hem ştab-kwartirasy Aşgabatda ýerleşýän Merkezi Aziýa ýurtlary üçin howanyň üýtgemegi boýunça tehnologiýalaryň sebit merkezini döretmek boýunça Türkmenistanyň başlangyjy beýan edildi. Merkeziň esasy maksady howanyň üýtgemegi babatda sebitiň tehnologik ösüşine goldaw bermekden, Hazar deňziniň howasynyň üýtgemegine uýgunlaşmakdan, onuň türkmen böleginde deňiz giňişligini meýilleşdirmek konsepsiýasyny işläp taýýarlamakdan ybaratdyr.

16-17-nji ýanwarda Türkmenistanyň we Fransiýanyň, 27-nji ýanwarda bolsa Türkmenistanyň we Germaniýanyň Daşary işler ministrlikleriniň arasynda geçirilen syýasy geňeşmelerde syýasy-diplomatik, söwda-ykdysady we medeni-ynsanperwer ulgamlarda ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygy ösdürmegiň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Duşuşyklarda Türkmenistanyň Fransiýa, Germaniýa bilen, şol sanda sebit we halkara düzümleriň, hususan-da, BMG-niň çäklerinde netijeli hyzmatdaşlygy bilen bagly meselelere garaldy. Parlamentara gatnaşyklaryň mundan beýläk-de ösdürilmegine aýratyn üns çekildi, ekologiýa we daşky gurşawy goramak, arheologiýa we muzeý işi, bilim, saglygy goraýyş ulgamlarynda ylalaşyklary bilelikde amala aşyrmagyň möhümdigi bellenildi.

19-njy ýanwarda paýtagtymyzdaky Söwda-senagat edarasynyň mejlisler zalynda geçirilen Türkmen-rus işewürlik maslahaty Türkmenistan bilen Russiýa Federasiýasynyň arasynda netijeli hyzmatdaşlygy ösdürmegiň ýolunda nobatdaky möhüm ädim boldy. Işewürlik duşuşygyna gatnaşmak üçin Russiýanyň Hökümetiniň Başlygy Mihail Mişustiniň ýolbaşçylygyndaky wekiliýet Aşgabada geldi. Wekiliýetiň düzümindäki ýokary wezipeli myhmanlaryň hatarynda RF-niň Tatarystan Respublikasynyň Prezidenti Rustam Minnihanow we Russiýa Federasiýasynyň beýleki sebitleriniň birnäçesiniň ýolbaşçylary hem bar.

Şeýle hem Hökümet düzümleriniň ýolbaşçylary we esasy hünärmenleri, ministrlikleriň, döwlet edaralarynyň, täjirçilik däl guramalaryň, ýokary okuw mekdepleriniň, ykdysadyýetiň dürli ulgamlarynda işleýän iri kompaniýalaryň, kärhanalaryň ýolbaşçylary dostlukly ýurduň wekiliýetiniň düzüminde ýurdumyza geldiler. Forumyň çäklerinde iki ýurduň birnäçe ministrlikleriniň we pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň arasynda duşuşyklar geçirildi. Olaryň dowamynda dürli ulgamlarda, şol sanda senagat kooperasiýasy we gurluşyk önümçiligi, innowasiýa-maglumat tehnologiýalary, ulag-logistika, energetika ulgamlarynda netijeli gatnaşyklary mundan beýläk-de giňeltmegiň meselelerine, bilim we medeniýet edaralarynyň ugry boýunça hyzmatdaşlygyň meselelerine garaldy, derman senagaty, lukmançylyk ulgamlarynda, obasenagat toplumy we beýleki pudaklarda özara bähbitli hyzmatdaşlygy pugtalandyrmagyň mümkinçilikleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

Bellenilişi ýaly, aýratyn ykdysady zolaklary, senagat we tehnoparklary, inženerçilik, ylmy-barlag merkezlerini döretmek, nano we IT tehnologiýalary ösdürmek, kompozit serişdeleriniň, robot tehnikalarynyň önümçiligini ýola goýmak ýaly ugurlarda tejribe alyşmak üçin giň mümkinçilikler açylýar. 20-nji ýanwarda paýtagtymyzdaky “Ýyldyz” myhmanhanasynda dürli görnüşlerde geçirilen duşuşyklarda, şeýle-de Türkmen-rus we Rus-türkmen işewürler geňeşleriniň bilelikdäki mejlisinde ikitaraplaýyn hyzmatdaşlygyň meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy. Iki ýurduň pudaklaýyn dolandyryş edaralarynyň, iri önümçilik düzümleriniň, hususy kompaniýalarynyň wekilleriniň arasyndaky duşuşyklarda senagat kooperasiýasy, gurluşyk önümçiligi, innowasiýa hem-de maglumat tehnologiýalary, ulag-logistika, oba hojalyk pudagy, azyk önümleriniň eksporty we beýleki ulgamlarda hyzmatdaşlygyň täze mümkinçilikleri barada pikir alşylyp, anyk teklipler beýan edildi.

Utgaşykly görnüşde, şol sanda sanly ulgam arkaly geçirilen işewürler geňeşleriniň mejlisiniň jemleri boýunça 20-den gowrak resminama — eksport-import amallary, hyzmatlar ulgamynda hyzmatdaşlyk boýunça şertnamalara, özara düşünişmek hakynda ylalaşyklara we ähtnamalara gol çekildi.

19-20-nji ýanwarda türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy, Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedowyň Russiýa Federasiýasynyň Hökümetiniň Başlygy Mihail Mişustin hem-de Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň Prezidenti Rustam Minnihanow bilen geçiren duşuşyklarynda türkmen-rus döwletara gatnaşyklarynyň ugurlarynyň giň gerimi, şol sanda söwda-ykdysady, energetika, ulag, oba hojalygy we beýleki ulgamlardaky hyzmatdaşlyk bilen bagly meseleler ara alnyp maslahatlaşyldy.

23-nji ýanwarda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginde hem-de Telewideniýe, radiogepleşikler we kinematografiýa baradaky döwlet komitetinde Türkmenistana iş sapary bilen gelen “Euronews” maglumat teleýaýlymynyň wekiliýeti bilen duşuşyklar geçirildi. Duşuşyklarda soňky on ýylyň dowamynda ýola goýlan hyzmatdaşlygyň netijeli häsiýete eýedigi bellenildi. Türkmenistanda amala aşyrylýan özgertmeleri, ýurdumyzda geçirilýän halkara we sebit ähmiýetli çäreleri şöhlelendirmek boýunça geljegi uly taslamalara üns berildi hem-de halkara maglumat giňişliginde uzak möhletleýin hyzmatdaşlyga gönükdirilen meýilnamalar beýan edildi.

24-nji ýanwarda türkmen wekiliýeti Ykdysady Hyzmatdaşlyk Guramasyna agza ýurtlaryň daşary işler ministrleriniň Geňeşiniň Daşkentde geçirilen 26-njy mejlisine gatnaşdy. Mejlisde söwda, maýa goýumlar, “ýaşyl” ykdysadyýet, sanlylaşdyrmak, energetika, azyk howpsuzlygy, ekologiýa, oba hojalygy, ulag we beýleki ugurlar boýunça sebitleýin hyzmatdaşlygy ösdürmegiň köp sanly meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

Şeýle hem şol gün Özbegistan Respublikasynyň Prezidenti Şawkat Mirziýoýew bilen duşuşyk geçirildi. Onuň barşynda söwda-ykdysady, senagat, ýangyç-energetika, medeni-ynsanperwer ulgamlarda türkmen-özbek hyzmatdaşlygyny ösdürmegiň meselelerine garaldy.

24-25-nji ýanwarda Aşgabatda geçirilen Hazar deňziniň düýbüni çäklendirmegiň meseleleri boýunça Türkmenistanyň we Azerbaýjan Respublikasynyň bilelikdäki iş toparynyň nobatdaky mejlisinde iki ýurduň arasyndaky Ylalaşygyň taslamasy ara alnyp maslahatlaşyldy. Oňa Türkmenistanyň hem-de Azerbaýjan Respublikasynyň degişli ministrlikleriniň we ugurdaş edaralarynyň wekilleri gatnaşdylar.

27-nji ýanwarda Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary institutynda Birleşen Milletler Guramasynyň Baş Assambleýasynyň Türkmenistanyň başlangyjy esasynda kabul edilen Kararnamasyna laýyklykda, 2023-nji ýylyň “Parahatçylygyň kepili hökmünde dialogyň halkara ýyly” diýlip yglan edilmegine bagyşlanan utgaşykly görnüşdäki resmi çäre geçirildi. Maslahata BMG-niň düzüm birlikleriniň, onuň ýöriteleşdirilen edaralarynyň, gurama agza döwletleriň, halkara we sebit guramalarynyň, raýat jemgyýetçiliginiň wekilleri, şeýle hem Türkmenistanyň ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlarydyr talyplary gatnaşdylar.

Parahatçylygyň kepili hökmünde dialogyň ilerledilmeginiň bähbidine guralan ählumumy çäre Türkmenistanyň diňe bir ähli ýurtlaryň we halklaryň düýpli bähbitlerine laýyk gelýän giň halkara hyzmatdaşlygyň ösdürilmegine gönükdirilen möhüm başlangyçlary öňe sürmek bilen çäklenmän, eýsem, dünýä jemgyýetçiliginiň jedelleri parahatçylykly ýollar arkaly çözmek ugrundaky tagallalaryna goldaw bermek maksady bilen, oňyn Bitaraplyk ýörelgelerine esaslanýan anyk işleri durmuşa geçirýändiginiň hem aýdyň subutnamasy boldy.

30-njy ýanwarda paýtagtymyzda iki ýurduň wekiliýet agzalarynyň gatnaşmagynda Türkmenistanyň Mejlisiniň Başlygy G.Mämmedowanyň we Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Döwlet Dumasynyň Başlygy W.Wolodiniň arasynda giňişleýin düzümde duşuşyk geçirildi. Duşuşykda parlamentara hyzmatdaşlygyň geljekki mümkinçilikleri, ugurdaş komitetleriň çäklerindäki gatnaşyklar, kanun çykaryjylyk ulgamynda netijeli tejribe alyşmak meseleleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

Russiýa Federasiýasynyň Federal Ýygnagynyň Döwlet Dumasynyň Başlygy W.Wolodin döwlet Baştutanlarynyň ikitaraplaýyn gatnaşyklaryň ösdürilmegine möhüm ähmiýet berýändigini nygtap, ýokary derejede gazanylan ylalaşyklaryň durmuşa geçirilişini kanunçylyk taýdan üpjün etmek üçin zerur işleri ýerine ýetirmegiň möhümdigini belledi. Şunda parlamentara gatnaşyklary has-da işjeňleşdirmegiň wajypdygy nygtaldy. Munuň özi 2022-nji ýylyň iýun aýynda Russiýanyň we Türkmenistanyň Prezidentleriniň strategik hyzmatdaşlygy çuňlaşdyrmak hakynda gol çeken Jarnamasynda kesgitlenen wezipeleriň biridir. Şeýle hem geçen ýylyň noýabr aýynda Moskwada saparda bolan türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy, Gahryman Arkadagymyz Gurbanguly Berdimuhamedow bilen geçirilen duşuşygyň iki ýurduň parlamentara gatnaşyklarynyň ösdürilmegine itergi berendigi nygtaldy.

Parlamentara gatnaşyklaryň çäklerinde söwda-ykdysady, medeni-ynsanperwer ugurlarda döwletara hyzmatdaşlygyň pugtalandyrylmagyna, bilelikdäki taslamalaryň netijeliliginiň ýokarlandyrylmagyna ýardam bermegiň möhümdigi nygtaldy. Şeýle-de köptaraplaýyn görnüşdäki hyzmatdaşlygyň ähmiýeti bellenildi.

Şeýlelikde, geçen aýda ýurdumyzyň ministrlikleri we pudaklaýyn dolandyryş edaralary tarapyndan geçirilen çäreler ählumumy parahatçylygyň, abadançylygyň bähbidine netijeli halkara hyzmatdaşlygy işjeň ösdürýän Türkmenistanyň parahatçylyk söýüjilikli daşary syýasatyny durmuşa geçirmegiň çäklerinde hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň öňde goýan möhüm wezipeleriniň üstünlikli amal edilýändiginiň nobatdaky subutnamasy boldy.